Brahmavaivarta Purana · Chapter 3.40

nārāyaṇa uvāca //
taṃ gṛhītvā tadā viṣṇau vaikuṇṭhaṃ ca gate sati//
saputraṃ ca sahasrākṣaṃ jaghāna bhṛgunandanaḥ

kṛtvā yuddhaṃ tu saptāhaṃ brahmāstreṇa prayatnataḥ //
rājā kavacahīno'pi saputraśca papāta ha//
patite tu sahasrākṣe kārtavīryyārjunaḥ svayam//
ājagāma mahāvīro dvilakṣākṣauhiṇīyutaḥ//

suvarṇarathamāruhya ratnasāraparicchadam //
nānāstraṃ paritaḥ kṛtvā tasthau samaramūrddhani

samare taṃ paraśurāmo rājendraṃ ca dadarśa ha //
ratnālaṃkārabhūṣāḍhyai rājendrāṇāṃ ca koṭibhiḥ

ratnātapatrabhūṣāḍhyaṃ ratnālaṃkārabhūṣitam //
candanokṣitasarvāṃgaṃ sasmitaṃ sumanoharam

rājā dṛṣṭvā munīndraṃ tamavaruhma rathādaho //
praṇamya rathamāruhya tasthau nṛpagaṇaiḥ saha

dadau śubhāśiṣaṃ tasmai rāmaśca samayocitam //
provāca ca gatārthaṃ taṃ svargaṃ gaccheti sānugaḥ

ubhayoḥ senayoryuddhamabhavattatra nārada //
palāyitā rāmaśiṣyā bhrātaraśca mahābalāḥ //
kṣatavikṣatasarvāṅgāḥ kārttavīryyaprapīḍitāḥ

nṛpasya śarajālena rāmaḥ śastrabhṛtāṃ varaḥ //
na dadarśa svasainyaṃ ca rājasainyaṃ tathaiva ca

cikṣepa rāmaścāgneyaṃ babhūvāgnimayaṃ raṇe //
nirvāpayāmāsa rājā vāruṇenaiva līlayā

cikṣepa rāmo gāndharvaṃ śailasarpasamanvitam //
vāyavyena mahārājaḥ prerayāmāsa līlayā

cikṣepa rāmo nāgāstraṃ durnivāryyaṃ bhayaṃkaram //
gāruḍena mahārājaḥ prerayāmāsa līlayā

māheśvaraṃ ca bhagavāṃścikṣepa bhṛgunandanaḥ //
nirvāpayāmāsa rājā vaiṣṇavāstreṇa līlayā

brahmāstraṃ cikṣipe rāmo nṛpanāśāya nārada //
brahmāstreṇa ca śāntaṃ tatprāṇanirvāpaṇaṃ raṇe

dattadattaṃ ca yacchūlamavyarthaṃ mantrapūrvakam //
jagrāha rājā paraśurāmanāśāya saṃyuge

śūlaṃ dadarśa rāmaśca śatasūryyasamaprabham //
pralayāgriśikhodriktaṃ durnivāryaṃ surairapi

papāta śūlaṃ samare rāmasyopari nārada //
mūrcchāmavāpa sa bhṛguḥ papāta ca hariṃ smaran

patite tu tadā rāme sarve devā bhayākulāḥ //
ājagmuḥ samaraṃ tatra brahmaviṣṇumaheśvarāḥ

śaṅkaraśca mahājñānī mahājñānena līlayā //
brāhmaṇaṃ jīvayāmāsa tūrṇaṃ nārāyaṇājñayā

bhṛguśca cetanāṃ prāpya dadarśa purataḥ surān //
praṇanāma paraṃ bhaktyā lajjānamrātmakandharaḥ

rājā dṛṣṭvā sureśāṃśca bhaktinamrātmakandharaḥ //
praṇamya śirasā mūrdhnā tuṣṭāva ca sureśvarān

tatrājagāma bhagavāndattātreyo raṇasthalam //
śiṣyarakṣānimittena kṛpālurbhaktavatsalaḥ

bhṛguḥ pāśupatāstraṃ ca so'grahītkopasaṃyutaḥ //
dattadattena dṛṣṭena babhūva stambhito bhṛguḥ

dadarśa stambhito rāmo rājānaṃ raṇamūrddhani //
nānāpārṣadayuktena kṛṣṇenā''rakṣitaṃ raṇe

sudarśanaṃ prajvalantaṃ bhramaṇaṃ kurvatā sadā //
sasmitena stutenaiva brahmaviṣṇumaheśvaraiḥ //

gopālaśatayuktena gopaveṣavidhāriṇā //
navīnajaladābhena vaṃśīhastena gāyatā

etasminnantare tatra vāgbabhūvāśarīriṇī //
dattena dattaṃ kavacaṃ kṛṣṇasya paramātmanaḥ

rājño'sti dakṣiṇe bāhau sadratnaguṭikānvitam //
gṛhītakavace śambhau bhikṣayā yogināṃ gurau

tadā hantuṃ nṛpaṃ śakto bhṛguśceti ca nārada //
śrutvā'śarīriṇīṃ vāṇīṃ śaṅkaro dvijarūpadhṛk

bhikṣāṃ kṛtvā tu kavacamānīya ca nṛpasya ca //
śambhunā bhṛgave dattaṃ kṛṣṇasya kavacaṃ ca yat

etasminnantare devā jagmuḥ svasthānamuttamam //
pratyuvācāpi paraśurāmo vai samare nṛpam

paraśurāma uvāca //
rājendrottiṣṭha samaraṃ kuru sāhasapūrvakam //
kālabhede jayo nṛṇāṃ kālabhede parājayaḥ

adhītaṃ vidhivaddattaṃ kṛtsnā pṛthvī suśāsitā //
samyakkṛtaśca saṃgrāmastvayā'haṃ mūrcchito 'dhunā

jitāḥ sarve ca rājendrā līlayā rāvaṇo jitaḥ //
jito'haṃ dattaśūlena śambhunā jīvitaḥ punaḥ

rāmasya vacanaṃ śrutvā rājā paramadhārmikaḥ //
mūrdhnā praṇamya taṃ bhaktyā yathārthoktimuvāca ha

rājovāca //
kimadhītaṃ tathā dattaṃ kā vā pṛthvī suśāsitā //
gatāḥ katividhā bhūpā mādṛśā dharaṇītale

buddhistejo vikramaśca vividhā raṇamantraṇā //
śrīraiśvaryaṃ tathā jñānaṃ dānaśaktiśca laukikam

ācāro vinayo vidyā pratiṣṭhā paramaṃ tapaḥ //
sarvaṃ manoramāsaṃge gatameva mama prabho

sā ca strī prāṇatulyā me sādhvī padmāṃśasambhavā //
yajñeṣu patnī māteva snehe krīḍati saṃginī

ābālyātsaṃginī śaśvacchayane bhojane raṇe //
tāṃ vinā prāṇahīno'haṃ viṣahīno yathoragaḥ

tvayā na dṛṣṭaṃ yuddhaṃ me pureyaṃ śocanā sthitā //
dvitīyā śocanā vipra hato'haṃ brāhmaṇena ca

kāle siṃhaḥ sṛgālaṃ ca sṛgālaḥ siṃhameva ca //
kāle vyāghraṃ hanti mṛgo gajendraṃ hariṇastathā

mahiṣaṃ makṣikā kāle garuḍaṃ ca tathoragaḥ //
kiṅkaraḥ stauti rājendraṃ kāle rājā ca kiṃkaram

indraṃ ca mānavaḥ kāle kāle brahmā mariṣyati //
tirobhūtvā sā prakṛtiḥ kāle śrīkṛṣṇavigrahe

mariṣyanti surāḥ sarve trilokasthāścarācarāḥ //
sarve kāle layaṃ yānti kālo hi duratikramaḥ

kālasya kālaḥ śrīkṛṣṇaḥ sraṣṭuḥ sraṣṭā yathecchayā//
saṃhartā caiva saṃhartuḥ pātuḥ pātā parātparaḥ

mahāsthūlātsthūlatamaḥ sūkṣmātsūkṣmatamaḥ kṛśaḥ //
paramāṇuparaḥ kālaḥ kālassyātkālabhedakaḥ

yasya lomāni viśvāni sa pumāṃśca mahāvirāṭ //
tejasā ṣoḍaśāṃśaśca kṛṣṇasya paramātmanaḥ

tataḥ kṣudravirāḍ jātaḥ sarveṣāṃ kāraṇaṃ param //
yaḥ sraṣṭā ca svayaṃ brahmā yannābhikamalodbhavaḥ

nābheḥ kamaladaṇḍasya yo'ntaṃ na prāpa yatnataḥ //
bhramaṇāllakṣavarṣaṃ ca tataḥ svasthānasaṃsthitaḥ

tapaścakre tatastatra lakṣavarṣaṃ ca vāyubhuk //
tato dadarśa golokaṃ śrīkṛṣṇaṃ ca sapārṣadam //

gopagopīparivṛtaṃ dvibhujaṃ muralīdharam //
ratnasiṃhāsanasthaṃ ca rādhāvakṣasthalasthitam

dṛṣṭvā'nujñāṃ gṛhītvā ca praṇamya ca punaḥ punaḥ //
īśvarecchāṃ ca vijñāya sraṣṭuṃ sṛṣṭiṃ mano dadhe

yaḥ śivaḥ sṛṣṭisaṃharttā sa ca sraṣṭurlalāṭajaḥ //
viṣṇuḥ pātā kṣudravirāṭ śvetadvīpanivāsakṛt

sṛṣṭikāraṇabhūtāśca brahmaviṣṇumaheśvarāḥ //
santi viśveṣu sarveṣu śrīkṛṣṇasya kalodbhavāḥ

te'pi devāḥ prākṛtikāḥ prākṛtaśca mahāvirāṭ //
sarvaprasūtiḥ prakṛtiḥ śrīkṛṣṇaḥ prakṛteḥ paraḥ

na śaktaḥ parameśo'pi tāṃ śaktiṃ prakṛtiṃ vinā //
sṛṣṭiṃ vidhātuṃ māyeśo na sṛṣṭirmāyayā vinā

sā ca kṛṣṇe tirobhūya sṛṣṭisaṃhārakārake //
sā''virbhūtā sṛṣṭikāle sā ca nityā maheśvarī

kulālaśca kaṭaṃ kartuṃ yathā'śakto mṛdaṃ vinā//
svarṇaṃ vinā svarṇakāraḥ kuṇḍalaṃ kartumakṣamaḥ

sā ca śaktiḥ sṛṣṭikāle pañcadhā ceśvarecchayā //
rādhā padmā ca sāvitrī durgā devī sarasvatī

prāṇādhiṣṭhātṛdevī yā kṛṣṇasya paramātmanaḥ //
prāṇādhikapriyatamā sā rādhā parikīrttitā

aiśvaryyādhiṣṭhātṛdevī sarvamaṅgalakāriṇī //
paramānandarūpā ca sā lakṣmīḥ parikīrttitā

vidyādhiṣṭhātṛdevī yā parameśasya durlabhā //
yā mātā vedaśāstrāṇāṃ sā sāvitrī prakīrtitā

buddhyadhiṣṭhātṛdevī yā sarvaśaktisvarūpiṇī //
sarvajñānātmikā sarvā sā durgā durganāśinī

vāgadhiṣṭhātṛdevī yā śāstrajñānapradā sadā //
kṛṣṇakaṇṭhodbhavā sā syādyā ca devī sarasvatī

pañcadhā''dau svayaṃ devī mūlaprakṛtirīśvarī //
tataḥ sṛṣṭikrameṇaiva bahudhā kalayā ca sā

yoṣitaḥ prakṛteraṃśāḥ pumāṃsaḥ puruṣasya ca //
māyayā sṛṣṭi kāle ca tadvinā na bhavedbhavaḥ

sṛṣṭiśca prativiśveṣu brahmanbrahmodbhavā sadā //
pātā viṣṇuśca saṃharttā śivaḥ śaśvacchivapradaḥ

dattadattaṃ jñānamidaṃ rāma mahyaṃ ca puṣkare //
dīkṣākāle ca māghyāṃ ca munipravarasannidhau

ityuktvā kārttavīryyaśca rāmaṃ natvā ca sasmitaḥ //
āruroha rathaṃ śīghraṃ gṛhītvā saśaraṃ dhanuḥ

rāmastato rājasainyaṃ brahmāstreṇa jaghāna ha //
nṛpaṃ pāśupatenaiva līlayā śrīhariṃ smaran

evaṃ trissaptakṛtvaśca krameṇa ca vasundharām //
rāmaścakāra nirbhūpāṃ līlayā ca śivaṃ smaran

garbhasthaṃ māturaṅkasthaṃ śiśuṃ vṛddhaṃ ca madhyamam //
jaghāna kṣatriyaṃ rāmaḥ pratijñāpālanāya vai

kārttavīryyaśca golokaṃ tvagamatkṛṣṇasannidhim //
jagāma toṣātparaśurāmaśca śrīhariṃ smaran

trissaptakṛtvo nirbhūpāṃ mahīṃ dṛṣṭvā maheśvaraḥ //
ramaṇaṃ tena paraśurāmaṃ dṛṣṭvā ca kātaram

devāśca munayo devyaḥ siddhagandharvakinnarāḥ //
sarve cakruḥ puṣpavṛṣṭiṃ rāmamūrdhni ca nārada

svarge dundubhayo nedurharṣaśabdo babhūva ha//
yaśasā caiva paraśurāmasyāpūritaṃ jagat

brahmā bhṛguśca śukraśca vālmīkiścyavanastathā//
jamadagnirbrahmalokādājagāma praharṣitaḥ

pulakāñcitasarvāṅgāḥ sānandāśca samanvitāḥ //
dūrvāpuṣpakarāḥ sarve kurvanto maṃgalāśiṣaḥ//

praṇanāma ca tānrāmo daṇḍavatpatito bhuvi //
kroḍe cakāra brahmā''dau kramāttāteti saṃvadan

tamuvācātha paraśurāmaṃ brahmā jagadguruḥ //
vedasāraṃ nītiyutaṃ pariṇāmasukhāvaham

brahmovāca //
śṛṇu rāma pravakṣyāmi sarvasampatkaraṃ param //
kāṇvaśākhoktavacanaṃ satyaṃ vai sarvasammatam

pūjyānāmeva sarveṣāmiṣṭaḥ pūjyatamaḥ paraḥ //
janako janmadānācca pālanācca pitā smṛtaḥ

garīyāñjanmadātuśca so'nnadātā pitā mune //
vinā'nnaṃ naśvaro deho nityaṃ ca piturudbhavaḥ

tayoḥ śataguṇaṃ mātā pūjyā mānyā ca vanditā//
garbhadhāraṇapoṣābhyāṃ saiva proktā garīyasī

tebhyaḥ śataguṇaṃ pūjyo'bhīṣṭadevaḥ śrutau śrutaḥ//
jñānavidyāmantradātā'bhīṣṭadevātparo guruḥ

guruvadguruputraśca gurupatnī tato'dhikā //
deve ruṣṭe gurū rakṣedgurau ruṣṭe na kaścana

gururbrahmā gururviṣṇurgururdevo maheśvaraḥ //
gurureva paraṃ brahma brāhmaṇebhyaḥ priyaḥ paraḥ

gururjñānaṃ dadātyeva jñānaṃ ca haribhaktidam //
haribhaktipradātā yaḥ ko vā bandhustataḥ param

ajñānatimirācchanno jñānadīpaṃ yato labhet //
labdhvā ca nirmalaṃ paśyetko vā bandhustataḥ paraḥ

gurudattaṃ sumantraṃ ca japtvā jñānaṃ tato labhet //
sarvajñatvācca siddhiṃ ca ko vā bandhustato'dhikaḥ

sukhaṃ jayati sarvatra vidyayā gurudattayā //
yayā pūjyo'pi jagati ko vā bandhustato'dhikaḥ

vidyāndho vā dhanāndho vā yo mūḍho na yajedgurum //
brahmahatyādikaṃ pāpaṃ labhate nātra saṃśayaḥ

daridraṃ patitaṃ kṣudraṃ narabudyā bhajedgurum //
tīrthasnāto'pi na śucirnādhikārī ca karmasu

abhīṣṭadevaḥ śrīkṛṣṇo guruste śaṅkaraḥ svayam //
śaraṇaṃ gaccha he putra devapūjyatamaṃ gurum

trissaptakṛtvo nirbhūpā tvayā pṛthvī kṛtā yataḥ //
prāptā tvayā harerbhaktistaṃ śivaṃ śaraṇaṃ vraja

śivāṃ ca śivarūpaṃ ca śivadaṃ śivakāraṇam //
śivārādhyaṃ śivaṃ śāntaṃ guruṃ tvaṃ śaraṇaṃ vraja

golokanātho bhagavānaṃśena śivarūpadhṛk //
ya iṣṭadevaḥ sa gurustameva śaraṇaṃ vraja

ātmā kṛṣṇaḥ śivo jñānaṃ mano'haṃ sarvajīviṣu //
prāṇā viṣṇossā prakṛtissarvaśaktiyutā suta

jñānadaṃ jñānarūpaṃ ca jñānabījaṃ sanātanam //
mṛtyuñjayaṃ kālakālaṃ taṃ guruṃ śaraṇaṃ vraja

brahmajyotissvarūpaṃ taṃ bhaktānugrahavigraham //
śaraṇaṃ vraja sarvajñaṃ bhagavantaṃ sanātanam

prakṛtirlakṣavarṣaṃ ca tapastaptvā yamīśvaram //
kāntaṃ priyapatiṃ lebhe taṃ guruṃ śaraṇaṃ vraja

ityuktvā munibhiḥ sārddhaṃ jagāma kamalodbhavaḥ //
rāmaśca gantuṃ kailāsaṃ manaścakre ca nārada

iti śrībrahmavaivartte tṛtīye gaṇeśakhaṇḍe nāradanārāyaṇasaṃvāde bhṛgoḥ kailāsagamanopadeśo nāma catvāriṃśattamo'dhyāyaḥ