Brahmavaivarta Purana · Chapter 3.27

nārāyaṇa uvāca //
hariṃ smṛtvā gṛhaṃ gatvā rājā vismitamānasaḥ //
ājagāma mahāraṇye jamadagnyāśramaṃ punaḥ

rathānāṃ ca caturlakṣaṃ rathināṃ daśalakṣakam //
aśvendrāṇāṃ gajendrāṇāṃ padā tīnāmasaṃkhyakam

rājendrāṇāṃ sahasraṃ ca mahābalaparākramam //
mahāsamṛddhiyuktaśca trailokyaṃ jetumīśvaraḥ

sarvato veṣṭayāmāsa jamadagnyāśramaṃ mudā //
rathastho varmayuktaśca kārttavīryyārjunaḥ svayam

sainyaśabdairvādyaśabdairmahākolāhalairmune //
jamadagnyāśramasthāśca mūrcchāmāpurbhayena ca

kuṭīṃ praviśya balavāngṛhītvā kapilāṃ śubhām //
puraṃ gantuṃ manaścakre durbuddhirasadāśrayaḥ

samuttasthau muniśreṣṭho gṛhītvā saśaraṃ dhanuḥ //
ekākī muktagātraśca dhenuṃ natvā hariṃ smaran

āśramasthāñjanānsarvānsamāśvāsya ca yatnataḥ //
ājagāma raṇasthānaṃ niśśaṅko nṛpateḥ puraḥ

nirmame śarajālaṃ ca sa munirmantrapūrvakam //
ācchādayatsvāśramaṃ tairmānavaṃ varmaṇā yathā

aparaṃ śarajālaṃ ca nirmame munipuṅgavaḥ //
taireva vārayāmāsa sarvasainyaṃ yathākramam

muninā śarajālena sarvasainyaṃ samāvṛtam //
tāni sarvāṇi guptāni yathā patrāṇi pañjare

rājā dṛṣṭvā muniśreṣṭhamavaruhya rathātpuraḥ //
sārddhaṃ nṛpendrairbhaktyā ca praṇanāma kṛtājjaliḥ

natvā''ruroha yānaṃ sa muneḥ prāpya śubhāśiṣaḥ //
āruhya ca nṛpaśreṣṭhaḥ svayānaṃ hṛṣṭamānasaḥ //

nṛpaiḥ sārddhaṃ nṛpaśreṣṭhaścikṣepa munipuṅgave//
astraṃ śastraṃ gadāṃ śaktiṃ jaghāna krīḍayā muniḥ //
muniścikṣepa divyāstraṃ cicchide līlayā nṛpaḥ

śūlaṃ cikṣepa nṛpatistañjaghāna tadā muniḥ //
aparaṃ śarajālaṃ ca nirmame munipuṅgavaḥ

śastraughairdurnivāryyaiśca khaṇḍaṃ khaṇḍaṃ cakāra ca saḥ //
nibaddhāśśarajālena na ca śaktāḥ palāyitum

jṛmbhaṇāstreṇa muninā te ca sarve vijṛmbhitāḥ //
hastyaśvarathapādātasahitaṃ sarvasainyakam

rājānaṃ nidritaṃ dṛṣṭvā na jaghāna munīśvaraḥ //
gṛhītvā kapilāṃ hṛṣṭo rudantīṃ śokamūrcchitām //
bodhayitvā puraḥ kṛtvā svāśramaṃ gantumudyataḥ

etasminnantare rājā cetanāṃ prāpya nārada //
nivārayāmāsa muniṃ gṛhītvā saśaraṃ dhanuḥ

jagāma kapilā trastā svasthānaṃ ca raṇājirāt //
muniśca tasthau niśśaṅko gṛhītvā saśaraṃ dhanuḥ

brahmāstraṃ ca nṛpaśreṣṭhaḥ sa cikṣepa munau tadā //
brahmāstreṇa munīndrasya sadyo nirvāṇatāṃ gatam

divyāstreṇa muniśreṣṭho nṛpasya saśaraṃ dhanuḥ //
rathaṃ ca sārathiṃ caiva cicchide varma durvaham

atha rājā mahākruddho dadarśa svasamīpataḥ //
dattena dattāṃ śaktiṃ tāmekapūruṣaghātinīm

jagrāha natvā dattaṃ taṃ sa natvā śaktimulbaṇām //
cūrṇayāmāsa tatraiva śatasūryyasamaprabhām//

yattejaḥ sarvadevānāṃ tejo nārāyaṇasya ca //
śambhośca brahmaṇaścaiva māyāyāścaiva nārada

tatraivāvāhayāmāsa sa yogī mantrapūrvakam //
tejasā dyotayāmāsa gaganaṃ ca diśo daśa

dṛṣṭvā kṣipantīṃ tāṃ devā hāhākāreṇa cukruśuḥ//
ākāśasthāśca samaraṃ paśyanto duḥkhitā hṛdā

cikṣepa tāṃ cūrṇayitvā kārtavīryyārjunaḥ svayam //
sadyaḥ papāta sā śaktirjvalantī munivakṣasi

vidāryyoro muneḥ śaktirjagāma harisannidhim //
dattāya hariṇā dattā śastrāstranidhaye tadā

mūrcchāṃ samprāpya sa muniḥ prāṇāṃstatyāja tatkṣaṇam //
tejo'mbare bhramitvā ca brahmalokaṃ jagāma ha

yuddhe muniṃ mṛtaṃ dṛṣṭvā ruroda kapilā muhuḥ//
he tāta tātetyuccāryya golokaṃ sā jagāma ha

sarvaṃ sā kathayāmāsa goloke kṛṣṇamīśvaram //
ratnasiṃhāsanasthaṃ taṃ gopairgopībhirāvṛtam

kṛṣṇena brahmaṇe dattā brahmaṇā bhṛgave purā //
sā prītyā puṣkare brahmanbhṛguṇā jamadagnaye

natvā ca kāmadhenūnāṃ samūhaṃ sā jagāma ha //
tadaśrubindunā marttye ratnasaṃdho babhūva ha

atha rājā taṃ nihatya bodhayitvā svasainyakam //
prāyaścittaṃ vinirvartya jagāma svapuraṃ mudā

prāṇanāthaṃ mṛtaṃ śrutvā jagāma reṇukā satī//
muniṃ vakṣasi saṃsthāpya kṣaṇaṃ mūrcchā mavāpa sā

tataḥ sā cetanāṃ prāpya na ruroda pativratā //
ehi vatsa bhṛgo rāma rāma rāmetyuvāca ha

ājagāma bhṛgustūrṇaṃ kṣaṇādvai puṣkarādaho //
nanāma mātaraṃ bhaktyā manoyāyī ca yogavit

dṛṣṭvā rāmo mṛtaṃ tātaṃ śokārtāṃ jananīṃ satīm //
ākarṇya raṇavṛttāntaṃ prayāntīṃ kapilāṃ śucā

vilalāpa bhṛśaṃ tatra he tāta jananīti ca //
citāṃ cakāra yogī ndraścandanairājyasaṃyutām

reṇukā rāmamādāya tūrṇaṃ kṛtvā svavakṣasi //
cucumba gaṇḍe śirasi rurodoccairbhṛśaṃ muhuḥ

rāma rāma mahābāho kva yāmi tvāṃ vihāya ca //
vatsa vatseti kṛtvaivaṃ vilalāpa bhṛśaṃ muhuḥ

matprāṇādhika he vatsa madīyaṃ vacanaṃ śṛṇu //
pitroḥ śeṣakriyāṃ kṛtvā yāyā yuddhaṃ na putraka

gṛhe tiṣṭha sukhaṃ vatsa tapasyāṃ kuru śāśvatīm //
samaraṃ naiva sukhadaṃ dāruṇaiḥ kṣatriyaiḥ saha

māturvacanamaśrutvā pratijñāṃ tāṃ cakāra ha //
trissaptakṛtvo nirbhūpāṃ kariṣyāmi dhruvaṃ mahīm //

kārtavīryaṃ haniṣyāmi līlayā kṣatriyādhamam //
pitṝṃśca tarpayiṣyāmi kṣatriyakṣatajaistathā

ityudīryya puro māturvilalāpa muhurmuhuḥ //
hitaṃ tathyaṃ nītisāraṃ bodhayāmāsa mātaram

rāma uvāca //
pituḥ śāsanahantāraṃ piturvadhavidhāyakam //
yo na hanti mahāmūḍho rauravaṃ sa vrajed dhruvam

agnido garadaścaiva śastrapāṇirdhanāpahaḥ //
kṣetradārāpahārī ca pitṛbandhuvihiṃsakaḥ

satataṃ mandakārī ca nindakaḥ kaṭujalpakaḥ//
ekādaśaite pāpiṣṭhā vadhārhā vedasammatāḥ

dvijānāṃ draviṇādānaṃ sthānānnirvāsanaṃ sati //
vapanaṃ tāḍanaṃ caiva vadhamāhurmanīṣiṇaḥ

etasminnantare tatra cājagāma bhṛguḥ svayam //
atitrasto manasvī ca hṛdayena vidūyatā

dṛṣṭvā taṃ reṇukārāmau vinatau saṃbabhūvatuḥ //
sa tāvuvāca vedoktaṃ paralokahitāya ca

bhṛguruvāca //
madvaṃśajāto jñānī tvaṃ kathaṃ vilapase suta //
jalabudbudavatsarvaṃ saṃsāre ca carācaram

satyasāraṃ satyabījaṃ kṛṣṇaṃ cintaya putraka //
yad gataṃ tadgataṃ vatsa gataṃ naivāgamiṣyati

yadbhavettadbhavatyeva bhavitā yadbhaviṣyati //
pūrvārjitaṃ svīyakarma phalaṃ kena nivāryyate

bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca yatkṛṣṇena nirūpitam //
nirūpitaṃ yattatkarma kena vatsa nivāryate

māyābījaṃ māyināṃ ca śarīraṃ pāñcabhautikam //
saṃketapūrvakaṃ nāma prātaḥ svapnasamaṃ suta

kṣudhā nidrā dayā śāntiḥ kṣamā kāntyādayastathā //
yānti prāṇā mano jñānaṃ prayāte paramātmani

buddhiśca śaktayaḥ sarvā rājendramiva kiṃkarāḥ //
sarve tamanugacchanti taṃ kṛṣṇaṃ bhaja yatnataḥ

ke vā keṣāṃ ca pitaraḥ ke vā keṣāṃ sutāḥ suta //
karmabhiḥ preritāḥ sarve bhavābdhau dustare param

jñānino mā rudantyeva mā rodīḥ putra sāmpratam //
rodanāśruprapatanānmṛtānāṃ narakaṃ dhuvam

saṃketākhyoccāraṇena yadrudanti ca bāndhavāḥ //
śatavarṣaṃ ruditvā taṃ prāpnuvanti na niścitam //
pārthivāṃśaṃ ca pṛthivī gṛhṇātyasthitvacādikam

toyāṃśaṃ ca tathā toyaṃ śūnyāṃśaṃ gaganaṃ tathā //
vāyvaṃśaṃ ca tathā vāyustejastejoṃśakaṃ tathā

sarve vilīnāḥ sarveṣu ko vā''yāsyati rodanāt //
nāmaśrutiyaśaḥkarma kathāmātrāvaśeṣitaḥ

vedoktaṃ caiva yatkarma kuru tatpāralaukikam //
sa ca bandhuḥ sa putraśca paralokahitāya yaḥ

bhṛgostadvacanaṃ śrutvā śokaṃ tatyāja tatkṣaṇam //
reṇukā ca mahāsādhvī taṃ vastumupacakrame

iti śrībrahmavaivartte mahāpurāṇe tṛtīye gaṇapatikhaṇḍe nāradanārāyaṇasaṃvāde jamadagnisaṃhāraparaśurāmapratijñādivarṇanaṃnāma saptaviṃśo'dhyāyaḥ