Brahmavaivarta Purana · Chapter 3.24

nārada uvāca //
nārāyaṇa mahābhāga hareraṃśasamudbhava //
sarvaṃ śrutaṃ tvatprasādādgaṇeśacaritaṃ śubham

dantadvayayutaṃ vaktraṃ gajarājasya bālake //
viṣṇunā yojitaṃ brahmannekadantaḥ kathaṃ śiśuḥ

kuto gato'sya danto'nyastadbhavānvaktumarhati //
sarveśvarastvaṃ sarvajñaḥ kṛpāvānbhaktavatsalaḥ

sūta uvāca //
nāradasya vacaḥ śrutvā smerānana saroruhaḥ //
ekadantasya caritaṃ pravaktumupacakrame

nārāyaṇa uvāca //
śṛṇu nārada vakṣye'hamitihāsaṃ purātanam //
ekadantasya caritaṃ sarvamaṃgalamaṃgalam

ekadā kārttavīryyaśca jagāma mṛgayāṃ mune //
mṛgānnihatya bahulānpariśrānto babhūva saḥ

niśāmukhe dine'tīte tatra tasthau vane nṛpaḥ //
jamadagnyāśramābhyāśe copoṣyānīkasaṃyutaḥ

prātaḥ sarovare rājā snātaḥ śuciralaṃkṛtaḥ //
tadā''treyeṇa dattaṃ ca hyajapadbhaktito manum

munirdadarśa rājānaṃ śuṣkakaṇṭhauṣṭhatālukam//
prītyā''dareṇa mṛdulaṃ papraccha kuśalaṃ muniḥ

nanāma sambhamādrājā muniṃ sūryyasamaprabham //
sa ca tasmai dadau prītyā praṇatāya śubhāśiṣaḥ

vṛttāntaṃ kathayāmāsa rājā cānaśanādikam //
saṃbhrameṇaiva muninā trasto rājā nimantritaḥ

vijñāpya taṃ muniśreṣṭhaḥ prayayau svālayaṃ mudā //
etadvṛttaṃ kāmadhenuṃ kathayāmāsa bhītavat

uvāca sā muniṃ bhītaṃ bhayaṃ kiṃ te mama sthitau //
jagadbhojayituṃ śaktastvaṃ mayā ko nṛpo mune

rājabhojanayogyārhaṃ yadyaddravyaṃ prayācase //
sarvaṃ tubhyaṃ pradāsyāmi triṣu lokeṣu durlabham

sauvarṇāni ca raupyāṇi pātrāṇi vividhāni ca //
bhojanārhāṇyasaṃkhyāni pākapātrāṇi yāni ca

pātrāṇi svādupūrṇāni pradadau munaye ca sā //
nānāvidhāni svādūni paripakvaphalāni ca

panasāmraśrīphalāni nārikelādikāni ca //
rāśībhūtānyasaṃkhyāni svādulaḍḍukarāśayaḥ

yavagodhūmacūrṇānāṃ bhakṣyāṇi vividhāni ca //
pakvānnānāṃ parvatāṃśca paramānnasya kandarān

dugdhānāṃ ca ghṛtānāṃ ca nadīrdadhnāṃ dadau mudā //
śarkarāṇāṃ tathā rāśiṃ modakānāṃ ca parvatān

pṛthukānāṃ suśālīnāṃ parvatānpradadau mudā //
tāmbūlaṃ ca dadau pūrṇaṃ karpūrādisuvāsitam

nṛpayogyaṃ kautukācca sundaraṃ vastrabhūṣaṇam //
muniḥ sambhṛtasambhāro dattvā dravyaṃ manoharam

bhojayāmāsa rājānaṃ sasainyamapi līlayā //
yadyastu durlabhaṃ vastu paripūrṇaṃ nṛpeśvara //
jagāma vismayaṃ rājā dṛṣṭvā pātrāṇyuvāca ha

rājovāca //
dravyāṇyetāni saciva durlabhānyaśrutāni ca //
mamāsādhyāni sahasā kvāgatānyavalokaya

nṛpājñayā ca sacivaḥ sarvaṃ dṛṣṭvā munergṛhe //
rājānaṃ kathayāmāsa vṛttāntaṃ mahadbhutam

saciva uvāca //
dṛṣṭaṃ sarvaṃ mahārāja nibodha munimandiram //
vahnikuṇḍaṃ yajñakāṣṭhakuśapuṣpaphalānvitam

kṛṣṇacarmasruvasrugbhiḥ śiṣyasaṃghaiśca saṃkulam //
taijasādhārasasyādisarvasampadvivarjitam

vṛkṣacarmaparīdhānā dṛṣṭāḥ sarve jaṭādharāḥ //
gṛhaikadeśe dṛṣṭā sā kapilaikā manoharā

cārvaṃgī rudravarṇābhā raktapaṅkajalocanā //
jvalantī tejasā tatra pūrṇacandrasamaprabhā

sarvasampadguṇādhārā sākṣādiva haripriyā //
ityevaṃ bodhito rājā durbuddhiḥ sacivājñayā

muniṃ yayāce tāṃ dhenuṃ nibaddhaḥ kālapāśataḥ //
kiṃ vā puṇyaṃ ca kā buddhiḥ kaḥ kālaḥ sarvato balī

puṇyavānbuddhimāndaivādrājendro 'yācata dvijam //
puṇyātprajāyate karma puṇyarūpaṃ ca bhārate

pāpātprajāyate karma pāparūpaṃ bhayāvaham //
puṇyātkṛtvā svargabhogaṃ janma puṇyasthale nṛṇām

pāpādbhuktvā ca narakaṃ kutsitaṃ janma jīvinām //
jīvināṃ niṣkṛtirnāsti sthite karmaṇi nārada

tena kurvanti santaśca santataṃ karmaṇaḥ kṣayam //
sā vidyā tattapo jñānaṃ sa guruḥ sa ca bāndhavaḥ

sā mātā sa pitā putrastatkṣayaṃ kārayettu yaḥ //
jīvināṃ dāruṇo rogaḥ karmabhogaḥ śubhāśubhaḥ

bhaktavaidyastaṃ nihanti kṛṣṇabhaktirasāyanāt //
māyā dadāti tāṃ bhaktiṃ pratijanmani sevitā

parituṣṭā jagaddhātrī bhaktebhyo buddhidāyinī //
parā parama bhaktāya māyā yasmai dadāti ca

māyāṃ tasmai mohayituṃ na vivekaṃ kadācana //
māyāvimohite rājā munimānīya yatnataḥ //

uvāca vinayādbhaktyā kṛtāñjalipuṭo mudā

rājovāca //
dehi bhikṣāṃ kalpataro kāmadhenuṃ ca kāmadām //
mahyaṃ bhaktāya bhakteśa bhaktānugrahakāraka

yuṣmadvidhānāṃ dātṝṇāmadeyaṃ nāsti bhārate //
dadhīcirdevatābhyaśca dadau svāsthi purā śrutam //

bhrūbhaṃgalīlāmātreṇa taporāśe tapodhana //
samūhaṃ kāmadhenūnāṃ sraṣṭuṃ śakto'si bhārate

muniruvāca //
aho vyatikramaṃ rājanbravīṣi śaṭha vañcaka //
dānaṃ dāsyāmi vipro'haṃ kṣatriyāya kathaṃ nṛpa

kṛṣṇena dattā goloke brahmaṇe paramātmanā //
kāmadhenuriyaṃ yajñe na deyā prāṇataḥ priyā

brahmaṇā bhṛgave dattā priyaputrāya bhūmipa //
mahyaṃ dattā ca bhṛguṇā kapilā paitṛkī mama

golokajā kāmadhenurdurlabhā bhuvanatraye//
līlāmātrātkathamahaṃ kapilāṃ sraṣṭumīśvaraḥ

nāhaṃ re hāliko mūḍhastutyā notthāpito budhaḥ //
kṣaṇena bhasmasātkartuṃ kṣamo'hamatithiṃ vinā

gṛhaṃ gaccha gṛhaṃ gaccha me kopaṃ naiva varddhaya //
putra dārādikaṃ paśya daivabādhita pāmara

munestadvacanaṃ śrutvā cukopa sa narādhipaḥ //
natvā muniṃ sainyamadhyaṃ prayayau vidhibādhitaḥ //

gatvā sainyasakāśaṃ sa kopaprasphuritādharaḥ //
kiṅkarānpreṣayāmāsa dhenumānayituṃ balāt

kapilāsannidhiṃ gatvā ruroda munipuṃgavaḥ //
kathayāmāsa vṛttāntaṃ śokena hatacetanaḥ

rudantaṃ brāhmaṇaṃ dṛṣṭvā surabhistamuvāca ha //
sākṣāllakṣmīsvarūpā sā bhaktānugrahakārikā

surabhiruvāca //
indro vā hāliko vā'pi vastu svaṃ dātumīśvaraḥ //
śāstā pālayitā dātā svavastūnāṃ ca santatam

svecchayā cennṛpendrāya māṃ dadāsi tapodhana //
tena sārddhaṃ gamiṣyāmi svecchayā ca tavājñayā

athavā na dadāsi tvaṃ na gamiṣyāmi te gṛhāt //
matto dattena sainyena dūrīkuru nṛpaṃ dviṣam

kathaṃ rodiṣi sarvajña māyāmohitacetanaḥ //
saṃyogaśca viyogaśca kālasādhyo na cātmanaḥ

tvaṃ vā ko me tavāhaṃ kā sambandhaḥ kālayojitaḥ //
yāvadeva hi sambandho mamatvaṃ tāvadeva hi

mano jānāti yaddravyamātmīyaṃ ceti kevalam //
duḥkhaṃ ca tasya vicchedādyāvatsvatvaṃ ca tatra vai /// /

ityuktvā kāmadhenuśca suṣāva vividhāni ca //
śastrāṇyastrāṇi sainyāni sūryatulyaprabhāṇi ca

nirgatāḥ kapilāvaktrāttrikoṭyaḥ khaḍgadhāriṇām //
vinissṛtā nāsikāyāḥ śūlinaḥ pañca koṭayaḥ

vinissṛtā locanābhyāṃ śatakoṭidhanurddharā//
kapālānnissṛtā vīrāstrikoṭyo daṇḍadhāriṇām

vakṣassthalānnissṛtāśca trikoṭyaśśaktidhāriṇām //
śatakoṭyo gadāhastāḥ pṛṣṭhadeśādvinirgatāḥ

vinissṛtāḥ pādatalādvādyabhāṇḍāḥ sahasraśaḥ //
jaṃghādeśānnissṛtāśca trikoṭyo rājaputrakāḥ

vinirgatā guhyadeśāttrikoṭimlecchajātayaḥ//
dattvā sainyāni kapilā munaye cābhayaṃ dadau/
yuddhaṃ kurvantu sainyāni tvaṃ na yāhītyuvāca ha

muniḥ sambhūtasambhārairharṣayukto babhūva ha//
nṛpeṇa prerito bhṛtyo nṛpaṃ sarvamuvāca ha

kapilāsainyavṛttāntamātmavargaparājayam//
tacchrutvā nṛpaśārdūlastrastaḥ kātaramānasaḥ //
dūtāntsaṃpreṣya sainyāni cājahāra svadeśataḥ

iti śrībrahmavaivartte mahāpurāṇe tṛtīye gaṇapatikhaṇḍe nāradanārāyaṇasaṃvāde ekadantatvapraśnaprasaṅge jadamagnikārttavīryayuddhāraṃbhavarṇanaṃnāma caturviṃśo'dhyāyaḥ