Brahmavaivarta Purana · Chapter 1.5

// śaunaka uvāca // //
gogopagopyo goloke kiṃ nityāḥ kiṃnu kalpitāḥ //
mama saṃdehabhedārthaṃ tanme vyākhyātumarhasi

// sautiruvāca // //
sarvādisṛṣṭau tāḥ klṛptāḥ pralaye pralaye sthitāḥ //
sarvādisṛṣṭikathanaṃ yanmayā kathitaṃ dvija

sarvādisṛṣṭau klṛptau ca nārāyaṇamaheśvarau //
pralaye pralaye vyaktau sthitau tau prakṛtiśca sā

sarvādau brahmakalpasya caritaṃ kathitaṃ dvija //
vārāhapādmakalpau dvau kathayiṣyāmi śroṣyasi

brāhmavārāhapādmāśca kalpāśca trividhā mune //
yathāyugāni catvāri krameṇa kathitāni ca

satyaṃ tretā dvāparaṃ ca kaliśceti caturyugam //
triśataiśca ṣaṣṭyadhikairyugairdivyaṃ yugaṃ smṛtam

manvantaraṃ tu divyānāṃ yugānāmekasaptatiḥ //
caturdaśeṣu manuṣu gateṣu brahmaṇo dinam

triśataiśca ṣaṣṭyadhikairdinairvarṣaṃ ca brahmaṇaḥ //
aṣṭottaraṃ varṣaśataṃ vidherāyurnirūpitam

etannimeṣakālastu kṛṣṇasya paramātmanaḥ //
brahmaṇaścāyuṣā kalpaḥ kālavidbhirnirūpitaḥ

kṣudrakalpā bahutarāste saṃvartādayaḥ smṛtāḥ //
saptakalpāṃtajīvī sa mārkaṇḍeyaśca tanmataḥ

brahmaṇaśca dinenaiva sa kalpaḥ parikīrtitaḥ //
vidheśca saptadivase munerāyurnirūpitam

brāhmavārāhapādmāśca trayaḥ kalpā nirūpitāḥ //
kalpatraye yathā sṛṣṭiḥ kathayāmi niśāmaya

brāhme ca medinīṃ sṛṣṭvā sraṣṭā sṛṣṭiṃ cakāra saḥ //
madhukaiṭabhayoścaiva medasā cājñayā prabhoḥ

vārāhe tāṃ samuddhṛtya luptāṃ magnāṃ rasātalāt //
viṣṇorvarāharūpasya dvārā cātiprayatnataḥ

pādme viṣṇornābhipadme sraṣṭā sṛṣṭiṃ vinirmame //
trilokīṃ brahmalokāntāṃ nityalokatrayaṃ vinā

etattu kālasaṃkhyānamuktaṃ sṛṣṭinirūpaṇe //
kiṃcinnirūpaṇaṃ sṛṣṭe kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi

// śaunaka uvāca // //
ataḥ paraṃ kiṃ cakāra bhagavānsātvatāṃpatiḥ //
etānsṛṣṭvā kiṃ cakāra tanme vyākhyātumarhasi

// sautiruvāca // //
ataḥ paraṃ tu goloke golokeśo mahānprabhuḥ //
etānsṛṣṭvā jagāmāsau suramyaṃ rāsamaṇḍalam //
etaiḥ sametairbhagavānatīva kamanīyakam

ramyāṇāṃ kalpavṛkṣāṇāṃ madhye'tīva manoharam //
suvistīrṇaṃ ca susamaṃ susnigdhaṃ maṇḍalīkṛtam

candanāgurukastūrīkuṅkumaiśca susaṃskṛtam //
dadhilājasaktudhānyadūrvāparṇapariplutam

paṭṭasūtragranthiyuktaṃ navacandanapallavaiḥ //
saṃyuktarambhāstambhānāṃ samūhaiḥ pariveṣṭitam

sadratnasāranirmāṇamaṇḍapānāṃ trikoṭibhiḥ //
ratnapradīpajvalitaiḥ puṣpadhūpādivāsitaiḥ

śṛṃgārārhabhogavastusamūhapariveṣṭitam//
atīva lalitākalpatalpayuktaiḥ suśobhitam

tatra gatvā ca taiḥ sārdhaṃ samuvāsa jagatpatiḥ //
dṛṣṭvā rāsaṃ vismitāste babhūvurmunisattama

āvirbabhūva kanyaikā kṛṣṇasya vāmapārśvataḥ //
dhāvitvā puṣpamānīya dadāvarghyaṃ prabhoḥ pade

rāse saṃbhūya goloke sā dadhāva hareḥ puraḥ //
tena rādhā samākhyātā purāvidbhirdvijottama

prāṇādhiṣṭhātṛdevī sā kṛṣṇasya paramātmanaḥ //
āvirbabhūva prāṇebhyaḥ prāṇebhyo'pi garīyasī

devī ṣoḍaśavarṣīyā navayauvanasaṃyutā //
vahniśuddhāṃśukādhānā sasmitā sumanoharā

sukomalāṃgī lalitā sundarīṣu ca sundarī //
bṛhannitambabhārārttā pīnaśroṇipayodharā

bandhujīvajitā raktasundaroṣṭhā dharāvarā //
muktāpaṅktijitā cārudantapaṃktirmanoharā

śaratpārvaṇakoṭīnduśobhāmṛṣṭaśubhānanā //
cārusīmantinīcāruśaratpaṅkajalocanā

khagendracañcuvijitacārunāsā manoharā //
svarṇagaṇḍūkavijite gaṇḍayugme ca bibhratī

dadhatī cārukarṇe ca ratnābharaṇabhūṣite //
candanāgurukastūrīyuktakuṃkumabindubhiḥ

sindūrabindusaṃyuktasukapolā manoharā //
susaṃskṛtaṃ keśapāśaṃ mālatīmālyabhūṣitam

sugandhakabarībhāraṃ sundaraṃ dadhatī satī //
sthalapadmaprabhāmuṣṭaṃ pādayugmaṃ ca bibhratī

gamanaṃ kurvatī sā ca haṃsakhañjanagañjanam //
sadratnasāranirmāṇāṃ vanamālī manoharām

hāraṃ hīrakanirmāṇaṃ ratnakeyūrakaṅkaṇam //
sadratnasāranirmāṇaṃ pāśakaṃ sumanoharam

amūlyaratnanirmāṇaṃ kvaṇanmañjīrarañjitam //
nānāprakāracitrāḍhyaṃ sundaraṃ paribibhratī

sā ca sambhāṣya govindaṃ ratnasiṃhāsane vare //
uvāsa sasmitā bhartuḥ paśyantī mukhapaṅkajam

tasyāśca lomakūpebhyaḥ sadyo
gopāṅganāgaṇaḥ // āvirbabhūva rūpeṇa veśenaiva ca tatsamaḥ

lakṣakoṭīparimitaḥ śaśvatsusthirayauvanaḥ //
saṃkhyāvidbhiśca saṃkhyāto goloke gopikāgaṇaḥ

kṛṣṇasya lomakūpebhyaḥ sadyo gopagaṇo mune //
āvirbabhūva rūpeṇa veṣeṇaiva ca tatsamaḥ

triṃśatkoṭiparimitaḥ kamanīyo manoharaḥ //
saṃkhyāvidbhiśca saṃkhyāto ballavānāṃ gaṇaḥ śrutau

kṛṣṇasya lomakūpebhyaḥ sadyaścāvirbabhūva ha //
nānāvarṇo gogaṇaśca śaśvatsusthirayauvanaḥ

balīvardāḥ surabhyaśca vatsā nānāvidhāḥ śubhāḥ //
atīva lalitāḥ śyāmā bahvyo vai kāmadhenavaḥ

teṣāmekaṃ balīvardaṃ koṭisiṃhasamaṃ bale //
śivāya pradadau kṛṣṇo vāhanāya manoharam

kṛṣṇāṃghrinakharandhebhyo haṃsapaṅktirmanoharā //
āvirbabhūva sahasā strīpuṃvatsasamanvitā

teṣāmekaṃ rājahaṃsaṃ mahābalaparākramam //
vāhanāya dadau kṛṣṇo brahmaṇe ca tapasvine

vāmakarṇasya vivarātkṛṣṇasya paramātmanaḥ //
gaṇaḥ śvetaturaṅgāṇāmāvirbhūto manoharaḥ

teṣāmekaṃ ca śvetāśvaṃ dharmārthaṃ vāhanāya ca //
dadau gopāṅganeśaśca saṃprītyā surasaṃsadi

dakṣakarṇasya vivarātpuṃsaśca surasaṃsadi //
āvirbhūtā siṃhapaṅktirmahābalaparākramā

teṣāmekaṃ dadau kṛṣṇaḥ prakṛtyai paramādaram //
amūlyaratnamālyaṃ ca varaṃ yadabhivāñchitam

kṛṣṇo yogena yogīndraścakāra rathapañcakam //
śuddharatnendranirmāṇaṃ manoyāyi manoharam

lakṣayojanamūrdhve ca prasthe ca śatayojanam //
lakṣacakraṃ vāyurahaṃ lakṣakrīḍāgṛhānvitam

śṛṅgārārhaṃ bhogavastutalpāsaṃkhyasamanvitam //
ratnapradīpalakṣāṇāṃ vājibhiśca virājitam

nānācitravicitrāḍhathaṃ sadratnakalaśojjvalam //
ratnadarpaṇabhūṣāḍhyaṃ śobhitaṃ śvetacāmaraiḥ

vahniśuddhāṃśukaiścitrairmuktājālairvibhūṣitam //
maṇīndramuktāmāṇikyahīrahāravirājitam

āraktavarṇaratnendrasāranirmāṇakṛtrimaiḥ //
paṅkajānāmasaṃkhyaiśca sundaraiśca suśobhitam

dadau nārāyaṇāyaikaṃ teṣāṃ madhye dvijottamaḥ //
ekaṃ dattvā rādhikāyai rarakṣāśeṣamātmane //

āvirbabhūva kṛṣṇasya guhyadeśāttataḥ param //
piṅgalaśca pumānekaḥ piṅgalaiśca gaṇaiḥ saha

āvirbhūtā yato guhyāttena te guhyakāḥ smṛtāḥ //
yaḥ pumān sa kuberaśca dhaneśo guhyakeśvaraḥ

babhūva kanyakā caikā kubere vāmapārśvataḥ //
kuberapatnī sā devī sundarīṇāṃ manoramā

bhūtapretapiśācāśca kūṣmāṇḍabrahmarākṣasāḥ //
vetālā vikṛtāstasyāvirbhūtā guhyadeśataḥ

śaṅkhacakragadāpadmadhāriṇo vanamālinaḥ //
pītavastraparīdhānāḥ sarve śyāmacaturbhujāḥ

kirīṭinaḥ kuṇḍalino ratnabhūṣaṇabhūṣitāḥ //
āvirbhūtāḥ pārṣadāśca kṛṣṇasya mukhato mune

caturbhujānpārṣadāṃśca dadau nārāyaṇāya ca //
guhyakānguhyakeśāya bhūtādīñchaṅkarāya ca

dvibhujāḥ śyāmavarṇāśca japamālākarā varāḥ //
dhyāyantaścaraṇāmbhojaṃ kṛṣṇasya satataṃ mudā

dāsyo niyuktā dasāścaivārghyamādāya yatnataḥ //
āvirbhūtā vaiṣṇavāśca sarve kṛṣṇaparāyaṇāḥ

pulakāṅkitasarvāṅgāḥ sāśrunetrāḥ sagadgadā //
āvirbhūtāḥ pādapadmātpādapadmaikamānasāḥ

āvirbabhūvuḥ kṛṣṇasya dakṣanetrādbhayaṅkarāḥ//
triśūlapaṭṭiśadharāstrinetrāścandraśekharāḥ

digambarā mahākāyā jvaladagniśikhopamāḥ //
te bhairavā mahābhāgāḥ śivatulyāśca tejasā

rurusaṃhārakālākhyā asitakrodhabhīṣaṇāḥ //
mahābhairavakhaṭvāṅgāvityaṣṭau bhairavāḥ smṛtāḥ

āvirbabhūva kṛṣṇasya vāmanetrādbhayaṅkaraḥ//
triśūlapaṭṭiśavyāghracarmāmbaragadādharaḥ

digambaro mahākāyastriṇetraścandraśekharaḥ //
sa īśāno mahābhāgo dikpālānāmadhīśvaraḥ

ḍākinyaścaiva yoginyaḥ kṣetrapālāḥ sahasraśaḥ //
āvirbabhūvuḥ kṛṣṇasya nāsikāvivarodarāt

surāstrikoṭisaṃkhyātā divyamūrtidharāvarāḥ //
āvirbarbhūvuḥ sahasā puṃso vai pṛṣṭhadeśataḥ

iti śrībrahmavaivarte mahāpurāṇe sautiśaunakasaṃvāde sṛṣṭinirūpaṇe brahmakhaṇḍe pañcamo'dhyāyaḥ // ५ /