Brahmasphutasiddhanta · Chapter 20
ṛgvargaḥ paryāyaḥ samūhayogāvayukṣu yugmeṣu/
soyāḥ prāgvatprāptādāścatuṣkakāḥ śeṣayuktyontyaḥ//
ekādiyutavihīnāvādyantau tadviparyayau yāvat/
vargādiṣu viṣamayujāṃ kramotkramādvardhayetpādān//
ekaikena dvyādvyāḥ soppappadhikeṣu tatpratiṣṭheṣu/
vargādirabhīṣṭāntaḥ prastāro bhavati yavamadhyaḥ//
sūnontyo dvipadāgraṃ tripadādyānāmadhaḥ pṛthak saṃkhyā/
tacchodhyo vyekaḥ pṛthagntādrūpamūrdhvayutam//
yāvat pādāvyekāgacchādvarṇeṣvathaikavṛddheṣu/
rūpādyutaghāte vargādyānāṃ parā saṃkhyā//
rūpādhikapādārdheviṣameṣūrdhvaḥ sameṣu pādārdhe/
ardhādviguṇāvyekāṃyulānyadhastasya sarveṣām//
mādhyais tathārdhahīnaiḥ kramapādair vyastatulyapādādyaḥ/
viṣameravyekaṃ madhye prohyādyānyataḥ kuryāt//
saikakramatulyādyair nyāso'bhyadhiko viśodhitaś cādhaḥ/
saṃkhyaikyaṃ tādṛk yādṛk prathamas trirahito naṣṭe//
mādhyaiḥ kṛtaiś ca dalitaiḥ samasaṃkhyāyāṃ kramotkramāt kṣeppam/
viṣamāyāṃ vyekāyāṃ dalam kramād uttkramāt saikam//
samasaṃkhyāyāṃ sopānakramotkramābhyāṃ tathaiva viṣamābhyām/
kalpyā pacite dṛṣṭe prathamaḥ śeṣākṣarāṇyante//
samadalasamaviṣamāṇāṃ saṃkhyāpādārdhasarvakalpavadhaḥ/
svādyavadho'nyaiḥ pādaiḥ svaparasya prāgvadhaḥ saikaiḥ//
ādyādanantaro'dhaḥ kalppo'nyatulyamādyaḥ prāk/
nyāso vargo'nyonaḥ prastāro'rdhasamaviṣamāṇām//
naṣṭentyāt svādhasthonakalpaghāto'rdhatulyaviṣamāṇām/
vyekaḥ pṛthak svavargoddhṛtaḥ phalaṃ tulyakalyānām//
uddiṣṭe kalpahṛte'tītaiḥ prathamaḥ phale sarūpe 'nyaḥ/
asakṛdvargāṃśayute saike vārdhasamaviṣamāṇām//
kapeṣu pṛthak gurulaghusaṃkhyaikādibhājitā prāgvat/
viṣameṣvādyalaghūno laghubhir meruḥ samādīnām//
ekadvitayoḥ parato dvisaṃguṇo'nantarādvirūpo'dhaḥ/
vargadharādyonodalasamaviṣamāṇāṃ dhvajo laghubhiḥ//
laghusaṃkhyā padadalitā parato'dho'dhaś ca śudhyati hṛtā yaiḥ/
dviguṇāntaiḥ śuddhair vargaparair mandaro laghubhiḥ//
kṛtvādho'dhaḥ kalpyānyekādyekottarānadhasteṣām/
svāt parato'nyaikyam adhaḥ prastārād uktavad ihādyaiḥ//
guruṣaṣṭyekānighaṭīdviguṇānyekāṃgulāni saṃkhyā syāt/
drāviṃśatir āryāṇāṃ chandaścityuttaro'dhyāyaḥ//
iti śrī-brāhmasphuṭa-siddhānte chandaścityuttarādhyāyo viṃśatitamaḥ//
Original text: Brāhmasphuṭasiddhānta · Edition: S. Dvivedin's edition, Benares 1902. · Data entry Takao Hayashi · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0