Brahmanda Purana · Chapter 3.41

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne catvāriṃśo 'dhyāyaḥ
agastya uvāca
kīdṛśaṃ yantrametasyā mantrovā kīdṛśo varaḥ /
upadeṣṭā ca kīdṛksyācchiṣyo vā kīdṛśaḥ smṛtaḥ

sarvajñastvaṃ hayagrīva sākṣātparamapūruṣaḥ /
svāminmayi kṛpādṛṣṭyā sarvametannivedaya

hayagrīva uvāca
mantraṃ śrīcakragevāsyāḥ seyaṃ hi tripurāṃbikā /
saiṣaiva hi mahālakṣmīḥ sphuraccaivātmanaḥ purā

pasyati sma tadā cakraṃ jyotirmayavijṛṃbhitam /
asya cakrasya māhātmyamaparijñeyameva hi

sākṣātsaiva mahālakṣmīḥ śrīcakramiti tattvataḥ /
yadabhyarcya mahāviṣṇuḥ sarvalokavimohanam /
kāmasaṃmohinīrūpaṃ bheje rājīvalocanaḥ

arcayitvā tadīśānaḥ sarvavidyeśvaro 'bhavat /
tadārādhya viśeṣeṇa brahmā brahmāṇḍasūrabhūt /
munīnāṃ mohanaścāsītsmaro yadvarivasyayā

śrīdevyāḥ purataścakraṃ hemaraupyādinirmitam /
nidhāya gandhairabhyarcya ṣoḍaśākṣaravidyayā

pratyahaṃ tulasīpatraiḥ pavitrairmaṅgalākṛtiḥ /
sahasrairmūlamantreṇa śrīdevīdhyānasaṃyutaḥ

arcayitvā ca madhvājyaśarkarāpāyasaiḥ śubhaiḥ /
anavadyaiśca naivedyairmāṣāpūpairmanoharaiḥ

yaḥ prīṇati mahālakṣmīṃ matimānmaṇḍalatraye /
mahasā tasya sāṃnidhyamādhatte parameśvarī

manasā vāñchitaṃ yacca prasannā tatprapūrayet /
dhavalai kusumaiścakramuktarītyā tu yor'cayet

tasyaiva rasanābhāge nityaṃ nṛtyati bhāratī /
pāṭalaiḥ kusumaiścakraṃ yor'cayeduktamārgataḥ /
sārvabhaumaṃ ca rājānaṃ dāsavadvaśayedasau

pītavarṇaiḥ śubhaiḥ puṣpaiḥ pūrvavatpūjayecca yaḥ /
tasya vakṣasthale nityaṃ sākṣācchrīrvasati dhruvam

durgandhairgandhahīnaiśca suvarṇairapi nārcayet /
sugandhaireva kusumaiḥ puṣpaiścābhyarcaryocchavām

kāmākṣyaiva mahālakṣmīścakraṃ śrīcakrameva hi /
śrīvidyaiṣā parā vidyā nāyikā gurunāyikā

etasyā mantrarājastu śrīvidyaiva tapodhana /
kāmarājāntamantrānte śrībījena samanvitaḥ

ṣoḍaśākṣaravidyeyaṃ śrīvidyeti prakīrtitā /
itthaṃ rahasyamākhyātaṃ gopanīyaṃ prayatnataḥ

tisṛṇāmapi mūrtīnāṃ śaktirvidyeyamīritā /
sarveṣā mapi mantrāṇāṃ vidyaiṣā prāṇarūpiṇī

pāraṃparyeṇa vijñātā vidyeyaṃ bandhamocinī /
saṃsmṛtā pāpaharaṇī jarāmṛtyuvināśinī

pūjitā duḥkhadaurbhāgyavyādhidāridrayanāśinī /
stutā vighnaughaśaminī dhyātā sarvārthasiddhidā

mudrāviśeṣatattvajño dīkṣākṣapitakalmaṣaḥ /
bhajedyaḥ parameśānīmabhīṣṭaphalamāpnuyāt

dhavalāṃbarasaṃvītāṃ dhavalāvāsamadhyagām /
pūjayeddhavalaiḥ puṣpairbrahmacaryayuto naraḥ

dhavalaiścaiva naivedyairdadhikṣīraudanādibhiḥ /
saṃkalpadhavalairvāpi pūjayetparameśvarīm

śrīrvālantryakṣībījaiḥ kramātkhaṇḍeṣu yojitām /
ṣoḍaśākṣaravidyāṃ tāmarcayecchuddhamānasaḥ

anulomavilomena prajapanmātrikākṣaraiḥ

bhāvayanneva devāgre śrīdevīṃ dīparūpiṇīm /
manasopāṃśunā vāpi nigadenāpi tāpasa

śrīdevīnyāsasahitaḥ śrīdevīkṛtavigrahaḥ /
ekalakṣajapenaiva mahāpāpaiḥ pramucyate

lakṣadvayena devarṣe saptajanmakṛtānyapi /
pāpāni nāśayatyeva sādhakasya parā kalā

lakṣatritayajāpena sahasrajanipātakaiḥ /
mucyate nātra saṃdeho nirmalo nitarāṃ mune /
kramātṣoḍaśalakṣeṇa devīsāṃnidhyamāpnuyāt

pūjā traikālikī nityaṃ japastarpaṇameva ca /
homo brāhmaṇabhuktiśca puraścaraṇamucyate

homatarpaṇayoḥ svāhā nyāsapūjanayornamaḥ /
mantrānte pūjayeddevīṃ japakāle yathocitam

japāddaśāṃśo homaḥ syāttaddaśāṃśaṃ tu tarpaṇam /
taddaśāṃśaṃ brāhmaṇānāṃ bhojanaṃ vindhyamardana

deśakālopaghāte tu yadyadaṅgaṃ vihīyate /
tatsaṃkhyādviguṇaṃ japtvā puraścaryāṃ samāpayet

tataḥ kāmyaprayogārthaṃ punarlakṣatrayaṃ japet /
vratastho nirvikāraśca trikālaṃ pūjanerataḥ /
paścādvaśyādikarmāṇi kurvansiddhimavāpsyati

abhyarcya cakramadhyastho mantrī cintayate yadā /
sarvamātmānamaruṇaṃ sādhyamapyaruṇīkṛtam

tato bhavati vindhyāre sarvasaubhāgyasundaraḥ /
vallabhaḥ sarvalokānāṃ vaśayennātrasaṃśayaḥ

rocanākuṅkumābhyāṃ tu samabhāgaṃ tu candanam /
śatamaṣṭottaraṃ japtvā tilakaṃ kārayed budhaḥ

tato yamīkṣate vakti spṛśate cintayecca yam /
ardhena ca śarīreṇa sa vaśaṃ yāti dāsavat

tathā puṣpaṃ phalaṃ gandhaṃ pānaṃ vastraṃ tapodhana /
śatamaṣṭottaraṃ japtvā yasyai saṃproṣyate striyai /
sadya ākṛṣyate sā tu vimūḍhahṛdayā satī

likhedrocana yaikānte pratimāmavanītale /
surūpāṃ ca saśṛṅgāraveṣābharaṇamaṇḍitām

tadbhālagalahṛnnābhijānumaṇḍalayojitam /
janmanāmamahāvidyāmaṅkuśāntarvidarbhitam

sarvāṅgasaṃdhisaṃlīnāmālikhya madanākṣaraiḥ /
tadāśābhimukho bhūtvā tripurīkṛtavigrahaḥ

baddhvā tu kṣobhiṇīṃ mudrāṃ vidyāmaṣṭaśataṃ japet /
saṃyojya dahanāgāre candrasūryaprabhākule

tato vihvalitāpāṅgīmanaṅgaśarapīḍitām /
prajvalanmadanonmeṣaprasphurajjaghanasthalām

śakticakre lasadraśmivalanākavalīkṛtām /
dūrīkṛtasucāritrāṃ viśālanayanāmbujām

ākṛṣṭanayanāṃ naṣṭadhairyasaṃlīnavrīḍanām /
mantrayantrauṣadhamahāmudrānigaḍabandhanām /
dūrīkṛtasucāritrāṃ viśālanayanāmbujām

mano 'dhikamahāmantrajapamānāṃ hṛtāṃśukām /
vimūḍhāmiva vikṣubdhāmiva pluṣṭāmivādbhutām

likhitāmiva niḥsaṃjñāmiva pramathitāmiva /
nilīnāmiva niśceṣṭāmivānyatvaṃ gatāmiva

bhramanmantrāniloddhūtaveṇupatrākṛtiṃ ca khe /
bhramantīṃ bhāvayennārīṃ yojanānāṃ śatādapi

cakramadhyagatāṃ pṛthvīṃ saśailavanakānanām /
catuḥsamudraparyantaṃ jvalantīṃ cintayettataḥ

ṣaṇmāsābhyāsayogena jāyate madanopamaḥ /
dṛṣṭvā karṣayate lokaṃ dṛṣṭvaiva kurute vaśam

dṛṣṭvā saṃkṣobhayennārīṃ dṛṣṭvaiva harate viṣam /
dṛṣṭvā karīti vāgīśaṃ dṛṣṭvā sarvaṃ vimohayet /
dṛṣṭvā cāturthikādīṃśca jvarānnāśayate kṣaṇāt

pītadravyeṇa likhitaṃ cakraṃ gūḍhaṃ tu dhārayet /
vākstaṃbhaṃ vādināṃ kṣipraṃ kurute nātra saṃśayaḥ

mahānīlīrasenāpi śatrunāmayutaṃ likhet /
dakṣiṇābhimukho vahnau dagdhvā mārayate ripūn

mahiṣāśvapurīṣābhyāṃ gomūtrairnāma ṭaṅkitam /
āranālasthitaṃ cakraṃ vidveṣaṃ kurute dviṣām

yuktvā rocanayā nāma kākapakṣeṇa madhyagam /
laṃbamānastadākāro uccāṭanakaraṃ param

dugdhalākṣārocanābhirmahānīlīrasena ca /
likhitvā dhārayaṃścakraṃ cāturvarṇyaṃ vaśaṃ nayet

anenaiva vidhānena jalamadhye yadi kṣipet /
saubhāgyamatulaṃ tasya snānapānānna saṃśayaḥ

cakramadhyagataṃ deśaṃ nagarīṃ vā varāṅganām /
jvalantīṃ cintayennityaṃ saptāhātkṣobhayenmune

likhitvā pītavarṇaṃ tu cakrametadyadācaret /
pūrvāśābhimukho bhūtvā staṃbhayetsarvavādinaḥ

siṃdūravarṇalikhitaṃ pūjayeduttarāmukhaḥ /
yadā tadā svavaśago loko bhavati nānyathā

cakraṃ gaurikayālikhyapūjayetpaścimāmukhaḥ /
yaḥ sasarvāṅganākarṣavaśyakṣobhakaro bhavet

pūjayedvindhyadarpāre rahasyekacaro girau /
ajarāmaratāṃ mantrī labhate nātra saṃśayaḥ

rahasyametatkathitaṃ gopitavyaṃ mahāmune /
gopanātsarvasiddhiḥ syādbhraṃśa eva prakāśanāt

avidhāya puraścaryāṃ yaḥ karma kurute mune /
devatāśāpamāpnoti na ca siddhiṃ sa vindati

prayogadoṣaśāntyarthaṃ punarlakṣaṃ japedbudhaḥ /
kuryācca vidhivatpūjāṃ punaryogyo bhavennaraḥ

niṣkāmo devatāṃ nityaṃ yor'cayedbhaktinirbharaḥ

tāmeva cintayannāste yathāśakti manuṃ japan

saiva tasyaihikaṃ bhāraṃ vahenmuktiṃ ca sādhayet /
sadā saṃnihitā tasya sarvaṃ ca kathayeta sā

vātsalyasahitā dhenu yathā vatsamanuvrajet /
tathānugacchetsā devī svabhaktaṃ śaraṇāgatam

agastya uvāca
śaraṇāgataśabdasya kor'tho vada hayā nana /
vatsaṃ gauriva yaṃ gaurī dhāvantamanudhāvati

hayagrīva uvāca
yaḥ pumānakhilaṃ bhāramaihikāmuṣmikātmakam /
śrīdevatāyāṃ nikṣipya sadā tadgatamānasaḥ

sarvānukūlaḥ sarvatra pratikūlavivarjitaḥ /
ananyaśaraṇo gaurīṃ dṛḍhaṃ samprārthya rakṣaṇe

rakṣiṣyatīti viśvāsastatsevaikaprayojanaḥ /
varivasyātatparaḥ syātsā eva śaraṇāgatiḥ

yadā kadācitstutinindanādau nindantu lokāḥ stuvatāṃ jano vā /
iti svarūpaṃ sudhiyā samīkṣya viṣādakhedau na bhajetprapannaḥ

anukūlasya saṃkalpaḥ pratikūlasya varjanam /
rakṣiṣyatīti viśvāso goptṛtvavaraṇaṃ tathā

ātmanikṣepakārpaṇye ṣaḍvidhā śaraṇāgatiḥ /
aṅgīkṛtyātmanikṣepaṃ pañcāṅgāni samarpayet /
na hyasya sadṛśaṃ kiñcidbhuktimuktyostu sādhanam

amānitvamadaṃbhitvamahiṃsā kṣāntirārjavam /
ācāryopāsanaṃ śaucaṃ sthairyamātmavinigrahaḥ

indriyārtheṣu vairāgyamanahaṅkāra eva ca /
janmamṛtyujarāvyādhiduḥkhadoṣānudarśanam /
asaktiranabhiṣvaṅgaḥ putradāragṛhādiṣu

nityaṃ ca samacittatvamiṣṭāniṣṭopapattiṣu /
mayi cānanyabhāvena bhaktikhyabhicāriṇī

viviktadeśasevitvamaratirjanasaṃsadi /
adhyātmajñānanityatvaṃ tattvajñānārthadarśanam /
etāni sarvadā jñānasādhanāni samabhyaset

tatkarmakṛttatparamastadbhaktaḥ saṃgavarjitaḥ /
nirvairaḥ sarvabhūteṣu yaḥ sa yāti parāṃ śriyam

gurustu mādṛśo dhīmānkhyāto vātāpitāpana /
śiṣyo 'pi tvādṛśaḥ prokto rahasyāmnāyadeśikaḥ