Brahmanda Purana · Chapter 2.56
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamābhāge tṛtīya upoddhātapāde sāgaropākhyāneśumato rājyaprāptirnāma pañcapañcaśattamo 'dhyāyaḥ // 55//
jaiminiruvāca
etatte caritaṃ sarvaṃ sagarasya mahātmanaḥ /
saṃkṣepavistarābhyāṃ tu kathitaṃ pāpanāśanam
khaṇḍoṃ 'yaṃ bhārato nāma dakṣiṇottaramāyataḥ /
navayojanasāhasraṃ vistāraparimaṇḍalam
putraistasya naredrasya mṛgayadbhisturaṅgamam /
yojanānāṃ sahasraṃ tu khātvāṣṭau vinipātitāḥ
sāgarasya sutairyasmādvarddhito makarālayaḥ /
tataḥ prabhṛti lokeṣu sāgarākhyāmavāptavān
brahmapādāvadhi mahīṃ satīrthakṣetrakānanām /
abdhiḥ saṃkramayāmāsa parikṣipya nijāṃbhasā
tatastannilayāḥ sarve sadevāsuramānavāḥ /
itastataśca saṃjātā duḥkhena mahatānvitāḥ
gokarṇaṃ nāma vikhyātaṃ kṣetraṃ sarvasurārcitam /
sārddhayojanavistāraṃ tīre paścima vāridheḥ
tatrāsaṃkhyāni tīrthāni munidevālayāśca vai /
vasaṃti siddhasaṃghāśca kṣetre tasminpurā nṛpa
kṣetraṃ tallokavikhyātaṃ sarvapāpaharaṃ śubham /
tattīrthamabdherapatadbhāge dakṣiṇapaścime
yatra sarve tapastaptvā munayaḥ saṃśitavratāḥ /
nirvāṇaṃ paramaṃ prāptāḥ punarāvṛttivarjitam
tattretrasya prabhāveṇa prītyā bhūtagaṇaiḥ saha /
devyā ca sakalairdevairnityaṃ vasati śaṅkaraḥ
enāṃsi yatsamuddiśya tīrthayātrāṃ prakurvatām /
nṛṇāmāśu praṇaśyanti pravāte śuṣkaparṇavat
tatkṣetrasevanaratir naiva jātvabhijāyate /
samīpe vasamānonāmapi puṃsāṃ durātmanām
mahātā sukṛtenaiva tatkṣetragamane ratiḥ /
nṛṇāṃ saṃjāyate rājannānyathā tu kathañcana
nirbandhena tu ye tasminprāṇinaḥ sthirajaṅgamāḥ /
mriyante nṛpa sadyaste svargaṃ prāpsyanti śāśvatam
smṛtyāpi sakalaiḥ pāpairyasya mucyeta mānavaḥ /
kṣetrāṇāmuttamaṃ kṣetraṃ sarvatīrthaniketanam
snātvā caiteṣu tīrtheṣu yajantaśca sadāśivam /
siddhikāmā vasaṃti sma munayastatra kecana
kāmakrodhavinirmuktā ye tasminvītamatsarāḥ /
nivasaṃtyacireṇaiva tatsiddhiṃprāpnuvanti hi
japahomaratāḥ śāntā nipatā brahmacāriṇaḥ /
vasaṃti tasminye te hi siddhiṃ prāpsyantyabhīpsitām
dānahomajapādyaṃ vai pitṛdevadvijārcanam /
anyasmātkoṭiguṇitaṃ bhavettasminphalaṃ nṛpa
aṃbhodhisalile magna tasmin kṣetre 'tipāvane /
mahatā tapasā yuktā munayastannivāsinaḥ
sahyaṃ śikhariṇaṃ śreṣṭhaṃ nilayārthaṃ samāruhan /
vasaṃtastatra te sarve saṃpradhārya parasparam
sahendrādrau tapasyantaṃ rāmaṃ gantuṃ pracakramuḥ /
rājovāca /
agastyapītatoye 'bdhau parito rājanandanaiḥ
khātvādhaḥ pātite kṣetre satīrthāśramakānane /
bhūbhāgeṣu tathānyeṣu puragramākarādiṣu
vināśiteṣu deśeṣu samudropāntavarttiṣu /
kimakārṣurmuniśreṣṭha janāstannilayāstataḥ
tatraiva cāvasankṛcchrātprasthitānyatra vā tataḥ /
kiyatā caiva kālena saṃpūrṇo 'bhūdapāṃnidhiḥ /
kena vāpi prakāreṇa brahmannetadvadasva me
jaiminiruvāca
anūpeṣu pradeśeṣu nāśiteṣu durātmabhiḥ
janāstannilayāḥ sarve saṃprayātā itastataḥ /
tatraiva cāvasankṛcchrātkecitkṣetranivāsinaḥ
etasminneva kāle tu rājannaṃśumataḥ sutaḥ /
babhūva bhuvidharmātmā dilīpa iti viśrutaḥ
rājye 'bhiṣicya taṃ samyagbhuktabhogoṃ'śumānnṛpaḥ /
vanaṃ jagāma medhāvī tapase dhṛtamānasaḥ
dilīpastu tataḥśrīmānaśeṣāṃ pṛthivīmimām /
pālayāmāsa dharmeṇa vijitya sakalānarīn
bhagīratho nāma sutastasyāsīllokaviśrutaḥ /
sarvadharmārthakuśalaḥ śrīmānamitavikramaḥ
rājye 'bhiṣicya taṃ rājā dilīpo 'pi vanaṃ yayau /
sa cāpi pālayannurvīṃ samyagvihatakaṇṭakām
mumude vividhairbhogairdivi devapatiryathā /
sa śuśrāvātmanaḥ pūrvaṃ pūrvajānāṃ mahīpatiḥ
niraye patanaṃ ghoraṃ viprakopasamudbhavam /
brahmadaṇḍahatānsarvānpitañchrutvātiduḥkhitaḥ
rājye bandhuṣu bhoge vā nirvedaṃ paramaṃ yayau /
sa mantripravare rājyaṃ vinyasya tapase vanam
prayayau svapitṝnnākaṃ ninīṣurnṛpasattamaḥ /
tapasā mahātā pūrvamāyuṣe kamalodbhavam
ārādhya tasmāllebhe ca yāvadāyurnijepsitam /
tato gaṅgāṃ mahārāja samārādhya prasādya ca
varamāgamanaṃ vavre divastasyā mahīṃprati /
tatastāṃ śirasā dharttu tapasā'rādhayacchivam
sa cāpi tadvaraṃ tasmai pradadau bhaktavatsalaḥ /
merormūrdhnastato gaṅgāṃ pataṃ tī śirasātmanaḥ
sagrāhanakramakarāṃ jagrāha jagatāṃ patiḥ /
sā tacchiraḥ samāsādya mahāvegapravāhinī
tajjaṭāmaṇḍale śubhre vililye sātigahvare /
culakodakavacchaṃbhorvilīnāṃ śirasi prabhoḥ
vilokya tatpramokṣāya punarārādhayaddharam /
sa tāṃ śarvaprasādena labdhvā tu bhuvamāgatām
āninye sāgarā dagdhā yatra tāṃ vai diśaṃ prati /
sa'nuvrajantī rājānaṃ rājarṣeryajataḥ pathi
tadyajñavāṭamakhilaṃ plāvayāmāsa sarvataḥ /
sa tu rājaṛṣiḥ kruddho yajñavāṭe 'khile tayā
magne gaṇḍūṣajalavatsa papau tāmaśeṣataḥ /
atandrito varṣaśataṃ śuśrūṣitavā sa taṃ punaḥ
tasmātprasannānnṛpatirleme gaṅgāṃ mahātmanaḥ /
uṣitvā suciraṃ tasyanisṛtā jaṭharādyataḥ
prathitaṃ jāhnavītyasyāstato nāmābhavadbhuvi /
bhagīrathānugā bhūtvā tatpitṝṇāmaśeṣataḥ
nijāṃbhasāsthibhasmāni siṣeca suranimnagā /
tatastadaṃbhasā sikteṣvasthibhasmasu tatkṣaṇāt
nirayātsāgarāḥ sarve naṣṭapāpā divaṃ yayuḥ /
evaṃ sā sāgarānsarvāndivaṃ nītvā mahāndī
tenaiva mārgeṇa javātprayātā pūrvasāgaram /
senormūrdhnaścaturbhedā bhūtvā yātā caturddiśam
caturbhedatayā cābhūttasyā nāmnāṃ catuṣṭayam /
sītā cālakanandā ca sucakṣurbhadravatyapi
agastyapītasalilācciraṃ śuṣkodakā api /
gaṅgāṃbhasā punaḥ pūrṇāścatvāro 'mbudhayo 'bhavan
pūrvamāṇe samudre tu sāgaraiḥ parivarddhite /
antarhitābhavandeśā bahavastatsamīpagāḥ
samudropāntavarttīni kṣetrāṇi ca samantataḥ /
itastataḥ prayātāśca janāstannilayā nṛpa
gokarṇamiti ca kṣetraṃ pūrvaṃ proktaṃ tu yattava /
armavopāttavarttitvātsamudre 'tarddhimāgamat
tatastannilayāḥ sarve taduddhārābhikāṅkṣiṇaḥ /
sahyādrerbhṛguśārdūlaṃ draṣṭukāmā yayurnṛpa
Original text: Brahmāṇḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0