Brahmanda Purana · Chapter 2.4

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde
svayaṃbhūtraiguṇyasvarūpavarṇanaṃ nāma tṛtīyo 'dhyāyaḥ
sūta uvāca
brahmaṇā vai mukhātsṛṣṭā jayā devāḥ prajepsayā /
sarve mantraśarīrāste smṛtā manvantareṣviha

darśaśca paurṇamāsaśca bṛhatsāma rathantaram /
citiśca sucitiścaiva hyākūtiḥ kūtireva ca

vijñātaścaiva vijñātā manā yajñaśca dvādaśaḥ /
dārāgnihotrasaṃbandhaṃ vitatya yajateti ca

evamuktvā tu tānbrahmā tatraivāntaradhātprabhuḥ /
tataste nābhyanandanta tadvākyaṃ parameṣṭhinaḥ

saṃnyasyeha ca karmāṇi vāsanāḥ karmajāśca vai /
yameṣvaṃvāvantiṣṭhante doṣaṃ dṛṣṭvā tu karmasu

kṣayāti śayayuktaṃ ca te dṛṣṭvā karmaṇāṃ phalam /
jugupsaṃtaḥ prasūtiṃ ca niḥsattvā nirmamābhavan

ajanma kāṅkṣamāṇāste nirmuktā doṣadarśinaḥ /
arthaṃ dharmaṃ ca kāmaṃ ca hitvā te vai vyavasthitāḥ

paramaṃ jñānamāsthāya tatsaṃkṣipya susaṃsthitāḥ /
teṣāṃ tu tamabhiprāyaṃ jñātvā brahmā tu kopitaḥ

tānabravīttato brahmā nirutsāhānsurānatha /
prajārthamiha yūyaṃ vai mayā sṛṣṭāḥ stha nānyathā

prasūyadhvaṃ yajadhvaṃ cetyuktavānasmi vaḥ purā /
yasmādvākyamanādṛtya mama vairāgyamāsthitāḥ

jugupsamānāḥ svaṃ janma saṃtatiṃ nābhyanandata /
karmaṇāṃ na kṛto 'bhyāso hyamṛtatvābhikāṅkṣayā

tasmādyūyamihāvṛttiṃ saptakṛtvo hyavāpsyatha /
te śaptā brahmaṇā devā jayāstaṃ vai prasādayan

kṣamāsmākaṃ mahādeva yadajñānātmakaṃ prabho /
praṇatānvai sānunayaṃ brahmā tānabravītpunaḥ

loke 'pyathānubhuñjīta kaḥ svātantryamihārhati /
mayāgataṃ tu sarvaṃ hi kathamacchandato mama

pratipatsyanti bhūtāni śubhaṃ vā yadi vottaram /
loke yadapi kiñcidvaiśaṃ vā śaṃ vā vyavasthitam

buddhyātmanā mayā vyāptaṃ ko māṃ loke 'tivarttayet /
bhūtānā mīhitaṃ yacca yaccāpyeṣāṃ vicintitam

tathopacaritaṃ yacca tatsarvaṃ viditaṃ mama /
mayā baddhamidaṃ sarvaṃ cajagatsthāvarajaṅgamam

āśāmayena bandhena kastaṃ chettumihotsahet /
yasmādvahati dṛpto vai sarvārthamiha nānyathā

iti karmāṇyanārabhya kāmaṃ chandādvimokṣate /
evaṃ saṃbhāṣya tāndevān jayānadhyātmacetasaḥ

atha vīkṣya punaścāha dhruvaṃ daḍyānprajāpatiḥ /
yasmānmānabhisaṃdhāya sanyāsādiḥ kṛtaḥ surāḥ

tasmātsa vipulāyatto vyāpārastvatha matkṛtaḥ /
bhavitā ca sukhodarke divyabhāvena jāyatām

ātmacchandena vo janma bhaviṣyati surottamāḥ /
manvantareṣu saṃsiddhāḥ saptasvāvirbhaviṣyatha

vaivasvatānteṣu surāstathā svāyaṃbhuvādiṣu /
evaṃ ca brahmaṇā tatra śloko gītaḥ purātanaḥ

trayī vidyā brahmamayaprasūtiḥ śrāddhaṃ tapo yajñamanupradānam /
etāni nityaiḥ mahasā rajobhirbhūtvā vibhurvasate 'nyatpraśastam

evaṃ ślokārthamuktvā tu jayāndevānathābravīt /
vaivasvateṃ'taretīte matsamīpamihaiṣyatha

tato devastirobhūta īśvaro ṅyakutobhayaḥ /
prapannādhāraṇāmādyāṃ yuktvā yogabalānvitām

tatastena ruṣā śaptāste 'bhavandvādaśājitāḥ /
jayā iti samākhyātāḥ kṛtā evaṃ visannibhāḥ

tataḥ svāyaṃbhuve tasminsarge 'tīte tu vai surāḥ /
punaste tuṣitā devā jātāḥ svārociṣeṃ'tare

uttamasya manoḥ putrāḥ satyāyāṃ jajñire tadā /
tataḥ satyāḥ smṛtā devā auttame cāntare manoḥ

hariṇyāṃ nāma tuṣitā jajñire dvādaśeva tu /
harayonāma te devā yajñabhājastadābhavan

tataste harayo devāḥ prāpte cāriṣṭhaventare?//
vikuṇṭhāyāṃ punaste vai variṣṭhā jajñire surāḥ

vaikuṇṭhā nāma te devāḥ pañcamasyāntare mānoḥ /
tataste vai punardevā vaikuṇṭhāḥ prāpya cākṣuṣam

tataste vai punaḥ sādhyāḥ saṃkṣīṇe cākṣuṣentare /
upasthite punaḥ sarge manorvaivasvatasya ha

aṃśena sādhyāste 'dityāṃ mārīcātkaśyapātpunaḥ /
jajñire dvādaśādityā varttamānentaraṃ surāḥ

yadā caite samutpannāścākṣuṣasyāntare manoḥ /
śaptāḥ svayaṃbhuvā sādhyā jajñire dvādaśāmarāḥ

evaṃ śṛṇoti yo martyojayastasya bhavetsadā /
jayānāṃ śraddhayā yuktaḥ pratyadhyāyaṃ tu gacchati

ityetā vṛttayaḥ sapta devānāṃ janmalakṣaṇāḥ /
parikrāntā mayā vo 'dyā kiṃ bhūyaḥ śrotumicchatha