Brahmanda Purana · Chapter 2.2

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde ṛṣisargavarṇanaṃ nāma prathamo 'dhyāyaḥ
sūta uvāca
vinivṛtte prajāsarge ṣaṣṭhe vai cākṣuṣasya ha /
prajāḥ sṛjeti vyadiṣṭaḥ svayaṃ dakṣaḥ svayaṃbhuvā

sasarja sarvabhūtāni gatimanti dhruvāṇi ca /
mānasāni ca bhūtāni sa pūrvamasṛjatprabhuḥ

ṛṣīndevāṃśca gandharvānmanuṣyoragarākṣasān /
yakṣabhūtapiśācāṃśca vayaḥ paśumṛgāṃstathā

yadāsya manasā sṛṣṭā na vyavarddhanta tāḥ prajāḥ /
apadhyātā bhagavatā mahādevena dhīmatā

sa maithunena bhāvena sisṛkṣurvividhāḥ prajāḥ /
asikrīmāvahadbhāryāṃ vīraṇasya prajāpateḥ

sutāṃ sumahatā yuktāṃ tapasā loka dhāriṇīm /
yayā dhṛtamidaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam

atrāpyudāharantīmau ślokau prācetasāṃ prati /
dakṣasyodvahato bhāryāṃmasikrīṃ vairaṇīṃ purā

kṛpānāṃ niyutaṃ dakṣaṃ sarpiṇāṃ sābhimāninām /
nadīgiriṣbasajjantaṃ pṛṣṭhato 'nuyayau prabhum

taṃ dṛṣṭvā ṛṣibhiḥ proktaṃ pratiṣṭhāsyati vai prajāḥ /
prathamo 'tra dvitīyastu dakṣaḥ sa hi prajāpatiḥ

athāgacchadyathākālaṃ prahīnāṃ niyutaṃ tu yat /
asikrīṃ vairaṇīṃ tatra dakṣaḥ prācetaso 'vahat

atha putrasahasraṃ sa vairaṇyāmamitaujasam /
asiknyāṃ janayāmāsa dakṣaḥ prāce tasaḥ prabhuḥ

tāṃstu dṛṣṭvā mahātejāḥ sa vivarddhayiṣuḥ prajāḥ /
devarṣipriyasaṃvādo nārado brahmaṇaḥ sutaḥ

nāśāya vacanaṃ teṣāṃ śāpayaivātmano 'bravīt /
yaḥ kaśyapasutasyātha parameṣṭhī vyajāyata

mānasaḥ kaśyapasyāsīddakṣaśāpavaśātpunaḥ /
tasmātsa kāśyapasyātha dvitīyo mānaso 'bhavat

sa hi pūrvaṃ samutpanno nāradaḥ parameṣṭhinaḥ /
tena vṛkṣasya putrā vai haryaśvā iti viśrutāḥ

dharmārthaṃ nāśitāḥ sarve vidhinā ca na saṃśayaḥ /
tasyodyatastadā dakṣaḥ kruddhaḥ śāpāya vai prabhuḥ

brahmarṣīnvai puraskṛtya yācitaḥ parameṣṭhinā /
tato 'bhisaṃdhiṃ cakre vai dakṣaśca parameṣṭhinā

kanyāyāṃ nārado mahyaṃ tava putro bhavediti /
tato dakṣaḥ sutāṃ pradāt priyāṃ vai parameṣṭhine /
tasmātsa nārado jajñe bhūyaḥ śāpabhayadṛṣiḥ

śāṃśapāyana uvāca
kathaṃ vai nāśitāḥ pūrvaṃ nāradena surarṣiṇā /
prajāpatisutāste vai śrotumicchāmi tattvataḥ

sūta uvāca
dakṣaputrāśca haryaśvā vivardhayiṣavaḥ prajāḥ /
samāgatā mahāvīryā nāradastānuvāca ha

bāliśā bata yūyaṃ vai na prajānītha bhūtalam /
antarūrdhvamadhaścaiva kathaṃ srakṣyatha vai prajāḥ

te tu tadvacana śrutvā pyātāḥ sarvato diśam /
adhāpi ma nivarttante samudrasthā ivāpagāḥ

atha teṣu praṇaṣṭeṣu dakṣaḥ prāce tasaḥ punaḥ /
vairaṇyāmeva putrāṇāṃ sahasramasṛjatprabhuḥ

prajā vivarddhayiṣavaḥ śabalāśvāḥ punastu te /
pūrvamuktaṃ vacastadvai śrāvitā nāradena ha

anyonyamūcuste sarve samyagāha ṛṣiḥ svayam /
bhrātṝṇāṃ padavīṃ caiva gantavyā nātra saṃśayaḥ

jñātvā pramāṇaṃ pṛthvyā vai sukhaṃ srakṣyāmahe prajāḥ /
prakāśāḥ svasthamanasā yathāvadanuśāsitāḥ

te 'pi tenaiva mārgeṇa prayātāḥ sarvato diśam /
adyāpi na nivarttante vistārāyamalipsavaḥ

tataḥ prabhṛti vai bhrātā bhrāturanveṣaṇe rataḥ /
prayato naśyati kṣipraṃ tanna kāryaṃ vijānatā

naṣṭeṣu śabalāśveṣu dakṣaḥ kruddho 'śapadvibhuḥ /
nāradaṃ nāśamehīti garbhavāsaṃ vaseti ca

tadā teṣvapi naṣṭeṣu mahātmā sa prabhuḥ kila /
ṣaṣṭiṃ dakṣo 'sṛjatkanyā vairaṇyāmeva viśrutāḥ

tāstadā pratijagrāha patnyarthaṃ kaśyapaḥ sutāḥ /
dharmaḥ somaśca bhagavāṃstathā cānye maharṣayaḥ

imāṃ visṛṣṭiṃ dakṣasya kṛtsnāṃ yo veda tattvataḥ /
āyuṣmānkīrttimāndhanyaḥ prajāvāśca bhavatyuta