brahmagītā · Chapter 1
[kṛṣṇa]
atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam/
dampatyoḥ pārtha saṃvādamabhayaṃ nāma nāmataḥ
brāhmaṇī brāhmaṇaṃ kaṃ cijjñānavijñānapāragam/
dṛṣṭvā vivikta āsīnaṃ bhāryā bhartāramabravīt
kaṃ nu lokaṃ gamiṣyāmi tvāmahaṃ patimāśritā/
nyastakarmāṇamāsīnaṃ kīnāśamavicakṣaṇam
bhāryāḥ patikṛtām̐llokānāpnuvantīti naḥ śrutam/
tvāmahaṃ patimāsādya kāṃ gamiṣyāmi vai gatim
evamuktaḥ sa śāntātmā tāmuvāca hasanniva/
subhage nābhyasūyāmi vākyasyāsya tavānaghe
grāhyaṃ dṛśyaṃ ca śrāvyaṃ ca yadidaṃ karma vidyate/
etadeva vyavasyanti karma karmeti karmiṇaḥ
mohameva niyacchanti karmaṇā jñānavarjitāḥ/
naiṣkarmyaṃ na ca loke'sminmaurtamityupalabhyate
karmaṇā manasā vācā śubhaṃ vā yadi vāśubham/
janmādi mūrti bhedānāṃ karma bhūteṣu vartate
rakṣobhirvadhyamāneṣu dṛśyadravyeṣu karmasu/
ātmasthamātmanā tena dṛṣṭamāyatanaṃ mayā
yatra tadbrahma nirdvandvaṃ yatra somaḥ sahāgninā/
vyavāyaṃ kurute nityaṃ dhīro bhūtāni dhārayan
yatra brahmādayo yuktāstadakṣaramupāsate/
vidvāṃsaḥ suvratā yatra śāntātmāno jitendriyāḥ
ghrāṇena na tadāghreyaṃ na tadādyamca jihvayā/
sparśena ca na tatspṛśyaṃ manasā tveva gamyate
cakṣuṣā na viṣahyaṃ ca yatkiṃ cicchravaṇātparam/
agandhamarasa sparśamarūpāśabdamavyayam
yataḥ pravartate tantraṃ yatra ca pratitiṣṭhati/
prāṇo'pānaḥ samānaśca vyānaścodāna eva ca
tata eva pravartante tameva praviśanti ca/
samānavyānayormadhye prāṇāpānau viceratuḥ
tasminsupte pralīyete samāno vyāna eva ca/
apāna prāṇayormadhye udāno vyāpya tiṣṭhati/
tasmācchayānaṃ puruṣaṃ prāṇāpānau na muñcataḥ
prāṇānāyamyate yena tadudānaṃ pracakṣate/
tasmāttapo vyavasyanti tadbhavaṃ brahmavādinaḥ
teṣāmanyonyabhakṣāṇāṃ sarveṣāṃ deva cāriṇām/
agnirvaiśvānaro madhye saptadhā vihito'ntarā
ghrāṇaṃ jihvā ca cakṣuśca tvakca śrotraṃ ca pañcamam/
mano buddhiśca saptaitā jihvā vaiśvānarārciṣaḥ
ghreyaṃ peyaṃ ca dṛśyaṃ ca spṛśyaṃ śravyaṃ tathaiva ca/
mantavyamatha boddhavyaṃ tāḥ sapta samidho mama
ghrātā bhakṣayitā draṣṭā spraṣṭā śrotā ca pañcamaḥ/
mantā boddhā ca saptaite bhavanti paramartvijaḥ
ghreye peye ca deśye ca spṛśye śravye tathaiva ca/
havīṃṣyagniṣu hotāraḥ saptadhā sapta saptasu/
samyakprakṣipya vidvāṃso janayanti svayoniṣu
pṛthivī vāyurākāśamāpo jyotiśca pañcamam/
mano buddhiśca saptaita yonirityeva śabditāḥ
havirbhūtā guṇāḥ sarve praviśantyagnijaṃ mukham/
antarvāsamuṣitvā ca jāyante svāsu yoniṣu/
tatraiva ca nirudhyante pralaye bhūtabhāvane
tataḥ sañjāyate gandhastataḥ sañjāyate rasaḥ/
tataḥ sañjāyate rūpaṃ tataḥ sparśo'bhijāyate
tataḥ sañjāyate śabdaḥ saṃśayastatra jāyate/
tataḥ sañjāyate niṣṭhā janmaitatsaptadhā viduḥ
anenaiva prakāreṇa pragṛhītaṃ purātanaiḥ/
pūrṇāhutibhirāpūrṇāste'bhipūryanti tejasā
Original text: brahmagītā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0