Bhavasaṃkrāntisūtra · Part 11
Bhavasaṅkrāntisūtram
namassarvabuddhabodhisattvebhyaḥ /
1. evaṃ mayā śrutam / ekasmin samaye bhagavān rājagṛhe viharati sma kalantakanivāse veṇuvane mahatā bhikṣusaṅaghena sārdhaṃ dviśatapacāśadbhiḥ bhikṣubhiḥ saṃbahulaiśca bodhisattvamahāsattvaiḥ / atha bhagavānanekaśatasahasraparivāraparivṛtaḥ purato 'valokya dharmaṃ deśayati sma / ādau kalyāṇaṃ madhye kalyāṇamavasāne kalyāṇaṃ svarthaṃ suvyajanaṃ kevalaṃ paripūrṇaṃ pariśuddhaṃ paryavadātaṃ brahmacaryaṃ prakāśayati sma //
2. tadā magadharājaḥ śreṇyo vimvisāraḥ mahātā rājavibhavena mahatā ca rājabalena rājagṛhānmahānagarānniṣkramya yena veṇuvanaṃ yena ca bhagavān tenopasaṅakramīt / upasaṅakramya bhagavataḥ pādau śirasā abhivandya triḥ pradakṣiṇīkṛtya ekānte atiṣṭhat / ekānte sthitvā magadharājaḥ śreṇyo bimbisāraḥ bhagavantametadavocat / kathaṃ bhagavan kṛtaṃ karma saṃcayaṃ pratirudhya ciraniruddhaṃ maraṇakāla upasthitaṃ manaso 'bhimukhībhavati / sūnyeṣu sarvasaṃskāreṣu kathaṃ karmaṇāmavipraṇāśo 'sti //
3. evamukte bhagavān magadharājaṃ śreṇyaṃ bimbisārametadavocat / tadyathā mahārāja puruṣaḥ suptaḥ svapne janapadakalyāṇyā striyā sārdhaṃ paricaret / sa śayitavibuddhaḥ janapadakalyāṇīṃ tāṃ striyamanusmaret / tatkiṃ manyase mahārāja svapne sā janapadakalyāṇī strī //
4. āha! nohīdaṃ bhagavan //
5. bhagavānāha!tat kiṃ manyase mahārāja api nu sa puruṣaḥ kiṃ paṇḍitajātīyo bhavet / yaḥ svapne janapadakalyāṇīṃ striyamabhiniviśet //
6. āha! nohīdaṃ bhagavan! tatkasya hetoḥ / atyantatayā tu bhagavan svapne janapadakalyāṇī strī na saṃvidyate / nopalabhyate / kutaḥ punaranayāsārdhaṃ paricaraṇā / evaṃ vighātasya klamathasya bhāgī syāt //
7. bhagavānāha!evameva mahārāja balo 'śrutavān pṛthagjanaścakṣuṣā rūpāṇi ddaṣṭvā saumanasyasthānīyāni rūpāṇyabhiniviśet / abhiniviṣṭa anurajyate / anuraktaḥ saṃrajyate / saṃrakto rāgajaṃ dveṣajaṃ mohajaṃ karma kāyavāṅmanobhirabhisaṃskaroti / tacca karma abhisaṃskṛtaṃ nirudhyate / niruddhaṃ na pūrvāṃ diśaṃ niśritya tiṣṭhati / na dakṣiṇām / na paścimām / nottarām / nordhvam / nādhaḥ / na vidiśaṃ niśritya tiṣṭhati / tat karma kadācinmaraṇa kālasamaya upasthite tatsabhāgasya karmaṇaḥ kṣayāt caramavijñāne niruddhe manaso 'bhimukhībhavati / tadyathāpi nāma suptaśayitavibuddhasya janapadakalyāṇi strī / evam hi mahārāja caramavijñānaṃ nirudhyate / aupapattyaṃśikaṃ prathamavijñānaṃ utpadyate / yadi vā deve / yadi vā mānuṣe / yadi vāsure / yadi vā narakeṣu / yadi vā tiryagyoniṣu / yadi vā preteṣu /
tasya ca mahārāja prathamavijñānasya samanantaraniraddhasya tatsabhāgā cittasaṃtatiḥ pravartate / yatra vipākasya pratisaṃvedanā prajñāyate / tatra mahārāja na kaściddharmaḥ asmāt lokātparalokaṃ saṅkrāmati / cyutyupapattī ca prajñāyete / tatra mahārāja yaścaramavijñānasya nirodhaḥ / sā cyutiriti saṃjñā / yaḥ prathamavijñānasya prādurbhāvaḥ / sopapattiriti / caramavijñānaṃ mahārāja nirodhe 'pi na svacidgacchati / aupapattyaṃśikaṃ prathamavijñānamutpāde 'pi na kutaścidāgacchati / tat kasya hetoḥ /
svabhāvarahitatvāt / tatra mahārāja caramavijñānaṃ caramavijñānena śūnyam / cyutiścayutyā śūnyā / karma karmaṇā śūnyam / prathamavijñānaṃ prathamavijñānena śūnyam / upapattirupapattyā śūnyā / karmaṇāmavipraṇāśaścaprajñāyate / prathamavijñānasya mahārāja aupapattyaṃśikasya samanantaraniruddhasya nirantarā cittasantatiḥ pravartate / yatra vipākasya pratisaṃvedanī prajñāyate / evaṃ bhagavānāha / sugata evamuktvā anyadevamavocat śāstā //
8. sarvametannāmamātraṃ saṃjñāmātre pratiṣṭhitam /
abhidhānātpṛthakbhūtamabhidheyaṃ na vidyate //
9. yena yena hi nāmnā vai yo yo dharmo 'bhilapyate /
nāsau saṃvidyate tatra dharmāṇāṃ sā hi dharmatā //
10. nāmnā hi nāmatā śūnyā nāmnā nāma na vidyate /
anāmakāḥ sarvadharmā nāmna tu paridīpitāḥ //
11. ime dharmā asantaśca kalpanāyāḥ samuddhitāḥ /
sāpyatra kalpanā śūnyā yayā śūnyā vikalpitāḥ //
12. cakṣūrūpaṃ paśyatīti samyagdraṣṭrā yaducyate /
mithyāśraddhastha lokasya tatsatyaṃ saṃvṛtīritam //
13. sāmagrayā darśanaṃ yatra prakāśayati nāyakaḥ /
prāhopacārabhūmiṃ tāṃ paramārthasya buddhimān //
14. na cakṣūḥ prekṣate rūpaṃ mano dharmānna vetti ca /
etattu paramaṃ satyaṃ yatra loko na gāhate //
15. evamavocadbhagavān / magadhadeśarājaḥ śreṇyaḥ bimbisāraḥ te bodhisattvāste ca bhikṣavaḥ sadevamānuṣāsuragandharvaśca loko muditvā bhagavato bhāṣitamabhyanandan //
āryabhavasaṅkrāntirnāma mahāyānasūtraṃ saṃpūrṇam /
Original text: Bhavasaṃkrāntisūtra · Edition: N. Aiyaswami Shastri: Bhavasaṅkrānti Sūtra. Madras: Adyar Library, 1938, pp. 1-6. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0