baudhāyanadharmasūtram · Chapter 1

atha baudhāyanadharmasūtram
१/१/१/१ upadiṣṭo dharmaḥ prativedam //
१/१/१/२ tasyānu vyākhyāsyāmaḥ //
१/१/१/३ smārto dvitīyaḥ //
१/१/१/४ tṛtīyaḥ śiṣṭāgamaḥ //
१/१/१/५ śiṣṭāḥ khalu vigatamatsarā nirahaṃkārāḥ kumbhīdhānyā alolupā dambhadarpalobhamohakrodhavivarjitāḥ //
१/१/१/६kakha dharmeṇādhigato yeṣāṃ vedaḥ saparibṛṃhaṇaḥ /
१/१/१/६gagha śiṣṭās tadanumānajñāḥ śrutipratyakṣahetavaḥ // iti // [cf. va ६/४३; m १२/१०९]
१/१/१/७ tadabhāve daśāvarā pariṣat //
१/१/१/८ athāpy udāharanti /
१/१/१/८kakha cāturvaidyaṃ vikalpī ca aṅgavid dharmapāṭhakaḥ /
१/१/१/८gagha āśramasthās trayo viprāḥ parṣad eṣā daśāvarā //
१/१/१/९kakha pañca vā syus trayo vā syur eko vā syād aninditaḥ /
१/१/१/९gagha prativaktā tu dharmasya netare tu sahasraśaḥ //
१/१/१/१०kakha yathā dārumayo hastī yathā carmamayo mṛgaḥ /
१/१/१/१०gagha brāhmaṇaś cānadhīyānas trayas te nāmadhārakāḥ //
१/१/१/११kakha yad vadanti tamomūḍhā mūrkhā dharmam ajānataḥ /
१/१/१/११gagha tat pāpaṃ śatadhā bhūtvā vaktṝn samadhigacchati //
१/१/१/१२kakha bahudvārasya dharmasya sūkṣmā duranugā gatiḥ /
१/१/१/१२gagha tasmān na vācyo hy ekena bahujñenāpi saṃśaye //
१/१/१/१३kakha dharmaśāstrarathārūḍhā vedakhaḍgadharā dvijāḥ /
१/१/१/१३gagha krīḍārtham api yad brūyuḥ sa dharmaḥ paramaḥ smṛtaḥ //
१/१/१/१४kakha yathāśmani sthitaṃ toyaṃ mārutārkau praṇāśayet /
१/१/१/१४gagha tadvat kartari yat pāpaṃ jalavat saṃpralīyate //
१/१/१/१५kakha śarīraṃ balam āyuś ca vayaḥ kālaṃ ca karma ca /
१/१/१/१५gagha samīkṣya dharmavid buddhyā prāyaścittāni nirdiśet //
१/१/१/१६kakha avratānām amantrāṇāṃ jātimātropajīvinām /
१/१/१/१६gagha sahasraśaḥ sametānāṃ pariṣattvaṃ na vidyate // iti //
१/१/२/१ pañcadhā vipratipattir dakṣiṇatas tathottarataḥ //
१/१/२/२ yāni dakṣiṇatas tāni vyākhyāsyāmaḥ //
१/१/२/३ yathaitad anupetena saha bhojanaṃ striyā saha bhojanaṃparyuṣitabhojanaṃ mātulapitṛsvasṛduhitṛgamanam iti //
१/१/२/४ athottarata ūrṇāvikrayaḥ sīdhupānam ubhayatodadbhirvyavahāra āyudhīyakaṃ samudrasaṃyānam iti //
१/१/२/५ itarad itarasmin kurvan duṣyatītarad itarasmin //
१/१/२/६ tatra tatra deśaprāmāṇyam eva syāt //
१/१/२/७ mithyaitad iti gautamaḥ //
१/१/२/८ ubhayaṃ caiva / nādriyeta śiṣṭasmṛtivirodhadarśanāt //
१/१/२/९ prāg ādarśāt pratyak kanakhalād dakṣiṇenahimavantam udak pāriyātram etad āryāvartam / tasmin ya ācāraḥ sapramāṇam // [k: kālakavanād]
१/१/२/१० gaṅgāyamunayor antaram ity eke //
१/१/२/११ athāpy atra bhāllavino gāthām udāharanti //
१/१/२/१२kakha paścāt sindhur vidharaṇī sūryasyodayanaṃ puraḥ /
१/१/२/१२gagha yāvat kṛṣṇā vidhāvanti tāvad dhi brahmavarcasam // iti //
१/१/२/१३kakha avantayo'ṅgamagadhāḥ surāṣṭrā dakṣiṇāpathāḥ /
१/१/२/१३gagha upāvṛdsindhusauvīrā ete saṃkīrṇayonayaḥ //
१/१/२/१४ āraṭṭān kāraskarān puṇḍrān sauvīrān vaṅgān kaliṅgānprānūnān iti ca gatvā punastomena yajeta sarvapṛṣṭhayā vā //
१/१/२/१५-१ athāpy udāharanti /
१/१/२/१५-२kakha padbhyāṃ sa kurute pāpaṃ yaḥ kaliṅgān prapadyate /
१/१/२/१५-२gagha ṛṣayo niṣkṛtiṃ tasya prāhur vaiśvānaraṃ haviḥ //
१/१/२/१६kakha bahūnām api doṣāṇāṃ kṛtānāṃ doṣanirṇaye /
१/१/२/१६gagha pavitreṣṭiṃ praśaṃsanti sā hi pāvanamuttamam // iti // [n/b/: gender disagreement]
१/१/२/१७-१ athāpy udāharanti /
१/१/२/१७-२kakha vaiśvānarīṃ vrātapatīṃ pavitreṣṭiṃ tathaiva ca /
१/१/२/१७-२gagha ṛtav ṛtau prayuñjānaḥ pāpebhyo vipramucyate // pāpebhyovipramucyata iti //
१/२/३/१ aṣṭācatvāriṃśad varṣāṇi paurāṇaṃ vedabrahmacaryam //
१/२/३/२ caturviṃśatiṃ dvādaśa vā prativedam //
१/२/३/३ saṃvatsarāvamaṃ vā pratikāṇḍam //
१/२/३/४ grahaṇāntaṃ vā jīvitasyāsthiratvāt //
१/२/३/५ kṛṣṇakeśo'gnīn ādadhīteti śrutiḥ //
१/२/३/६kakha nāsya karma niyacchanti kiṃcid ā mauñjibandhanāt /
१/२/३/६gagha vṛttyā śūdrasamo hy eṣa yāvad vedena jāyate // iti //
१/२/३/७ garbhādiḥ saṃkhyā varṣāṇām / tadaṣṭameṣu brāhmaṇamupanayīta //
१/२/३/८ tryadhikeṣu rājanyam //
१/२/३/९ tasmād ekādhikeṣu vaiśyam //
१/२/३/१० vasanto grīṣmaḥ śarad ity ṛtavo varṇānupūrvyeṇa //
१/२/३/११ gāyatrītriṣṭubjagatībhir yathākramam //
१/२/३/१२ ā ṣoḍaśād ā dvāviṃśād ā caturviṃśād anātyaya eṣāṃ krameṇa //
१/२/३/१३ mauñjī dhanurjyā śāṇīti mekhalāḥ //
१/२/३/१४ kṛṣṇarurubastājināny ajināni //
१/२/३/१५ mūrdhalalāṭanāsāgrapramāṇā yājñikasya vṛkṣasya daṇḍāḥ //
१/२/३/१६ bhavatpūrvāṃ bhikṣāmadhyāṃ yācñāntāṃ bhikṣāṃ caret saptākṣarāṃ kṣāṃ ca hiṃ ca na vardhayet //
१/२/३/१७ bhavatpūrvāṃ brāhmaṇo bhikṣeta bhavanmadhyāṃ rājanyobhavadantāṃ vaiśyaḥ sarveṣu varṇeṣu //
१/२/३/१८ te brāhmaṇādyāḥ svakarmasthāḥ //
१/२/३/१९ sadāraṇyāt samidha āhṛtyādadhyāt //
१/२/३/२० satyavādī hrīmān anahaṃkāraḥ //
१/२/३/२१ pūrvotthāyī jaghanyasaṃveśī //
१/२/३/२२ sarvatrāpratihataguruvākyo'nyatra pātakāt //
१/२/३/२३ yāvadarthasaṃbhāṣī strībhiḥ //
१/२/३/२४ nṛttagītavāditragandhamālyopānakchattradhāraṇāñjanābhyañjanavarjī //
१/२/३/२५ dakṣiṇaṃ dakṣiṇena savyaṃ savyena copasaṃgṛhṇīyāt //
१/२/३/२६ dīrgham āyuḥ svargaṃ cepsan kāmam anyasmai sādhuvṛttāyaguruṇānujñātaḥ //
१/२/३/२७ asāv ahaṃ bho iti śrotre saṃspṛśya manaḥsamādhānārtham //
१/२/३/२८ adhastāj jānvor ā padbhyām //
१/२/३/२९ nāsīno nāsīnāya na śayāno na śayānāya nāprayatonāprayatāya //
१/२/३/३० śaktiviṣaye muhūrtam api nāprayataḥ syāt //
१/२/३/३१ samiddhāry udakumbhapuṣpānnahasto nābhivādayed yaccānyad apy evaṃyuktam //
१/२/३/३२ na samavāye'bhivādayed atyantaśaḥ //
१/२/३/३३ bhrātṛpatnīnāṃ yuvatīnāṃ ca guruptnīnāṃ jātavīryaḥ //
१/२/३/३४ nauśilāphalakakuñjaraprāsādakaṭeṣu cakravatsu cādoṣamsahāsanam //
१/२/३/३५ prasādhanotsādanasnāpanocchiṣṭabojanānīti guroḥ // [k: ucchādana]
१/२/३/३६ ucchiṣṭavarjanaṃ tatputre'nūcāne vā // [k: varjaṃ]
१/२/३/३७ prasādhanotsādanasnāpanavarjanaṃ ca tatpatnyām // [k: ucchādana /// varjaṃ]
१/२/३/३८ dhāvantam anudhāved gacchantam anugacchet tiṣṭhantamanutiṣṭhet //
१/२/३/३९ nāpsu ślāghamānaḥsnāyāt // [k: ślaghamānaḥ]
१/२/३/४० daṇḍa iva plavet //
१/२/३/४१ abrāhmaṇād adhyayanam āpadi //
१/२/३/४२ śuśrūṣānuvrajyā ca yāvadadhyayanam //
१/२/३/४३ tayos tad eva pāvanam //
१/२/३/४४ bhrātṛputraśiṣyeṣu caivam //
१/२/३/४५ ṛtvijśvaśurapitṛvyamātulānāṃ tu yavīyasāṃpratyutthāyābhibhāṣaṇam //
१/२/३/४६ pratyabhivāda iti kātyaḥ //
१/२/३/४७ śiśāv āṅgirase darśanāt //
१/२/४/१kakha dharmārthau yatra na syātāṃ śuśrūṣā vāpi tadvidhā /
१/२/४/१gagha vidyayā saha martavyaṃ na cainām ūṣare vapet // [cf. m २/११२]
१/२/४/२kakha agnir iva kakṣaṃ dahati brahma pṛṣṭam anādṛtam /
१/२/४/२gagha tasmād vai śakyaṃ na brūyād brahma mānam akurvatām // iti //
१/२/४/३ evāsmai [k: atraivāsmai] vaco vedayante //
१/२/४/४ brahma vai mṛtyave prajāḥ prāyacchat / tasmai brahmacāriṇameva na prāyacchat / so'bravīd astu mahyam apy etasmin bhāga iti / yām eva rātriṃ samidhaṃ nāharātaīti //

१/२/४/५ tasmād brahmacārī yāṃ rātriṃ samidhaṃ nāharaty āyuṣaeva tām avadāya vasati / tasmād brahmacārī samidham āharen nedāyuṣo'vadāya vasānīti //
१/२/४/६ dīrgasattraṃ vay eṣa upaiti yo brahmacaryam upaiti / sa yāmupayan samidham ādadhāti sā prāyaṇīyātha yāṃ snāsyansodayanīyātha yā antareṇa sattryā evāsya tāḥ //
१/२/४/७-१ brāhmaṇo vai brahmacaryam upayaṃś caturdhā bhūtānipraviśaty agniṃ padā mṛtyuṃ padācāryaṃ padātmany evāsyacaturthaḥ pādaḥ pariśiṣyate /
१/२/४/७-२ sa yad agnau samidham ādadhāti ya evāsyāgnau pādas tameva tena parikrīṇāti taṃ saṃskṛtyātman dhatte sa enam āviśati /
१/२/४/७-३ atha yad ātmānaṃ daridrīkrityāhrīr bhūtvā bhikṣatebrahmacaryaṃ carati ya evāsya mṛtyau pādas tam eva tena parikrīṇātitaṃ saṃskṛtyātman dhatte sa enam āviśati /
१/२/४/७-४ atha yad ācāryavacaḥ karoti ya evāsyācārye pādas tameva tena parikrīṇāti taṃ saṃskṛtyātman dhatte sa enam āviśati /
१/२/४/७-५ atha yat svādhyāyam adhīte ya evāsyātmani pādas tameva tena parikrīṇāti taṃ saṃskṛtyātman dhatte sa enam āviśati /
१/२/४/७-६ na ha vai snātvā bhikṣeta / api ha vai snātvā bhikṣāṃcaraty api jñātīnām aśanāyāpi pitṝṇām anyābhyaḥ kriyābhyaḥ /
१/२/४/७-७ sa yad anyāṃ bhikṣitavyāṃ na vindetāpi svāmevācāryajāyāṃ bhikṣetātho svāṃ mātaram /
१/२/४/७-८ nainaṃ saptamy abhikṣitātīyāt /
१/२/४/७-९kakha bhaikṣasyācaraṇe doṣaḥ pāvakasyāsamindhane /
१/२/४/७-९gagha saptarātram akṛtvaitad avakīrṇivrataṃ caret //
१/२/४/७-१० tam evaṃ vidvāṃsam evaṃ carantaṃ sarve vedā āviśanti //
१/२/४/८ yathā ha vā agniḥ samiddho rocata evaṃ ha vay eṣa snātvārocate ya evaṃ vidvān brahmacaryaṃ caratīti brāhmaṇam / itibrāhmaṇam //
१/३/५/१ atha snātakasya //
१/३/५/२ antarvāsa uttarīyam //
१/३/५/३ vaiṇavaṃ daṇḍaṃ dhārayet //
१/३/५/४ sodakaṃ ca kamaṇḍalum //
१/३/५/५ dviyajñopavītī //
१/३/५/६ uṣṇīṣam ajinam uttarīyam upānahau chattraṃ copāsanaṃdarśapūrṇamāsau //
१/३/५/७ parvasu ca keśaśmaśrulomanakhavāpanam //
१/३/५/८ tasya vṛttiḥ //
१/३/५/९ brāhmaṇarājanyavaiśyarathakāreṣv āmaṃ lipseta //
१/३/५/१० bhaikṣaṃ vā //
१/३/५/११ vāgyatas tiṣṭhet //
१/३/५/१२ sarvāṇi cāsya devapitṛsaṃyuktāni pākayajñasaṃsthānibhūtikarmāni kurvīteti //
१/३/५/१३ etena vidhinā prajāpateḥ parameṣṭhinaḥ paramaṛṣayaḥ paramāṃkāṣṭhāṃ gacchantīti baudhāyanaḥ //
१/४/६/१ atha kamaṇḍalucaryām upadiśanti //
१/४/६/२-१kakha chāgasya dakṣiṇe karṇe pāṇau viprasya dakṣiṇe /
१/४/६/२-१gagha apsu caiva kuśastambe pāvakaḥ paripaṭhyate //
१/४/६/२-२ tasmāc chaucaṃ kṛtvā pāṇinā parimṛjīta paryagnikaraṇaṃ hitat / uddīpyasva jātaveda iti punardāhād viśiṣyate //
१/४/६/३ tatrāpi kiṃcit saṃspṛṣṭaṃ manasi manyeta [k: manyate] kuśairvā tṛṇair vā prajvālya pradakṣiṇaṃ paridahanam //
१/४/६/४ ata ūrdhvaṃ śvavāyasaprabhṛtyupahatānām agnivarṇa ityupadiśanti //
१/४/६/५ mūtrapurīṣalohita[k: rohita]retaḥprabhṛtyupahatānāmutsargaḥ //
१/४/६/६ bhagne kamaṇḍalau vyāhṛtibhiḥ śataṃ juhuyāj japed vā //
१/४/६/७-१ bhūmir bhūmim agān mātā mātaram apy agāt / bhūyāsmaputraiḥ paśubhir yo no dveṣṭi sa bhidyatām iti // [= āśvśs ३/१४/१२, apśs ३०/२०/९, āpmp २/१५/१७; cf. śaḍvbr १/६/२०, kauśśs ३०/२०/९, kauśs १३६/२]
१/४/६/७-२ kapālāni saṃhṛtyāpsu prakṣipya sāvitrīṃ daśāvarāṃkṛtvā punar evānyaṃ gṛhṇīyāt //
१/४/६/८ varuṇam āśritya / etat te varuṇa punar eva mām om iti / akṣaraṃ dhyāyet //
१/४/६/९kakha śūdrād gṛhya śataṃ kuryād vaiśyād ardhaśataṃ smṛtam /
१/४/६/९gagha kṣatriyāt pañcaviṃśat tu brāhmaṇād daśa kīrtitāḥ //
१/४/६/१० astamita āditya udakaṃ gṛhṇīyān na gṛhṇīyād itimīmāṃsante brahmavādinaḥ //
१/४/६/११ gṛhṇīyād ity etad aparam //
१/४/६/१२ yāvad udakaṃ gṛhṇīyāt tāvat prāṇam [k: prāṇān] āyacchet //
१/४/६/१३ agnir ha vai hy udakaṃ gṛhṇāti //
१/४/६/१४ kamaṇḍalūdakenābhiṣiktapāṇipādo yāvad ārdraṃ tāvadaśuciḥ pareṣām / ātmānam eva pūtam karoti / nānyat karmakurvīteti vijñāyate //
१/४/६/१५ api vā pratiśaucam ā maṇibandhāc chucir iti baudhāyanaḥ //
१/४/६/१६ athāpy udāharanti //
१/४/७/१-१kakha kamaṇḍalur dvijātīnāṃ śaucārthaṃ vihitaḥ purā /
१/४/७/१-१gagha brahmaṇā munimukhyaiś ca tasmāt taṃ dhārayet sadā //
१/४/७/१-२kakha tataḥ śaucaṃ tataḥ pānaṃ saṃdhyopāsanam eva ca /
१/४/७/१-२gagha nirviśaṅkena kartavyaṃ yadīcchec chreya ātmanaḥ //
१/४/७/२ kuryāc chuddhena manasā na cittaṃ dūṣayed budhaḥ / sahakamaṇḍalunotpannaḥ svayaṃbhūs tasmāt kamaṇḍalunā caret //
१/४/७/३ mūtrapurīṣe kurvan dakṣiṇe haste gṛhṇāti savya ācamanīyam / etat sidhyati sādhūnām //
१/४/७/४kakha yathā hi somasaṃyogāc camaso medhya ucyate /
१/४/७/४gagha apāṃ tathaiva saṃyogān nityo medhyaḥ kamaṇḍaluḥ //
१/४/७/५ pitṛdevāgnikāryeṣu tasmāt taṃ parivarjayet //
१/४/७/६ tasmād vinā kamaṇḍalunā nādhvānaṃ vrajen na sīmantaṃ nagṛhād gṛham //
१/४/७/७ padam api na gacched iṣumātrād ity eke //
१/४/७/८ yad icched dharmasaṃtatim iti baudhāyanaḥ //
१/४/७/९ ṛgvidheneti vāg vadati / ṛgvidheneti vāg vadati // [k: ṛgvidham ṛgvidhānaṃ vāg vadati ṛgvidham ṛgvidhānaṃ vāg vadati //]
१/५/८/१ athātaḥ śaucādhiṣṭhānam //
१/५/८/२kakha adbhiḥ śudhyanti gātrāṇi buddhir jñānena śudhyati /
१/५/८/२gagha ahiṃsayā ca bhūtātmā manaḥ satyena śudhyati // iti //
१/५/८/३ manaḥśuddhir antaḥśaucam //
१/५/८/४ bahiḥśaucaṃ vyākhyāsyāmaḥ //
१/५/८/५ kauśaṃ sautraṃ vā tristrivṛd yajñopavītam //
१/५/८/६ ā nābheḥ //
१/५/८/७ dakṣiṇaṃ bāhum uddhṛtya savyam avadhāya śiro'vadadhyāt //
१/५/८/८ viparītaṃ pitṛbhyaḥ //
१/५/८/९ kaṇṭhe'vasaktaṃ nivītam //
१/५/८/१० adho'vasaktaṃ adhovītam //
१/५/८/११ prāṅmukha udaṅmukho vāsīnaḥ śaucam ārabheta śucau deśedakṣiṇam bāhuṃ jānvantarā kṛtvā prakṣālya pādau pāṇī cāmaṇibandhāt //
१/५/८/१२ pādaprakṣālanoccheṣaṇena nācāmet //
१/५/८/१३ yady ācāmed bhūmau srāvayitvācāmet //
१/५/८/१४ brāhmeṇa tīrthenācāmet //
१/५/८/१५ aṅguṣṭhamūlaṃ brāhmaṃ tīrtham //
१/५/८/१६ aṅguṣṭhāgraṃ pitryam aṅgulyagraṃ daivam aṅgulimūlam ārṣam //
१/५/८/१७ nāṅgulībhir na sabudbudābhir na saphenābhir noṣṇābhirna kṣārābhir na lavaṇābhir na kaluṣābhir na vivarṇābhir nadurgandharasābhiḥ //
१/५/८/१८ na hasan na jalpan na tiṣṭhan na vilokayan na prahvo na praṇatona muktaśikho na prāvṛtakaṇṭho na veṣṭitaśirā na tvaramāṇonāyajñopavītī na prasāritapādo na baddhakakṣyo na bahirjānuḥśabdam akurvan //
१/५/८/१९ trir apo hṛdayaṃgamāḥ pibet //
१/५/८/२० triḥ parimṛjet //
१/५/८/२१ dvir ity eke //
१/५/८/२२ sakṛd ubhayaṃ śūdrasya striyāś ca //
१/५/८/२३-१ athāpy udāharanti /
१/५/८/२३-२kakha gatābhir hṛdayaṃ vipraḥ kaṇṭhyābhiḥ kṣatriyaḥ śuciḥ /
१/५/८/२३-२gagha vaiśyo'dbhiḥ prāśitābhiḥ syāt strīśūdrau spṛśyacāntataḥ // iti //
१/५/८/२४kakha dantavad dantasakteṣu dantavat teṣu dhāraṇāt /

१/५/८/२४gagha srasteṣu teṣu nācāmet teṣāṃ saṃsrāvavac chuciḥ // iti //
१/५/८/२५-१ athāpy udāharanti /
१/५/८/२५-२kakha dantavad dantalagneṣu yac cāpy antar mukhe bhavet /
१/५/८/२५-२gagha ācāntasyāvaśiṣṭaṃ syān nigirann eva tac chuciḥ // iti //
१/५/८/२६ khāny adbhiḥ saṃspṛśya pādau nābhiṃ śiraḥ savyaṃ pāṇimantataḥ //
१/५/८/२७ taijasaṃ ced ādāyocchiṣṭī syāt tadudasyācamyādāsyann adbhiḥ prokṣet //
१/५/८/२८ atha ced annenocchiṣṭī syāt tad udasyācamyādāsyannadbhiḥ prokṣet //
१/५/८/२९ atha ced adbhir ucchiṣṭī syāt tad udasyācamyādāsyannadbhiḥ prokṣet //
१/५/८/३० etad eva viparītam amatre //
१/५/८/३१ vānaspatye vikalpaḥ //
१/५/८/३२ taijasānām ucchiṣṭānāṃ gośakṛnmṛdbhasmabhiḥ parimārjanamanyatamena vā //
१/५/८/३३ tāmrarajatasuvarṇānām amlaiḥ //
१/५/८/३४ amatrāṇāṃ dahanam //
१/५/८/३५ dāravāṇāṃ takṣaṇam //
१/५/८/३६ vaiṇavānāṃ gomayena //
१/५/८/३७ phalamayānāṃ govālarajjvā //
१/५/८/३८ kṛṣṇājinānāṃ bilvataṇḍulaiḥ //
१/५/८/३९ kutapānām ariṣṭaiḥ //
१/५/८/४० aurṇānām ādityena //
१/५/८/४१ kṣaumāṇāṃ gaurasarṣapakalkena //
१/५/८/४२ mṛdā celānām //
१/५/८/४३ celavac carmaṇām //
१/५/८/४४ taijasavad upalamaṇīnām //
१/५/८/४५ dāruvad asthnām //
१/५/८/४६ kṣaumavac chaṅkhaśṛṅgaśuktidantānām //
१/५/८/४७ payasā vā //
१/५/८/४८ cakṣurghrāṇānukūlyād vāmūtrapurīṣāsṛjśukrakuṇapaspṛṣṭānāṃ pūrvoktānām anyatamenatriḥsaptakṛtvaḥ parimārjanam //
१/५/८/४९ ataijasānām evaṃbhūtānām utsargaḥ //
१/५/८/५० vacanād yajñe camasapātrānām //
१/५/८/५१ na somenocchiṣṭā bhavantīti śrutiḥ //
१/५/८/५२kakha kālo'gnir manasaḥ śuddhir udakādyupalepanam /
१/५/८/५२gagha avijñātaṃ ca bhūtāṇāṃ ṣaḍvidhaṃ śaucam ucyate // iti //
१/५/८/५३-१ athāpy udāharanti /
१/५/८/५३-२ kālaṃ deśaṃ tathātmānaṃ dravyaṃ dravyaprayojanam / upapattim avasthāṃ ca vijñāya śaucaṃ śaucajñaḥ kuśalo dharmepsuḥsamācaret //
१/५/९/१kakha nityaṃ śuddhaḥ kāruhastaḥ paṇyaṃ yac ca prasāritam /
१/५/९/१gagha brahmacārigataṃ bhaikṣaṃ nityaṃ medhyam iti śrutiḥ //
१/५/९/२kakha vatsaḥ prasnavane medhyaḥ śakuniḥ phalaśātane /
१/५/९/२gagha striyaś ca ratisaṃsarge śvā mṛgagrahaṇe śuciḥ //
१/५/९/३kakha ākarāḥ śucayaḥ sarve varjayitvā surākaram /
१/५/९/३gagha adūṣyāḥ saṃtatā dhārā vātodbhūtāś ca reṇavaḥ //
१/५/९/४kakha amedhyeṣu ca ye vṛkṣā uptāḥ puṣpaphalopagāḥ /
१/५/९/४gagha teṣām api na duṣyanti puṣpāṇi ca phalāni ca //
१/५/९/५kakha caityavṛkṣaṃ citiṃ yūpaṃ caṇḍālaṃ vedavikrayam /
१/५/९/५gagha etāni brāhmaṇaḥ spṛṣṭvā sacelo jalam āviśet //
१/५/९/६kakha ātmaśayyāsanaṃ vastraṃ jāyāpatyaṃ kamaṇḍaluḥ /
१/५/९/६gagha śucīny ātmana etāni pareṣām aśucīni tu //
१/५/९/७kakha āsanaṃ śayanaṃ yānaṃ nāvaḥ pathi tṛṇāni ca /
१/५/९/७gagha caṇḍālapatitaspṛṣṭaṃ mārutenaiva śudhyati //
१/५/९/८kakha khalakṣetreṣu yad dhānyaṃ kūpavāpīṣu yaj jalam /
१/५/९/८gagha abhojyād api tad bhojyaṃ yac ca goṣṭhagataṃ payaḥ //
१/५/९/९kakha trīṇi devāḥ pavitrāṇi brāhmaṇānām akalpayan /
१/५/९/९gagha adṛṣṭam adbhir nirṇiktaṃ yac ca vācā praśasyate //
१/५/९/१०kakha āpaḥ pavitraṃ bhūmigatā gotṛptir yāsu jāyate /
१/५/९/१०gagha avyāptāś ced amedhyena gandhavarṇarasānvitāḥ //
१/५/९/११ bhūmes tu saṃmārjanaprokṣaṇopalepanāvastaraṇollekhanairyathāsthānaṃ doṣaviśeṣāt prāyatyam //
१/५/९/१२ athāpy udāharanti //
१/५/१०/१kakha gocarmamātram abbindur bhūmeḥ śudhyati pātitaḥ /
१/५/१०/१gagha samūḍham asamūḍhaṃ vā yatrāmedhyaṃ na lakṣyate // iti //
१/५/१०/२ parokṣam adhiśritasyānnasyāvadyotyābhyukṣaṇam //
१/५/१०/३ tathāpaṇeyānāṃ ca bhakṣāṇām //
१/५/१०/४ bībhatsavaḥ śucikāmā hi devā nāśraddadhānasya havirjuṣanta iti //
१/५/१०/५-१kakha śucer aśraddadhānasya śraddadhānasya cāśuceḥ /
१/५/१०/५-१gagha mīmāṃsitvobhayaṃ devāḥ samam annam akalpayan //
१/५/१०/५-२kakha prajāpatis tu tān āha na samaṃ viṣamaṃ hi tat /
१/५/१०/५-२gagha hatam aśraddadhānasya śraddhāpūtaṃ viśiṣyate // iti //
१/५/१०/६-१ athāpy udāharanti /
१/५/१०/६-२kakha aśraddhā paramaḥ pāpmā śraddhā hi paramaṃ tapaḥ /
१/५/१०/६-२gagha tasmād aśraddhayā dattaṃ havir nāśnanti devatāḥ //
१/५/१०/७ iṣṭvā dattvāpi vā mūrkhaḥ svargaṃ nahi sa gacchati //
१/५/१०/८kakha śaṅkāvihatacāritro yaḥ svābhiprāyam āśritaḥ /
१/५/१०/८gagha śāstrātigaḥ smṛto mūrkho dharmatantroparodhanāt // iti //
१/५/१०/९ śākapuṣpaphalamūlauṣadhīnāṃ tu prakṣālanam //
१/५/१०/१० śuṣkaṃ tṛṇam ayājñikaṃ kāṣṭhaṃ loṣṭaṃ vātiraskṛtyāhorātrayor udagdakṣiṇāmukhaḥ pravṛtya śira uccaredavamehed vā //
१/५/१०/११ mūtre mṛdādbhiḥ prakṣālanam //
१/५/१०/१२ triḥ pāṇeḥ //
१/५/१०/१३ tadvat purīṣe //
१/५/१०/१४ paryāyāt tris triḥ pāyoḥ pāṇeś ca //
१/५/१०/१५ mūtravad retasa utsarge //
१/५/१०/१६ nīvīṃ visrasya paridhāyāpa upaspṛśet //
१/५/१०/१७ ārdraṃ tṛṇaṃ gomayaṃ bhūmiṃ vā samupaspṛśet //
१/५/१०/१८ nābher adhaḥ sparśanaṃ karmayukto varjayet //
१/५/१०/१९ ūrdhvaṃ vai puruṣasya nābhyai medhyam avācīnam amedhyam itiśrutiḥ //
१/५/१०/२० śūdrāṇām āryādhiṣṭhitānām ardhamāsi māsi vā vapanamāryavadācamanakalpaḥ //
१/५/१०/२१ vaiśyaḥ kusīdam upajīvet //
१/५/१०/२२ pañcaviṃśatis tv eva pañcamāṣikī syāt //
१/५/१०/२३-१ athāpy udāharanti /
१/५/१०/२३-२kakha yaḥ samargham ṛṇaṃ gṛhya mahārghaṃ saṃprayojayet /
१/५/१०/२३-२gagha sa vai vārddhuṣiko nāma sarvadharmeṣu garhitaḥ //
१/५/१०/२३-३kakha vṛddhiṃ ca bhrūṇahatyāṃ ca tulayā samatolayat /
१/५/१०/२३-३gagha atiṣṭhad bhrūṇahā koṭyāṃ vārddhuṣiḥ samakampata // iti //
१/५/१०/२४kakha gorakṣakān vāṇijakāṃs tathā kārukuśīlavān /
१/५/१०/२४gagha preṣyān vārddhuṣikāṃś caiva viprāñ chūdravad ācaret //
१/५/१०/२५ kāmaṃ tu pariluptakṛtyāya kadaryāya nāstikāya pāpīyasepūrvau dadyātām //
१/५/१०/२६kakha ayajñenāvivāhena vedasyotsādanena ca /
१/५/१०/२६gagha kulāny akulatāṃ yānti brāhmaṇātikrameṇa ca //
१/५/१०/२७kakha brāhmaṇātikramo nāsti mūrkhe mantravivarjite /
१/५/१०/२७gagha jvalantam agnim utsṛjya nahi bhasmani hūyate //
१/५/१०/२८kakha gobhir aśvaiś ca yānaiś ca kṛṣyā rājopasevayā /
१/५/१०/२८gagha kulāny akulatāṃ yānti yāni hīnāni mantrataḥ //
१/५/१०/२९kakha mantratas tu samṛddhāni kulāny alpadhanāny api /
१/५/१०/२९gagha kulasaṃkhyāṃ ca gacchanti karṣanti ca mahadyaśaḥ //
१/५/१०/३०kakha vedaḥ kṛṣivināśāya kṛṣir vedavināśinī /
१/५/१०/३०gagha śaktimān ubhayaṃ kuryād aśaktas tu kṛṣiṃ tyajet //
१/५/१०/३१kakha na vai devān pīvaro'saṃyatātmā rorūyamāṇaḥ kakudīsamaśnute /
१/५/१०/३१gagha calattundī rabhasaḥ kamavādī kṛśāsa ity aṇavas tatrayānti //
१/५/१०/३२kakha yad yauvane carati vibhrameṇa sad vāsad vā yādṛśaṃ vāyadā vā /
१/५/१०/३२gagha uttare ced vayasi sādhuvṛttas tad evāsya bhavatinetarāṇi //
१/५/१०/३३kakha śoceta manasā nityaṃ duṣkṛtāny anucintayan /
१/५/१०/३३gagha tapasvī cāpramādī ca tataḥ pāpāt pramucyate //
१/५/१०/३४kakha spṛśanti bindavaḥ pādau ya ācāmayataḥ parān /

१/५/१०/३४gagha na tair ucchiṣṭabhāvaḥ syāt tulyās te bhūmigaiḥ saha // iti //
१/५/११/१ sapiṇḍeṣv ā daśāham āśaucam iti jananamaraṇayor adhikṛtyavadanty ṛtvigdīkṣitabrahmacārivarjam //
१/५/११/२ sapiṇḍatā tv ā saptamāt sapiṇḍeṣu //
१/५/११/३ ā saptamāsād ā dantajananād vodakopasparśanam //
१/५/११/४kakha piṇḍodakakriyā prete nātrivarṣe vidhīyate /
१/५/११/४gagha ā dantajananād vāpi dahanaṃ ca na kārayet //
१/५/११/५ aprattāsu ca kanyāsu //
१/५/११/६ prattāsv eke ha kurvate //
१/५/११/७ lokasaṃgrahaṇārthaṃ hi tad amantrāḥ striyo matāḥ //
१/५/११/८kakha strīṇām akṛtavivāhānāṃ tryahāc chudhyanti bāndhavāḥ /
१/५/११/८gagha yathoktenaiva kalpena śudhyanti ca sanābhaya iti //
१/५/११/९ api ca prapitāmahaḥ pitāmahaḥ pitā svayaṃ sodaryā bhrātaraḥsavarṇāyāḥ putraḥ pautraḥ prapautras tatputravarjaṃ teṣāṃ caputrapautram avibhaktadāyam sapiṇḍān ācakṣate //
१/५/११/१० vibhaktadāyān api sakulyān ācakṣate //
१/५/११/११ asatsv anyeṣu tadgāmī hy artho bhavati //
१/५/११/१२ sapiṇḍābhāve sakulyaḥ //
१/५/११/१३ tadabhāve pitācāryo'ntevāsy ṛtvig vā haret //
१/५/११/१४ tadabhāve rājā tadsvaṃ traividyavṛddhebhyaḥsaṃprayacchet // [k: satsvaṃ]
१/५/११/१५ na tv eva kadā cit svayaṃ rājā brāhmaṇasvam ādadīta //
१/५/११/१६-१ athāpy udāharanti /
१/५/११/१६-२kakha brahmasvaṃ putrapautraghnaṃ viṣam ekākinaṃ haret /
१/५/११/१६-२gagha na viṣaṃ viṣam ity āhur brahmasvaṃ viṣam ucyate //
१/५/११/१६-३ tasmād rājā brāhmaṇasvaṃ nādadīta / paramaṃ hy etadviṣaṃ yad brāhmaṇasvam iti //
१/५/११/१७ jananamaraṇayoḥ saṃnipāte samāno daśarātraḥ //
१/५/११/१८ atha yadi daśarātrāḥ saṃnipateyur ādyaṃ daśarātramāśaucam ā navamād divasāt //
१/५/११/१९ janane tāvan mātāpitror daśāham āśaucam //
१/५/११/२० mātur ity eke tatpariharaṇāt //
१/५/११/२१ pitur ity apare śukraprādhānyāt //
१/५/११/२२ ayonijā hy api putrāḥ śrūyante //
१/५/११/२३ mātāpitror eva tu saṃsargasāmānyāt //
१/५/११/२४ maraṇe tu yathābālaṃ puraskṛtya yajñopavītāny apasavyānikṛtvā tīrtham avatīrya sakṛt sakṛt trir nimajjyonmajjyottīryācamya tatpratyayam udakam āsicyāta evottīryācamya gṛhadvāryaṅgāram utkam iti saṃspṛśyākṣāralavaṇāśino daśāhaṃ kaṭamāsīran //
१/५/११/२५ ekādaśyāṃ dvādaśyāṃ vā śrāddhakarma //
१/५/११/२६ śeṣakriyāyāṃ loko'nuroddhavyaḥ //
१/५/११/२७ atrāpy asapiṇḍeṣu yathāsannaṃ trirātram ahorātramekāham iti kurvīta //
१/५/११/२८ ācāryopādhyāyatatputreṣu trirātram //
१/५/११/२९ ṛtvijāṃ ca //
१/५/११/३० śiṣyasatīrthyasabrahmacāriṣu trirātram ahorātramekāham iti kurvīta //
१/५/११/३१ garbhasrāve garbhamāsasaṃmitā rātrayaḥ strīṇām //
१/५/११/३२ paraśavopasparśane'nabhisaṃdhipūrvaṃ sacelo'paḥspṛṣṭvā sadyaḥ śuddho bhavati //
१/५/११/३३ abhisaṃdhipūrvaṃ trirātram //
१/५/११/३४ ṛtumatyāṃ ca //
१/५/११/३५ yas tato jāyate so'bhiśasta iti vyākhyātāny asyai vratāni //
१/५/११/३६kakha vedavikrayiṇaṃ yūpaṃ patitaṃ citim eva ca /
१/५/११/३६gagha spṛṣṭvā samācaret snānaṃ śvānaṃ caṇḍālam eva ca //
१/५/११/३७kakha brāhmaṇasya vraṇadvāre pūyaśoṇitasaṃbhave /
१/५/११/३७gagha kṛmir utpadyate tatra prāyaścittaṃ kathaṃ bhavet //
१/५/११/३८kakha gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhi sarpiḥ kuśodakam /
१/५/११/३८gagha tryahaṃ snātvā ca pītvā ca kṛmidaṣṭaḥ śucir bhavet //
१/५/११/३९ śunopahataḥ sacelo'vagāheta //
१/५/११/४० prakṣālya vā taṃ deśam agninā saṃspṛśya punaḥ prakṣālyapādau cācamya prayato bhavati //
१/५/११/४१-१ athāpy udāharanti /
१/५/११/४१-२kakha śunā daṣṭas tu yo vipro nadīṃ gatvā samudragām /
१/५/११/४१-२gagha prāṇāyāmaśataṃ kṛtvā ghṛtaṃ prāśya viśudhyati //
१/५/११/४१-३kakha suvarṇarajatābhyāṃ vā gavāṃ śṛṅgodakena vā /
१/५/११/४१-३gagha navaiś ca kalaśaiḥ snātvā sadya eva śucir bhavet // iti //
१/५/१२/१ abhakṣyāḥ paśavo grāmyāḥ //
१/५/१२/२ kravyādāḥ śakunayaś ca //
१/५/१२/३ tathā kukkuṭasūkaram //
१/५/१२/४ anyatrājāvibhyaḥ //
१/५/१२/५ bhakṣyāḥ śvāvidgodhāśaśaśalyakakacchapakhaṅgāḥkhaṅgavarjāḥ pañca pañcanakhāḥ //
१/५/१२/६ tathā ṛśyahariṇapṛṣatamahiṣavarāhakuluṅgāḥkuluṅgavarjāḥ pañca dvikhuriṇaḥ //
१/५/१२/७ pakṣiṇastittirikapotakapiñjalavārdhrāṇasamayūravāraṇāvāraṇavarjāḥ pañca viṣkirāḥ //
१/५/१२/८ matsyāḥ sahasradaṃṣṭraś cilicimovarmibṛhacchiromaśakarirohitarājīvāḥ //
१/५/१२/९ anirdaśāhasaṃdhinīkṣīram apeyam //
१/५/१२/१० vivatsānyavatsayoś ca //
१/५/१२/११ āvikam auṣṭrikam aikaśapham apeyam //
१/५/१२/१२ apeyapayaḥpāne kṛcchro'nyatra gavyāt //
१/५/१२/१३ gavye tu trirātram upavāsaḥ /
१/५/१२/१४ paryuṣitaṃśākayūṣamāṃsasarpiḥśṛtadhānāguḍadadhimadhusaktuvarjam //
१/५/१२/१५ śuktāni tathājāto guḍaḥ //
१/५/१२/१६ śrāvaṇyāṃ paurṇamāsyām āṣāḍhyāṃ vopākṛtya taiṣyāṃmāghyāṃ votsṛjeyuḥ / utsṛjeyuḥ //
१/६/१३/१ śucim adhvaraṃ devā juṣante //
१/६/१३/२ śucikāmā hi devāḥ śucayaś ca //
१/६/१३/३-१ tad eśābhivadati / [om]
१/६/१३/३-२kakha śucī vo havyā marutaḥ śucīnāṃ śuciṃ hinomy adhvaraṃśucibhyaḥ /
१/६/१३/३-२gagha ṛtena satyam ṛtasāpa āyañ chucijanmānaḥ śucayaḥpāvakāḥ // iti //
१/६/१३/४-१ ahataṃ vāsasāṃ śuci /
१/६/१३/४-२ tasmād yat kiṃ cejyāsaṃyuktaṃ syāt sarvaṃ tad ahatairvāsobhiḥ kuryāt //
१/६/१३/५ prakṣālitopavātāny akliṣṭāni vāsāṃsi patnīyajamānāvṛtvijaś ca paridadhīran //
१/६/१३/६ evaṃ prakramād ūrdhvam //
१/६/१३/७ dīrghasomeṣu sattreṣu caivam //
१/६/१३/८ yathāsamāmnātaṃ ca //
१/६/१३/९ yathaitad abhicaraṇīyeṣv iṣṭipaśusomeṣu lohitoṣṇīṣālohitavāsasaś ca rtvijaḥ pracareyuś citravāsasaś citrāsaṅgāvṛṣākapāv iti ca //
१/६/१३/१० agnyādhāne kṣaumāṇi vāsāṃsi teṣām alābhe kārpāsikānyaurṇāni vā bhavanti //
१/६/१३/११ mūtrapurīṣalohitaretaḥprabhṛtyupahatānāṃ mṛdādbhiriti prakṣālanam //
१/६/१३/१२ vāsovat tārpyavalkalānām [k: vṛkalānām] //
१/६/१३/१३ valkalavat kṛṣṇājinānām //
१/६/१३/१४ na parihitam adhirūḍham aprakṣālitaṃ prāvaraṇam //
१/६/१३/१५ nāpalpūlitaṃ manuṣyasaṃyuktaṃ devatrā yuñjyāt //
१/६/१३/१६ ghanāyā bhūmer upaghāta upalepanam //
१/६/१३/१७ suṣirāyāḥ karṣaṇam //
१/६/१३/१८ klinnāyā medhyam āhṛtya pracchādanam //
१/६/१३/१९ caturbhiḥ śudhyate bhūmir gobhir ākramaṇāt khananāddahanād abhivarṣaṇāt //
१/६/१३/२० pañcamāc copalepanāt ṣaṣṭhāt kālāt //
१/६/१३/२१ asaṃskṛtāyāṃ bhūmau nyastānāṃ tṛṇānāṃ prakṣālanam //
१/६/१३/२२ parokṣopahatānām abhyukṣaṇam //
१/६/१३/२३ evaṃ kṣudrasamidhām //
१/६/१३/२४ mahatāṃ kāṣṭhānām upaghāte prakṣālyāvaśoṣaṇam //
१/६/१३/२५ bahūnāṃ tu prokṣaṇam //
१/६/१३/२६ dārumayāṇāṃ pātrāṇām ucchiṣṭasamanvārabdhānāmavalekhanam //
१/६/१३/२७ ucchiṣṭalepopahatānām avatakṣaṇam ///
१/६/१३/२८ mūtrapurīṣalohitaretaḥprabhṛtyupahatānām utsargaḥ //
१/६/१३/२९ tad etad anyatra nirdeśāt //

१/६/१३/३० yathaitad agnihotre gharmocchiṣṭe ca dadhigharme cakuṇḍapāyinām ayane cotsargiṇām ayane ca dākṣāyaṇayajñeceḍādadhe ca catuścakre ca brahmaudaneṣu cateṣu sarveṣu darbhair adbhiḥ prakṣālanam // [k caiḍādadhe]
१/६/१३/३१ sarveṣv eva somabhakṣeṣv adbhir eva mārjālīye prakṣālanam //
१/६/१३/३२ mūtrapurīṣalohitaretaḥprabhṛtyupahatānām utsargaḥ //
१/६/१४/१ mṛnmayānāṃ pātrāṇām ucchiṣṭasamanvārabdhānām avakūlanam //
१/६/१४/२ ucchiṣṭalepopahatānāṃ punardahanam //
१/६/१४/३ mūtrapurīṣalohitaretaḥprabhṛtyupahatānām utsargaḥ //
१/६/१४/४ taijasānāṃ pātrāṇāṃ pūrvavat parimṛṣṭānāṃ prakṣālanam //
१/६/१४/५ parimārjanadravyāṇi gośakṛnmṛdbhasmeti //
१/६/१४/६ mūtrapurīṣalohitaretaḥprabhṛtyupahatānāṃ punarkaraṇam //
१/६/१४/७ gomūtre vā saptarātraṃ pariśāyanaṃ mahānadyāṃ vā // [k: -dyāṃ vaivam]
१/६/१४/८ evam aśmamayānām //
१/६/१४/९ alābubilvavināḍānāṃ govālaiḥ parimārjanam //
१/६/१४/१० naḍaveṇuśarakuśavyūtānāṃ gomayenādbhir iti prakṣālanam //
१/६/१४/११ vrīhīṇām upaghāte prakṣālyāvaśoṣaṇam //
१/६/१४/१२ bahūnāṃ tu prokṣaṇam //
१/६/१४/१३ taṇḍulānām utsargaḥ //
१/६/१४/१४ evaṃ siddhahaviṣām //
१/६/१४/१५ mahatāṃ śvavāyasaprabhṛtyupahatānāṃ taṃ deśaṃpuruṣānnam uddhṛtya / pavamānaḥ suvarjana iti / etenānuvākenābhyukṣaṇam //
१/६/१४/१६ madhūdake payovikāre ca pātrāt pātrāntarānayaneśaucam //
१/६/१४/१७ evaṃ tailasarpiṣī ucchiṣṭasamanvārabdheudake'vadhāyopayojayet //
१/६/१४/१८ amedhyābhyādhāne samāropyāgniṃ mathitvā pavamāneṣṭiḥ //
१/६/१४/१९ śaucadeśamantrāvṛdarthadravyasaṃskārakālabhedeṣupūrvapūrvaprādhānyam / pūrvapūrvaprādhānyam //
१/७/१५/१ uttarata upacāro vihāraḥ //
१/७/१५/२ tathāpavargaḥ //
१/७/१५/३ viparītaṃ pitryeṣu //
१/७/१५/४ pādopahataṃ prakṣālayet //
१/७/१५/५ aṅgam upaspṛśya sicaṃ vāpa upaspṛśet //
१/७/१५/६ evaṃchedanabhedanakhanananirasanapitryarākṣasanairṛtaraudrābhicaraṇīyeṣu //
१/७/१५/७ na mantravatā yajñāṅgenātmānam abhipariharet //
१/७/१५/८ abhyantarāṇi yajñāṅgāni //
१/७/१५/९ bāhyā ṛtvijaḥ //
१/७/१५/१० patnīyajamānāv ṛtvigbhyo'ntaratamau //
१/७/१५/११ yajñāngebhya ājyam ājyād dhavīṃṣi havirbhyaḥ paśuḥ paśoḥsomaḥ somād agnayaḥ //
१/७/१५/१२ yathākarma rtvijo na vihārād abhiparyāvarteran //
१/७/१५/१३ prāṅmukhaś ced dakṣiṇam aṃsam abhiparyāvarteta //
१/७/१५/१४ pratyaṅmukhaḥ savyam //
१/७/१५/१५ antareṇa cātvālotkarau yajñasya tīrtham //
१/७/१५/१६ acātvāla āhavanīyotkarau //
१/७/१५/१७ tataḥ kartāro yajamānaḥ patnī ca prapadyeran //
१/७/१५/१८ visaṃsthite //
१/७/१५/१९ saṃsthite ca saṃcaro'nutkaradeśāt // [k:'nūtkaradeśāt]
१/७/१५/२० nāprokṣitam aprapannaṃ klinnaṃ kāṣṭhaṃ samidhaṃvābhyādadhyāt //
१/७/१५/२१ agreṇāhavanīyaṃ brahmayajamānau prapadyete //
१/७/१५/२२ jaghanenāhavanīyam ity eke //
१/७/१५/२३ dakṣiṇenāhavanīyaṃ brahmāyatanaṃ tadapareṇa yajamānasya //
१/७/१५/२४ uttarāṃ śroṇim uttareṇa hotuḥ //
१/७/१५/२५ utkara āgnīdhrasya //
१/७/१५/२६ jaghanena gārhapatyaṃ patnyāḥ //
१/७/१५/२७ teṣu kāle kāla eva darbhān saṃstṛṇāti //
१/७/१५/२८ ekaikasya codakamaṇḍalur upāttaḥ syād ācamanārthaḥ //
१/७/१५/२९ vratopeto dīkṣitaḥ syāt //
१/७/१५/३० na parapāpaṃ vaden na krudhyen na roden mūtrapurīṣenāvekṣeta //
१/७/१५/३१ amedhyaṃ dṛṣṭvā japati / abaddhaṃ mano daridraṃ cakṣuḥsūryo jyotiṣāṃ śreṣṭho dīkṣe mā mā hāsīr iti //
१/७/१५/३२ atha yady enam abhivarṣati / undatīr balaṃ dhattaujo dhattabalaṃ dhatta mā me dīkṣāṃ mā tapo nirvadhiṣṭeti // [k omits]
१/८/१६/१ catvāro varṇā brāhmaṇakṣatriyaviṭśūdrāḥ //
१/८/१६/२ teṣāṃ varṇānupūrvyeṇa catasro bhāryā brāhmaṇasya //
१/८/१६/३ tisro rājanyasya //
१/८/१६/४ dve vaiśyasya //
१/८/१६/५ ekā śūdrasya //
१/८/१६/६ tāsu putrāḥ savarṇānantarāsu savarṇāḥ //
१/८/१६/७ ekāntaradvyantarāsv ambaṣṭhaugraniṣādāḥ //
१/८/१६/८ pratilomāsv āyogavamāgadhavaiṇakṣattṛpulkasakukkuṭavaidehakacaṇḍālaḥ // [k: kṣattu]
१/८/१६/९ ambaṣṭhāt prathamāyāṃ śvapākaḥ //
१/८/१६/१० ugrād dvitīyāyāṃ vaiṇaḥ //
१/८/१६/११ niṣādāt tṛtīyāyāṃ pulkasaḥ //
१/८/१६/१२ viparyaye kukkuṭaḥ //
१/८/१६/१३ niṣādena niṣādyām ā pañcamāj jāto'pahanti śūdratām //
१/८/१६/१४ tam upanayet ṣaṣṭhaṃ yājayet //
१/८/१६/१५ saptamo'vikṛtabījaḥ samabījaḥ sama ity eṣāṃ saṃjñāḥkrameṇa nipatanti // [k together with १/८/१६/१४: tam upanayet ṣaṣṭhaṃyājayet saptamo'vikṛto bhavati]
१/८/१६/१६-१kakha triṣu varṇeṣu sādṛśyād avrato janayet tu yān / [k omits]
१/८/१६/१६-१gagha tān sāvitrīparibhraṣṭān vrātyān āhur manīṣiṇaḥ / [k omits]
१/८/१६/१६-२ vrātyān āhur manīṣiṇa iti // [k omits]
१/९/१७/१ rathakārāmbaṣṭhasūtogramāgadhāyogavavaiṇakṣattṛpulkasakukkuṭavaidehakacaṇḍālaśvapākaprabhṛtayaḥ // [k omits]
१/९/१७/२ tatra savarṇāsu savarṇāḥ //
१/९/१७/३ brāhmaṇāt kṣatriyāyāṃ brāhmaṇo vaiśyāyām ambaṣṭhaḥśūdrāyāṃ niṣādaḥ //
१/९/१७/४ pāraśava ity eke //
१/९/१७/५ kṣatriyād vaiśyāyāṃ kṣatriyaḥ śūdrāyām ugraḥ //
१/९/१७/६ vaiśyāc chūdrāyāṃ rathakāraḥ //
१/९/१७/७ śūdrād vaiśyāyāṃ māgadhaḥ kṣatriyāyāṃ kṣattābrāhmaṇyāṃ caṇḍālaḥ //
१/९/१७/८ vaiśyāt kṣatriyāyām āyogavo brāhmaṇyāṃ vaidehakaḥ / kṣatriyād brāhmaṇyāṃ sūtaḥ //
१/९/१७/९ tatrāmbaṣṭho'grayoḥ saṃyoge bhavaty anulomaḥ // [k: atra]
१/९/१७/१० kṣattṛvaidehakayoḥ pratilomaḥ //
१/९/१७/११ ugrāj jātaḥ kṣattryāṃ śvapākaḥ //
१/९/१७/१२ vaidehakād ambaṣṭhāyāṃ vaiṇaḥ //
१/९/१७/१३ niṣadāc chūdrāyāṃ pulkasaḥ //
१/९/१७/१४ śūdrān niṣādyāṃ kukkuṭaḥ //
१/९/१७/१५ varṇasaṃkarād utpannān vrātyān āhur manīṣiṇaḥ / vrātyān āhur manīṣiṇa iti //
१/१०/१८/१ ṣaḍbhāgabhṛto rājā rakṣet prajāḥ //
१/१०/१८/२ brahma vai svaṃ mahimānaṃ brāhmaṇeṣv adadhādadhyayanādhyāpanayajanayājanadānapratigrahasaṃyuktaṃ vedānāṃguptyai //
१/१०/१८/३ kṣatre balamadhyayanayajanadānaśastrakośabhūtarakṣaṇasaṃyuktaṃ kṣatrasyavṛddhyai //
१/१०/१८/४ viṭsvadhyayanayajanadānakṛṣivāṇijyapaśupālanasaṃyuktaṃ karmaṇāṃvṛddhyai //
१/१०/१८/५ śūdreṣu pūrveṣāṃ paricaryām //
१/१०/१८/६ patto hy aṣṛjyanteti //
१/१०/१८/७ sarvatodhuraṃ purohitaṃ vṛṇuyāt //
१/१०/१८/८ tasya śāsane varteta //
१/१०/१८/९ saṃgrāme na nivarteta //
१/१०/१८/१० na karṇibhir na digdhaiḥ praharet //
१/१०/१८/११ bhītamattonmattapramattavisaṃnāhastrībālavṛddhabrāhmaṇair nayudhyeta //
१/१०/१८/१२ anyatrātatāyinaḥ //
१/१०/१८/१३-१ athāpy udāharanti /
१/१०/१८/१३-२kakha adhyāpakaṃ kule jātaṃ yo hanyād ātatāyinam /
१/१०/१८/१३-२gagha na tena bhrūṇahā bhavati manyus tan manyum ṛcchati // iti //
१/१०/१८/१४ sāmudraśulko varaṃ rūpam uddhṛtya daśapaṇaṃ śatam //
१/१०/१८/१५ anyeṣām api sārānurūpyeṇānupahatya dharmyaṃ prakalpayet //
१/१०/१८/१६ abrāhmaṇasya pranaṣṭasvāmikaṃ rikthaṃ saṃvatsaraṃparipālya rājā haret //
१/१०/१८/१७ avadhyo vai brāhmaṇaḥ sarvāparādheṣu //

१/१०/१८/१८ brāhmaṇasyabrahmahatyāgurutalpagamanasuvarṇasteyasurāpāneṣu kusindhabhagasṛgālasurādhvajāṃs taptenāyasā lalāṭe'ṅkayitvā viṣayān nirdhamanam //
१/१०/१८/१९ kṣatriyādīnāṃ brāhmaṇavadhe vadhaḥ sarvasvaharaṇam ca //
१/१०/१८/२० teṣām eva tulyāpakṛṣṭavadhe yathābalam anurūpāndaṇḍān prakalpayet //
१/१०/१९/१ kṣatriyavadhe gosahasram ṛṣabhādhikaṃ rājña utsṛjedvairaniryātanārtham [k: vairaniryātanām] //
१/१०/१९/२ śataṃ vaiśye daśa śūdra ṛṣabhaś cātrādhikaḥ //
१/१०/१९/३ śūdravadhena strīvadho govadhaś cavyākhyāto'nyatrātreyyā vadhād dhenvanaḍuhoś ca //
१/१०/१९/४ vadhe dhenvanaḍuhor ante cāndrāyaṇaṃ caret //
१/१०/१९/५ ātreyyā vadhaḥ kṣatriyavadhena vyākhyātaḥ //
१/१०/१९/६ haṃsabhāsabarhiṇacakravākapracalākakākolūkamaṇḍūka[k:kaṇṭaka]ḍiḍḍika[k: ḍiḍḍikamaṇḍūka]ḍerikāśvababhrunakulādīnāṃvadhe śūdravat //
१/१०/१९/७ lokasaṃgrahaṇārthaṃ yathā dṛṣṭaṃ śrutaṃ vā sākṣīsākṣyaṃ brūyāt //
१/१०/१९/८-१kakha pādo'dharmasya kartāraṃ pādo gacchati sākṣiṇam /
१/१०/१९/८-१gagha pādaḥ sabhāsadaḥ sarvān pādo rājānam ṛcchati //
१/१०/१९/८-२kakha rājā bhavaty anenāś ca mucyante ca sabhāsadaḥ /
१/१०/१९/८-२gagha eno gacchati kartāraṃ yatra nindyo ha nindyate //
१/१०/१९/९ sākṣiṇaṃ caivam uddiṣṭaṃ yatnāt pṛcched vicakṣaṇaḥ //
१/१०/१९/१०kakha yāṃ rātrim ajaniṣṭhās tvaṃ yāṃ ca rātriṃ mariṣyasi /
१/१०/१९/१०gagha etayor antarā yat te sukṛtaṃ sukṛtaṃ bhavet /
१/१०/१९/१०e tat sarvaṃ rājagāmi syād anṛtaṃ bruvatas tava //
१/१०/१९/११kakha trīn eva ca pitṝn hanti trīn eva ca pitāmahān /
१/१०/१९/११gagha sapta jātān ajātāṃś ca sākṣī sākṣyaṃ mṛṣā vadan //
१/१०/१९/१२-१kakha hiraṇyārthe anṛte hanti trīn eva ca pitāmahān /
१/१०/१९/१२-१gagha pañca paśvanṛte hanti daśa hanti gavānṛte //
१/१०/१९/१२-२kakha śatam aśvānṛte hanti sahasraṃ puruṣānṛte /
१/१०/१९/१२-२gagha sarvaṃ bhūmyanṛte hanti sākṣī sākṣyaṃ mṛṣā vadan //
१/१०/१९/१३ catvāro varṇāḥ putriṇaḥ sākṣiṇaḥ syur anyatraśrotriyarājanyapravrajitamānuṣyahīnebhyaḥ //
१/१०/१९/१४ smṛtau pradhānataḥ pratipattiḥ //
१/१०/१९/१५ ato'nyathā kartapatyam //
१/१०/१९/१६ dvādaśarātraṃ taptaṃ payaḥ pibet kūśmāṇḍair vājuhuyād iti / kūśmāṇḍair vā juhuyād iti //
१/११/२०/१ aṣṭau vivāhāḥ //
१/११/२०/२ śrutaśīle vijñāya brahmacāriṇe'rthine dīyate sa brāhmaḥ //
१/११/२०/३ ācchādyālaṃkṛtya / eṣā saha dharmaś[k: dharmaṃ]caryatām iti / prājāptyaḥ //
१/११/२०/४ pūrvāṃ lājāhutiṃ hutvā gobhyāṃ sahārṣaḥ // [k:pūrvāṃ lājāhutiṃ hutvā gomithunaṃ kanyāvate dattvā grahaṇamārṣaḥ]
१/११/२०/५ dakṣiṇāsu nīyamānāsv antarvedy ṛtvije sa daivaḥ //
१/११/२०/६ dhanenopatoṣyāsuraḥ // [k: sakāmena sakāmāyā mithassaṃyogo gāndharvaḥ]
१/११/२०/७ sakāmena sakāmāyā mithaḥ saṃyogo gāndharvaḥ // [k:dhanenopatoṣyāsuraḥ]
१/११/२०/८ prasahya haraṇād rākṣasaḥ //
१/११/२०/९ suptāṃ mattāṃ pramattāṃ vopagacched iti paiśācaḥ //
१/११/२०/१० teṣāṃ catvāraḥ pūrve brāhmaṇasya teṣv api pūrvaḥ pūrvaḥśreyān //
१/११/२०/११ uttareṣām uttara uttaraḥ pāpīyān // [k: uttarottaraḥ]
१/११/२०/१२ atrāpi ṣaṣṭhasaptamau kṣatradharmānugatau tatpratyayatvāt kṣatrasya //
१/११/२०/१३ pañcamāṣṭamau vaiśyaśūdrāṇām //
१/११/२०/१४ ayantritakalatrā hi vaiśyaśūdrā bhavanti //
१/११/२०/१५ karṣaṇaśuśrūṣādhikṛtatvāt //
१/११/२०/१६ gāndharvam apy eke praśaṃsanti sarveṣāṃ snehānugatatvāt //
१/११/२१/१ yathā yukto vivāhas tathā yuktā prajā bhavatītivijñāyate //
१/११/२१/२-१ athāpy udāharanti / [k adds: sādhavas tripuruṣam ārṣāddaśa daivād daśa prājāpatyād daśa pūrvān daśāparān ātmānaṃ cabrāhmīputra iti vijñāyate // vedasvīkaraṇaśaktir apy evaṃvidhānāmeva putrāṇām bhavatīti //]
१/११/२१/२-२kakha krītā dravyeṇa yā nārī sā na patnī vidhīyate /
१/११/२१/२-२gagha sā na daive na sā pitrye dāsīṃ tāṃ kāśyapo'bravīt //
१/११/२१/३-१kakha śulkena ye prayacchanti svasutāṃ lobhamohitāḥ /
१/११/२१/३-१gagha ātmavikrayiṇaḥ pāpā mahākilbiṣakārakāḥ //
१/११/२१/३-२kakha patanti narake ghore ghnanti cā saptamaṃ kulam /
१/११/२१/३-२gagha gamanāgamanaṃ caiva sarvaṃ śulke vidhīyate //
१/११/२१/४ paurṇamasyaṣṭakāmāvāsyāgnyutpātabhūmikampaśmaśānadeśapatiśrotriyaikatīrthaprayāṇeṣv ahorātram anadhyāyaḥ //
१/११/२१/५ vāte pūtigandhe nīhāre canṛttagītavāditraruditasāmaśabdeṣu tāvantaṃ kālam //
१/११/२१/६ stanayitnuvarṣavidyudsaṃnipāte tryaham anadhyāyo'nyatravarṣākālāt //
१/११/२१/७ varṣākāle'pi varṣavarjam ahorātrayoś ca tatkālam //
१/११/२१/८ pitryapratigrahabhojanayoś ca taddivasaśeṣam //
१/११/२१/९ bhojaneṣv ā jaraṇam //
१/११/२१/१० pāṇimukho hi brāhmaṇaḥ //
१/११/२१/११-१ athāpy udāharanti /
१/११/२१/११-२kakha bhuktaṃ pratigṛhītaṃ ca nirviśeṣam iti śrutiḥ //
१/११/२१/१२ pitary uparate trirātram // [k: pitury]
१/११/२१/१३ dvayam u ha vai suśravaso'nūcānasya retobrāhmaṇasyordhvaṃ nābher adhastād anyat / sa yad ūrdhvaṃ nābhestena haitat prajāyate yad brāhmaṇān upanayati yad adhyāpayati yadyājayati yat sādhu karoti / sarvāsyaiṣā prajā bhavati / atha yadavācīṇaṃ nābhes tena hāsyaurasī prajā bhavati / tasmāc chrotriyamanūcānam aprajo'sīti na vadanti //
१/११/२१/१४ tasmād dvināmā dvimukho vipro dviretā dvijanmā ceti //
१/११/२१/१५ śūdrāpapātraśravaṇasaṃdarśanayoś ca tāvantaṃ kālam //
१/११/२१/१६ naktaṃ śivāvirāve nādhīyīta svapnāntam //
१/११/२१/१७ ahorātrayoś ca saṃdhyayoḥ parvasu ca nādhīyīta //
१/११/२१/१८ na māṃsam aśnīyān na striyam upeyāt //
१/११/२१/१९ parvasu hi rakṣaḥpiśācā vyabhicāravanto bhavantītivijñāyate //
१/११/२१/२० anyeṣu cādbhutotpāteṣv ahorātram anadhyāyo'nyatramānasāt //
१/११/२१/२१ mānase'pi jananamaraṇayor anadhyāyaḥ //
१/११/२१/२२-१ athāpy udāharanti /
१/११/२१/२२-२kakha hanty aṣṭamī hy upādhyāyaṃ hanti śiṣyaṃ caturdaśī /
१/११/२१/२२-२gagha hanti pañcadaśī vidyāṃ tasmāt parvaṇi varjayet /
१/११/२१/२२-३ tasmāt parvaṇi varjayed iti //
२/१/१/१ athātaḥ prāyaścittāni //
२/१/१/२ bhrūṇahā dvādaśa samāḥ //
२/१/१/३ kapālī khaṭvāṅgī gardabhacarmavāsā araṇyaniketanaḥśmaśāne dhvajaṃ śavaśiraḥ kṛtvā kuṭīṃ kārayet / tām āvaset / saptāgārāṇi bhaikṣaṃ caran svakarmācakṣāṇas tena prāṇāndhārayet / alabdhvopavāsaḥ //
२/१/१/४ aśvamedhena gosavenāgniṣṭutā vā yajeta //
२/१/१/५ aśvamedhāvabhṛthe vātmānaṃ pāvayet //
२/१/१/६-१ athāpy udāharanti /
२/१/१/६-२kakha amatyā brāhmaṇaṃ hatvā duṣṭo bhavati dharmataḥ /
२/१/१/६-२gagha ṛṣayo niṣkṛtiṃ tasya vadanty amatipūrvake /
२/१/१/६-२e matipūrvaṃ ghnatas tasya niṣkṛtir nopalabhyate //
२/१/१/७kakha apagūrya caret kṛcchram atikṛcchraṃ nipātane /
२/१/१/७gagha kṛcchraṃ cāndrāyaṇaṃ caiva lohitasya pravartane /
२/१/१/७e tasmān naivāpagureta na ca kurvīta śoṇitam // iti //
२/१/१/८ nava samā rājanyasya //
२/१/१/९ tisro vaiśyasya //
२/१/१/१० saṃvatsaraṃ śūdrasya //
२/१/१/११ striyāś ca //
२/१/१/१२ brāhmaṇavad ātreyyāḥ //

२/१/१/१३ gurutalpagas tapte lohaśayane śayīta //
२/१/१/१४ sūrmiṃ vā jvalantīṃ śliṣyet //
२/१/१/१५ liṅgaṃ vā savṛṣaṇaṃ parivāsyāñjalāv ādhāyadakṣiṇāpratīcyor diśor antareṇa gacched ā nipatanāt //
२/१/१/१६ stenaḥ prakīrya keśān saidhrakam musalam ādāya skandhenarājānaṃ gacched anena māṃ jahīti / tenainaṃ hanyāt //
२/१/१/१७-१ athāpy udāharanti /
२/१/१/१७-२kakha skandhenādāya musalaṃ steno rājānam anviyāt /
२/१/१/१७-२gagha anena śādhi māṃ rājan kṣatradharmam anusmaran //
२/१/१/१७-३kakha śāsane vā visarge vā steno mucyeta kilbiṣāt /
२/१/१/१७-३gagha aśāsanāt tu tad rājā stenād āpnoti kilbiṣam // iti //
२/१/१/१८ surāṃ pītvoṣṇayā kāyaṃ dahet //
२/१/१/१९ amatyā pāne kṛcchrābdapādaṃ caret punarupanayanaṃ ca //
२/१/१/२० vapanavrataniyamalopaś ca pūrvānuṣṭhitatvāt //
२/१/१/२१-१ athāpy udāharanti /
२/१/१/२१-२kakha amatyā vāruṇīṃ pītvā prāśya mūtrapurīṣayoḥ /
२/१/१/२१-२gagha brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ punaḥsaṃskāram arhati //
२/१/१/२२kakha surādhāne tu yo bhāṇḍe apaḥ paryuṣitāḥ pibet /
२/१/१/२२gagha śaṅkhapuṣpīvipakvena ṣaḍahaṃ kṣīreṇa vartayet //
२/१/१/२३ guruprayuktaś cen mriyeta gurus trīn kṛcchrāṃś caret //
२/१/१/२४ etad evāsaṃskṛte //
२/१/१/२५ brahmacāriṇaḥ śavakarmaṇā vratāvṛttir anyatramātāpitror ācāryāc ca //
२/१/१/२६ sa ced vyādhīyīta kāmaṃ guror ucchiṣṭaṃ bhaiṣajyārthesarvaṃ prāśnīyāt //
२/१/१/२७ yenecchet tena cikitset //
२/१/१/२८ sa yadā gadī syāt tad utthāyādityam upatiṣṭheta / haṃsaḥ śuciṣad iti / etayā // [k:upatiṣṭhate]
२/१/१/२९ divā retaḥ siktvā trir apo hṛdayaṃgamāḥ pibed retasyābhiḥ //
२/१/१/३० yo brahmacārī striyam upeyāt so'vakīrṇī //
२/१/१/३१ sa gardabhaṃ paśum ālabheta //
२/१/१/३२ nairṛtaḥ paśuḥ puroḍāśaś ca rakṣodevato yamadevato vā // [k: -daivato /// -daivato]
२/१/१/३३ śiśnāt prāśitram apsv avadānaiś carantīti vijñāyate //
२/१/१/३४ api vāmāvāsyāyāṃ niśy agnim upasamādhāyadārvihomikīṃ pariceṣṭāṃ kṛtvā dve ājyāhutījuhoti / kāmāvakīrṇo'smy avakīrṇo'smi kāma kāmāya svāhā / kāmābhidrugdho'smy abhidrugdho'smi kāma kāmāya svāheti // [k: dāviṃhomikīṃ]
२/१/१/३५ hutvā prayatāñjaliḥ kavātiryaṅṅ agnim abhimantrayeta[k:upatiṣṭheta] / saṃ mā siñcantu marutaḥ sam indraḥ saṃ bṛhaspatiḥ / saṃmāyam agniḥ siñcatv āyuṣā ca balena cāyuṣmantaṃ karota meti //
२/१/१/३६ athāsya jñātayaḥ pariṣady udapātraṃninayeyur asāv aham itthaṃbhūta iti / caritvāpaḥ payo ghṛtaṃ madhulavaṇam ity ārabdhavantaṃ brāhmaṇā brūyuś caritaṃ tvayeti / om itītaraḥ pratyāha / caritanirveśaṃ savanīyaṃ kuryuḥ // [k: atha yasya]
२/१/१/३७ sagotrāṃ ced amatyopagacchen mātṛvad enāṃbibhṛyāt // [k: upayacchen]
२/१/१/३८ prajātā cet kṛcchrābdapādaṃ caritvā / yan maātmano mindābhūt / punar agniś cakṣur adād iti / etābhyāṃjuhuyāt // [k: -ābdaṣādaṃ]
२/१/१/३९kakha parivittaḥ parivettā yā cainaṃ parivindati /
२/१/१/३९gagha sarve te narakaṃ yānti dātṛyājakapañcamāḥ //
२/१/१/४०kakha parivittaḥ parivettā dātā yaś cāpi yājakaḥ /
२/१/१/४०gagha kṛcchradvādaśarātreṇa strī trirātreṇa śudhyati // iti //
२/१/२/१ atha patanīyāni //
२/१/२/२ samudrasaṃyānam //
२/१/२/३ brahmasvanyāsāpaharaṇam //
२/१/२/४ bhūmyanṛtam //
२/१/२/५ sarvapaṇyair vyavaharaṇam //
२/१/२/६ śūdrasevanam //
२/१/२/७ śūdrābhijananam //
२/१/२/८ tadapatyatvaṃ ca //
२/१/२/९ eteṣām anyatamaṃ kṛtvā // [k: eṣām anyatamat kṛtvā]
२/१/२/१०kakha caturthakālā mitabhojinaḥ syur apo'bhyaveyuḥsavanānukalpam / [k omits: apo'bhyaveyuḥ]
२/१/२/१०gagha sthānāsanābhyāṃ viharanta ete tribhir varṣais tadapaghnanti pāpam // [k: apahanti]
२/१/२/११kakha yad ekarātreṇa karoti pāpaṃ kṛṣṇaṃ varṇaṃ brāhmaṇaḥsevamānaḥ /
२/१/२/११gagha caturthakāla udakābhyavāyī tribhir varṣais tad apahantipāpam // iti //
२/१/२/१२ athopapātakāni //
२/१/२/१३ agamyāgamanaṃ gurvīsakhīṃ gurusakhīm apapātrāṃ patitāṃca gatvā bheṣajakaraṇaṃ grāmayājanaṃ raṅgopajīvanaṃnāṭyācāryatā gomahiṣīrakṣaṇaṃ yac cānyad apy evaṃyuktaṃkanyādūṣaṇam iti //
२/१/२/१४ teṣāṃ tu nirveśaḥ patitavṛttir dvau saṃvatsarau //
२/१/२/१५ athāśucikarāṇi //
२/१/२/१६ dyūtam abhicāro'nāhitāgner uñchavṛttitā samāvṛttasyabhaikṣacaryā tasya caiva gurukule vāsa ūrdhvaṃ caturbhyo māsebhyastasya cādhyāpanaṃ nakṣatranirdeśaś ceti //
२/१/२/१७ teṣāṃ tu nirveśo dvādaśa māsān dvādaśa ardhamāsāndvādaśa dvādaśāhān dvādaśa ṣaḍahān dvādaśa tryahān dvādaśāhaṃṣaḍahaṃ tryaham ahorātram ekāham iti yathā karmābhyāsaḥ //
२/१/२/१८ atha patitāḥ samavasāya dharmāṃś careyur itaretarayājakāitaretarādhyāpakā mitho vivahamānāḥ / putrān saṃniṣpādya brūyurvipravrajatāsmat ta evam āryān saṃpratipatsyatheti //
२/१/२/१९ athāpi na sendriyaḥ patati //
२/१/२/२० tad etena veditavyam / aṅgahīno'pi sāṅgaṃjanayet // [k: api hi sāṅgaṃ janayatīti]
२/१/२/२१ mithyaitad iti hārītaḥ //
२/१/२/२२ dadhidhānīsadharmāḥ striyaḥ syuḥ / yo hi dadhidhānyāmaprayataṃ paya ātacya manthati na tac chiṣṭā dharmakṛtyeṣūpayojayanti //
२/१/२/२३ evam aśuci śukraṃ yan nirvartate na tena saha saṃprayogo vidyate //
२/१/२/२४ aśuciśukrotpannānāṃ teṣām icchatāṃ prāyaścittiḥ //
२/१/२/२५ patanīyānāṃ tṛtīyoṃ'śaḥ strīṇām aṃśas tṛtīyaḥ //
२/१/२/२६-१ athāpy udāharanti / [k omits]
२/१/२/२६-२kakha bhojanābhyañjanād dānād yad anyat kurute tilaiḥ /
२/१/२/२६-२gagha śvaviṣṭhāyāṃ kṛmir bhūtvā pitṛbhiḥ sahamajjati // iti //
२/१/२/२७ pitṝn vā eṣa vikrīṇīte yas tilān vikrīṇīte / prāṇānvā eṣa vikrīṇīte yas taṇḍulān vikrīṇīte / sukṛtāṃśān vā eṣavikrīṇīte yaḥ paṇamāno duhitaraṃ dadāti //
२/१/२/२८ tṛṇakāṣṭham avikṛtaṃ vikreyam // [k: tṛṇaṃ kāṣṭham]
२/१/२/२९-१ athāpy udāharanti / [k: udāranti]
२/१/२/२९-२kakha paśavaś caikatodantā aśmā ca lavaṇoddhṛtaḥ /
२/१/२/२९-२gagha etad brāhmaṇa te paṇyaṃ tantuś cārajanīkṛtaḥ // iti //
२/१/२/३० pātakavarjaṃ vā babhruṃ piṅgalāṃ gāṃ romaśāṃsarpiṣāvasicya kṛṣṇais tilair avakīryānūcānāya dadyāt //
२/१/२/३१ kūśmāṇḍair vā dvādaśāham //
२/१/२/३२ yad arvācīnam eno bhrūṇahatyāyās tasmān mucyata iti //
२/१/२/३३ pātakābhiśaṃsane kṛcchraḥ //
२/१/२/३४ tadabdo'bhiśaṃsituḥ // [k: tadaśabdo]
२/१/२/३५ saṃvatsareṇa patati patitena samācaran / yājanādhyāpanādyaunān na tu yānāsanāśanād iti //
२/१/२/३६ amedhyaprāśane prāyaścittir [k: prāyaścittaṃ] naiṣpurīṣyam / tat saptarātreṇāvāpyate //
२/१/२/३७ apaḥ payo ghṛtaṃ parāka iti pratitryaham uṣṇāni sataptakṛcchraḥ //
२/१/२/३८ tryahaṃ prātas tathā sāyam ayācitaṃ parāka iti kṛcchraḥ // [k: sāyam tryaham anyad ayācitaṃ tryahaṃ paraṃ tu nāśnīyāt parāka]
२/१/२/३९ prātaḥ sāyam ayācitaṃ parāka iti trayaś catūrātrāḥ sa eṣastrībālavṛddhānāṃ kṛcchraḥ //
२/१/२/४० yāvat sakṛd ādadīta tāvad aśnīyāt pūrvavat so'tikṛcchraḥ //
२/१/२/४१ abbhakṣas tṛtīyaḥ sa kṛcchrātikṛcchraḥ //

२/१/२/४२ kṛcchre triṣavaṇam udakopasparśanam //
२/१/२/४३ adhaḥśayanam //
२/१/२/४४ ekavastratā keśaśmaśrulomanakhavāpanam //
२/१/२/४५ etad eva striyāḥ keśavapanavarjam / keśavapanavarjam //
२/२/३/१kakha nityodakī nityayajñopavītī nityasvādhyāyīvṛṣalānnavarjī /
२/२/३/१gagha ṛtau ca gacchan vidhivac ca juhvan na brāhmaṇaś cyavatebrahmalokāt //
२/२/३/२ manuḥ putrebhyo dāyaṃ vyabhajad iti śrutiḥ //
२/२/३/३ samaśaḥ sarveṣām aviśeṣāt //
२/२/३/४ varaṃ vā rūpam uddharej jyeṣṭhaḥ //
२/२/३/५ tasmāj jyeṣṭhaṃ putraṃ dhanena niravasāyayantīti śrutiḥ //
२/२/३/६ daśānāṃ vaikam uddharej jyeṣṭhaḥ //
२/२/३/७ samam itare vibhajeran //
२/२/३/८ pitur anumatyā dāyavibhāgaḥ sati pitari //
२/२/३/९ caturṇāṃ varṇānāṃ goaśvājāvayo jyeṣṭhāṃśaḥ //
२/२/३/१० nānāvarṇastrīputrasamavāye dāyaṃ daśāṃśān kṛtvācaturas trīn dvāv ekam iti yathākramaṃ vibhajeran //
२/२/३/११ aurase tūtpanne savarṇās tṛtīyāṃśaharāḥ //
२/२/३/१२ savarṇāputrānantarāputrayor anantarāputraś ced guṇavānsa jyeṣṭhāṃśaṃ haret //
२/२/३/१३ guṇavān hi śeṣāṇāṃ bhartā bhavati //
२/२/३/१४-१ savarṇāyāṃ saṃskṛtāyāṃ svayamutpāditam aurasaṃ putraṃvidyāt /
२/२/३/१४-२ athāpy udāharanti / [k omits]
२/२/३/१४-३kakha aṅgād aṅgāt saṃbhavasi hṛdayād adhi jāyase / [k omits]
२/२/३/१४-३gagha ātmā vai putranāmāsi sa jīva śaradaḥ śatam // iti // [k omits]
२/२/३/१५ abhyupagamya duhitari jātaṃ putrikāputram anyaṃ dauhitram //
२/२/३/१६-१ athāpy udāharanti /
२/२/३/१६-२kakha ādiśet prathame piṇḍe mātaraṃ putrikāsutaḥ /
२/२/३/१६-२gagha dvitīye pitaraṃ tasyās tṛtīye ca pitāmaham // iti //
२/२/३/१७ mṛtasya prasūto yaḥ klībavyādhitayor vānyenānumate sve kṣetre sa kṣetrajaḥ // [k:'numatena]
२/२/३/१८ sa eṣa dvipitā dvigotraś ca dvayor api svadhārikthabhāgbhavati //
२/२/३/१९-१ athāpy udāharanti /
२/२/३/१९-२kakha dvipituḥ piṇḍadānaṃ syāt piṇḍepiṇḍe ca nāmanī /
२/२/३/१९-२gagha trayaś ca piṇḍāḥ ṣaṇṇāṃ syur evaṃ kurvan na muhyati // iti //
२/२/३/२० mātāpitṛbhyāṃ datto'nyatareṇa vā yo'patyārtheparigṛhyate sa dattaḥ //
२/२/३/२१ sadṛśaṃ yaṃ sakāmaṃ svayaṃ kuryāt sa kṛtrimaḥ //
२/२/३/२२ gṛhe gūḍhotpanno'nte jñāto gūḍhajaḥ // [k: gūḍhoḥ]
२/२/३/२३ mātāpitṛbhyām utsṛṣṭo'nyatareṇa vā yo'patyārtheparigṛhyate so'paviddhaḥ //
२/२/३/२४ asaṃskṛtām anatisṛṣṭāṃ yām upagacchet tasyāṃ yo jātaḥ sa kānīnaḥ // [k: upayacchet]
२/२/३/२५ yā garbhiṇī saṃskriyate vijñātā vāvijñātā vā tasyāṃyo jātaḥ sa sahoḍhaḥ //
२/२/३/२६ mātāpitror hastāt krīto'nyatareṇa vā yo'patyārtheparigṛhyate sa krītaḥ //
२/२/३/२७ klībaṃ tyaktvā patitaṃ vā yānyaṃ patiṃ vindet tasyāṃpunarbhvāṃ yo jātaḥ sa paunarbhavaḥ //
२/२/३/२८ mātāpitṛvihīno yaḥ svayam ātmānaṃ dadyāt sa svayaṃdattaḥ //
२/२/३/२९ dvijātipravarāc chūdrāyāṃ jāto niṣādaḥ //
२/२/३/३० kāmāt pāraśava iti putrāḥ //
२/२/३/३१-१ athāpy udāharanti /
२/२/३/३१-२kakha aurasaṃ putrikāputraṃ kṣetrajaṃ dattakṛtrimau /
२/२/३/३१-२gagha gūḍhajaṃ cāpaviddhaṃ ca rikthabhājaḥ pracakṣate //
२/२/३/३२kakha kānīnaṃ ca sahoḍhaṃ ca krītaṃ paunarbhavaṃ tathā /
२/२/३/३२gagha svayaṃdattaṃ niṣādaṃ ca gotrabhājaḥ pracakṣate //
२/२/३/३३ teṣāṃ prathama evety āhaupajaṅghaniḥ //
२/२/३/३४-१kakha idānīm aham īrṣyāmi strīṇāṃ janaka no purā /
२/२/३/३४-१gagha yato yamasya sadane janayituḥ putram abruvan //
२/२/३/३४-२kakha retodhāḥ putraṃ nayati paretya yamasādane /
२/२/३/३४-२gagha tasmāt svabhāryāṃ rakṣantu bibhyataḥ pararetasaḥ // [k: tasmād bhāryāṃ rakṣanti bibhyantaḥ pararetasaḥ]
२/२/३/३५kakha apramattā rakṣata tantum etaṃ mā vaḥ kṣetreparabījāni vāpsuḥ / [k: rakṣatha /// vapsuḥ]
२/२/३/३५gagha janayituḥ putro bhavati sāṃparāye moghaṃvettā kurute tantum etam // iti // [k: sāmṣarāye]
२/२/३/३६ teṣām aprāptavyavahārāṇām aṃśān sopacayān suniguptānnidadhyur ā vyavahāraprāpaṇāt //
२/२/३/३७ atītavyavahārān grāsācchādanair bibhṛyuḥ //
२/२/३/३८ andhajaḍaklībavyasanivyādhitādīṃś ca //
२/२/३/३९ akarmiṇaḥ //
२/२/३/४० patitatagjātavarjam //
२/२/३/४१ na patitaiḥ saṃvyavahāro vidyate //
२/२/३/४२ patitām api tu mātaraṃ bibhṛyād anabhibhāṣamāṇaḥ //
२/२/३/४३ mātur alaṃkāraṃ duhitaraḥ sāṃpradāyikaṃ labherann anyad vā //
२/२/३/४४ na striyāḥ svātantryaṃ vidyate // [k: na strī /// vidante]
२/२/३/४५-१ athāpy udāharanti /
२/२/३/४५-२kakha pitā rakṣati kaumāre bhartā rakṣati yauvane /
२/२/३/४५-२gagha putras tu sthavirībhāve na strīsvātantryam arhati // iti // [k: sthāvire bhāve]
२/२/३/४६ nirindriyā hy adāyāś ca striyo matā iti śrutiḥ //
२/२/३/४७ bhartṛhite yatamānāḥ svargaṃ lokaṃ jayeran //
२/२/३/४८ vyatikrame kṛcchraḥ //
२/२/३/४९ śūdre cāndrāyaṇaṃ caret //
२/२/३/५० vaiśyādiṣu pratilomaṃ kṛcchrātikṛcchrādīṃś caret //
२/२/३/५१ puṃsāṃ brāhmaṇādīnāṃ saṃvatsaraṃ brahmacaryam //
२/२/३/५२ śūdraṃ kaṭāgninā dahet // [k: kaṭārinanā]
२/२/३/५३ athāpy udāharanti //
२/२/४/१kakha abrāhmaṇasya śārīro daṇḍaḥ saṃgrahaṇe bhavet //
२/२/४/२kakha sarveṣām eva varṇānāṃ dārā rakṣyatamā dhanāt //
२/२/४/३kakha na tu cāraṇadāreṣu na raṅgāvatare vadhaḥ / [k: raṅgāvatāre]
२/२/४/३gagha saṃsarjayanti tā hy etān niguptāṃś cālayanty api //
२/२/४/४kakha striyaḥ pavitram atulaṃ naitā duṣyanti karhicit /
२/२/४/४gagha māsimāsi rajo hy āsāṃ duritāny apakarṣati //
२/२/४/५kakha somaḥ śaucaṃ dadau tāsāṃ gandharvaḥ śikṣitāṃ giram / [k: dadat]
२/२/४/५gagha agniś ca sarvabhakṣatvaṃ tasmān niṣkalmaṣāḥ striyaḥ // [k: sarvabhakṣyatvaṃ]
२/२/४/६kakha aprajāṃ daśame varṣe strīprajāṃ dvādaśe tyajet /
२/२/४/६gagha mṛtaprajāṃ pañcadaśe sadyas tv apriyavādinīm //
२/२/४/७ saṃvatsaraṃ pretapatnī madhumāṃsamadyalavaṇāni varjayedadhaḥ śayīta //
२/२/४/८ ṣaṇmāsān iti maudgalyaḥ //
२/२/४/९ ata ūrdhvaṃ gurubhir anumatā devarāj janayet putram aputrā //
२/२/४/१०-१ athāpy udāharanti /
२/२/४/१०-२kakha vaśā cotpannaputrā ca nīrajaskā gataprajā /
२/२/४/१०-२gagha nākāmā saṃniyojyā syāt phalaṃ yasyāṃ na vidyate // iti //
२/२/४/११ mātulapitṛsvasā bhaginī bhāgineyī snuṣā mātulānīsakhivadhūr ity agamyāḥ //
२/२/४/१२ agamyānāṃ gamane kṛcchrātikṛcchrau cāndrāyaṇam itiprāyaścittiḥ //
२/२/४/१३ etena caṇḍālīvyavāyo vyākhyātaḥ //
२/२/४/१४-१ athāpy udāharanti /
२/२/४/१४-२kakha caṇḍālīṃ brāhmaṇo gatvā bhuktvā ca pratigṛhya ca /
२/२/४/१४-२gagha ajñānāt patito vipro jñānāt tu samatāṃ vrajet //
२/२/४/१५kakha pitur guror narendrasya bhāryāṃ gatvā pramādataḥ /
२/२/४/१५gagha gurutalpī bhavet tena pūrvoktas tasya niṣkrayaḥ // iti // [k:niścayaḥ]
२/२/४/१६ adhyāpanayājanapratigrahair aśaktaḥ kṣatradharmeṇa jīvetpratyanantaratvāt //
२/२/४/१७ neti gautamaḥ / atyugro hi kṣatradharmo brāhmaṇasya //
२/२/४/१८-१ athāpy udāharanti /
२/२/४/१८-२kakha gavārthe brāhmaṇārthe vā varṇānāṃ vāpi saṃkare /
२/२/४/१८-२gagha gṛhṇīyātāṃ vipraviśau śastraṃ dharmavyapekṣayā //

२/२/४/१९ vaiśyavṛttir anuṣṭheyā pratyanantaratvāt //
२/२/४/२० prāk prātarāśāt karṣī syāt //
२/२/४/२१ asyūtanāsikābhyāṃ samuṣkābhyām atudann ārayāmuhurmuhur abhyucchandayan // [२/२/४/२०-२१ = ३/२/३]
२/२/४/२२ bhāryādir agniḥ / tasmin karmakaraṇaṃ prāg agnyādheyāt //
२/२/४/२३ agnyādheyaprabhṛty athemāny ajasrāṇi bhavanti yathaitadagnyādheyam agnihotraṃ darśapūrṇamāsāv āgrayaṇamudagayanadakṣiṇāyanayoḥ paśuś cāturmāsyāny ṛtumukhe ṣaḍḍhotā vasantejyotiṣtoma ity evaṃ kṣemaprāpaṇam //
२/२/४/२४ athāpy udāharanti /
२/२/४/२४kakha na divāsvapnaśīlena na ca sarvānnabhojinā /
२/२/४/२४gagha kāmaṃ śakyaṃ nabho gantum ārūḍhapatitena vā //
२/२/४/२५ dainyaṃ śāṭhyaṃ jaihmyaṃ ca varjayet //
२/२/४/२६-१ athāpy atrośanasaś ca vṛṣaparvaṇaś ca duhitroḥ saṃvādegāthām udāharanti /
२/२/४/२६-२kakha stuvato duhitā tvaṃ vai yācataḥ pratigṛhṇataḥ /
२/२/४/२६-२gagha athāhaṃ stūyamānasya dadato'pratigṛhṇataḥ /
२/२/४/२६-३ dadato'pratigṛhṇata iti //
२/३/५/१ tapasyam apovagāhanam // [k: tapasyam avagāhanam]
२/३/५/२ devatās tarpayitvā pitṛtarpaṇam //
२/३/५/३ anutīrtham apa utsiñcati / ūrjaṃ vahantīr iti // [k: utsiñced]
२/३/५/४-१ athāpy udāharanti /
२/३/५/४-२kakha sravantīṣv aniruddhāsu trayo varṇā dvijātayaḥ /
२/३/५/४-२gagha prātarutthāya kurvīrandevaṛṣipitṛtarpaṇam // [k: prātarutthāyāya]
२/३/५/५ niruddhāsu na kurvīrann aṃśabhāk tatra setukṛt //
२/३/५/६ tasmāt parakṛtān setūn kūpāṃś ca parivarjayed iti //
२/३/५/७-१ athāpy udāharanti /
२/३/५/७-२kakha uddhṛtya vāpi trīn piṇḍān kuryād āpatsu no sadā /
२/३/५/७-२gagha niruddhāsu tu mṛtpiṇḍān kūpāt trīn abghaṭāṃs tathā // iti //
२/३/५/८ bahupratigrāhyasyāpratigrāhyasya vā pratigṛhyāyājyaṃ vāyājayitvānāśyānnasya vānnam aśitvā taratsamandīyaṃ japed iti // [k: bahupratigrāhyasya pratigṛhyāpratigrāhyasya vā]
२/३/५/९-१ athāpy udāharanti /
२/३/५/९-२kakha gurusaṃkariṇaś caiva śiṣyasaṃkariṇaś ca ye /
२/३/५/९-२gagha āhāramantrasaṃkīrṇā dīrghaṃ tama upāsate // iti //
२/३/५/१० atha snātakavratāni //
२/३/५/११ sāyaṃ prātar yad aśanīyaṃ syāt tenānnena vaiśvadevaṃbalim upahṛtya brāhmaṇakṣatriyaviṭśūdrān abhyāgatān yathāśaktipūjayet //
२/३/५/१२ yadi bahūnāṃ na śaknuyād ekasmai guṇavate dadyāt //
२/३/५/१३ yo vā prathamam upagataḥ syāt // [k: upāgataḥ]
२/३/५/१४ śūdraś ced āgatas taṃ karmaṇi niyuñjyāt //
२/३/५/१५ śrotriyāya vāgraṃ dadyāt //
२/३/५/१६ ye nityā bhāktikāḥ syus teṣāmanuparodhena saṃvibhāgo vihitaḥ // [k: nityābhaktikās]
२/३/५/१७ na tv eva kadācid adattvā bhuñjīta //
२/३/५/१८-१ athāpy atrānnagītau ślokāv udāharanti /
२/३/५/१८-२kakha yo mām adattvā pitṛdevatābhyobhṛtyātithīnāṃ ca suhṛgjanasya /
२/३/५/१८-२gagha saṃpannam aśnan viṣam atti mohāt tam admy ahaṃ tasya camṛtyur asmi //
२/३/५/१८-३kakha hutāgnihotraḥ kṛtavaiśvadevaḥ pūjyātithīn bhṛtyajanāvaśiṣṭam /
२/३/५/१८-३gagha tuṣṭaḥ śuciḥ śraddadhad atti yo māṃ tasyāmṛtaṃ syāṃsa ca māṃ bhunakti [k: bhunaktīti] //
२/३/५/१९ subrāhmaṇaśrotriyavedapāragebhyogurvarthaniveśāuṣadhārthavṛttikṣīṇayakṣyamāṇādhyayanādhvasaṃyogavaiśvajiteṣu dravyasaṃvibhāgo yathāśakti kāryo bahirvedibhikṣamāṇeṣu //
२/३/५/२० kṛtānnam itareṣu //
२/३/५/२१ suprakṣālitapādapāṇir ācāntaḥ śucau saṃvṛte deśe'nnamupahṛtam upasaṃgṛhya kāmakrodhadrohalobhamohān apahatya sarvābhiraṅgulībhiḥ śabdam akurvan prāśnīyāt //
२/३/६/१ na piṇḍaśeṣaṃ pātryām utsṛjet //
२/३/६/२ māṃsamatsyatilasaṃsṛṣṭaprāśane'pa upaspṛśyāgnimabhimṛśet //
२/३/६/३ astamite ca snānam //
२/३/६/४ pālāśam āsanaṃ pāduke dantadhāvanam iti varjayet //
२/३/६/५ notsaṅge'nnaṃ bhakṣayet //
२/३/६/६ āsandyāṃ na bhuñjīta //
२/३/६/७ vaiṇavaṃ daṇḍaṃ dhārayed rukmakuṇḍale ca //
२/३/६/८ padā pādasya prakṣālanam adhiṣṭhānaṃ ca varjayet //
२/३/६/९ na bahirmālāṃ dhārayet //
२/३/६/१० sūryam udayāstamaye na nirīkṣeta //
२/३/६/११ nendradhanur iti parasmai prabrūyāt //
२/३/६/१२ yadi brūyān maṇidhanur ity eva brūyāt //
२/३/६/१३ puradvārīndrakīlaparighāv antareṇa nātīyāt //
२/३/६/१४ pleṅkhayor [k: preṅkhayor] antareṇa na gacchet //
२/३/६/१५ vatsatantīṃ ca nopari gacchet //
२/३/६/१६ bhasmāsthiromatuṣakapālāpasnānāni nādhitiṣṭhet //
२/३/६/१७ gāṃ dhayantīṃ na parasmai prabrūyāt //
२/३/६/१८ nādhenum adhenur iti brūyāt //
२/३/६/१९ yadi brūyād dhenuṃ bhavyety [k: dhenubhavyety] eva brūyāt //
२/३/६/२० śuktā rūkṣāḥ paruṣā vāco na brūyāt //
२/३/६/२१ naiko'dhvānaṃ vrajet //
२/३/६/२२ na patitair na striyā na śūdreṇa //
२/३/६/२३ na pratisāyaṃ vrajet //
२/३/६/२४ na nagnaḥ snāyāt //
२/३/६/२५ na naktaṃ snāyāt //
२/३/६/२६ na nadīṃ bāhukas taret //
२/३/६/२७ na kūpam avekṣeta //
२/३/६/२८ na gartam avekṣeta //
२/३/६/२९ na tatropaviśed yata enam anya utthāpayet //
२/३/६/३०kakha panthā deyo brāhmaṇāya gave rājñe hy acakṣuṣe /
२/३/६/३०gagha vṛddhāya bhārataptāya garbhiṇyai durbalāya ca //
२/३/६/३१ prabhūtaidhodakayavasasamitkuśamālyopaniṣkramaṇamāḍhyajanākulam analasasamṛddham āryajanabhūyiṣṭhamadasyupraveśyaṃ grāmam āvasituṃ yateta dhārmikaḥ // [k: prabhūtadhodaka]
२/३/६/३२kakha udapānodake grāme brāhmaṇo vṛṣalīpatiḥ /
२/३/६/३२gagha uṣitvā dvādaśa samāḥ śūdrasādharmyam ṛcchati //
२/३/६/३३kakha purareṇukuṇṭhitaśarīras tatparipurṇanetravadanaś ca / [k: tatparipūrṇa]
२/३/६/३३gagha nagare vasan suniyatātmā siddhim avāpsyatīti na tadasti //
२/३/६/३४kakha rathāśvagajadhānyānāṃ gavāṃ caiva rajaḥ śubham /
२/३/६/३४gagha apraśastaṃ samūhanyāḥ śvājāvikharavāsasām //
२/३/६/३५ pūjyān pūjayet //
२/३/६/३६kakha ṛṣividvannṛpavaramātulaśvaśuraṛtvijaḥ /
२/३/६/३६gagha ete'rghyāḥ śāstravihitāḥ smṛtāḥ kālavibhāgaśaḥ //
२/३/६/३७kakha ṛṣividvannṛpāḥ prāptāḥ kriyārambhe varaṛtvijau /
२/३/६/३७gagha mātulaśvaśurau pūjyau saṃvatsaragatāgatau // iti //
२/३/६/३८kakha agnyagāre gavāṃ madhye brāhmaṇānāṃ ca saṃnidhau /
२/३/६/३८gagha svādhyāye bhojane caiva dakṣiṇaṃ bāhum uddharet //
२/३/६/३९kakha uttaraṃ vāsaḥ kartavyaṃ pañcasv eteṣu karmasu /
२/३/६/३९gagha svādhyāyotsargadāneṣu bhojanācāmayos [k:bhojanācamanayos] tathā //
२/३/६/४०kakha havanaṃ bhojanaṃ dānam upahāraḥ pratigrahaḥ /
२/३/६/४०gagha bahirjānu na kāryāṇi tadvad ācamanaṃ smṛtam //
२/३/६/४१kakha anne śritāni bhūtāni annaṃ prāṇam iti śrutiḥ /
२/३/६/४१gagha tasmād annaṃ pradātavyam annaṃ hi paramaṃ haviḥ //
२/३/६/४२-१kakha hutena śāmyate pāpaṃ hutam annena śāmyati /
२/३/६/४२-१gagha annaṃ dakṣiṇayā śāntim upayātīti na śrutiḥ [k: naśśrutir iti] /
२/३/६/४२-२ upayātīti naḥ śrutir iti // [k omits]
२/४/७/१ athātaḥ saṃdhyopāsanavidhiṃ vyākhyāsyāmaḥ //

२/४/७/२ tīrthaṃ gatvāprayato'bhiṣiktaḥ prayato vānabhiṣiktaḥprakṣālitapādapāṇir apa ācamya surabhimatyābliṅgābhirvāruṇībhir hiraṇyavarṇābhiḥ pāvamānībhir vyāhṛtibhir anyaiś capavitrair ātmānaṃ prokṣya prayato bhavati //
२/४/७/३-१ athāpy udāharanti /
२/४/७/३-२kakha apovagāhanaṃ snānaṃ vihitaṃ sārvavarṇikam /
२/४/७/३-२gagha mantravatprokṣaṇaṃ cāpi dvijātīnāṃ viśiṣyate // iti //
२/४/७/४ sarvakarmaṇāṃ caivārambheṣu prāk saṃdhyopāsanakālāccaitenaiva pavitrasamūhenātmānaṃ prokṣya prayato bhavati //
२/४/७/५ athāpy udāharanti / darbheṣv āsīno darbhān dhārayamāṇaḥsodakena pāṇinā pratyaṅmukhaḥ sāvitrīṃ sahasrakṛtva āvartayet //
२/४/७/६ prāṇāyāmaśo vā śatakṛtvaḥ //
२/४/७/७ ubhayataḥpraṇavāṃ sasaptavyāhṛtikāṃ manasā vā daśakṛtvaḥ //
२/४/७/८ tribhiś ca prāṇāyāmais tānto brahmahṛdayena //
२/४/७/९ vāruṇībhyāṃ rātrim upatiṣṭhate / imaṃ me varuṇa / tat tvāyāmīti / dvābhyām //
२/४/७/१० evam eva prātaḥ prāṅmukhas tiṣṭhan //
२/४/७/११ maitrībhyām ahar upatiṣṭhate / mitrasya carṣaṇīdhṛtaḥ / mitrojanān yātayatīti / dvābhyām //
२/४/७/१२ supūrvām api pūrvām upakramyodita āditye samāpnuyāt //
२/४/७/१३ anastamita upakramya supaścād api paścimām //
२/४/७/१४ saṃdhyayoś ca saṃpattāv ahorātrayoś ca saṃtatyai [k: santatiḥ] //
२/४/७/१५-१ api cātra prajāpatigītau ślokau bhavataḥ /
२/४/७/१५-२kakha anāgatāṃ tu ye pūrvām anatītāṃ tu paścimām /
२/४/७/१५-२gagha saṃdhyāṃ nopāsate viprāḥ kathaṃ te brāhmaṇāḥ smṛtāḥ //
२/४/७/१५-३kakha sāyaṃ prātaḥ sadā saṃdhyāṃ ye viprā no upāsate /
२/४/७/१५-३gagha kāmaṃ tān dhārmiko rājā śūdrakarmasu yojayed // iti //
२/४/७/१६ tatra sāyamatikrame rātryupavāsaḥprātaratikrame'harupavāsaḥ //
२/४/७/१७ sthānāsanaphalam avāpnoti //
२/४/७/१८-१ athāpy udāharanti /
२/४/७/१८-२kakha yad upasthakṛtaṃ pāpaṃ padbhyāṃ vā yat kṛtaṃ bhavet /
२/४/७/१८-२gagha bāhubhyāṃ manasā vāpi vācā vā yat kṛtaṃ bhavet /
२/४/७/१८-२cacha sāyaṃ saṃdhyām upasthāya tena tasmāt pramucyate //
२/४/७/१९ rātryā cāpi saṃdhīyate na cainaṃ varuṇo gṛhṇāti //
२/४/७/२० evam eva prātar upasthāya rātrikṛtāt pāpāt pramucyate //
२/४/७/२१ ahnā cāpi saṃdhīyate mitraś cainaṃ gopāyaty ādityaścainaṃ svargaṃ lokam unnayati //
२/४/७/२२ sa evam evāharahar ahorātrayoḥ saṃdhiṣūpatiṣṭhamānobrahmapūto brahmabhūto brāhmaṇaḥ śāstram anuvartamāno brahmalokamabhijayatīti vijñāyate / brahmalokam abhijayatīti vijñāyate //
२/५/८/१ atha hastau prakṣālya kamaṇḍaluṃ mṛtpiṇḍaṃ ca saṃgṛhya [k:gṛhya] tīrthaṃ gatvā triḥ pādau prakṣālayate trir ātmānaṃ //
२/५/८/२ atha haike bruvate / śmaśānam āpo devagṛhaṃ goṣṭhaṃ yatra cabrāhmaṇā aprakṣālya pādau tan na praveṣṭavyam iti //
२/५/८/३-१ athāpo'bhiprapadyate /
२/५/८/३-२kakha hiraṇyaśṛṅgaṃ varuṇaṃ prapadye tīrthaṃ me dehi yācitaḥ /
२/५/८/३-२gagha yan mayā bhuktam asādhūnāṃ pāpebhyaś ca pratigrahaḥ //
२/५/८/३-३kakha yan me manasā vācā karmaṇā vā duṣkṛtaṃ kṛtam /
२/५/८/३-३gagha tan na indro varuṇo bṛhaspatiḥ savitā ca punantupunaḥpunaḥ // iti // [k: tan ma]
२/५/८/४ athāñjalināpa upahanti / sumitrā na āpa oṣadhayaḥ santv iti // [k: athāñjalinā upahanti]
२/५/८/५ tāṃ diśaṃ nirukṣati yasyām asya diśi dveṣyo bhavati /durmitrās tasmai bhūyāsur yo'smān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣma iti //
२/५/८/६ athāpa upaspṛśya triḥ pradakṣiṇam udakam āvartayati / yadapāṃ kruraṃ yad amedhyaṃ yad aśāntaṃ tadapagacchatād iti // [k: yad arpāṃ krūraṃ/// apa gacchatād]
२/५/८/७ apsu nimajjyonmajjya //
२/५/८/८ nāpsu sataḥ prayamaṇaṃ vidyate na vāsaḥpalpūlanaṃnopasparśanam //
२/५/८/९ yady uparuddhāḥ syur etenopatiṣṭhate / namo'gnaye'psumatenama indrāya namo varuṇāya namo vāruṇyai namo'dbhya iti //
२/५/८/१०-१ uttīryācamyācāntaḥ punar ācāmet /
२/५/८/१०-२ āpaḥ punantu pṛthivīṃ pṛthivī pūtāpunātu mām / punantu brahmaṇaspatir brahma pūtā punātu mām // [k: pṛthivī pṛthivī]
२/५/८/१०-३ yad ucchiṣṭam abhojyaṃ yad vā duścaritaṃ mama / sarvaṃpunantu mām āpo'satāṃ ca pratigrahaṃ svāheti //
२/५/८/११ pavitre kṛtvādbhir mārjayati / āpo hi ṣṭhā mayobhuva ititisṛbhiḥ / hiraṇyavarṇāḥ śucayaḥ pāvakā iti catasṛbhiḥ / pavamānaḥ suvarjana iti / etenānuvākenamārjayitvāntarjalagato'ghamarṣaṇena trīn prāṇāyāmāndhārayitvottīrya vāsaḥ pīḍayitvā prakṣālitopavātānyakliṣṭāni vāsāṃsi paridhāyāpa ācamya darbheṣv āsīno darbhāndhārayamāṇaḥ prāṅmukhaḥ sāvitrīṃ sahasrakṛtvaāvartayec chatakṛtvo'parimitakṛtvo vā daśāvaram // [k: suvarcana]
२/५/८/१२ athādityam upatiṣṭhate / ud vayaṃ tamasas pari / ud u tyam / citram / tac cakṣur devahitam / ya udagād iti //
२/५/८/१३ athāpy udāharanti / praṇavo vyāhṛtayaḥ sāvitrī cety etepañca brahmayajñā aharahar brāhmaṇaṃ kilbiṣāt pāvayanti //
२/५/८/१४ pūtaḥ pañcabhir brahmayajñair athottaraṃ devatās tarpayati //
२/५/९/१ om agniḥ prajāpatiḥ somo rudro'ditir bṛhaspatiḥsarpā ity etāni prāgdvārāṇi daivatāni sanakṣatrāṇi sagrahāṇisāhorātrāṇi samuhūrtāni tarpayāmi / ॐ vasūṃś ca tarpayāmi //
२/५/९/२ ॐ pitaro'ryamā bhagaḥ savitā tvaṣṭā vāyurindrāgnī ity etāni dakṣiṇadvārāṇi daivatāni sanakṣatrāṇisagrahāṇi sāhorātrāṇi samuhūrtāni tarpayāmi / ॐ rudrāṃś catarpayāmi // [k generally omits: ॐ]
२/५/९/३ ॐ mitra indro mahāpitara āpo viśve devā brahmāviṣṇur ity etāni pratyagdvārāṇi daivatāni sanakṣatrāṇi sagrahāṇisāhorātrāṇi samuhūrtāni tarpayāmi / om ādityāṃś ca tarpayāmi //
२/५/९/४ ॐ vasavo varuṇo'ja ekapād ahirbudhnyaḥpūṣāśvinau yama ity etāny udagdvārāṇi daivatāni sanakṣatrāṇisagrahāṇi sāhorātrāṇi samuhūrtāni tarpayāmi / ॐ viśvāndevāṃs tarpayāmi / ॐ sādhyāṃś ca tarpayāmi [k: sādhyāṃstarpayāmi] //
२/५/९/५ ॐ brahmāṇaṃ tarpayāmi / ॐ prajāpatiṃ tarpayāmi / ॐ caturmukhaṃ tarpayāmi / ॐ parameṣṭhinaṃ tarpayāmi / ॐ hiraṇyagarbhaṃtarpayāmi / ॐ svayaṃbhuvaṃ tarpayāmi / ॐ brahmapārṣadāṃs tarpayāmi / ॐ brahmapārṣadīś catarpayāmi / ॐ agniṃ tarpayāmi / ॐ vāyuṃtarpayāmi / ॐ varuṇaṃ tarpayāmi / ॐ sūryaṃtarpayāmi / ॐ candramasaṃ tarpayāmi / ॐ nakṣatrāṇi tarpayāmi / [k adds: jyotīṃṣi tarpayāmi /] ॐ sadyojātaṃ tarpayāmi / ॐ bhūḥ puruṣaṃ tarpayāmi / ॐ bhuvaḥ puruṣaṃtarpayāmi / ॐ suvaḥ puruṣaṃ tarpayāmi / ॐ bhūr bhuvaḥ suvaḥ puruṣaṃtarpayāmi / ॐ bhūs tarpayāmi / ॐ bhuvas tarpayāmi / ॐ suvastarpayāmi / ॐ mahas tarpayāmi / ॐ janas tarpayāmi / ॐ tapastarpayāmi / ॐ satyaṃ tarpayāmi //
२/५/९/६-१ ॐ bhavaṃ devaṃ tarpayāmi / ॐ śarvaṃ devam tarpayāmi / om īśānaṃ devaṃ tarpayāmi / ॐ paśupatiṃ devaṃ tarpayāmi / ॐ rudraṃ devaṃ tarpayāmi / om ugraṃ devaṃ tarpayāmi / ॐ bhīmaṃ devaṃ tarpayāmi / ॐ mahāntaṃ devaṃ tarpayāmi /

२/५/९/६-२ ॐ bhavasya devasya patnīṃ tarpayāmi / ॐ śarvasya devasyapatnīṃ tarpayāmi / om īśānasya devasya patnīṃ tarpayāmi / oṃpaśupater devasya patnīṃ tarpayāmi / ॐ rudrasya devasya patnīṃtarpayāmi / om ugrasya devasya patnīṃ tarpayāmi / ॐ bhīmasya devasyapatnīṃ tarpayāmi / ॐ mahato devasya patnīṃ tarpayāmi /
२/५/९/६-३ ॐ bhavasya devasya sutaṃ tarpayāmi / ॐ śarvasya devasyasutaṃ tarpayāmi / om īśānasya devasya sutaṃ tarpayāmi / ॐ paśupaterdevasya sutaṃ tarpayāmi / ॐ rudrasya devasya sutaṃ tarpayāmi / omugrasya devasya sutaṃ tarpayāmi / ॐ bhīmasya devasya sutaṃ tarpayāmi / ॐ mahato devasya sutaṃ tarpayāmi / ॐ rudrāṃs tarpayāmi / ॐ rudrapārṣadāṃs tarpayāmi / ॐ rudrapārṣadīśca tarpayāmi //
२/५/९/७ ॐ vighnaṃ tarpayāmi / ॐ vināyakaṃ tarpayāmi / ॐ vīraṃ tarpayāmi / ॐ sthūlaṃ [k: śūraṃ] tarpayāmi / ॐ varadaṃ tarpayāmi / ॐ hastimukhaṃ tarpayāmi / ॐ vakratuṇḍaṃ tarpayāmi / om ekadantaṃ tarpayāmi / ॐ lambodaraṃ tarpayāmi / [k: gaṇapatiṃ tarpayāmi /] ॐ vighnapārṣadāṃs tarpayāmi / ॐ vighnapārṣadīś ca tarpayāmi //
२/५/९/८ ॐ sanatkumāraṃ tarpayāmi / ॐ skandaṃtarpayāmi / om indraṃ tarpayāmi / ॐ ṣaṣṭhīṃtarpayāmi / ॐ ṣaṇmukhaṃ tarpayāmi / ॐ jayantaṃ [k: viśākhaṃ] tarpayāmi / ॐ viśākhaṃ [k:jayantaṃ] tarpayāmi / ॐ mahāsenaṃ tarpayāmi / oṃsubrahmaṇyaṃ tarpayāmi [k omits: ॐ subrahmaṇyaṃ tarpayāmi] / ॐ skandapārṣadāṃs tarpayāmi / ॐ skandapārṣadīś ca tarpayāmi //
२/५/९/९ om ādityaṃ tarpayāmi / ॐ somaṃ tarpayāmi / om aṅgārakaṃ tarpayāmi / ॐ budhaṃ tarpayāmi / ॐ bṛhaspatiṃ tarpayāmi / ॐ śukraṃ tarpayāmi / ॐ śanaiścaraṃ tarpayāmi / ॐ rāhuṃtarpayāmi / ॐ ketuṃ tarpayāmi //
२/५/९/१० ॐ keśavaṃ tarpayāmi / ॐ nārāyaṇaṃ tarpayāmi / ॐ mādhavaṃ tarpayāmi / ॐ govindaṃtarpayāmi / ॐ viṣṇuṃ tarpayāmi / ॐ madhusūdanaṃ tarpayāmi / ॐ trivikramaṃ tarpayāmi / ॐ vāmanaṃ tarpayāmi / ॐ śrīdharaṃ tarpayāmi / ॐ hṛṣīkeśaṃ tarpayāmi / ॐ padmanābhaṃtarpayāmi / ॐ dāmodaraṃ tarpayāmi / ॐ śriyaṃ devīṃ tarpayāmi / ॐ sarasvatīṃ devīṃ tarpayāmi / ॐ puṣṭiṃtarpayāmi / ॐ tuṣṭiṃ tarpayāmi / ॐ garutmantaṃ tarpayāmi / ॐ viṣṇupārṣadāṃs tarpayāmi / ॐ viṣṇupārṣadīś ca tarpayāmi // [k: puṣṭiṃ devīṃ /// tuṣṭiṃ devīṃ /// vainateyaṃ]
२/५/९/११ ॐ yamaṃ tarpayāmi / ॐ yamarājaṃ tarpayāmi / ॐ dharmaṃ tarpayāmi / ॐ dharmarājaṃtarpayāmi / ॐ kālaṃ tarpayāmi / ॐ nīlaṃtarpayāmi / ॐ mṛtyuṃ tarpayāmi / ॐ vaivasvataṃ [k: antakaṃ] tarpayāmi / ॐ citraṃ tarpayāmi / ॐ citraguptaṃ tarpayāmi / om audumbaraṃ tarpayāmi / [k adds: vaivasvataṃ tarpayāmi] / ॐ vaivasvatapārṣadāṃs tarpayāmi / ॐ vaivasvatapārṣadīśca tarpayāmi //
२/५/९/१२ ॐ bhūmidevāṃs tarpayāmi / ॐ kāśyapam tarpayāmi / om antarikṣaṃ tarpayāmi / ॐ vidyāṃ tarpayāmi / jyeṣṭhāṃ tarpayāmi / ॐ dhanvantariṃ tarpayāmi / ॐ dhanvantaripārṣadāṃs tarpayāmi / ॐ dhanvantaripārṣadīś ca tarpayāmīti // [k: bharadvājaṃ tarpayāmi gautamaṃ tarpayāmi atriṃ tarpayāmi āṅgirasaṃ tarpayāmi vidyāṃ tarpayāmi durgāṃ tarpayāmi jyeṣṭāṃ /// omits: iti]
२/५/९/१३ atha nivītī //
२/५/९/१४-१ om ṛṣīṃs tarpayāmi / ॐ maharṣīṃs tarpayāmi / ॐ paramarṣīṃs tarpayāmi / ॐ brahmarṣīṃs tarpayāmi / ॐ devarṣīṃs tarpayāmi / ॐ rājarṣīṃs tarpayāmi / ॐ śrutarṣīṃs tarpayāmi / ॐ janarṛṣīṃs tarpayāmi / ॐ taparṛṣīṃs tarpayāmi / ॐ satyarṣīṃs tarpayāmi / ॐ saptarṣīṃs tarpayāmi / ॐ kāṇḍarṣīṃs tarpayāmi / ॐ ṛṣikāṃs tarpayāmi / om ṛṣipatnīs tarpayāmi / om ṛṣiputrāṃstarpayāmi / om ṛṣipautrāṃs tarpayāmi / [k: paramarṣīṃs /// maharṣīṃs]
२/५/९/१४-२ ॐ kāṇvaṃ baudhāyanaṃ tarpayāmi / om āpastambaṃ sūtrakāraṃ tarpayāmi / ॐ satyāṣāḍhaṃhiraṇyakeśinaṃ tarpayāmi / ॐ vājasaneyinaṃ yājñavalkyamtarpayāmi / om āśvalāyanaṃ śaunakaṃ tarpayāmi / ॐ vyāsaṃ tarpayāmi / ॐ vasiṣṭhaṃ tarpayāmi /
२/५/९/१४-३ ॐ praṇavaṃ tarpayāmi / ॐ vyāhṛtīs tarpayāmi / ॐ sāvitrīṃ tarpayāmi / ॐ gāyatrīṃ tarpayāmi / ॐ chandāṃsi tarpayāmi / om ṛgvedaṃ tarpayāmi / ॐ yajurvedaṃtarpayāmi / ॐ sāmavedaṃ tarpayāmi / om atharvavedaṃ tarpayāmi / om atharvāṅgirasas tarpayāmi / om itihāsapurāṇānitarpayāmi / ॐ sarvavedāṃs tarpayāmi / ॐ sarvadevajanāṃs tarpayāmi / ॐ sarvabhūtāni tarpayāmīti // [k: atharvāṅgirasaṃ /// tarpayāmi //]
२/५/१०/१ atha prācīnāvīti / ॐ pitṝn svadhā namas tarpayāmi / ॐ pitāmahān svadhā namas tarpayāmi / ॐ prapitāmahān svadhā namas tarpayāmi / ॐ mātṝḥ svadhānamas tarpayāmi / ॐ pitāmahīḥ svadhā namas tarpayāmi / ॐ prapitāmahīḥ svadhā namas tarpayāmi / ॐ mātāmahān svadhā namas tarpayāmi / ॐ mātuḥ pitāmahānsvadhā namas tarpayāmi / ॐ mātuḥ prapitāmahān svadhānamas tarpayāmi / ॐ mātāmahīḥ svadhā namas tarpayāmi / ॐ mātuḥ pitāmahīḥ svadhā namas tarpayāmi / ॐ mātuḥ prapitāmahīḥ svadhā namas tarpayāmi //
२/५/१०/२ om ācāryān svadhā namas tarpayāmi / om ācāryapatnīḥ svadhā namas tarpayāmi / ॐ gurūn svadhānamas tarpayāmi / ॐ gurupatnīḥ svadhā namas tarpayāmi / ॐ sakhīn svadhā namas tarpayāmi / ॐ sakhipatnīḥ svadhā namas tarpayāmi / ॐ jñātīn svadhānamas tarpayāmi / ॐ jñātipatnīḥ svadhā namastarpayāmi / om amātyān svadhā namas tarpayāmi / om amātyapatnīḥ svadhā namas tarpayāmi / ॐ sarvān svadhā namas tarpayāmi / ॐ sarvāḥ svadhā namastarpayāmīti //
२/५/१०/३ anutīrtham apa utsiñcati //
२/५/१०/४ ūrjaṃ vahantīr amṛtaṃ ghṛtaṃ payaḥ kīlālaṃ parisrutam / svadhā stha tarpayata me pitṝn / tṛpyata tṛpyata tṛpyateti //
२/५/१०/५ naikavastro nārdravāsā daivāni [k: devāni] karmāṇyanusaṃcaret //
२/५/१०/६ pitṛsaṃyuktāni cety ekeṣām / pitṛsaṃyuktāni cety ekeṣām //
२/६/११/१ atheme pañca mahāyajñāḥ / tāny eva mahāsattrāṇi /devayajñaḥ pitṛyajño bhūtayajño manuṣyayajño brahmayajña iti //
२/६/११/२ aharahaḥ svāhākuryād ā kāṣṭhāt / tathaitaṃdevayajñaṃ samāpnoti //
२/६/११/३ aharahaḥ svadhākuryād odapātrāt / tathaitaṃpitṛyajñaṃ samāpnoti //
२/६/११/४ aharahar namaskuryād ā puṣpebhyaḥ / tathaitambhūtayajñaṃ samāpnoti //
२/६/११/५ aharahar brāhmaṇebhyo'nnaṃ dadyād ā mūlaphalaśākebhyaḥ / tathaitaṃ manuṣyayajñaṃ samāpnoti //
२/६/११/६ aharahaḥ svādhyāyaṃ kuryād ā praṇavāt / tathaitaṃ brahmayajñaṃ samāpnoti //
२/६/११/७ svādhyāyo vai brahmayajñaḥ / tasya ha vā etasyabrahmayajñasya vāg eva juhūr mana upabhṛc cakṣur dhruvā medhā sruvaḥsatyam avabhṛthaḥ svargo loka udayanam / yāvantaṃ ha vā imāṃ vittasya pūrṇāṃ dadat svargaṃ lokaṃ jayati tāvantaṃ lokaṃ jayati bhūyāṃsaṃ cākṣayyaṃ cāpa punarmṛtyuṃ jayatiya evaṃ vidvān svādhyāyam adhīte / tasmāt svādhyāyo'dhyetavya iti hi brāhmaṇam // [k omits:tāvantaṃ lokaṃ jayati]
२/६/११/८ athāpy udāharanti / svabhyaktaḥ suhitaḥ sukhe śayaneśayāno yaṃ yaṃ kratum adhīte tena tenāsyeṣṭaṃ bhavatīti // [On the āśramas]
२/६/११/९ tasya ha vā etasya dharmasya caturdhā bhedam eka āhuḥ / adṛṣṭatvāt / ye catvāra iti / karmavādaḥ //

२/६/११/१० aiṣṭikapāśukasaumikadārvihomāṇām // [k dārvīhomāṇām]
२/६/११/११-१ tad eṣābhivadati /
२/६/११/११-२kakha ye catvāraḥ pathayo devayānā antarā dyāvāpṛthivī viyanti /
२/६/११/११-२gagha teṣāṃ yo ajyānim ajītim āvahāt tasmai no devāḥ paridatteha sarve // iti //
२/६/११/१२ brahmacārī gṛhastho vānaprasthaḥ parivrājaka iti //
२/६/११/१३ brahmacārī guruśuśrūṣy ā maraṇāt //
२/६/११/१४ vānaprastho vaikhānasaśāstrasamudācāraḥ //
२/६/११/१५ vaikhānaso vane mūlaphalāśī tapaḥśīlaḥ savaneṣūdakamupaspṛśañ chrāmaṇakenāgnim ādhāyāgrāmyabhojīdevapitṛbhūtamanuṣyaṛṣipūjakaḥ sarvātithiḥ pratiṣiddhavarjaṃbaiṣkam apy upayuñjīta / na phālakṛṣṭam adhitiṣṭhed grāmaṃ ca napraviśet / jaṭilaś cīrājinavāsā nātisāṃvatsaraṃ bhuñjīta //
२/६/११/१६ parivrājakaḥ parityajya bandhūn aparigrahaḥ pravrajed yathāvidhi // [k:parivrajed]
२/६/११/१७ araṇyaṃ gatvā //
२/६/११/१८ śikhāmuṇḍaḥ //
२/६/११/१९ kaupīnācchādanaḥ // [k: kaupīnācchādanāḥ]
२/६/११/२० varṣāsv ekasthaḥ //
२/६/११/२१ kāṣāyavāsāḥ //
२/६/११/२२ sannamusale vyaṅgāre nivṛttaśarāvasaṃpāte bhikṣeta //
२/६/११/२३ vāṅmanaḥkarmadaṇḍair bhūtānām adrohī //
२/६/११/२४ pavitraṃ bibhrac chaucārtham // [k: bibhṛyāt]
२/६/११/२५ uddhṛtaparipūtābhir adbhir apkāryaṃ kurvāṇaḥ [k: adbhiḥ kāryaṃ kuryāt] //
२/६/११/२६ apavidhya vaidikāni karmāṇy ubhayataḥ paricchinnā madhyamaṃpadaṃ saṃśliṣyāmaha iti vadantaḥ //
२/६/११/२७ aikāśramyaṃ tv ācāryā aprajanatvād [k: aprajananatvād]itareṣām //
२/६/११/२८ tatrodāharanti / prāhlādir ha vai kapilo nāmāsuraāsa / sa etān bhedāṃś cakāra devaiḥ [k: devais saha] spardhamānaḥ / tān manīṣī nādriyeta //
२/६/११/२९ adṛṣṭatvāt / ye catvāra iti / karmavāda aiṣṭikapāśukasaumikadārvihomāṇām [k dārvīhomāṇām] //
२/६/११/३०-१ tad eṣābhyanūcyate /
२/६/११/३०-२kakha eṣa nityo mahimā brāhmaṇasya na karmaṇā vardhate nokanīyān /
२/६/११/३०-२gagha tasyaivātmā padavit taṃ viditvā na karmaṇā lipyatepāpakena // iti //
२/६/११/३१-१ sa brūyāt /
२/६/११/३१-२kakha yena sūryas tapati tejaseddhaḥ pitā putreṇa pitṛmānyoniyonau /
२/६/११/३१-२gagha nāvedavin manute taṃ bṛhantaṃ sarvānubhūm ātmānaṃ saṃparāye [k: sāmparāye] // iti // [k:sarvānubhum]
२/६/११/३२kakha ime ye nārvāṅ na paraś caranti na brāhmaṇāso nasutekarāsaḥ /
२/६/११/३२gagha ta ete vācam abhipadya pāpayā sirīs tantraṃ tanvateaprajajñaye // iti //
२/६/११/३३ prajābhir agne amṛtatvam aśyām / jāyamāno vai brāhmaṇastribhir ṛṇavā jāyate brahmacaryeṇa rṣibhyo yajñena devebhyaḥ prajayāpitṛbhya iti / evam ṛṇasaṃyogavādinyo'saṃkhyeyā [k: ṛṇasaṃyogādīnyasaṃkhyeyāni] bhavanti //
२/६/११/३४-१kakha trayīṃ vidyāṃ brahmacaryaṃ prajātiṃ śraddhāṃ tapoyajñam anupradānam /
२/६/११/३४-१gagha ya etāni kurvate tair it saha smo rajo bhūtvādhvaṃsate'nyat praśaṃsan // iti /
२/६/११/३४-२ dhvaṃsate'nyat praśaṃsann iti // [k omits: dhvaṃsate'nyat]
२/७/१२/१ atha śālīnayāyāvarāṇām ātmayājināṃ prāṇāhutīrvyākhyāsyāmaḥ //
२/७/१२/२ sarvāvaśyakāvasāne saṃmṛṣṭopalipte deśe prāṅmukhaupaviśya tad bhūtam āhriyamāṇam / bhūr bhuvaḥ suvar om iti / upasthāya vācaṃ yacchet //
२/७/१२/३ nyastam annaṃ mahāvyāhṛtibhiḥ pradakṣiṇam udakaṃ pariṣicyasavyena pāṇināvimuñcan / amṛtopastaraṇam asīti / purastād apaḥpītvā pañcānnena prāṇāhutīr juhoti / prāṇe niviṣṭo'mṛtaṃjuhomi / śivo mā viśāpradāhāya / prāṇāya svāhā / apāneniviṣṭo'mṛtaṃ juhomi / śivo mā viśāpradāhāya / apānāya svāhā / vyāne niviṣṭo'mṛtaṃ juhomi / śivo mā viśāpradāhāya / vyānāyasvāhā / udāne niviṣṭo'mṛtaṃ juhomi / śivo mā viśāpradāhāya / udānāya svāhā / samāne niviṣṭo'mṛtaṃ juhomi / śivo māviśāpradāhāya / samānāya svāheti // [k omits: apāne niviṣṭo samānāya svāhā]
२/७/१२/४ pañcānnena prāṇāhutīr hutvā tūṣṇīṃ bhūyo vratayetprajāpatiṃ manasā dhyāyan / nāntarā vācaṃ visṛjet //
२/७/१२/५ yady antarā vācaṃ visṛjet / bhūr bhuvaḥ suvar om iti / japitvā punar eva bhuñjīta // [k: yad]
२/७/१२/६ tvakkeśanakhakīṭākhupurīṣāṇi dṛṣṭvā taṃ deśaṃ piṇḍamuddhṛtyādbhir abhyukṣya bhasmāvakīrya punar adbhiḥ prokṣya vācāca praśastam upayuñjīta //
२/७/१२/७-१ athāpy udāharanti /
२/७/१२/७-२kakha āsīnaḥ prāṅmukho'śnīyād vāgyato'nnam akutsayan /
२/७/१२/७-२gagha askandayaṃs tanmanāś ca bhuktvā cāgnim upaspṛśed // iti //
२/७/१२/८ sarvabhakṣyāpūpakandamūlaphalamāṃsāni dantair nāvadyet // [k: māṃsādīni]
२/७/१२/९ nātisuhitaḥ //
२/७/१२/१० amṛtāpidhānam asīti / upariṣṭād apaḥ pītvācāntohṛdayadeśam abhimṛśati / prāṇānāṃ granthir asi rudro māviśāntakaḥ / tenānnenāpyāyasveti //
२/७/१२/११-१ punar ācamya dakṣiṇe pādāṅguṣṭhe pāṇī nisrāvayati /
२/७/१२/११-२kakha aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo'ṅguṣṭhaṃ ca samāśritaḥ /
२/७/१२/११-३gagha īśaḥ sarvasya jagataḥ prabhuḥ prīṇāti viśvabhuk // iti //
२/७/१२/१२ hutānumantraṇam ūrdhvahastaḥ samācaret / śraddhāyāṃprāṇe niviśyāmṛtaṃ hutam / prāṇam annenāpyāyasva / śraddhāyāmapāne niviśyāmṛtaṃ hutam / prāṇam annenāpyāyasva / śraddhāyāṃvyāne niviśyāmṛtaṃ hutam / prāṇam annenāpyāyasva / śraddhāyāmudāne niviśyāmṛtaṃ hutam / prāṇam annenāpyāyasva / śraddhāyāṃsamāne niviśyāmṛtaṃ hutam / prāṇam annenāpyāyasveti / pañcabhiḥ // [k omits: śraddhāyām apāne śraddhāyāṃ samāne annenāpyāyasva]
२/७/१२/१३ brahmaṇi ma ātmāmṛtatvāyeti [k: ātmāmṛtatvāyetyātmānam] //
२/७/१२/१४ akṣareṇa cātmānaṃ yojayet //
२/७/१२/१५ sarvakratuyājinām ātmayājī viśiṣyate //
२/७/१२/१६ athāpy udāharanti //
२/७/१३/१kakha yathā hi tūlam aiṣīkam agnau protaṃ pradīpyate /
२/७/१३/१gagha tadvat sarvāṇi pāpāni dahyante hy ātmayājinaḥ //
२/७/१३/२ kevalāgho bhavati kevalādī / mogham annaṃ vindateapracetā [k omits apracetā] iti //
२/७/१३/३ sa evam evāharahaḥ sāyaṃ prātar juhuyāt //
२/७/१३/४ adbhir vā sāyam //
२/७/१३/५-१ athāpy udāharanti /
२/७/१३/५-२kakha agre bhojayed atithīn antarvatnīr anantaram /
२/७/१३/५-२gagha bālavṛddhāṃs tathā dīnān vyādhitāṃś ca viśeṣataḥ //
२/७/१३/५-३kakha adattvā tu ya etebhyaḥ pūrvaṃ bhuṅkte yathāvidhi /
२/७/१३/५-३gagha bhujyamāno na jānāti na sa bhuṅkte sa bhujyate //
२/७/१३/६kakha pitṛdaivatabhṛtyānāṃ mātāpitror guros tathā /
२/७/१३/६gagha vāgyato vighasam aśnīyād evaṃ dharmo vidhīyate // iti //
२/७/१३/७-१ athāpy udāharanti /
२/७/१३/७-२kakha aṣṭau grāsā muner bhakṣyāḥ ṣoḍaśāraṇyavāsinaḥ /
२/७/१३/७-२gagha dvātriṃśat tu gṛhasthasya amitaṃ [k: gṛhasthasyāparimitaṃ] brahmacāriṇaḥ // [k: dvātriṃśataṃ]
२/७/१३/८kakha āhitāgnir anaḍvāṃś ca brahmacārī ca te trayaḥ /
२/७/१३/८gagha aśnanta eva sidhyanti naiṣāṃ siddhir anaśnatām // iti //
२/७/१३/९kakha gṛhastho brahmacārī vā yo'naśnaṃs tu tapaś caret /
२/७/१३/९gagha prāṇāgnihotralopena avakīrṇī bhavet tu saḥ //

२/७/१३/१० anyatra prāyaścittāt / prāyaścitte tad eva vidhānam //
२/७/१३/११-१ athāpy udāharanti /
२/७/१३/११-२kakha antarā prātarāśaṃ ca sāyamāśaṃ tathaiva ca /
२/७/१३/११-२gagha sadopavāsī bhavati yo na bhuṅkte kadācana // [k:kadācaneti]
२/७/१३/१२kakha prāṇāgnihotramantrāṃs tu niruddhe bhojane japet /
२/७/१३/१२gagha tretāgnihotramantrāṃs tu dravyālābhe yathā japet // iti //
२/७/१३/१३ evam ācaran brahmabhūyāya kalpate / brahmabhūyāya kalpata iti // [k: evam evācaran]
२/८/१४/१ pitryam āyuṣyaṃ svargyaṃ yaśasyaṃ puṣṭikarma ca //
२/८/१४/२ trimadhus triṇāciketas trisuparṇaḥ pañcāgniḥṣaḍaṅgavic chīrṣako jyeṣṭhasāmakaḥ snātaka iti paṅktipāvanāḥ //
२/८/१४/३ tadabhāve rahasyavit //
२/८/१४/४ ṛco yajūṃṣi sāmānīti śrāddhasya mahimā / tasmādevaṃvidaṃ sapiṇḍam apy āśayet //
२/८/१४/५kakha rākṣoghnāni ca sāmāni svadhāvanti yajūṃṣi ca /
२/८/१४/५gagha madhvṛco'tha pavitrāṇi śrāvayed āśayañ chanaiḥ //
२/८/१४/६ caraṇavato'nūcānān yonigotramantrāsaṃbaddhāñ chucīn mantravatas tryavarān ayujaḥ pūrvedyuḥ prātar evavā nimantrya sadarbhopakḷpteṣv āsaneṣu prāṅmukhān upaveśayatyudaṅmukhān vā //
२/८/१४/७ athaināṃs tilamiśrā apaḥ pratigrāhya gandhair mālyaiścālaṃkṛtya / agnau kariṣyāmīti / anujñāto'gnim upasamādhāyasaṃparistīryāgnimukhāt kṛtvānnasyaiva tisra āhutīr juhoti / somāya pitṛpītāya svadhā namaḥ svāhā / yamāyāṅgirasvate pitṛmate svadhā namaḥ svāhā / agnayekavyavāhanāya sviṣṭakṛte svadhā namaḥ svāheti // [k: kṛtvājyasyaiva]
२/८/१४/८ taccheṣeṇānnam abhighāryānnasyaitā eva tisro juhuyāt // [k: tisra āhutīr]
२/८/१४/९ vayasāṃ piṇḍaṃ dadyāt //
२/८/१४/१० vayasāṃ hi pitaraḥ pratimayā carantīti vijñāyate //
२/८/१४/११ athetarat sāṅguṣṭhena pāṇinābhimṛśati //
२/८/१४/१२-१ pṛthivīsamantasya te'gnir upadraṣṭā ṛcas te mahimā dattasyāpramādāya pṛthivī te pātraṃ dyaurapidhānaṃ brahmaṇas tvā mukhe juhomi brāhmaṇānāṃ tvā vidyāvatāṃprāṇāpānayor juhomy akṣitam asi mā pitṝṇāṃ kṣeṣṭhā amutrāmuṣmiṃloka iti / [k: pṛthivīsamaṃ tasya]
२/८/१४/१२-२ antarikṣasamantasya [k: antarikṣassamaṃ tasya] te vāyur upaśrotā yajūṃṣi te mahimā dattasyāpramādāya pṛthivī te pātraṃ dyaur apidhānaṃ brahmaṇas tvā mukhe juhomi brāhmaṇānāṃ tvāvidyāvatāṃ prāṇāpānayor juhomy akṣitam asi mā pitāmahānāṃkṣeṣṭhā amutrāmuṣmiṃ loka iti /
२/८/१४/१२-३ dyusamantasya ta ādityo'nukhyātāsāmāni te mahimā dattasya apramādāya pṛthivī te pātraṃ dyaur apidhānaṃ brahmaṇas tvā mukhe juhomi brāhmaṇānāṃ tvā vidyāvatāṃprāṇāpānayor juhomy akṣitam asi mā prapitāmahānāṃ kṣeṣṭhā amutrāmuṣmiṃ loka iti // [k: dyausamaṃ tasya]
२/८/१५/१ atha vai bhavati //
२/८/१५/२kakha agnau karaṇaśeṣeṇa tad annam abhighārayet /
२/८/१५/२gagha niraṅguṣṭhaṃ tu yad dattaṃ na tat prīṇāti vai pitṝn //
२/८/१५/३kakha ubhayoḥ śākhayor muktaṃ pitṛbhyo'nnaṃ niveditam /
२/८/१५/३gagha tad antaram upāsante asurā duṣṭacetasaḥ // [k: upāsante'surā vai]
२/८/१५/४kakha yātudhānāḥ piśācāś ca pratilumpanti tad dhaviḥ /
२/८/१५/४gagha tiladāne hy adāyāś ca tathā krodhavaśe'surāḥ //
२/८/१५/५kakha kāṣāyavāsā yān kurute japahomapratigrahān /
२/८/१५/५gagha na tad devaṃgamaṃ bhavati havyakavyeṣuyad dhaviḥ // [k: devagamaṃ]
२/८/१५/६kakha yac ca dattam anaṅguṣṭhaṃ yac caiva pratigṛhyate /
२/८/१५/६gagha ācāmati ca yas tiṣṭhan na sa tena samṛdhyate // iti //
२/८/१५/७ ādyantayor apāṃ pradānaṃ sarvatra //
२/८/१५/८ jayaprabhṛti yathāvidhānam //
२/८/१५/९ śeṣam uktam aṣṭakāhome //
२/८/१५/१०kakha dvau daive pitṛkārye trīn ekaikam ubhayatra vā / [k: deve]
२/८/१५/१०gagha bhojayet susamṛddho'pi na prasajyeta [k: prasajjeta] vistare //
२/८/१५/११kakha satkriyāṃ deśakālau ca śaucaṃ brāhmaṇasaṃpadam /
२/८/१५/११gagha pañcaitān vistaro hanti tasmāt taṃ parivarjayet //
२/८/१५/१२kakha urastaḥ pitaras tasya vāmataś ca pitāmahāḥ /
२/८/१५/१२gagha dakṣiṇataḥ prapitāmahāḥ pṛṣṭhataḥ piṇḍatarkakāḥ // iti //
२/९/१६/१ prajākāmasyopadeśaḥ //
२/९/१६/२ prajanananimittā samākhyety aśvināv ūcatuḥ //
२/९/१६/३kakha āyuṣā tapasā yuktaḥ svādhyāyejyāparāyaṇaḥ /
२/९/१६/३gagha prajām utpādayed yuktaḥ svesve varṇe [k: vaṃśe]jitendriyaḥ //
२/९/१६/४kakha brāhmaṇasya rṇasaṃyogas tribhir bhavati janmataḥ /
२/९/१६/४gagha tāni mucyātmavān bhavati vimukto dharmasaṃśayāt //
२/९/१६/५kakha svādhyāyena ṛṣīn pūjya somena ca puraṃdaram /
२/९/१६/५gagha prajayā ca pitṝn pūrvān anṛṇo divi modate //
२/९/१६/६kakha putreṇa lokāñ jayati pautreṇānantyam [k: pautreṇāmṛtam]aśnute /
२/९/१६/६gagha atha putrasya pautreṇa nākam evādhirohati // iti //
२/९/१६/७ vijñāyate ca / jāyamāno vai brāhmaṇas tribhir ṛṇavājāyate brahmacaryeṇa rṣibhyo yajñena devebhyaḥ prajayā pitṛbhya iti / evam ṛṇasaṃyogaṃ vedo darśayati //
२/९/१६/८ satputram utpādyātmānaṃ tārayati //
२/९/१६/९ saptāvarān sapta pūrvān ṣaḍ anyān ātmasaptamān / satputram adhigacchānas tārayaty enaso bhayāt //
२/९/१६/१० tasmāt prajāsaṃtānam utpādya phalam avāpnoti [k: phalaṃ prāpnoti] //
२/९/१६/११ tasmād yatnavān prajām utpādayet //
२/९/१६/१२ auṣadhamantrasaṃyogena //
२/९/१६/१३ tasyopadeśaḥ śrutisāmānyenopadiśyate //
२/९/१६/१४ sarvavarṇebhyaḥ phalavattvād iti / phalavattvād [k: phalattvād] iti // [k: phalattvād]
[deutero-baudhāyana]
२/१०/१७/१ athātaḥ saṃnyāsavidhiṃ vyākhyāsyāmaḥ //
२/१०/१७/२ so'ta eva brahmacaryavān pravrajatīty ekeṣām //
२/१०/१७/३ atha śālīnayāyāvarāṇām anapatyānām //
२/१०/१७/४ vidhuro vā prajāḥ svadharme pratiṣṭhāpya vā //
२/१०/१७/५ saptatyā ūrdhvaṃ saṃnyāsam upadiśanti //
२/१०/१७/६ vānaprasthasya vā karmavirāme //
२/१०/१७/७kakha eṣa nityo mahimā brāhmaṇasya na karmaṇā vardhate nokanīyān /
२/१०/१७/७gagha tasyaivātmā padavit taṃ viditvā na karmaṇā lipyatepāpakena // iti //
२/१०/१७/८ apunarbhavaṃ nayatīti nityaḥ //
२/१०/१७/९ mahad enaṃ gamayatīti mahimā //
२/१०/१७/१० keśaśmaśrulomanakhāni vāpayitvopakalpayate //
२/१०/१७/११ yaṣṭayaḥ śikyaṃ jalapavitraṃ kamaṇḍaluṃ pātram iti //
२/१०/१७/१२ etat samādāya grāmānte grāmasīmānte'gnyagārevājyaṃ payo dadhīti trivṛt prāśyopavaset //
२/१०/१७/१३ apo vā //
२/१०/१७/१४ ॐ bhūḥ sāvitrīṃ praviśāmi tat savitur vareṇyam / oṃbhuvaḥ sāvitrīṃ praviśāmi bhargo devasya dhīmahi / ॐ suvaḥ sāvitrīṃ praviśāmi dhiyo yo naḥ pracodayād iti / paccho'rdharcaśastataḥ samastayā ca vyastayā ca //
२/१०/१७/१५ ātmānam ātmana āśramādāśramam upanīya brahmapūto bhavatīti vijñāyate // [k omits: ātmānam ātmana]
२/१०/१७/१६-१ athāpy udāharanti /
२/१०/१७/१६-२kakha āśramād āśramaṃ gatvā hutahomo jitendriyaḥ /
२/१०/१७/१६-२gagha bhikṣābalipariśrāntaḥ paścād bhavati bhikṣukaḥ // iti //
२/१०/१७/१७ sa eṣa bhikṣur ānantyāya //

२/१०/१७/१८ purādityasyāstamayād gārhapatyamupasamādhāyānvāhāryapacanam āhṛtya jvalantam āhavanīyamuddhṛtya gārhapatya ājyaṃ vilāpyotpūya sruci caturgṛhītaṃgṛhītvā samidvaty āhavanīye pūrṇāhutiṃ juhoti / ॐ svāheti //
२/१०/१७/१९ etad brahmānvādhānam iti vijñāyate //
२/१०/१७/२० atha sāyaṃ hute'gnihotra uttareṇa gārhapatyaṃ tṛṇānisaṃstīrya teṣu dvaṃdvaṃ nyañci pātrāṇi sādayitvādakṣiṇenāhavanīyaṃ brahmāyatane darbhān saṃstīrya teṣukṛṣṇājinaṃ cāntardhāyaitāṃ rātriṃ jāgarti //
२/१०/१७/२१ ya evaṃ vidvān brahmarātrim upoṣya brāhmaṇo'gnīn samāropya pramīyate sarvaṃ pāpmānaṃ tarati taratibrahmahatyām // [k: upoṣyāgnīn]
२/१०/१७/२२ atha brāhme muhūrta utthāya kāla eva prātaragnihotraṃjuhoti //
२/१०/१७/२३ atha pṛṣṭhyāṃ stīrtvāpaḥ praṇīya vaiśvānaraṃdvādaśakapālaṃ nirvapati / sā prasiddheṣṭiḥ saṃtiṣṭhate //
२/१०/१७/२४ āhavanīye'gnihotrapātrāṇi prakṣipaty amṛnmayānyanaśmamayāni // [k: prakṣiped amṛṇmayāny anāyasāni]
२/१०/१७/२५ gārhapatye'raṇī / bhavataṃ naḥ samanasāv iti //
२/१०/१७/२६ ātmany agnīn samāropayate / yā te agneyajñiyā tanūr iti tris trir ekaikaṃ samājighrati // [k: athātmany]
२/१०/१७/२७ athāntarvedi tiṣṭhan / ॐ bhūr bhuvaḥ suvaḥ saṃnyastaṃmayā saṃnyastaṃ mayā saṃnyastaṃ mayeti / trir upāṃśūktvā triruccaiḥ //
२/१०/१७/२८ triṣatyā hi devā iti vijñāyate //
२/१०/१७/२९ abhayaṃ sarvabhūtebhyo matta iti cāpāṃ pūrṇam añjaliṃninayati //
२/१०/१७/३०-१ athāpy udāharanti /
२/१०/१७/३०-२kakha abhayaṃ sarvabhūtebhyo dattvā yaś carate muniḥ /
२/१०/१७/३०-२gagha na tasya sarvabhūtebhyo bhayaṃ cāpīha jāyate // iti // [k: cāpi ha]
२/१०/१७/३१ sa vācaṃyamo bhavati //
२/१०/१७/३२ sakhā mā gopāyeti daṇḍam ādatte // [k: me]
२/१०/१७/३३ yad asya pāre rajasa iti śikyaṃ gṛhṇāti //
२/१०/१७/३४ yena devāḥ pavitreṇeti jalapavitraṃ gṛhṇāti //
२/१०/१७/३५ yena devā jyotiṣordhvā udāyann iti kamaṇḍaluṃ gṛhṇāti //
२/१०/१७/३६ saptavyāhṛtibhiḥ pātraṃ gṛhṇāti //
२/१०/१७/३७ yaṣṭayaḥ śikyaṃ jalapavitraṃ kamaṇḍaluṃ pātram ity etatsamādāya yatrāpas tatra [k: tad] gatvā snātvāpa ācamyasurabhimatyābliṅgābhir vāruṇībhir hiraṇyavarṇābhiḥ pāvamānībhiriti mārjayitvāntarjalagato'ghamarṣaṇena ṣoḍaśa prāṇāyāmāndhārayitvottīrya vāsaḥ pīḍayitvānyat prayataṃ vāsaḥparidhāyāpa ācamya / ॐ bhūr bhuvaḥ suvar iti / jalapavitramādāya tarpayati / ॐ bhūs tarpayāmi / ॐ bhuvas tarpayāmi / oṃsuvas tarpayāmi / ॐ mahas tarpayāmi / ॐ janas tarpayāmi / ॐ tapastarpayāmi / ॐ satyaṃ tarpayāmīti //
२/१०/१७/३८ devavat pitṛbhyo'ñjalim ādāya [k:upādāya] / ॐ bhūḥ svadhā / ॐ bhuvaḥ svadhā / ॐ suvaḥ svadhā / oṃbhūr bhuvaḥ suvar mahar nama iti // [k omits: devavat]
२/१०/१७/३९ atha / ud u tyam / citram iti / dvābhyām ādityam upatiṣṭhate //
२/१०/१७/४० om iti brahma brahma vā eṣa jyotir ya eṣa tapaty eṣa vedo ya eṣa tapati vedyam evaitad ya eṣa tapati / evam evaiṣa ātmānaṃ tarpayati / ātmane namaskaroti / ātmābrahmātmā jyotiḥ // [k: om eṣa jyotiḥ ya eṣa jyotiḥ ya eṣa tarpatyaiṣa vedā ya eva tarpayati vedyam evaitad ya eṣa tarpayati///]
२/१०/१७/४१ sāvitrīṃ sahasrakṛtva āvartayec chatakṛtvo'parimitakṛtvo vā //
२/१०/१७/४२ ॐ bhūr bhuvaḥ suvar iti jalapavitram ādāyāpo gṛhṇāti // [k: pavitram]
२/१०/१७/४३ nāta ūrdhvam anuddhṛtābhir adbhiraparisrutābhir aparipūtābhir vācāmet // [k: na cāta]
२/१०/१७/४४ na cāta ūrdhvaṃ śuklaṃ vāso dhārayet //
२/१०/१८/१ ekadaṇḍī tridaṇḍī vā //
२/१०/१८/२ athemāni vratāni bhavanti / ahiṃsā satyam astainyaṃmaithunasya ca varjanam / tyāga ity eva //
२/१०/१८/३ pañcaivopavratāni bhavanti / akrodhoguruśuśrūṣāpramādaḥ śaucam āhāraśuddhiś ceti //
२/१०/१८/४ atha bhaikṣacaryā / brāhmaṇānāṃ śālīnayāyāvarāṇāmapavṛtte vaiśvadeve bhikṣāṃ lipseta //
२/१०/१८/५ bhavatpūrvāṃ pracodayet [k: pracodayāt] //
२/१०/१८/६ godohamātram [k: godohanamātram] ākāṅkṣet //
२/१०/१८/७ atha bhaikṣacaryād upāvṛtya śucau deśenyasya hastapādān prakṣālyādityasyāgraṃ nivedayet / ud u tyam / citram iti / brahmaṇe nivedayate / brahma jajñānam iti // [k: upāvṛttaḥ /// agre]
२/१०/१८/८ vijñāyate / ādhānaprabhṛti yajamāna evāgnayo bhavanti / tasya prāṇo gārhapatyo'pāno'nvāhāryapacano vyāna āhavanīyaudānasamānau sabhyāvasathyau / pañca vā ete'gnaya ātmasthāḥ /ātmany eva juhoti //
२/१०/१८/९ sa eṣa ātmayajña ātmaniṣṭha ātmapratiṣṭha ātmānaṃkṣemaṃ nayatīti vijñāyate //
२/१०/१८/१० bhūtebhyo dayāpūrvaṃ saṃvibhajya śeṣam adbhiḥ saṃspṛśyauṣadhavat prāśnīyāt //
२/१०/१८/११ prāśyāpa ācamya jyotiṣmatyādityam upatiṣṭhate / udvayaṃ tamasas parīti / vāṅ ma āsan nasoḥ prāṇa iti japitvā // [k:prāśyāpa ācamya vāṅ ma āsan nasoḥ prāṇa iti japitvājyotiṣmatyādityam upatiṣṭhate ud vayaṃ tamasas parīti]
२/१०/१८/१२kakha ayācitam asaṃkḷptam upapannaṃ yadṛcchayā /
२/१०/१८/१२gagha āhāramātraṃ bhuñjīta kevalaṃ prāṇayātrikam // iti //
२/१०/१८/१३-१ athāpy udāharanti /
२/१०/१८/१३-२kakha aṣṭau grāsā muner bhakṣyāḥ ṣoḍaśāraṇyavāsinaḥ /
२/१०/१८/१३-२gagha dvātriṃśat tu gṛhasthasya amitaṃ brahmacāriṇaḥ // [k: dvātriṃśataṃ]
२/१०/१८/१४kakha bhaikṣaṃ vā sarvavarṇebhya ekānnaṃ vā dvijātiṣu /
२/१०/१८/१४gagha api vā sarvavarṇebhyo na caikānnaṃ dvijātiṣu // iti //
२/१०/१८/१५-१ atha yatropaniṣadam ācāryā bruvate tatrodāharanti /
२/१०/१८/१५-२ sthānamaunavīrāsanasavanopasparśanacaturthaṣaṣṭhāṣṭamakālavratayuktasya kaṇapiṇyākayāvakadadhipayovratatvaṃ ceti //
२/१०/१८/१६ tatra maune yuktas traividyavṛddhair ācāryair munibhiranyair vāśramibhir bahuśrutair dantair [k omits dantair] dantānsaṃdhāyāntarmukha eva yāvadarthasaṃbhāṣī na strībhir na yatra lopobhavatīti vijñāyate // [k: yāvadarthaṃ sambhāṣīta; omits: na strībhir]
२/१०/१८/१७ sthānamaunavīrāsanānām anyatamena saṃprayogaḥ / natrayaṃ saṃnipātayet //
२/१०/१८/१८ yatra gataś ca yāvanmātram anuvratayed āpatsu na yatralopo bhavatīti vijñāyate //
२/१०/१८/१९ sthānamaunavīrāsanasavanopasparśanacaturthaṣaṣṭhāṣṭamakālavratayuktasya / aṣṭau tāny avrataghnāni [k: avratadhvani]āpo mūlaṃ ghṛtaṃ payaḥ / havir brāhmaṇakāmyā ca guror vacanamauṣadham iti //
२/१०/१८/२० sāyaṃprātaragnihotramantrāñ japet //
२/१०/१८/२१ vāruṇībhiḥ sāyaṃ saṃdhyām upasthāya maitrībhiḥ prātaḥ // [k:vāruṇobhis///upatiṣṭhate]
२/१०/१८/२२kakha anagnir aniketaḥ syād aśarmāśaraṇo muniḥ /
२/१०/१८/२२gagha bhaikṣārthī grāmam anvicchet svādhyāye vācamutsṛjed // iti //
२/१०/१८/२३ vijñāyate ca / parimitā vā ṛcaḥ parimitāni sāmāniparimitāni yajūṃṣi / athaitasyaivānto nāsti yad brahma / tatpratigṛṇata ācakṣīta / sa pratigara iti //
२/१०/१८/२४ evam evaiṣa ā śarīravimokṣaṇād vṛkṣamūlikovedasaṃnyāsī //
२/१०/१८/२५ vedo vṛkṣaḥ / tasya mūlaṃ praṇavaḥ / praṇavātmako vedaḥ //

२/१०/१८/२६ praṇavaṃ dhyāyan sapraṇavo brahmabhūyāya kalpata iti hovāca prajāpatiḥ // [k: praṇavo brahma praṇavaṃdhyāyet praṇavo]
२/१०/१८/२७ saptavyāhṛtibhir brahmabhājanaṃ prakṣālayed iti / prakṣālayed iti //
३/१/१ atha śālīnayāyāvaracakracaradharmakāṅkṣiṇāṃ navabhirvṛttibhir vartamānānām //
३/१/२ teṣāṃ tadvartanād vṛttir ity ucyate //
३/१/३ śālāśrayatvāc chālīnatvam //
३/१/४ vṛttyā varayā yātīti yāyāvaratvam //
३/१/५ anukrameṇa caraṇāc cakracaratvam // [k: anukramacaraṇāc]
३/१/६ tā anuvyākhyāsyāmaḥ //
३/१/७ ṣaṇṇivartanī kauddālī dhruvā saṃprakṣālanīsamūhā phālanī śiloñchā kāpotāsiddheccheti navaitāḥ // [k: koddālī///pālinī siloñchā]
३/१/८ tāsām eva vānyāpi daśamī vṛttir bhavati // [k: vṛddhir]
३/१/९ ā navavṛtteḥ //
३/१/१० keśaśmaśrulomanakhāni vāpayitvopakalpayate //
३/१/११ kṛṣṇājinaṃ kamaṇḍaluṃ yaṣṭiṃ vīvadhaṃ kutapahāram iti // [k:kuthahārim]
३/१/१२ traidhātavīyeneṣṭvā prasthāsyati vaiśvānaryā vā //
३/१/१३ atha prātar udita āditye yathāsūtram agnīnprajvālya gārhapatya ājyaṃ vilāpyotpūya sruksruvaṃ niṣṭapyasaṃmṛjya sruci caturgṛhītaṃ gṛhītvāhavanīye vāstoṣpatīyaṃjuhoti // [k omits atha]
३/१/१४ vāstoṣpate prati jānīhy asmān iti puronuvākyām anūcya / vāstoṣpate śagmayā saṃsadā ta iti yājyayā juhoti //
३/१/१५ sarva evāhitāgnir ity eke //
३/१/१६ yāyāvara ity eke //
३/१/१७ nirgatya grāmānte grāmasīmānte vāvatiṣṭhate / tatrakuṭīṃ maṭhaṃ vā karoti kṛtaṃ vā praviśati //
३/१/१८ kṛṣṇājinādīnām upakḷptānāṃ yasminn arthe yena yena yatprayojanaṃ tena tena tat kuryāt // [k: yasmin yasminn]
३/१/१९ prasiddham agnīnāṃ paricaraṇam / prasiddhaṃdarśapūrṇamāsābhyāṃ yajanam / prasiddhaḥ pañcānāṃ mahatāṃ yajñānāmanuprayogaḥ / utpannānām oṣadhīnāṃ nirvāpaṇaṃ dṛṣṭaṃ bhavati //
३/१/२० viśvebhyo devebhyo juṣṭaṃ nirvapāmīti vā tūṣṇīṃ vā tāḥsaṃskṛtya sādhayati //
३/१/२१ tasyādhyāpanayājanapratigrahā nivartante'nye cayajñakratava iti //
३/१/२२ haviṣyaṃ ca vratopāyanīyaṃ dṛṣṭaṃ bhavati //
३/१/२३ tad yathā sarpirmiśraṃ dadhimiśram akṣāralavaṇam apiśitam aparyuṣitam // [k omits: tad yathā]
३/१/२४ brahmacaryam ṛtau vā gacchati //
३/१/२५ parvaṇiparvaṇi keśaśmaśrulomanakhavāpanaṃ śaucavidhiś ca //
३/१/२६-१ athāpy udāharanti /
३/१/२६-२kakha śrūyate dvividhaṃ śaucaṃ yac chiṣṭaiḥ paryupāsitam /
३/१/२६-२gagha bāhyaṃ nirlepanirgandham antaḥśaucam ahiṃsakam // [k: ahiṃsanam]
३/१/२७kakha adbhiḥ śudhyanti gātrāṇi buddhir jñānena śudhyati / [k:śuddhyatīti]
३/१/२७gagha ahiṃsayā ca bhūtātmā manaḥ satyena śudhyati // iti //
३/२/१ yatho etat ṣaṇṇivartanīti //
३/२/२ ṣaḍ eva nivartanāni nirupahatāni karoti / svāmine bhāgamutsṛjaty anujñātaṃ vā gṛhṇāti //
३/२/३ prāk prātarāśāt karṣī syād asyūtanāsikābhyāṃsamuṣkābhyām atudann ārayā muhurmuhur abhyucchandayan // {=
२/२/४/२०-२१}
३/२/४ etena vidhinā ṣaṇnivartanāni karotītiṣaṇṇivartanī // [k: ṣaṇṇivartanāni]
३/२/५ kauddālīti / jalābhyāśe kuddālena vā phālena vā tīkṣṇakāṣṭhena vā khanati bījāny āvapati kandamūlaphalaśākauṣadhīr niṣpādayati //
३/२/६ kuddālena karotīti kauddālī //
३/२/७ dhruvayā vartamānaḥ śuklena vāsasā śiro veṣṭayati / bhūtyaitvā śiro veṣṭayāmīti / brahmavarcasam asi brahmavarcasāya tvetikṛṣṇājinam ādatte'bliṅgābhiḥ pavitram / balam asi balāya [H:valāya] tveti kamaṇḍalum / dhānyam asi puṣṭyai tveti vīvadham / sakhā mā gopāyeti daṇḍam //
३/२/८-१ athopaniṣkramya vyāhṛtīr japitvā diśām anumantraṇaṃ japati /
३/२/८-२kakha pṛthivī cāntarikṣaṃ ca dyaur nakṣatrāṇi yā diśaḥ /
३/२/८-२gagha agnir vāyuś ca sūryaś ca pāntu māṃ pathi devatāḥ // iti //
३/२/९ mānastokīyaṃ japitvā grāmaṃ praviśya gṛhadvāregṛhadvāraātmānaṃ vīvadhena saha darśanāt saṃdarśanīty ācakṣate //
३/२/१० vṛtter vṛtter avārttāyāṃ tayaiva tasya dhruvaṃ vartanāddhruveti parikīrtitā //
३/२/११ saṃprakṣālanīti / utpannānām oṣadhīnāṃ prakṣepaṇam / nikṣepaṇaṃ nāsti nicayo vā / bhājanāni saṃprakṣālya nyubjatītisaṃprakṣālanī //
३/२/१२ samūheti / avāritasthāneṣu pathiṣu vā kṣetreṣuvāpratihatāvakāśeṣu vā yatra yatrauṣadhayo vidyante tatra tatrasamūhanyā samuhya tābhir vartayatīti samūhā //
३/२/१३ phālanīty ahiṃsikety evedam uktaṃbhavati / tuṣavihīnāṃs taṇḍulān icchati sajjanebhyo bījāni vā / phālayatīti phālanī // [k: pālanīty///pālayatīti pālanī]
३/२/१४ śiloñcheti / avāritasthāneṣu pathiṣu vākṣetreṣu vāpratihatāvakāśeṣu vā yatra yatrauṣadhayo vidyante tatratatraikaikaṃ kaṇiśam uñchayitvā kālekāle śilair vartayatītiśiloñchā // [k: siloñcheti /// siloñchā]
३/२/१५ kāpoteti / avāritasthāneṣu pathiṣu vā [k omits: vā] kṣetreṣu vāpratihatāvakāśeṣu vā yatra yatrauṣadhayo vidyante tatratatrāṅgulībhyām ekaikām oṣadhim uñchayitvā saṃdaṃśanāt [k:sandarśanāt] kapotavad iti kāpotā //
३/२/१६ siddheccheti / vṛttibhiḥ śrānto vṛddhatvād dhātukṣayād vāsajjanebhyaḥ siddham annam icchatīti siddhecchā //
३/२/१७ tasyātmani samāropaṇaṃ vidyatesaṃnyāsivad upacāraḥ pavitrakāṣāyavāsovarjam // [k: tasyātmasamāropaṇaṃ]
३/२/१८ vānyāpi vṛkṣalatāvallyoṣadhīnāṃ ca tṛṇauṣadhīnāṃ caśyāmākajartilādīnām / vanyābhir vartayatītivānyā // [k: vānyābhir]
३/२/१९-१ athāpy udāharanti /
३/२/१९-२kakha mṛgaiḥ saha parispandaḥ saṃvāsas tebhir[!] eva ca /
३/२/१९-२gagha tair eva sadṛśī vṛttiḥ pratyakṣaṃ svargalakṣaṇam //
३/२/१९-३ pratyakṣaṃ svargalakṣaṇam iti //
३/३/१ atha vānaprasthadvaividhyam [k: vānaprasthasya dvaividhyam] //
३/३/२ pacamānakā apacamānakāś ceti //
३/३/३ tatra pacamānakāḥ pañcavidhāḥ sarvāraṇyakā vaituṣikāḥkandamūlabhakṣāḥ phalabhakṣāḥ śākabhakṣāś ceti //
३/३/४ tatra sarvāraṇyakā nāma dvividhā dvividham āraṇyamāśrayanta indrāvasiktā retovasiktāś ceti //
३/३/५ tatrendrāvasiktā nāma vallīgulmalatāvṛkṣāṇāmānayitvā śrapayitvā sāyaṃprātaragnihotraṃ hutvāyatyatithivratibhyaś ca dattvāthetarac cheṣabhakṣāḥ //
३/३/६ retovasiktā nāma māṃsaṃvyāghravṛkaśyenādibhir anyatamena vā hatam ānayitvā śrapayitvāsāyaṃprātaragnihotraṃ hutvā yatyatithivratibhyaś cadattvāthetarac cheṣabhakṣāḥ //
३/३/७ vaituṣikās tuṣadhānyavarjaṃ taṇḍulān ānayitvā śrapayitvāsāyaṃprātaragnihotraṃ hutvā yatyatithivratibhyaś cadattvāthetarac cheṣabhakṣāḥ //
३/३/८ kandamūlaphalaśākabhakṣāṇām apy evam eva //
३/३/९ pañcaivāpacamānakā unmajjakāḥ pravṛttāśino mukhenādāyinastoyāhārā vāyubhakṣāś ceti //
३/३/१० tatronmajjakā nāma lohāśmakaraṇavarjam //
३/३/११ hastenādāya pravṛttāśinaḥ //
३/३/१२ mukhenādāyino mukhenādadate //
३/३/१३ toyāhārāḥ kevalaṃ toyāhārāḥ //
३/३/१४ vāyubhakṣā nirāhārāś ca //
३/३/१५ iti vaikhānasānāṃ vihitā daśa dīkṣāḥ // [k omits iti]
३/३/१६ yaḥ svaśāstram abhyupetya daṇḍaṃ ca maunaṃ cāpramādaṃ ca // [k: śāstram]
३/३/१७ vaikhānasāḥ śudhyanti nirāhārāś ceti //

३/३/१८ śāstraparigrahaḥ sarveṣāṃ brahmavaikhānasānām //
३/३/१९kakha na druhyed daṃśamaśakān himavāṃs tāpaso bhavet /
३/३/१९gagha vanapratiṣṭhaḥ saṃtuṣṭaś cīracarmajalapriyaḥ //
३/३/२०kakha atithīn pūjayet pūrvaṃ kāle tv āśramam āgatān /
३/३/२०gagha devaviprāgnihotre ca yuktas tapasi tāpasaḥ //
३/३/२१-१kakha kṛcchrāṃ vṛttim asaṃhāryāṃ sāmānyāṃ mṛgapakṣibhiḥ /
३/३/२१-१gagha tad ahar janasaṃbhārāṃ kaṣāyakaṭukāśrayām //
३/३/२१-२kakha parigṛhya śubhāṃ vṛttim etāṃ durjanavarjitām /
३/३/२१-२gagha vanavāsam upāśritya brāhmaṇo nāvasīdati //
३/३/२२-१kakha mṛgaiḥ saha parispandaḥ saṃvāsas tebhir[!] eva ca /
३/३/२२-१gagha tair eva sadṛśī vṛttiḥ pratyakṣaṃ svargalakṣaṇam //
३/३/२२-२ pratyakṣaṃ svargalakṣaṇam iti //
३/४/१ atha yadi brahmacāry avratyam iva caren māṃsaṃ vāśnīyātstriyaṃ vopeyāt sarvāsv evārtiṣu //
३/४/२ antarāgāre'gnim upasamādhāya saṃparistīryāgnimukhātkṛtvā, athājyāhutīr upajuhoti / kāmena kṛtaṃkāmaḥ karoti kāmāyaivedaṃ sarvaṃ yo mā kārayati tasmai svāhā / manasā kṛtaṃ manaḥ karoti manasa evedaṃ sarvaṃ yo mā kārayati tasmaisvāhā / rajasā kṛtaṃ rajaḥ karoti rajasa evedaṃ sarvaṃ yo mākārayati tasmai svāhā / tamasā kṛtaṃ tamaḥ karoti tamasa evedaṃsarvaṃ yo mā kārayati tasmai svāhā / pāpmanā kṛtaṃ pāpmā karotipāpmana evedaṃ sarvaṃ yo mā kārayati tasmai svāhā / manyunā kṛtaṃmanyuḥ karoti manyava evedaṃ sarvaṃ yo mā kārayati tasmai svāheti //
३/४/३ jayaprabhṛti siddham ā dhenuvarapradānāt //
३/४/४ apareṇāgniṃ kṛṣṇājinena prācīnagrīveṇottaralomnāprāvṛtya vasati //
३/४/५ vyuṣṭāyāṃ jaghanārdhād ātmānamapakṛṣya tīrthaṃ gatvā prasiddhaṃsnātvāntarjalagato'ghamarṣaṇena ṣoḍaśa prāṇāyāmāndhārayitvā prasiddham ādityopasthānāt kṛtvācāryasya gṛhāneti // [k: atha vyuṣṭāyāṃ]
३/४/६ yathāśvamedhāvabhṛtha evam [k: yathāśvamedhāvabhṛtham]evaitad vijānīyād iti //
३/५/१ athātaḥ pavitrātipavitrasyāghamarṣaṇasya kalpaṃvyākhyāsyāmaḥ //
३/५/२ tīrthaṃ gatvā snātaḥ śucivāsā udakānte sthaṇḍilam uddhṛtya sakṛtklinnena vāsasā sakṛtpūrṇena pāṇinādityābhimukho'ghamarṣaṇaṃ svādhyāyam adhīyīta //
३/५/३ prātaḥ śataṃ madhyāhne śatam aparāhṇe śatam aparimitaṃ vā //
३/५/४ uditeṣu nakṣatreṣu prasṛtiyāvakaṃ [k: prasṛtayāvakaṃ]prāśnīyāt //
३/५/५ jñānakṛtebhyo'jñānakṛtebhyaś copapātakebhyaḥ saptarātrātpramucyate dvādaśarātrād bhrūṇahananaṃ gurutalpagamanaṃsuvarṇastainyaṃ surāpānam iti ca varjayitvā //
३/५/६ ekaviṃśatirātrāt tāny api tarati tāny api jayati //
३/५/७ sarvaṃ tarati sarvaṃ jayati sarvakratuphalam avāpnoti sarveṣutīrtheṣu snāto bhavati sarveṣu vedeṣu cīrṇavrato bhavati sarvairdevair jñāto bhavaty ā cakṣuṣaḥ paṅktiṃ punāti karmāṇi cāsyasidhyantīti baudhāyanaḥ //
३/६/१ atha karmabhir ātmakṛtair gurum ivātmānaṃmanyetātmārthe prasṛtiyāvakaṃ [k: prasṛtayāvakaṃ] śrapayeduditeṣu nakṣatreṣu //
३/६/२ na tato'gnau juhuyāt //
३/६/३ na cātra balikarma //
३/६/४ aśṛtaṃ śrapyamāṇaṃ śṛtaṃ cābhimantrayeta //
३/६/५-१kakha yavo'si dhānyarājo'si vāruṇo madhusaṃyutaḥ /
३/६/५-१gagha nirṇodaḥ sarvapāpānāṃ pavitram ṛṣibhiḥ smṛtam //
३/६/५-२kakha ghṛtaṃ yavā madhu yavā āpo yavā amṛtaṃ yavāḥ /
३/६/५-२gagha sarvaṃ punīta me pāpaṃ yan mayā duṣkṛtaṃ kṛtam // [k: punatha]
३/६/५-३kakha vācā kṛtaṃ karma kṛtaṃ manasā durvicintitam /
३/६/५-३gagha alakṣmīṃ kālakarṇīṃ ca sarvaṃ punīta me yavāḥ // [k: kālarātrīṃ /// punatha]
३/६/५-४kakha śvasūkarāvadhūtaṃ ca kākocchiṣṭahataṃ ca yat / [k: śvasūkarāvadhūtaṃ yatkākocchiṣṭopahataṃ ca yat]
३/६/५-४gagha mātāpitror aśuśrūṣāṃ sarvaṃ punīta [k: punatha] me yavāḥ //
३/६/५-५kakha mahāpātakasaṃyuktaṃ dāruṇaṃ rājakilbiṣam /
३/६/५-५gagha bālavṛddham adharmaṃ ca sarvaṃ punīta me yavāḥ // [k: bālavṛttam///punatha]
३/६/५-६kakha suvarṇastainyam avratyam ayājyasya ca yājanam /
३/६/५-६gagha brāhmaṇānāṃ parīvādaṃ sarvaṃ punīta me yavāḥ // [k: punatha]
३/६/५-७kakha gaṇānnaṃ gaṇikānnaṃ ca śūdrānnaṃ śrāddhasūtakam /
३/६/५-७gagha corasyānnaṃ navaśrāddhaṃ sarvaṃ punīta meyavāḥ // iti // [k: punatha]
३/६/६ śrapyamāṇe rakṣāṃ kuryāt / namo rudrāya bhūtādhipataye /dyauḥ śāntā / kṛṇuṣva pājaḥ prasitiṃ na pṛthvīm ity etenānuvākena / ye devāḥ puraḥsado'gninetrāḥ +rakṣohaṇa iti pañcabhiḥ paryāyaiḥ / mā nas toke / brahmā devānām itidvābhyām // [k omits: ity etenānuvākena]
३/६/७ śṛtaṃ ca laghv aśnīyāt prayataḥ pātre niṣicya //
३/६/८ ye devā manojātā manoyujaḥ sudakṣā dakṣapitāras te naḥpāntu te no'vantu tebhyo namas tebhyaḥ svāheti / ātmani juhuyāt //
३/६/९ trirātraṃ medhārthī //
३/६/१० ṣaḍrātraṃ pītvā pāpakṛc chuddho bhavati //
३/६/११ saptarātraṃ pītvā bhrūṇahananaṃ gurutalpagamanaṃsuvarṇastainyaṃ surāpānam iti ca punāti //
३/६/१२ ekādaśarātraṃ pītvā pūrvapuruṣakṛtam api pāpaṃ nirṇudati //
३/६/१३ api vā goniṣkrāntānāṃ yavānām ekaviṃśatirātraṃ pītvāgaṇān paśyati gaṇādhipatiṃ paśyati vidyāṃ paśyati vidyādhipatiṃpaśyatīty āha bhagavān baudhāyanaḥ //
३/७/१ kūśmāṇḍair juhuyād yo'pūta iva manyeta // [k: atha kūṣmāṇḍair]
३/७/२ yathā steno yathā bhrūṇahaivam eṣa bhavati yo'yonau retaḥsiñcati //
३/७/३ yad arvācīnam eno bhrūṇahatyāyās tasmān mucyata iti //
३/७/४ ayonau retaḥ siktvānyatra svapnād arepā vā pavitrakāmaḥ[k: pavitrakāmo vā] //
३/७/५ amāvāsyāyāṃ paurṇamāsyāṃ vā keśaśmaśrulomanakhānivāpayitvā brahmacārikalpena vratam upaiti //
३/७/६ saṃvatsaraṃ māsaṃ caturviṃśatyahaṃ [k: caturviṃśatyaho] dvādaśarātrīḥ ṣaṭ tisro vā //
३/७/७ na māṃsam aśnīyān na striyam upeyān noparyāsītajugupsetānṛtāt //
३/७/८ payobhakṣa iti prathamaḥ kalpaḥ / yāvakaṃ vopayuñjānaḥkṛcchradvādaśarātraṃ cared bhikṣed vā //
३/७/९ tadvidheṣu yavāgūṃ rājanyo vaiśya āmikṣām //
३/७/१० pūrvāhṇe pākayajñikadharmeṇāgnim upasamādhāyasaṃparistīryāgnimukhāt kṛtvāthājyāhutīr upajuhoti [k omits: athājyāhutīr upajuhoti] / yad devā devaheḍanam / yad adīvyann ṛṇam ahaṃ babhūva / āyuṣ ṭe viśvato dadhad iti / etais tribhir anuvākaiḥ // [k: devahelanam /// etais tridity anuvākaiḥ]
३/७/११ pratyṛcam ājyasya juhuyāt // [k: ājyasya hutvā]
३/७/१२ siṃhe vyāghra uta yā pṛdākāv iti catasraḥ sruvāhutīḥ / agne'bhyāvartin / agne aṅgiraḥ / punar ūrjā / saha rayyeticatasro'bhyāvartinīr hutvā samitpāṇir yajamānaloke'vasthāya / vaiśvānarāya prati vedayāma iti dvādaśarcena sūktenopatiṣṭhate // [k: sūktenopasthāya]
३/७/१३ yan mayā manasā vācā kṛtam enaḥ kadācana / [k: yan me] sarvasmāttasmān meḍito mogdhi tvaṃ hi vetthayathātathaṃ svāheti / samidham ādhāya varaṃ dadāti // [k: sarvasmān mewito]
३/७/१४ jayaprabhṛti siddham ā dhenuvarapradānāt //
३/७/१५ eka evāgnau paricārī [k: paricaryāyām] //
३/७/१६ athāgnyādheye [k: agnyādheye] / yad devā devaheḍanam [k:devodevamahelanam] / yad adīvyann ṛṇam ahaṃ babhūva / āyuṣ ṭe viśvatodadhad iti / pūrṇāhutīḥ [k: pūrṇāhutim] //

३/७/१७ hutvāgnihotram ārapsyamāno daśahotrā / hutvādarśapūrṇamāsāv ārapsyamānaś caturhotrā / hutvā cāturmāsyānyārapsyamānaḥ pañcahotrā / hutvā paśubandhe ṣaḍḍhotrā / hutvā [komits hutvā] some saptahotrā //
३/७/१८ vijñāyate ca [k: omits ca] / karmādiṣv etair juhuyāt / pūto devalokān samaśnuta iti hi brāhmaṇam / iti hi brāhmaṇam //
३/८/१ athātaś cāndrāyaṇasya kalpaṃ vyākhyāsyāmaḥ // [k: cāndrāyaṇakalpaṃ]
३/८/२ śuklacaturdaśīm upavaset //
३/८/३ keśaśmaśrulomanakhāni vāpayitvāpi vā śmaśrūṇy evāhataṃvāso vasānaḥ satyaṃ bruvann āvasatham abhyupeyāt //
३/८/४ tasminn asya sakṛtpraṇīto'gnir araṇyor nirmanthyo vā //
३/८/५ brahmacārī suhṛt praiṣāyopakalpī syāt //
३/८/६ haviṣyaṃ ca vratopāyanīyam // [k: vratopāyanam]
३/८/७ agnim upasamādhāya saṃparistīryāgnimukhāt kṛtvāpakvāj juhoti //
३/८/८ agnaye yā tithiḥ syān nakṣatrāya sadaivatāya / atrāha goramanvateti cāndramasīṃ pañcamīṃ dyāvāpṛthivībhyāṃ ṣaṣṭhīmahorātrābhyāṃ saptamīṃ raudrīm aṣṭamīṃ saurīṃ navamīṃ vāruṇīṃdaśamīm aindrīm ekādaśīṃ vaiśvadevīṃ dvādaśīm iti //
३/८/९ athāparāḥ samāmananti digbhyaś ca sadaivatābhya urorantarikṣāya sadaivatāya //
३/८/१० navonavo bhavati jāyamāna iti sauviṣṭakṛtīṃhutvāthaitad dhavirucchiṣṭaṃ kaṃse vā camase vā vyuddhṛtyahaviṣyair vyañjanair upasicya pañcadaśa piṇḍān prakṛtisthān prāśnāti //
३/८/११ prāṇāya tveti prathamam / apānāya tveti dvitīyam / vyānāya tveti tṛtīyam / udānāya tveti caturtham / samānāyatveti pañcamam / yadā catvāro dvābhyāṃ pūrvam / yadā trayodvābhyāṃ dvābhyāṃ pūrvau / yadā dvau dvābhyāṃ pūrvaṃ tribhiruttaram / ekaṃ sarvaiḥ //
३/८/१२ nigrābhyā stheti / apaḥ pītvāthājyāhutīrupajuhoti / prāṇāpānavyānodānasamānā me śudhyantāṃ jyotirahaṃ virajā vipāpmā bhūyāsaṃ svāhā / vāṅmanaḥ / śiraḥpāṇi / tvakcarmamāṃsa [k: tvakcarma] / śabdasparśarūpa pṛthivyaptejo / [k: śabdasparśa pṛthivī] annamayaprāṇamayamanomayavijñānamayānandamayā me śudhyantāṃ jyotir ahaṃ virajā vipāpmā bhūyāsaṃ svāheti saptabhir anuvākaiḥ // [k: annamayaprāṇamaya ity etais saptabhir anuvākaiḥ]
३/८/१३ jayaprabhṛti siddham ā dhenuvarapradānāt //
३/८/१४ saurībhir ādityam upatiṣṭhate cāndramasībhiś candramasam //
३/८/१५ agne tvaṃ su jāgṛhīti saṃviśañ japati //
३/८/१६ tvam agne vratapā asīti prabuddhaḥ //
३/८/१७ strīśūdrair nābhibhāṣeta mūtrapurīṣe nāvekṣeta //
३/८/१८ amedhyaṃ dṛṣṭvā japati / abaddhaṃ mano daridraṃ cakṣuḥ sūryojyotiṣāṃ śreṣṭho dīkṣe mā mā hāsīr iti // [k adds: atha yady enamabhivarṣaty undatīr balaṃ dhatteti]
३/८/१९ prathamāyām aparapakṣasya caturdaśa grāsān //
३/८/२० evam ekāpacayenāmāvāsyāyāḥ //
३/८/२१ amāvāsyāyāṃ grāso na vidyate //
३/८/२२ atha [k omits atha] prathamāyāṃ pūrvapakṣasyaikaḥ / dvaudvitīyāyām [k: dvitīyasyām] //
३/८/२३ evam ekopacayenā paurṇamāsyāḥ //
३/८/२४ paurṇamāsyāṃ sthālīpākasya juhoty agnaye yā tithiḥ syānnakṣatrebhyaś ca sadaivatebhyaḥ //
३/८/२५ purastāc chroṇāyā abhijitaḥ sadaivatasya hutvā gāṃbrāhmaṇebhyo dadyāt //
३/८/२६ tad etac cāndrāyaṇaṃ pipīlikāmadhyam / viparītaṃ yavamadhyam //
३/८/२७ ato'nyatarac caritvā sarvebhyaḥ pātakebhyaḥ pāpakṛc chuddhobhavati //
३/८/२८ kāmāya kāmāyaitad āhāryam ity ācakṣate //
३/८/२९ yaṃ kāmaṃ kāmayate tam etenāpnoti //
३/८/३० etena vā ṛṣaya ātmānaṃ śodhayitvā purā karmāṇy asādhayan / tad etad dhanyaṃ puṇyaṃ putryaṃ pautryaṃ paśavyam āyuṣyaṃ svargyaṃyaśasyaṃ sārvakāmikam //
३/८/३१ nakṣatrāṇāṃ dyutiṃ sūryācandramasor eva [k omits eva]sāyujyaṃ salokatām āpnoti ya u cainad adhīte / ya u cainad adhīte //
३/९/१ athāto'naśnatpārāyaṇavidhiṃ vyākhyāsyāmaḥ //
३/९/२ śucivāsāḥ syāc cīravāsā vā //
३/९/३ haviṣyam annam icched apaḥ phalāni vā //
३/९/४ grāmāt prācīṃ vodīcīṃ vā diśam upaniṣkramya gomayena gocarmamātraṃ caturaśraṃ sthaṇḍilam upalipya prokṣya lakṣaṇam ullikhya adbhir abhyukṣya agnim upasamādhāya saṃparistīryaitābhyo devatābhyo juhuyāt / agnaye svāhā / prajāpataye svāhā / somāyasvāhā [k: somāya svāhā prajāpataye svāhā] viśvebhyo devebhyaḥsvayaṃbhuva ṛgbhyo yajurbhyaḥ sāmabhyo'tharvabhyaḥ śraddhāyai prajñāyaimedhāyai śriyai hriyai savitre sāvitryai sadasaspataye'numataye ca // [k adds: vyāharen na cāntarā viramet]
३/९/५ hutvā vedādim ārabheta saṃtatam adhīyīta // [k omits]
३/९/६ nāntarā vyāharen na cāntarā viramet // [k omits]
३/९/७ athāntarā vyāhared athāntarā viramet triḥ prāṇān āyamya vṛttāntād evārabheta // [k: trīn]
३/९/८ apratibhāyāṃ yāvatā kālena na veda tāvantaṃ kālaṃ tadadhīyīta sa yadā jānīyād ṛkto yajuṣṭaḥ sāmataiti // [k: yaj jānīyāt]
३/९/९ tadbrāhmaṇaṃ takchāndasaṃ taddaivatam adhīyīta //
३/९/१० dvādaśa vedasaṃhitā adhīyīta / yadanenānadhyāye'dhīyīta yad guravaḥ kopitā yāny akāryāṇi bhavantitābhiḥ punīte / śuddham asya pūtaṃ brahma bhavati //
३/९/११ ata ūrdhvaṃ saṃcayaḥ //
३/९/१२ aparā dvādaśa vedasaṃhitā adhītya tābhir uśanaso lokamavāpnoti //
३/९/१३ aparā dvādaśa vedasaṃhitā adhītya tābhir bṛhaspater lokamavāpnoti //
३/९/१४ aparā dvādaśa vedasaṃhitā adhītya tābhiḥ prajāpater lokamavāpnoti //
३/९/१५ anaśnan saṃhitā sahasram adhīyīta / brahmabhūto virajo [k:virājo] brahma bhavati //
३/९/१६ saṃvatsaraṃ bhaikṣaṃ prayuñjāno divyaṃ cakṣur labhate //
३/९/१७ ṣaṇ māsān yāvakabhakṣaś caturo māsān udakasaktubhakṣo dvaumāsau phalabhakṣo māsam abbhakṣo dvādaśarātraṃ vāprāśnan kṣipramantardhīyate jñātīn punāti saptāvarān sapta pūrvān ātmānaṃpañcadaśaṃ paṅktiṃ ca punāti //
३/९/१८ tām etāṃ devaniśrayaṇīty [k: devaniśśrayaṇīty] ācakṣate //
३/९/१९ etayā vai devā devatvam agacchann ṛṣaya ṛṣitvam //
३/९/२० tasya ha vā etasya yajñasya trividha evārambhakālaḥprātaḥsavane mādhyaṃdine savane brāhme vāpararātre //
३/९/२१ taṃ vā etaṃ prajāpatiḥ saptarṣibhyaḥ provāca saptarṣayomahājajñave mahājajñur brāhmaṇebhyaḥ / brāhmaṇebhyaḥ //
३/१०/१ ukto varṇadharmaś cāśramadharmaś ca //
३/१०/२ atha khalv ayaṃ puruṣo yāpyena karmaṇā mithyā vā caratyayājyaṃ vā yājayaty apratigrāhyasya vā pratigṛhṇāty anāśyānnasyavānnam aśnāty acaraṇīyena vā carati //
३/१०/३ tatra prāyaścittaṃ kuryān na kuryād iti mīmāṃsante [komits mīmāṃsante] //
३/१०/४ nahi karma kṣīyata iti //
३/१०/५ kuryād ity eva // [k: kuryāt tv]
३/१०/६ punastomeneṣṭvā punaḥ savanam āyāntīti vijñāyate // [k: punastomena yajeta /// āyantīti]
३/१०/७ athāpy udāharanti / sarvaṃ pāpmānaṃ tarati tarati brahmahatyāṃ yo'śvamedhena yajata iti //
३/१०/८ agniṣṭutā vābhiśaṃsyamāno yajeteti ca // [k: vābhiśasyamāno]
३/१०/९ tasya niṣkrayaṇāni japas tapo homa upavāso dānam //

३/१०/१० upaniṣado vedādayo vedāntāḥ sarvacchandaḥsu saṃhitā madhūnyaghamarṣaṇam atharvaśiro rudrāḥ puruṣasūktaṃ rājanarauhiṇe sāmanībṛhadrathaṃtare puruṣagatir mahānāmnyo mahāvairājaṃ mahādivākīrtyaṃjyeṣṭhasāmnām anyatamaṃ bahiṣpavamānaḥ kūśmāṇḍyaḥ pāvamānyaḥ sāvitrī ceti pāvanāni // [k: bahiṣpavamānaṃ]
३/१०/११ upasannyāyena payovratatā śākabhakṣatā phalabhakṣatāmūlabhakṣatā prasṛtiyāvako hiraṇyaprāśanaṃ ghṛtaprāśanaṃsomapānam iti medhyāni //
३/१०/१२ sarve śiloccayāḥ sarvāḥ sravantyaḥ saritaḥ puṇyā hradāstīrthāny ṛṣiniketanāni goṣṭhakṣetrapariṣkandā iti deśāḥ //
३/१०/१३ ahiṃsā satyam astainyaṃ savaneṣūdakopasparśanaṃguruśuśrūṣā brahmacaryam adhaḥśayanam ekavastratānāśaka ititapāṃsi //
३/१०/१४ hiraṇyaṃ gaur vāso'śvo bhūmis tilā ghṛtam annam iti deyāni //
३/१०/१५ saṃvatsaraḥ ṣaṇmāsāś catvāras trayo dvāv ekaścaturviṃśatyaho dvādaśāhaḥ ṣaḍahas tryaho'horātra ekāha itikālāḥ //
३/१०/१६ etāny anādeśe kriyeran //
३/१०/१७ enaḥsu guruṣu gurūṇi laghuṣu laghūni //
३/१०/१८ kṛcchrātikṛcchrau cāndrāyaṇam iti sarvaprāyaścittiḥ / sarvaprāyaścittiḥ //
४/१/१kakha prāyaścittāni vakṣyāmo nānārthāni pṛthakpṛthak /
४/१/१gagha teṣuteṣu ca doṣeṣu garīyāṃsi laghūni ca //
४/१/२kakha yady atra hi bhaved yuktaṃ tad dhi tatraiva nirdiśet /
४/१/२gagha bhūyobhūyo garīyaḥsu laghuṣv alpīyasas tathā //
४/१/३kakha vidhinā śāstradṛṣṭena prāṇāyāmān samācaret /
४/१/३gagha yad upasthakṛtaṃ pāpaṃ padbhyāṃ vā yat kṛtaṃ bhavet /
४/१/३cacha bāhubhyāṃ manasā vācā śrotratvagghrāṇacakṣuṣā //
४/१/४ api vā cakṣuḥśrotratvagghrāṇamanovyatikrameṣu tribhiḥ prāṇāyāmaiḥśudhyati // [k: atha vācā]
४/१/५ śūdrānnastrīgamanabhojaneṣu kevaleṣu pṛthakpṛthaksaptāhaṃ saptasapta prāṇāyāmān dhārayet //
४/१/६ abhakṣyābhojyāpeyānādyaprāśaneṣu tathāpaṇyavikrayeṣumadhumāṃsaghṛtatailakṣāralavaṇāvarānnavarjeṣu yac cānyad apyevaṃyuktaṃ dvādaśāhaṃ dvādaśadvādaśa prāṇāyāmān dhārayet //
४/१/७ pātakapatanīyopapātakavarjeṣu yac cānyad apy evaṃyuktamardhamāsaṃ dvādaśadvādaśa prāṇāyāmān dhārayet //
४/१/८ pātakapatanīyavarjeṣu yac cānyad apy evaṃyuktaṃ dvādaśadvādaśāhān dvādaśadvādaśa prāṇāyāmān dhārayet //
४/१/९ pātakavarjeṣu yac cānyad apy evaṃyuktaṃ dvādaśārdhamāsāndvādaśadvādaśa prāṇāyāmān dhārayet //
४/१/१० atha pātakeṣu saṃvatsaraṃ dvādaśadvādaśa prāṇāyāmāndhārayet //
४/१/११kakha dadyād guṇavate kanyāṃ nagnikāṃ brahmacāriṇe /
४/१/११gagha api vā guṇahīnāya noparundhyād rajasvalām //
४/१/१२kakha trīṇi varṣāṇy ṛtumatīṃ yaḥ kanyāṃ na prayacchati /
४/१/१२gagha sa tulyaṃ bhrūṇahatyāyai doṣam ṛcchaty asaṃśayam //
४/१/१३kakha na yācate ced evaṃ syād yācate cet pṛthakpṛthak /
४/१/१३gagha ekaikasminn ṛtau doṣaṃ pātakaṃ manur abravīt //
४/१/१४kakha trīṇi varṣāṇy ṛtumatī kāṅkṣeta pitṛśāsanam /
४/१/१४gagha tataś caturthe varṣe tu vindeta sadṛśaṃ patim /
४/१/१४cacha avidyamāne sadṛśe guṇahīnam api śrayet //
४/१/१५kakha balāc cet prahṛtā kanyā mantrair yadi na saṃskṛtā /
४/१/१५gagha anyasmai vidhivad deyā yathā kanyā tathaiva sā //
४/१/१६kakha nisṛṣṭāyāṃ hute vāpi yasyai bhartā mriyeta saḥ /
४/१/१६gagha sā ced akṣatayoniḥ syād gatapratyāgatā satī /
४/१/१६cacha paunarbhavena vidhinā punaḥsaṃskāram arhati //
४/१/१७kakha trīṇi varṣāṇy ṛtumatīṃ yo bhāryāṃ nādhigacchati /
४/१/१७gagha sa tulyaṃ bhrūṇahatyāyai doṣam ṛcchaty asaṃśayam //
४/१/१८kakha ṛtusnātāṃ tu yo bhāryāṃ saṃnidhau nopagacchati /
४/१/१८gagha pitaras tasya taṃ māsaṃ tasmin rajasi śerate //
४/१/१९kakha ṛtau nopaiti yo bhāryām anṛtau yaś ca gacchati /
४/१/१९gagha tulyam āhus tayor doṣam ayonau yaś ca siñcati //
४/१/२०kakha bhartuḥ pratiniveśena yā bhāryā skandayed ṛtum /
४/१/२०gagha tāṃ grāmamadhye vikhyāpya bhrūṇaghnīṃ [ḥ: bhruṇa-]nirdhamed gṛhāt //
४/१/२१kakha ṛtusnātāṃ na ced gacchen niyatāṃ dharmacāriṇīm /
४/१/२१gagha niyamātikrame tasya prāṇāyāmaśataṃ smṛtam //
४/१/२२kakha prāṇāyāmān pavitrāṇi vyāhṛtīḥ praṇavaṃ tathā /
४/१/२२gagha pavitrapāṇir āsīno brahma naityakam abhyaset //
४/१/२३kakha āvartayet sadā yuktaḥ prāṇāyāmān punaḥpunaḥ /
४/१/२३gagha ā keśāntān nakhāgrāc ca tapas tapyata uttamam //
४/१/२४kakha nirodhāj jāyate vāyur vāyor agniś ca jāyate /
४/१/२४gagha tāpenāpo'dhijāyante tato'ntaḥ śudhyate tribhiḥ //
४/१/२५kakha yogenāvāpyate jñānaṃ yogo dharmasya lakṣaṇam /
४/१/२५gagha yogamūlā guṇāḥ sarve tasmād yuktaḥ sadā bhavet //
४/१/२६kakha praṇavādyās trayo vedāḥ praṇave paryavasthitāḥ /
४/१/२६gagha praṇavo vyāhṛtayaś caiva nityaṃ brahma sanātanam //
४/१/२७gagha praṇave nityayuktasya vyāhṛtīṣu ca saptasu /
४/१/२७gagha tripadāyāṃ ca gāyatryāṃ na bhayaṃ vidyate kvacit //
४/१/२८kakha savyāhṛtikāṃ sapraṇavāṃ gāyatrīṃ śirasā saha /
४/१/२८gagha triḥ paṭhed āyataprāṇaḥ prāṇāyāmaḥ sa ucyate //
४/१/२९kakha savyāhṛtikāḥ sapraṇavāḥ prāṇāyāmās tu ṣoḍaśa /
४/१/२९gagha api bhrūṇahanaṃ māsāt punanty aharahardhṛtāḥ // [k: aharahaḥ kṛtāḥ]
४/१/३०-१kakha etadādyaṃ tapaḥ śreṣṭham etad dharmasya lakṣaṇam /
४/१/३०-१gagha sarvadoṣopaghātārtham etad eva viśiṣyate //
४/१/३०-२ etad eva viśiṣyata iti //
४/२/१kakha prāyaścittāni vakṣyāmo nānārthāni pṛthakpṛthak /
४/२/१gagha teṣuteṣu ca doṣeṣu garīyāṃsi laghūni ca //
४/२/२kakha yady atra hi bhaved yuktaṃ tad dhi tatraiva nirdiśet /
४/२/२gagha bhūyobhūyo garīyaḥsu laghuṣv alpīyasas tathā //
४/२/३kakha vidhinā śāstradṛṣṭena prāyaścittāni nirdiśet //
४/२/४kakha pratigrahīṣyamāṇas tu pratigṛhya tathaiva ca /
४/२/४gagha ṛcas taratsamandyas tu catasraḥ parivartayet //
४/२/५kakha abhojyānāṃ tu sarveṣām abhojyānnasya bhojane /
४/२/५gagha ṛgbhis taratsamandībhir mārjanaṃpāpaśodhanam // [k: taratsamandīyair]
४/२/६kakha bhrūṇahatyāvidhis tv anyas taṃ tu vakṣyāmy ataḥ param /
४/२/६gagha vidhinā yena mucyante pātakebhyo'pi sarvaśaḥ //
४/२/७kakha prāṇāyāmān pavitrāṇi vyāhṛtīḥ praṇavaṃ tathā /
४/२/७gagha japed aghamarṣaṇaṃ sūktaṃ payasā dvādaśa kṣapāḥ // [k: -marṣaṇaṃ yuktaḥ payasā]
४/२/८kakha trirātraṃ vāyubhakṣo vā klinnavāsāḥ plutaḥ śuciḥ // [k: klinnavāsāplutaś]
४/२/९kakha pratiṣiddhāṃs tathācārān abhyasyāpi punaḥpunaḥ /
४/२/९gagha vāruṇībhir upasthāya sarvapāpaiḥ pramucyate // iti //
४/२/१० athāvakīrṇy amāvāsyāyāṃ niśy agnim upasamādhāyadārvihomikīṃ pariceṣṭāṃ kṛtvā dve ājyāhutī juhoti / kāmaavakīrṇo'smy avakīrṇo'smi kāma kāmāya svāhā / kāmaabhidrugdho'smy abhidrugdho'smi kāma kāmāya svāheti // [cf. २/१/१/३४]
४/२/११ hutvā prayatāñjaliḥ kavātiryaṅṅ agnim upatiṣṭheta / saṃ māsiñcantu marutaḥ sam indraḥ saṃ bṛhaspatiḥ / saṃ māyam agniḥ siñcatvāyuṣā ca balena cāyuṣmantaṃ karota meti [= २/१/१/३५] / prati hāsmai marutaḥ prāṇān dadhati prati indro balaṃ pratibṛhaspatir brahmavarcasaṃ praty agnir itarat sarvam / sarvatanur bhūtvāsarvam āyur eti / trir abhimantrayeta / triṣatyā hi devā itivijñāyate // [k: karotu]

४/२/१२kakha yo'pūta iva manyeta ātmānam upapātakaiḥ /
४/२/१२gagha sa hutvaitena vidhinā sarvasmāt pāpāt pramucyate //
४/२/१३ api vānādyāpeyapratiṣiddhabhojaneṣu doṣavac ca karmakṛtvābhisaṃdhipūrvam anabhisaṃdhipūrvaṃ vā śūdrāyāṃ ca retaḥsiktvāyonau vābliṅgābhir vāruṇībhiś copaspṛśya prayatobhavati //
४/२/१४-१ athāpy udāharanti /
४/२/१४-२kakha anādyāpeyapratiṣiddhabhojane viruddhadharmācarite [k:anādyaprāśanāpeyapratiṣiddhabhojaneviśuddhadharmācarite] ca karmaṇi /
४/२/१४-२gagha matipravṛtte'pi ca pātakopamair viśudhyate'thāpi casarvapātakaiḥ //
४/२/१५kakha trirātraṃ vāpy upavasaṃs trir ahno'bhyupayann apaḥ / [k: ahnobhyupeyād]
४/२/१५gagha prāṇān ātmani saṃyamya triḥ paṭhed aghamarṣaṇam /
४/२/१५cacha yathāśvamedhāvabhṛtha evaṃ tan manur abravīt //
४/२/१६-१ vijñāyate ca /
४/२/१६-२kakha caraṇaṃ pavitraṃ vitataṃ purāṇaṃ yena pūtas tarati duṣkṛtāni /
४/२/१६-२gagha tena pavitreṇa śuddhena pūtā ati pāpmānam arātiṃ tarema // iti //
४/३/१kakha prāyaścittāni vakṣyāmo'vikhyātāni viśeṣataḥ /
४/३/१gagha samāhitānāṃ yuktānāṃ pramādeṣu kathaṃ bhavet //
४/३/२ oṃpūrvābhir vyāhṛtibhiḥ sarvābhiḥ sarvapātakeṣv ācāmet //
४/३/३ yat prathamam ācāmati tena rgvedaṃ prīṇāti yad dvitīyaṃ tenayajurvedaṃ yat tṛtīyaṃ tena sāmavedam //
४/३/४ yat prathamaṃ parimārṣṭi tenātharvavedaṃ yad dvitīyaṃtenetihāsapurāṇam //
४/३/५ yat savyaṃ pāṇiṃ prokṣati pādau śiro hṛdayaṃ nāsike cakṣuṣīśrotre nābhiṃ copaspṛśati tenauṣadhivanaspatayaḥ sarvāś ca devatāḥprīṇāti / tasmād ācamanād eva sarvasmāt pāpāt pramucyate //
४/३/६ aṣṭau vā samidha ādadhyāt / devakṛtasyainaso'vayajanam asi svāhā / manuṣyakṛtasyainaso'vayajanam asi svāhā / pitṛkṛtasyainaso'vayajanam asi svāhā / ātmakṛtasyainaso'vayajanamasi svāhā / yad divā ca naktaṃ cainaś cakṛma tasyāvayajanam asisvāhā / yat svapantaś ca jāgrataś cainaś cakṛma tasyāvayajanam asisvāhā / yad vidvāṃsaś cāvidvāṃsaś cainaś cakṛma tasyāvayajanamasi svāhā / enasa enaso'vayajanam asi svāheti //
४/३/७ etair aṣṭābhir hutvā sarvasmāt pāpāt pramucyate //
४/३/८-१ athāpy udāharanti /
४/३/८-२kakha aghamarṣaṇaṃ devakṛtaṃ śuddhavatyas taratsamāḥ /
४/३/८-२gagha kūśmāṇḍyaḥ pāvamānyaś ca virajā mṛtyulāṅgalam /
४/३/८-२cacha durgā vyāhṛtayo rudrā mahādoṣavināśanāḥ //
४/३/८-३ mahādoṣavināśanā iti //
४/४/१kakha prāyaścittāni vakṣyāmo'vikhyātāni viśeṣataḥ /
४/४/१gagha samāhitānāṃ yuktānāṃ pramādeṣu kathaṃ bhavet //
४/४/२ ṛtaṃ ca satyaṃ ceti / etad aghamarṣaṇaṃ trir antarjale paṭhansarvasmāt pāpāt pramucyate //
४/४/३ āyaṃ gauḥ pṛśnir akramīd iti / etām ṛcaṃ trir antarjale paṭhansarvasmāt pāpāt pramucyate //
४/४/४ drupadād iven mumucāna iti / etām ṛcaṃ trir antarjalepaṭhan sarvasmāt pāpāt pramucyate //
४/४/५ haṃsaḥ śuciṣad iti / etām ṛcaṃ trir antarjale paṭhan sarvasmātpāpāt pramucyate //
४/४/६ api vā sāvitrīṃ paccho'rdharcaśastataḥ samastāṃ trir antarjale paṭhan sarvasmātpāpāt pramucyate // [k: sāvitrīṃ gāyatrīṃ paccho /// samastām ity etām ṛcaṃ trir]
४/४/७ api vā vyāhṛtīr vyastāḥ samastāś ceti trir antarjale paṭhansarvasmāt pāpāt pramucyate //
४/४/८ api vā praṇavam eva trir antarjale paṭhan sarvasmāt pāpātpramucyate //
४/४/९ tad etad dharmaśāstraṃ nāputrāya nāśiṣyāya nāsaṃvatsaroṣitāya dadyāt // [k: nābhaktāya nāputrāya]
४/४/१० sahasraṃ dakṣiṇa ṛṣabhaikādaśaṃ guruprasādo vā / guruprasādo vā // [k: dakṣiṇā]
४/५/१kakha athātaḥ saṃpravakṣyāmi sāmaṛgyajuratharvaṇām /
४/५/१gagha karmabhir yair avāpnoti kṣipraṃ kāmān manogatān //
४/५/२kakha japahomeṣṭiyantrādyaiḥ śodhayitvā svavigraham /
४/५/२gagha sādhayet sarvakarmāṇi nānyathā siddhim aśnute //
४/५/३kakha japahomeṣṭiyantrāṇi kariṣyann ādito dvijaḥ /
४/५/३gagha śuklapuṇyadinaṛkṣeṣu keśaśmaśrūṇi vāpayet //
४/५/४kakha snāyāt triṣavaṇaṃ pāyād ātmānaṃkrodhato'nṛtāt /
४/५/४gagha strīśūdrair nābhibhāṣeta brahmacārī havirvrataḥ //
४/५/५kakha goviprapitṛdevebhyo namaskuryād divāsvapan / [k: namaskurvan]
४/५/५gagha japahomeṣṭiyantrastho divāsthāno niśāsanaḥ //
४/५/६kakha prājāpatyo bhavet kṛcchro divā rātrāv ayācitam /
४/५/६gagha kramaśo vāyubhakṣaś ca dvādaśāhaṃ tryahaṃtryaham //
४/५/७kakha ahar ekaṃ tathā naktam ajñātaṃ vāyubhakṣaṇam /
४/५/७gagha trivṛd eṣa parāvṛtto bālānāṃ kṛcchra ucyate //
४/५/८kakha ekaikaṃ grāsam aśnīyāt pūrvoktena tryahaṃtryaham /
४/५/८gagha vāyubhakṣas tryahaṃ cānyad atikṛcchraḥ sa ucyate //
४/५/९kakha ambubhakṣas tryahān etān vāyubhakṣas tataḥ param /
४/५/९gagha kṛcchrātikṛcchras tṛtīyo vijñeyaḥ so'tipāvanaḥ //
४/५/१०kakha tryahaṃtryahaṃ pibed uṣṇaṃ payaḥ sarpiḥ kuśodakam /
४/५/१०gagha vāyubhakṣas tryahaṃ cānyat taptakṛcchraḥ sa ucyate //
४/५/११kakha gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhi sarpiḥ kuśodakam /
४/५/११gagha ekarātropavāsaś ca kṛcchraḥ sāṃtapanaḥ smṛtaḥ //
४/५/१२kakha gāyatryādāya gomūtraṃgandhadvāreti gomayam / [k: gāyatryāgṛhya]
४/५/१२gagha ā pyāyasveti ca kṣīraṃ dadhikrāvṇeti vai dadhi /
४/५/१२cacha śukram asi jyotir ity ājyaṃ devasyatveti kuśodakam // [k: jyotir asīty /// kuśodakam iti]
४/५/१३kakha gomūtrabhāgas tasyārdhaṃ śakṛt kṣīrasya tu trayam / [k: kṣīrasya tayam]
४/५/१३gagha dvayaṃ dadhno ghṛtasyaika ekaś ca kuśavāriṇaḥ /
४/५/१३cacha evaṃ sāṃtapanaḥ kṛcchraḥ śvapākam api śodhayet //
४/५/१४kakha gomūtraṃ gomayaṃ caiva kṣīraṃ dadhi ghṛtaṃ tathā [k: gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhi sarpiḥ kuśodakam] /
४/५/१४gagha pañcarātraṃ tadāhāraḥ pañcagavyena śudhyati //
४/५/१५kakha yat ātmano'pramattasya dvādaśāham abhojanam /
४/५/१५gagha parāko nāma kṛcchro'yaṃ sarvapāpapraṇāśanaḥ //
४/५/१६kakha gomūtrādibhir abhyastam ekaikaṃ taṃ trisaptakam /
४/५/१६gagha mahāsāṃtapanaṃ kṛcchraṃ vadanti brahmavādinaḥ //
४/५/१७kakha ekavṛddhyā site piṇḍān ekahānyāsite tataḥ / [k: piṇḍe]
४/५/१७gagha pakṣayor upavāsau dvau tad dhi cāndrāyaṇaṃ smṛtam //
४/५/१८kakha caturaḥ prātar aśnīyāt piṇḍān vipraḥ samāhitaḥ /
४/५/१८gagha caturo'stamite sūrye śiśucāndrāyaṇaṃ caret // [k: smṛtam]
४/५/१९kakha aṣṭāvaṣṭau māsam ekaṃ piṇḍān madhyaṃdine sthite /
४/५/१९gagha niyatātmā haviṣyasya yaticāndrāyaṇaṃcaret // [k: -cāndāyaṇaṃ]
४/५/२०kakha yathā kathaṃcit piṇḍānāṃ dvijas tisras tv aśītayaḥ /
४/५/२०gagha māsenāśnan haviṣyasya candrasyaiti salokatām //
४/५/२१kakha yathodyaṃś candramā hanti jagatas tamaso bhayam /
४/५/२१gagha evaṃ pāpād bhayaṃ hanti dvijaś cāndrāyaṇaṃ caran // [k: tathā pāpād]
४/५/२२kakha kaṇapiṇyākatakrāṇi yavācāmo'nilāśanaḥ / [k: tathā cāpo]
४/५/२२gagha ekatripañcasapteti pāpaghno'yaṃ tulāpumān //
४/५/२३kakha yāvakaḥ saptarātreṇa vṛjinaṃ hanti dehinām /
४/५/२३gagha saptarātropavāso vā dṛṣṭam etan manīṣibhiḥ //
४/५/२४kakha pauṣabhādrapadajyeṣṭhāsv ārdrākāśātapāśrayāt / [k: pauṣabhādrapadajyeṣṭhārdrā-]
४/५/२४gagha trīñ chuklān mucyate pāpāt patanīyād ṛte dvijaḥ //

४/५/२५kakha gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhi sarpiḥ kuśodakam /
४/५/२५gagha yavācāmena saṃyukto brahmakūrco'tipāvanaḥ //
४/५/२६kakha amāvāsyāṃ nirāhāraḥ paurṇamāsyāṃ tilāśanaḥ /
४/५/२६gagha śuklakṛṣṇakṛtāt pāpān mucyate abdasya parvabhiḥ //
४/५/२७kakha bhaikṣāhāro'gnihotribhyo māsenaikena śudhyati /
४/५/२७gagha yāyāvaravanasthebhyo daśabhiḥ pañcabhir dinaiḥ //
४/५/२८kakha ekāhadhanino'nnena dinenaikena śudhyati /
४/५/२८gagha kāpotavṛttiniṣṭhasya pītvāpaḥ śudhyate tribhiḥ //
४/५/२९kakha ṛgyajuḥsāmavedānāṃ vedasyānyatamasya vā /
४/५/२९gagha pārāyaṇaṃ trir abhyasyed anaśnan so'tipāvanaḥ //
४/५/३०kakha atha cet tvarate kartuṃ divasaṃ mārutāśanaḥ / [k: divase]
४/५/३०gagha rātrau jalasthito vyuṣṭaḥ prājāpatyena tatsamam // [k: jale sthito]
४/५/३१kakha gāyatryāṣṭasahasraṃ tu japaṃ kṛtvotthite ravau /
४/५/३१gagha mucyate sarvapāpebhyo yadi na bhrūṇahā bhavet //
४/५/३२kakha yo'nnadaḥ satyavādī ca bhūteṣu kṛpayā sthitaḥ /
४/५/३२gagha pūrvoktayantraśuddhebhyaḥ sarvebhyaḥ so'tiricyate //
४/६/१kakha samādhucchandasā rudrā gāyatrī praṇavānvitā /
४/६/१gagha sapta vyāhṛtayaś caiva japyāḥ pāpavināśanāḥ // [k: jāpyāḥ]
४/६/२kakha mṛgāreṣṭiḥ pavitreṣṭis trihaviḥ pāvamāny api /
४/६/२gagha iṣṭayaḥ pāpanāśinyo vaiśvānaryā samanvitāḥ //
४/६/३kakha idaṃ caivāparaṃ guhyam ucyamānaṃ nibodhata /
४/६/३gagha mucyate sarvapāpebhyo mahataḥ pātakād ṛte //
४/६/४kakha pavitrair mārjanaṃ kurvan rudraikādaśinīṃ [k:rudraikārdeśikāṃ] japan /
४/६/४gagha pavitrāṇi ghṛtair juhvat prayacchan hemagotilān //
४/६/५kakha yo'śnīyād yāvakaṃ pakvaṃ gomūtre saśakṛdrase /
४/६/५gagha sadadhikṣīrasarpiṣke mucyate soṃ'hasaḥ kṣaṇāt //
४/६/६kakha prasūto yaś ca śūdrāyāṃ yenāgamyā ca laṅghitā /
४/६/६gagha saptarātrāt pramucyete vidhinaitena tāv ubhau //
४/६/७kakha retomūtrapurīṣāṇāṃ prāśane'bhojyabhojane /
४/६/७gagha paryādhānejyayor etat parivitte ca bheṣajam //
४/६/८kakha apātakāni karmāṇi kṛtvaiva subahūny api /
४/६/८gagha mucyate sarvapāpebhya ity etad vacanaṃ satām //
४/६/९kakha mantramārgapramāṇaṃ tu vidhānaṃ samudīritam / [k: vidhāne]
४/६/९gagha bharadvājādayo yena brahmaṇaḥ sātmatāṃ gatāḥ // [k: samatāṃ]
४/६/१०-१kakha prasannahṛdayo vipraḥ prayogād asya karmaṇaḥ /
४/६/१०-१gagha kāmāṃs tāṃs tān avāpnoti ye ye kāmā hṛdi sthitāḥ //
४/६/१०-२ ye ye kāmā hṛdi sthitā iti //
४/७/१kakha nivṛttaḥ pāpakarmabhyaḥ pravṛttaḥ puṇyakarmasu /
४/७/१gagha yo vipras tasya sidhyanti vinā yantrair api kriyāḥ //
४/७/२kakha brāhmaṇā ṛjavas tasmād yad yad icchanti cetasā /
४/७/२gagha tat tad āsādayanty āśu saṃśuddhā ṛjukarmabhiḥ //
४/७/३kakha evam etāni yantrāṇi tāvat kāryāṇi dhīmatā /
४/७/३gagha kālena yāvatopaiti vigrahaḥ śuddhim ātmanaḥ // [k: vigrahaṃ]
४/७/४kakha ebhir yantrair viśuddhātmā trirātropoṣitas tataḥ /
४/७/४gagha tad ārabheta yena rddhiṃ karmaṇā prāptum icchati //
४/७/५kakha kṣmāpavitraḥ sahasrākṣo mṛgāroṃ'homucau gaṇau / [k: kṣāpavitraṃ]
४/७/५gagha pāvamānyaś ca kūśmāṇḍyo vaiśvānarya ṛcaś ca yāḥ //
४/७/६kakha ghṛtaudanena tā juhvat saptāhaṃ savanatrayam /
४/७/६gagha maunavratī haviṣyāśī nigṛhītendriyakriyaḥ //
४/७/७kakha siṃhe ma ity apāṃ pūrṇe pātre'vekṣya catuṣpathe /
४/७/७gagha mucyate sarvapāpebhyo mahataḥ pātakād api //
४/७/८kakha vṛddhatve yauvane bālye yaḥ kṛtaḥ pāpasaṃcayaḥ /
४/७/८gagha pūrvajanmasu cājñānāt tasmād api vimucyate // [k: vājñānāt]
४/७/९kakha bhojayitvā dvijān ante pāyasena sasarpiṣā [k: susarpiṣā] /
४/७/९gagha gobhūmitilahemāni bhuktavadbhyaḥ pradāya ca //
४/७/१०kakha vipro bhavati pūtātmā nirdagdhavṛjinendhanaḥ /
४/७/१०gagha kāmyānāṃ karmaṇāṃ yogyas tathādhānādikarmaṇām // [k: yojyaḥ]
४/८/१kakha atilobhāt pramādād vā yaḥ karoti kriyām imām /
४/८/१gagha anyasya so'ṃha āviṣṭo garagīr iva sīdati //
४/८/२kakha ācāryasya pitur mātur ātmanaś ca kriyām imām /
४/८/२gagha kurvan bhāty arkavad vipraḥ sā kāryaiṣām ataḥ kriyā //
४/८/३kakha ka etena sahasrākṣaṃ pavitreṇākaroc chucim /
४/८/३gagha agniṃ vāyuṃ raviṃ somaṃ yamādīṃś ca sureśvarān //
४/८/४kakha yat kiṃcit puṇyanāmeha triṣu lokeṣu viśrutam /
४/८/४gagha viprādi tat kṛtaṃ kena pavitrakriyayānayā //
४/८/५kakha prājāpatyam idaṃ guhyaṃ pāpaghnaṃprathamodbhavam / [k: prajāpatyam]
४/८/५gagha samutpannāny ataḥ paścāt pavitrāṇi sahasraśaḥ //
४/८/६kakha yo'bdāyanaṛtupakṣāhāñ juhoty aṣṭau gaṇān imān /
४/८/६gagha punāti cātmano vaṃśyān daśa pūrvān daśāvarān [k:daśāparān] //
४/८/७kakha jñāyate cāmarair dyusthaiḥ puṇyakarmeti bhūsthitaḥ /
४/८/७gagha devavan modate bhūyaḥ svargaloke'pi puṇyakṛt // [ k puts this verse after ४/८/१२]
४/८/८kakha etān aṣṭau gaṇān hotuṃ na śaknoti yadi dvijaḥ /
४/८/८gagha eko'pi tena hotavyo rajas tenāsya naśyati //
४/८/९kakha sūnavo yasya śiṣyā vā juhvaty aṣṭau gaṇān imān /
४/८/९gagha adhyāpanaparikrītair aṃhasaḥ so'pi mucyate //
४/८/१०kakha dhanenāpi parikrītair ātmapāpajighāṃsayā /
४/८/१०gagha hāvanīyā hy aśaktena nāvasādyaḥ śarīradhṛk //
४/८/११kakha dhanasya kriyate tyāgaḥ karmaṇāṃ sukṛtām api /
४/८/११gagha puṃso'nṛṇasya pāpasya vimokṣaḥ kriyate kvacit //
४/८/१२kakha vimukto vidhinaitena sarvapāpārṇasāgarāt / [k: mukto yo]
४/८/१२gagha ātmānaṃ manyate śuddhaṃ samarthaṃ karmasādhane //
४/८/१३kakha sarvapāpārṇamuktātmā kriyā ārabhate tu yāḥ /
४/८/१३gagha ayatnenaiva tāḥ siddhiṃ yānti śuddhaśarīriṇaḥ //
४/८/१४kakha prājāpatyam idaṃ puṇyam ṛṣiṇā samudīritam / [k: prajāpatyam /// ṛṣīṇāṃ]
४/८/१४gagha idam adhyāpayen nityaṃ dhārayec chṛṇute'pi vā /
४/८/१४cacha mucyate sarvapāpebhyo brahmaloke mahīyate //
४/८/१५kakha yān siṣādhayiṣur mantrān dvādaśāhāni tāñ japet /
४/८/१५gagha ghṛtena payasā dadhnā prāśya niśy odanaṃ sakṛt // [k bcachare ४/८/१६-१kakha: ṛgyajussāmavedānām atharvāṅgirasām api /]
४/८/१६-१kakha daśavāraṃ tathā homaḥ sarpiṣā savanatrayam /
४/८/१६-१gagha pūrvasevā bhaved eṣāṃ mantrāṇāṃ karmasādhane // [k: eṣā]
४/८/१६-२ mantrāṇāṃ karmasādhana iti // atilobhāt pramādād vā / nivṛttaḥ pāpakarmabhyaḥ // samādhuśchandasārudrāḥ // athātaḥ saṃpravakṣyāmi // prāyaścittāni vakṣyāmaḥ // prāyaścittāni vakṣyāmaḥ // prāyaścittāni vakṣyāmaḥ // prāyaścittānivakṣyāmaḥ // iti caturthaḥ praśnaḥ // ४
// iti baudhāyanadharmasūtraṃsamāptam //
srotaḥ