Avadānaśataka · Chapter 4
iti
bhagavān āha: evam etad ānanda, evam etat | nāhetvapratyayam ānanda tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ smitaṃ prāviṣkurvanti | paśyasy ānanda anena kusīdena dārakeṇa mamaivaṃvidhaṃ satkāraṃ kṛtam* | evaṃ bhadanta | eṣa ānanda kuśido dārako 'nena kuśalamūlena cittotpādena deyadharmaparityāgena ca trikalpāsaṃkhyeyasamudānītāṃ bodhiṃ samudānīya mahākaruṇāparibhāvitāḥ ṣaṭpāramitāḥ paripūrya atibalavīryaparākramo nāma samyaksaṃbuddho bhaviṣyati, daśabhir balaiś caturbhir vaiśāradyais tribhir āveṇikaiḥ smṛtyupasthānair mahākaruṇayā ca | ayam asya deyadharmo yo mamāntike cittaprasāda iti ||
idam avocad bhagavān | āttamanasas te ca bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandan* ||
AVŚ_4 sārthavāhaḥ | (ed. Speyer, vol. I)
buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair iti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃghaḥ śrāvastyāṃ viharati jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme ||
śrāvastyām anyatamo mahāsārthavāho mahāsamudrād bhagnayānapātra āgataḥ | sa dvir api trir api svadevatāyācanaṃ kṛtvā mahāsamudram avatīrṇo bhagnayānapātra evāgataḥ | tato 'sya mahān kheda utpannaḥ | sa imāṃ cintām āpede: ko me upāyaḥ svādyena dhanārjanaṃ kuryām iti | tasyaitad abhavat: ayaṃ buddho bhagavān sarvadevaprativiśiṣṭataraḥ ātmahitaparahitapratipannaḥ kāruṇiko mahādharmakāmaḥ prajāvatsalaḥ, yanv aham idānīm asya nāmnā punar api mahāsamudram avatareyam* | siddhayānapātras tv āgaccheyaṃ ced upārdhena dhanenāsya pūjāṃ kuryām iti ||
-------------------- Vaidya, p. 12 --------------------
sa evaṃ kṛtavyavasāyaḥ punar api mahāsamudram avatīrṇaḥ | buddhānubhāvena ca ratnadvīpaṃ saṃprāpya mahāratnasaṃgrahaṃ kṛtvā kuśalasvastinā svagṛham anuprāptaḥ | sa mārgaśramaṃ prativinodya bhāṇḍaṃ pratyavekṣitum ārabdhaḥ | tasya nānāvicitrāṇi ratnāni dṛṣṭvā mahāṃllābha utpannaḥ | cintayati ca: mayā īdṛśānāṃ ratnānāṃ śramaṇasya gautamasya upārdhaṃ dātavyaṃ bhaviṣyati | yanv aham etāni svasyāḥ patnyā āyaḥ | tena kārṣāpaṇadvayena vikrīya bhagavato gandhaṃ dadyām iti | sa kārṣāpaṇadvayenāgaruṃ krītvā jetavanaṃ gataḥ | tato 'patrapamāṇarūpo dvārakoṣṭhake sthitvāgaruṃ dhūpitavān* ||
atha bahagavāṃs tad rūpam ṛddhyabhisaṃskāram abhisaṃskṛtavān yena sa dhūpa upari vihāyasam abhyudgamya sarvāṃ ca śrāvastīṃ sphuritvā mahadabhrakūṭavad avasthitaḥ | tasya tad atyadbhutaṃ devamanuṣyāvarjanakaraṃ prātihāryaṃ dṛṣṭvā mahān prasāda utpannaḥ | sa svacittaṃ paribhāṣitavān: naitan mama pratirūpaṃ syād yad ahaṃ bhagavantaṃ ratnair nābhyarcayeyam iti || atha tena sārthavāhena bhagavān saśrāvakasaṃgho 'ntarniveśane bhaktenopanimantritaḥ | tataḥ praṇītenāhāreṇa saṃtarpya mahāratnair avakīrṇaḥ | tatas tāni ratnāni upari vihāyasam abhyudgamya mūrdhni bhagavato ratnakūṭāgāro ratnacchatraṃ ratnamaṇḍapaś cāvasthitaḥ, yan na śakyaṃ suśikṣitena karmakāreṇa karmāntevāsinā vā kartum*, yathāpi tad buddhasya buddhānubhāvena devatānāṃ ca devatānubhāvena ||
atha sārthavāho dviguṇajātaprasādas tatpratihāryadarśanān mūlanikṛtta iva drumo bhagavataḥ pādayor nipatya praṇidhānaṃ kartum ārabdhaḥ: anenāhaṃ kuśalamūlena cittotpādena deyadharmaparityāgena ca andhe loke anāyake apariṇāyake buddho bhūyāsam atīrṇānāṃ satvānāṃ tārayita, amuktānāṃ mocayitā, anāśvastānām āśvāsayitā, aparinirvṛtānāṃ parinirvāpayiteti ||
atha bhagavāṃs tasya sārthavāhasya hetuparaṃparāṃ karmaparaṃparāṃ ca jñātvā smitaṃ prāviṣkārṣīt | dharmatā khalu yasmin samaye buddhā bhagavantaḥ smitaṃ prāviṣkurvanti tasmin samaye nīlapītalohitāvadātā arciṣo mukhān niścārya kāścid adhastād gacchanti, kāścid upariṣṭād gacchanti | yā adhastād gacchanti, tāḥ saṃjīvaṃ kālasūtraṃ saṃghātaṃ rauravaṃ mahārauravaṃ tapanaṃ pratāpanam avīcim arbudaṃ nirarbudaṃ aṭaṭaṃ hahavaṃ huhuvam utpalaṃ padmaṃ mahāpadmaṃ narakān gatvā ye uṣṇanarakās teṣu śītībhūtā nipatanti, ye śītanarakās teṣūṣṇībhūtā nipatanti | tena teṣāṃ satvānāṃ kāraṇāviśeṣāḥ pratiprasrabhyante | teṣām evaṃ bhavati: kiṃ nu vayaṃ bhavanta itaś cyutāḥ āhosvid anyatropapannā iti | teṣāṃ prasādasaṃjananārthaṃ bhagavān nirmitaṃ visarjayati | teṣāṃ nirmitaṃ dṛṣṭvaivaṃ bhavati: na hy eva vayaṃ bhavantaḥ itaś cyutā nāpy anyatropapannāḥ | api tv ayam apūrvadarśanaḥ satvaḥ, asyānubhāvenāsmākaṃ kāraṇāviśeṣāḥ pratiprasrabdhā iti | te nirmite cittam abhiprasādya tan narakavedanīyaṃ karma kṣapayitvā devamanuṣyeṣu pratisandhiṃ gṛhṇanti, yatra satyānāṃ bhājanabhūtā bhavanti | yā upariṣṭād gacchanti, tāś cāturmahārājikāṃs trayastriṃśān, yāmāṃs tuṣitān nirmāṇaratīn paranirmitavaśavartino brahmakāyikān brahmapurohitān mahābrahmaṇaḥ
-------------------- Vaidya, p. 13 --------------------
parīttābhān apramāṇābhān ābhāsvarān parīttaśubhān apramāṇaśubhāñ śubhakṛtsnān anabhrakān puṇyaprasavān bṛhatphalān abṛhān atapān sudṛśān sudarśanān akaniṣṭhān devān gatvā anityaṃ duḥkhaṃ śūnyam anātmety udghoṣayanti, gāthādvayaṃ ca bhāṣante:
ārabhadhvaṃ niṣkrāmata yujyadhvaṃ buddhaśāsane |
dhunīta mṛtyunaḥ sainyaṃ naḍāgāram iva kuñjaraḥ
yo hy asmin dharmavinaye apramattaś cariṣyati |
prahāya jātisaṃsāraṃ duḥkhasyāntaṃ kariṣyati
iti
atha tā arciṣas trisāhasramahāsāhasraṃ lokadhātum anvāhiṇḍya bhagavantam eva pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanugacchanti | tad yadi bhagavān atītaṃ karma vyākartukāmo bhavati, bhagavataḥ pṛṣṭhato 'ntardhīyante | anāgataṃ vyākartukāmo bhavati, purastād antardhīyante | narakopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, pādatale 'ntardhīyante | tiryagupapattiṃ vyākartukāmo bhavati, pārṣṇyām antardhīyante | pretopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, pādāṅguṣṭhe 'ntardhīyante | manuṣyopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, jānunor antardhīyante | balacakravartirājyaṃ vyākartukāmo bhavati, vāme karatale 'ntardhīyante | cakravartirājyaṃ vyākartukāmo bhavati, dakṣiṇe karatale 'ntardhīyante | devopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, nābhyām antardhīyante | śrāvakabodhiṃ vyākartukāmo bhavati, āsye 'ntardhīyante | pratyekabodhiṃ vyākartukāmo bhavati, ūrṇāyām antardhīyante | anuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ vyākartukāmo bhavati, uṣṇīṣe antardhīyante ||
atha tā arciṣo bhagavantaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya bhagavata ūṣṇīṣe 'ntarhitāḥ | athāyuṣmān ānandaḥ kṛtakarapuṭo bhagavantaṃ papraccha:
nānāvidho raṅgasahasracitro
vaktrāntarān niṣkasitaḥ kalāpaḥ |
avabhāsitā yena diśaḥ samantād
divākareṇodayatā yathaiva
gāthāś ca bhāṣate:
vigatodbhavā dainyamadaprahīṇā
buddhā jagaty uttamahetubhūtāḥ |
nākāraṇaṃ śaṅkhamṛṇālagauraṃ
smitam upadarśayanti jinā jitārayaḥ
tatkālaṃ svayam adhigamya vīra buddhyā
śrotṝṇāṃ śramaṇa jinendra kāṅkṣitānām* |
dhīrābhir munivṛṣa vāgbhir uttamābhir
utpannaṃ vyapanaya saṃśayaṃ śubhābhiḥ
nākāsmāl lavaṇajalādrirājadhairyāḥ
saṃbuddhāḥ smitam upadarśayanti nāthāḥ |
-------------------- Vaidya, p. 14 --------------------
yasyārthe smitam upadarśayanti dhīrāḥ
taṃ śrotuṃ samabhilaṣanti te janaughāḥ
Original text: Avadānaśataka · Edition: the following editions: (1) Ed. P.L. Vaidya, Darbhanga 1958 (Buddhist Sanskrit Texts ; 19) and (2) Ed. J.S. Speyer, St. Petersbourg, 2 vols., 1906-1909 (Bibliotheca Buddhica ; 3) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0