Avadānaśataka · Chapter 28
iti
bhagavān āha: evam etad ānanda, evam etat | nāhetvapratyayam ānanda tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ smitaṃ prāviṣkurvanti | paśyasy ānanda anena nāvikena mamāntike cittaṃ prasāditam* | evaṃ bhadanta | eṣa ānanda nāviko 'nena kuśalamūlena cittotpādena deyadharmaparityāgena ca anāgate 'dhvani saṃsārottaraṇo nāma pratyekabuddho bhaviṣyati | ayam asya deyadharmo yo mamāntike cittaprasāda iti | tasmāt tarhi bhikṣava evaṃ śikṣitavyam: yad buddhapratyekabuddhaśrāvakeṣu kārān kariṣyāmaḥ | ity evaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam* ||
idam avocad bhagavān | āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandan* ||
-------------------- Vaidya, p. 71 --------------------
AVŚ_28 gandhamādanaḥ | (ed. Speyer, vol. I)
buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair iti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃgho rājagṛham upaniśritya viharati veṇuvane kalandakanivāpe | ācaritam etan madhyadeśe: bhūyasā madhyadeśanivāsino jānapadā vicitrair anulepanair gātram anulimpanti | yāvad anyatamo gṛhapatiputraḥ | tasya dārikā śrāddhā bhadrā kalyāṇāśayā lohitacandanaṃ pinaṣṭi | bhagavāṃś ca pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaram ādāya bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto rājagṛhaṃ piṇḍāya prāvikṣat* | adrākṣīt sā dārikā buddhaṃ bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtam aśītyā cānuvyañjanair virājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamam iva ratnaparvataṃ samantato bhadrakam* | dṛṣṭvā ca dārikāyā mahān prasāda utpannaḥ | tato labdhaprasādāyā etad abhavat*: kiṃ mamānenaivaṃvidhena jīvitena yāham īdṛśaṃ kṣetram āsādya na śaknomi dāridryadoṣād bhagavataḥ kārān kartum iti ||
tatas tayā svajīvitam agaṇayitvā ubhau pāṇī lohitacandanena pralipya bhagavataḥ pādayor aṅgade kṛte, bhagavatā ca ṛddhyā sakalaṃ rājagṛhanagaraṃ candanagandhenāpūritam* | tato dārikā tat pratihāryaṃ dṛṣṭvā prasannacittā bhagavataḥ pādayor nipatya cetanāṃ puṣṇāti: anena kuśalamūlena pratyekāṃ bodhiṃ sākṣāt kuryām iti ||
tato bhagavatā smitaṃ vidarśitam* | dharmatā khalu yasmin samaye buddhā bhagavantaḥ smitaṃ prāviṣkurvanti, tasmin samaye nīlapītalohitāvadātā arciṣo mukhān niścārya kāścid adhastād gacchanti, kāścid upariṣṭād gacchanti | yā adhastād gacchanti, tāḥ saṃjīvaṃ kālasūtraṃ saṃghātaṃ rauravaṃ mahārauravaṃ tapanaṃ pratāpanam avīcim arbudaṃ nirarbudaṃ aṭaṭaṃ hahavaṃ huhuvam utpalaṃ padmaṃ mahāpadmaṃ narakān gatvā ye uṣṇanarakās teṣu śītībhūtā nipatanti, ye śītanarakās teṣūṣṇībhūtā nipatanti | tena teṣāṃ satvānāṃ kāraṇāviśeṣāḥ pratiprasrabhyante | teṣām evaṃ bhavati: kiṃ nu vayaṃ bhavanta itaś cyutāḥ, āhosvid anyatropapannā iti | teṣāṃ prasādasaṃjananārthaṃ bhagavān nirmitaṃ visarjayati | teṣāṃ {taṃ} nirmitaṃ dṛṣṭvaivaṃ bhavati: na hy eva vayaṃ bhavanta itaś cyutāḥ, nāpy anyatropapannāḥ | api tv ayam apūrvadarśanaḥ satvaḥ, asyānubhāvenāsmākaṃ kāraṇāviśeṣāḥ pratiprasrabdhā iti | te nirmite cittam abhiprasādya tan narakavedanīyaṃ karma kṣapayitvā devamanuṣyeṣu pratisandhiṃ gṛhṇanti, yatra satyānāṃ bhājanabhūtā bhavanti | yā upariṣṭād gacchanti, tāś cāturmahārājikāṃs trayastriṃśān, yāmāṃs tuṣitān nirmāṇaratīn paranirmitavaśavartino brahmakāyikān brahmapurohitān mahābrahmaṇaḥ parīttābhān apramāṇābhān ābhāsvarān parīttaśubhān apramāṇaśubhāñ śubhakṛtsnān anabhrakān puṇyaprasavān bṛhatphalān
-------------------- Vaidya, p. 72 --------------------
abṛhān atapān sudṛśān sudarśanān akaniṣṭhān devān gatvā anityaṃ duḥkhaṃ śūnyam anātmety udghoṣayanti, gāthādvayaṃ ca bhāṣante:
ārabhadhvaṃ niṣkrāmata yujyadhvaṃ buddhaśāsane |
dhunīta mṛtyunaḥ sainyaṃ naḍāgāram iva kuñjaraḥ
yo hy asmin dharmavinaye apramattaś cariṣyati |
prahāya jātisaṃsāraṃ duḥkhasyāntaṃ kariṣyati
atha tā arciṣas trisāhasramahāsāhasraṃ lokadhātum anvāhiṇḍya bhagavantam eva pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanugacchanti | tad yadi bhagavān atītaṃ karma vyākartukāmo bhavati, bhagavataḥ pṛṣṭhato 'ntardhīyante | anāgataṃ {karma} vyākartukāmo bhavati, purastād antardhīyante | narakopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, pādatale 'ntardhīyante | tiryagupapattiṃ vyākartukāmo bhavati, pārṣṇyām antardhīyante | pretopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, pādāṅguṣṭhe 'ntardhīyante | manuṣyopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, jānunor antardhīyante | balacakravartirājyaṃ vyākartukāmo bhavati, vāme karatale 'ntardhīyante | cakravartirājyaṃ vyākartukāmo bhavati, dakṣiṇe karatale 'ntardhīyante | devopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, nābhyām antardhīyante | śrāvakabodhiṃ vyākartukāmo bhavati, āsye 'ntardhīyante | pratyekāṃ bodhiṃ vyākartukāmo bhavati, ūrṇāyām antardhīyante | anuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ vyākartukāmo bhavati, uṣṇīṣe antardhīyante ||
atha tā arciṣo bhagavantaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya bhagavata ūrṇāyām antarhitāḥ | athāyuṣmān ānandaḥ kṛtakarapuṭo bhagavantaṃ papraccha:
nānāvidho raṅgasahasracitro
vaktrāntarān niṣkasitaḥ kalāpaḥ |
avabhāsitā yena diśaḥ samantād
divākareṇodayatā yathaiva
gāthāś ca bhāṣate:
vigatodbhavā dainyamadaprahīṇā
buddhā jagaty uttamahetubhūtāḥ |
nākāraṇaṃ śaṅkhamṛṇālagauraṃ
smitam upadarśayanti jinā jitārayaḥ
tatkālaṃ svayam adhigamya vīra buddhyā
śrotṝṇāṃ śramaṇa jinendra kāṅkṣitānām* |
dhīrābhir munivṛṣa vāgbhir uttamābhir
utpannaṃ vyapanaya saṃśayaṃ śubhābhiḥ
nākāsmāl lavaṇajalādrirājadhairyāḥ
saṃbuddhāḥ smitam upadarśayanti nāthāḥ |
yasyārthe smitam upadarśayanti dhīrāḥ
taṃ śrotuṃ samabhilaṣanti te janaughāḥ
Original text: Avadānaśataka · Edition: the following editions: (1) Ed. P.L. Vaidya, Darbhanga 1958 (Buddhist Sanskrit Texts ; 19) and (2) Ed. J.S. Speyer, St. Petersbourg, 2 vols., 1906-1909 (Bibliotheca Buddhica ; 3) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0