Language

ENहिગુ
Scripture Library

ātmabodhopaniṣat · Chapter 1

1

ātmabodhopaniṣat
śrīmannārāyaṇākāramaṣṭākṣaramahāśayam / svamātrānubhavātsiddhamātmabodhaṃ hariṃ bhaje // ॐ vāṅme manasīti śāntiḥ //
//prathamo'dyāya://
ॐ pratyagānandaṃ brahmapuruṣaṃ praṇavasvarūpaṃ akāro ukāra makāra iti tryakṣaraṃ praṇavaṃ tadetadomiti / yamuktvā mucyate yogī janmasaṃsārabandhanāt / ॐ namonārāyaṇāya śaṅkhacakragadādharāya tasmāt ॐ namo nārāyaṇāyeti mantropāsako vaikuṇṭhabhavanaṃ gamiṣyati /

2

atha yadidaṃ brahmapuraṃ puṇḍarīkaṃ tasmāttaḍitābhamātraṃ dīpavatprakāśam

3

brahmaṇyo devakīputro brahmaṇyo madhusūdanaḥ / brahmaṇyaḥ puṇḍarīkākṣo brahmaṇyo viṣṇuracyutaḥ

4

sarvabhūtasthamekaṃ nārāyaṇaṃ kāraṇapuruṣamakāraṇaṃ paraṃ brahmom

5

śokamohavinirmukto viṣṇuṃ dhyāyanna sīdati / dvaitādvaitamabhayaṃ bhavati mṛtyoḥ sa mṛtyumāpnoti ya iha nāneva paśyati

6

hṛtpadmamadhye sarvaṃ yattatprajñāne pratiṣṭhitam / prajñānetro lokaḥ prajñā pratiṣṭhā prajñānaṃ brahma

7

sa etena prajñenātmanāsmāllokādutkramyāmuṣminsvarge loke sarvānkāmānāptvā'mṛtaḥ samabhavadamṛtaḥ samabhavat

8

yatra jyotirajasraṃ yasmiṃlloke'bhyarhitamaṃ tasminmāṃ dehi svamānamṛte loke akṣate acyute loke akṣate amṛtatvaṃ ca gacchatyoṃ namaḥ

1

//dvitīyo'dyāya://
pragalitanijamāyo'haṃ nistuladṛśirūpavastumātro'ham / astamitāhanto'haṃ pragalitajagadīśajīvabhedo'ham

2

pratyagabhinnaparo'haṃ vidhvastāśeṣavidhiniṣedho'ham / samudastāśramito'haṃ pravitatasukhapūrṇa-saṃvidevāham

3

sākṣyahamanapekṣo'haṃ nijamahimni saṃsthito'hamacalo'ham / ajaro'hamavyayo'haṃ pakṣavipakṣādibhedavidhuro'ham

4

avabodhaikaraso'haṃ mokṣānandaikasindhurevāham / sūkṣmo'hamakṣaro'haṃ vigalitaguṇajālakevalātmā'ham

5

nistraiguṇyapado'haṃ kukṣisthānekalokakalano'ham / kūṭasthacetano'haṃ niṣkriyadhāmāhamapratarkyo'ham

6

eko'hamavikalo'haṃ nirmalanirvāṇamūrtirevāham / niravayo'hamajo'haṃ kevalasanmātrasārabhūto'ham

7

niravadhinijabodho'haṃ śubhatarabhāvo'hamaprabhedyo'ham / vibhurahamanavadyo'haṃ niravadhiniḥsīmatattvamātro'ham

8

vedyo'hamagamāstairārādhya: sakalabhuvanahṛdyo'ham / paramānandaghano'ham paramānandaikabhūmarūpo'ham

9

śuddho'hamadvayo'haṃ santatabhāvo'hamādiśūnyo'ham / śamitāntatritayo'haṃ baddho mukto'hamadbhutātmāham

10

śuddho'hamāntaro'haṃ śāśvatavijñānasamarasātmāham / śodhitaparatattvo'haṃ bodhānandaikamūrtirevāham

11

vivekayuktibuddhyāhaṃ jānāmyātmānamadvayam / tathāpi bandhamokṣādivyavahāraḥ pratīyate

12

nivṛtto'pi prapañco me satyavadbhāti sarvadā / sarpādau rajjusatteva brahmasattaiva kevalam

13

prapañcādhārarūpeṇa vartate'to jaganna hi / yathekṣurasasaṃvyāptā śarkarā vartate tathā /

14

advayabrahmarūpeṇa vyāpto'haṃ vai jagattrayam / brahmādikīṭaparyantāḥ prāṇino mayi kalpitāḥ

15

budbudādivikārāntastaraṅgaḥ sāgare yathā / taraṅgasthaṃ dravaṃ sindhurna vāñchati yathā tathā

16

viṣayānandavāñchā me mā bhūdānandarūpataḥ/ dāridryāśā yathā nāsti saṃpannasya tathā mama

17

brahmānande nimagnasya viṣayāśā na tadbhavet / viṣaṃ dṛṣṭvā'mṛtaṃ dṛṣṭvā viṣaṃ tyajati buddhimān

18

ātmānamapi dṛṣṭvāhamanātmānaṃ tyajāmyaham / ghaṭāvabhāsako bhānurghaṭanāśe na naśyati

19

dehāvabhāsakaḥ sākṣī dehanāśe na naśyati / na me bandho na me muktirna me śāstraṃ na me guruḥ

20

māyāmātravikāsatvānmāyātīto'hamadvayaḥ / prāṇāścalantu taddharmaiḥ kāmairvā hanyatāṃ manaḥ

21

ānandabuddhipūrṇasya mama duḥkhaṃ kathaṃ bhavet / ātmānamañjasā vedmi kvāpyajñānaṃ palāyitam

22

kartṛtvamadya me naṣṭaṃ kartavyaṃ vāpi na kvacit / brāhmaṇyaṃ kulagotre ca nāmasaundaryajātayaḥ

23

sthūladehagatā ete sthūlādbhinnasya me nahi / kṣutpipāsāndhyabādhiryakāma krodhādayo'khilāḥ

24

liṅgadehagatā ete hyaliṅgasya na santi hi / jaḍatvapriyamodatvadharmāḥ kāraṇadehagāḥ

25

na santi mama nityasya nirvikārasvarūpiṇaḥ/ ulūkasya yathā bhānurandhakāraḥ pratīyate

26

svaprakāśe parānande tamo mūḍhasya jāyate / cakṣurdṛṣṭinirodhe'bhraiḥ sūryo nāstīti manyate

27

tathā'jñānāvṛto dehī brahma nāstīti manyate / yathāmṛtaṃ viṣādbhinnaṃ viṣadoṣairna lipyate

28

na spṛśāmi jaḍādbhinno jaḍadoṣān prakāśataḥ / svalpāpi dīpakaṇikā bahulaṃ nāśayettamaḥ

29

svalpo'pi bodho nibiḍe bahulaṃ nāśayettamaḥ / kālatraye yathā sarpo rajjau nāsti tathā mayi

30

ahaṅkārādidehāntaṃ jagannāstyahamadvayaḥ / cidrūpatvānna me jāḍyaṃ satyatvānnānṛtaṃ mama

31

ānandatvānna me duḥkhamajñānādbhāti satyavat / ātmaprabodhopaniṣa muhūrtamupāsitvā na sa punarāvartate / na sa punarāvartata ityupaniṣat

ॐ vāṅme manasīti śāntiḥ //
iti ātmabodhopaniṣatsamāptā
adhikādhyayanāya

Original text: ātmabodhopaniṣat · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc