Atharva Veda · Chapter 8

sūktam १
sūktam २
sūktam ३
sūktam ४
sūktam ५
sūktam ६
sūktam ७
sūktam ८
sūktam ९
sūktam १०
sūktam ११
sūktam १२
sūktam १३
sūktam १४
8.1
antakāya mṛtyave namaḥ prānā apānā iha te ramantām /
ihāyamastu puruṣaḥ sahāsunā sūryasya bhāge amṛtasya loke

udenaṃ bhago agrabhīdudenaṃ somo aṃśumān /
udenaṃ maruto devā udindrāgnī svastaye

iha te'suriha prāṇa ihāyuriha te manaḥ /
uttvā nirṛtyāḥ pāśebhyo daivyā vacā bharāmasi

utkrāmātaḥ puruṣa māva patthā mṛtyoḥ paḍvīṣamavamuñcamānaḥ /
mā chitthā asmāllokādagneḥ sūryasya saṃdṛśaḥ

tubhyaṃ vātaḥ pavatāṃ mātariśvā tubhyaṃ varṣantvamṛtānyāpaḥ /
sūryaste tanve śaṃ tapāti tvāṃ mṛtyurdayatāṃ mā pra meṣṭhāḥ

udyānaṃ te puruṣa nāvayānaṃ jīvātuṃ te dakṣatātiṃ kṛnomi /
ā hi rohemamamṛtaṃ sukhaṃ rathamatha jirvirvidathamā vadāsi

mā te manastatra gān mā tiro bhūn mā jīvebhyaḥ pra mado mānu gāḥ pitṝn /
viśve devā abhi rakṣantu tveha

mā gatānāmā dīdhīthā ye nayanti parāvatam /
ā roha tamaso jyotirehyā te hastau rabhāmahe

śyāmaśca tvā mā śabalaśca preṣitau yamasya yau pathirakṣī śvānau /
arvāṅehi mā vi dīdhyo mātra tiṣṭhaḥ parāṅmanāḥ

maitaṃ panthāmanu gā bhīma eṣa yena pūrvaṃ neyatha taṃ bravīmi /
tama etatpuruṣa mā pra patthā bhayaṃ parastādabhayaṃ te arvāk

rakṣantu tvāgnayo ye apsvantā rakṣatu tvā manuṣyā yamindhate /
vaiśvānaro rakṣatu jātavedā divyastvā mā pra dhāgvidyutā saha

mā tvā kravyādabhi maṃstārātsaṃkasukāccara rakṣatu tvā dyau rakṣatu /
pṛthivī sūryaśca tvā rakṣatāṃ candramāśca /
antarikṣaṃ rakṣatu devahetyāḥ

bodhaśca tvā pratibodhaśca rakṣatāmasvapnaśca tvānavadrāṇaśca rakṣatām /
gopāyaṃśca tvā jāgṛviśca rakṣatām

te tvā rakṣantu te tvā gopāyantu tebhyo namastebhyaḥ svāhā

jīvebhyastvā samude vāyurindro dhātā dadhātu savitā trāyamāṇaḥ /
mā tvā prāṇo balaṃ hāsīdasuṃ te'nu hvayāmasi

mā tvā jambhaḥ saṃhanurmā tamo vidan mā jihvā barhispramayuḥ kathā syāḥ /
uttvādityā vasavo bharantūdindrāgnī svastaye

uttvā dyaurutpṛthivyutprajāpatiragrabhīt/
uttvā mṛtyoroṣadhayaḥ somarājñīrapīparan

ayaṃ devā ihaivāstvayaṃ māmutra gāditaḥ /
imaṃ sahasravīryeṇa mṛtyorutpārayāmasi

uttvā mṛtyorapīparaṃ saṃ dhamantu vayodhasaḥ /
mā tvā vyastakeśyo mā tvāgharudo rudan

āhārṣamavidaṃ tvā punarāgāḥ punarṇavaḥ /
sarvāṅga sarvaṃ te cakṣuḥ sarvamāyuśca te'vidam

vyavātte jyotirabhūdapa tvattamo akramīt/
apa tvan mṛtyuṃ nirṛtimapa yakṣmaṃ ni dadhmasi

8.2
ā rabhasvemāmamṛtasya śnuṣṭimachidyamānā jaradaṣṭirastu te /
asuṃ ta āyuḥ punarā bharāmi rajastamo mopa gā mā pra meṣṭhāḥ

jīvatāṃ jyotirabhyehyarvāṅā tvā harāmi śataśāradāya /
avamuñcan mṛtyupāśān aśastiṃ drāghīya āyuḥ prataraṃ te dadhāmi

vātātte prānamavidaṃ sūryāccakṣurahaṃ tava /
yatte manastvayi taddhārayāmi saṃ vitsvāṅgairvada jihvayālapan

prāṇena tvā dvipadāṃ catuṣpadāmagnimiva jātamabhi saṃ dhamāmi /
namaste mṛtyo cakṣuṣe namaḥ prāṇāya te'karam

ayaṃ jīvatu mā mṛtemaṃ samīrayāmasi /
kṛṇomyasmai bheṣajaṃ mṛtyo mā puruṣaṃ vadhīḥ

jīvalāṃ naghāriṣāṃ jīvantīmoṣadhīmaham /
trāyamāṇāṃ sahamānāṃ sahasvatīmiha huve'smā ariṣṭatātaye

adhi brūhi mā rabhathāḥ sṛjemaṃ tavaiva santsarvahāyāḥ ihāstu /
bhavāśarvau mṛḍataṃ śarma yacchatamapasidhya duritaṃ dhattamāyuḥ

asmai mṛtyo adhi brūhīmaṃ dayasvodito'yametu /
ariṣṭaḥ sarvāṅgaḥ suśrujjarasā śatahāyana ātmanā bhujamaśnutām

devānāṃ hetiḥ pari tvā vṛṇaktu pārayāmi tvā rajasa uttvā mṛtyorapīparam /
ārādagniṃ kravyādaṃ nirūhaṃ jīvātave te paridhiṃ dadhāmi

yatte niyānaṃ rajasaṃ mṛtyo anavadharṣyam /
patha imaṃ tasmādrakṣanto brahmāsmai varma kṛṇmasi

kṛṇomi te prāṇāpānau jarāṃ mṛtyuṃ dīrghamāyuḥ svasti /
vaivasvatena prahitān yamadūtāṃścarato'pa sedhāmi sarvān

ārādarātiṃ nirṛtiṃ paro grāhiṃ kravyādaḥ piśācān /
rakṣo yatsarvaṃ durbhūtaṃ tattama ivāpa hanmasi

agneṣṭa prānamamṛtādāyuṣmato vanve jātavedasaḥ /
yathā na riṣyā amṛtaḥ sajūrasastatte kṛṇomi tadu te samṛdhyatām

śive te stāṃ dyāvāpṛthivī asaṃtāpe abhiśriyau /
śaṃ te sūrya ā tapatu śaṃ vāto vātu te hṛde /
śivā abhi kṣarantu tvāpo divyāḥ payasvatīḥ

śivāste santvoṣadhaya uttvāhārṣamadharasyā uttarāṃ pṛthivīmabhi /
tatra tvādityau rakṣatāṃ sūryācandramasāvubhā

yatte vāsaḥ paridhānaṃ yāṃ nīviṃ kṛṇuṣe tvam /
śivaṃ te tanve tatkṛṇmaḥ saṃsparśe'drūkṣṇamastu te

yatkṣureṇa marcayatā sutejasā vaptā vapasi keśaśmaśru /
śubhaṃ mukhaṃ mā na āyuḥ pra moṣīḥ

śivau te stāṃ vrīhiyavāvabalāsāvadomadhau /
etau yakṣmaṃ vi bādhete etau muñcato aṃhasaḥ

yadaśnāsi yatpibasi dhānyaṃ kṛṣyāḥ payaḥ /
yadādyaṃ yadanādyaṃ sarvaṃ te annamaviṣaṃ kṛṇomi

ahne ca tvā rātraye cobhābhyāṃ pari dadmasi /
arāyebhyo jighatsubhya imaṃ me pari rakṣata

śataṃ te'yutaṃ hāyanān dve yuge trīṇi catvāri kṛṇmaḥ /
indrāgnī viśve devāste'nu manyantāmahṛṇīyamānāḥ

śarade tvā hemantāya vasantāya grīṣmāya pari dadmasi /
varṣāṇi tubhyaṃ syonāni yeṣu vardhanta oṣadhīḥ

mṛtyurīśe dvipadāṃ mṛtyurīśe catuṣpadām /
tasmāttvāṃ mṛtyorgopaterudbharāmi sa mā bibheḥ

so'riṣṭa na mariṣyasi na mariṣyasi mā bibheḥ /
na vai tatra mriyante no yanti adhamaṃ tamaḥ

sarvo vai tatra jīvati gauraśvaḥ puruṣaḥ paśuḥ /
yatredaṃ brahma kriyate paridhirjīvanāya kam

pari tvā pātu samānebhyo'bhicārātsabandhubhyaḥ /
amamrirbhavāmṛto'tijīvo mā te hāsiṣurasavaḥ śarīram

ye mṛtyava ekaśataṃ yā nāṣṭrā atitāryāḥ /
muñcantu tasmāttvāṃ devā agnervaiśvānarādadhi

agneḥ śarīramasi pārayiṣṇu rakṣohāsi sapatnahā /
atho amīvacātanaḥ pūtudrurnāma bheṣajam

8.3
rakṣohaṇaṃ vājinamā jigharmi mitraṃ prathiṣṭhamupa yāmi śarma /
śiśāno agniḥ kratubhiḥ samiddhaḥ sa no divā sa riṣaḥ pātu naktam

ayodaṃṣṭro arciṣā yātudhānān upa spṛśa jātavedaḥ samiddhaḥ /
ā jihvayā mūradevān rabhasva kravyādo vṛṣṭvāpi dhatsvāsan

ubhobhayāvinn upa dhehi daṃṣṭrau hiṃsraḥ śiśāno'varaṃ paraṃ ca /
utāntarikṣe pari yāhyagne jambhaiḥ saṃ dhehyabhi yātudhānān

agne tvacaṃ yātudhānasya bhindhi hiṃsrāśanirharasā hantvenam /
pra parvāṇi jātavedaḥ śṛṇīhi kravyātkraviṣṇurvi cinotvenam

yatredānīṃ paśyasi jātavedastiṣṭhantamagna uta vā carantam /
utāntarikṣe patantaṃ yātudhānaṃ tamastā vidhya śarvā śiśānaḥ

yajñairiṣūḥ saṃnamamāno agne ivācā śalyāmaśanibhirdihānaḥ /
tābhirvidhya hṛdaye yātudhānān pratīco bāhūn prati bhaṅgdhyeṣām

utārabdhāntspṛnuhi jātaveda utārebhāṇāmṛṣṭibhiryātudhānān /
agne pūrvo ni jahi śośucāna āmādaḥ kṣviṅkāstamadantvenīḥ

iha pra brūhi yatamaḥ so agne yātudhāno ya idaṃ kṛṇoti /
tamā rabhasva samidhā yaviṣṭha nṛcakṣasaścakṣuṣe randhayainam

tīkṣṇenāgne cakṣuṣā rakṣa yajñaṃ prāñcaṃ vasubhyaḥ pra ṇaya pracetaḥ /
hiṃsraṃ rakṣāṃsyabhi śośucānaṃ mā tvā dabhan yātudhānā nṛcakṣaḥ

nṛcakṣā rakṣaḥ pari paśya vikṣu tasya trīṇi prati śṛṇīhyagrā /
tasyāgne pṛṣṭīrharasā śṛṇīhi tredhā mūlaṃ yātudhānasya vṛśca

triryātudhānaḥ prasitiṃ ta etvṛtaṃ yo agne anṛtena hanti /
tamarciṣā sphūrjayan jātavedaḥ samakṣamenaṃ gṛṇate ni yuṅgdhi

yadagne adya mithunā śapāto yadvācastṛṣṭaṃ janayanta rebhāḥ /
manyormanasaḥ śaravyā jāyate yā tayā vidhya hṛdaye yātudhānān

parā śṛṇīhi tapasā yātudhānān parāgne rakṣo harasā śṛṇīhi /
parārciṣā mūradevān chṛṇīhi parāsutṛpaḥ śośucataḥ śṛṇīhi

parādya devā vṛjinaṃ śṛṇantu pratyagenaṃ śapathā yantu sṛṣṭāḥ /
vācāstenaṃ śarava ṛcchantu marman viśvasyaitu prasitiṃ yātudhānaḥ

yaḥ pauruṣeyeṇa kraviṣā samaṅkte yo aśvyena paśunā yātudhānaḥ /
yo aghnyāyā bharati kṣīramagne teṣāṃ śīrṣāṇi harasāpi vṛśca

viṣaṃ gavāṃ yātudhānā bharantāmā vṛścantāmaditaye durevāḥ /
paraiṇān devaḥ savitā dadātu parā bhāgamoṣadhīnāṃ jayantām

saṃvatsarīṇaṃ paya usriyāyāstasya māśīdyātudhāno nṛcakṣaḥ /
pīyūṣamagne yatamastitṛpsāttaṃ pratyañcamarciṣā vidhya marmaṇi

sanādagne mṛṇasi yātudhānān na tvā rakṣāṃsi pṛtanāsu jigyuḥ /
sahamūrān anu daha kravyādo mā te hetyā mukṣata daivyāyāḥ

tvaṃ no agne adharādudaktastvaṃ paścāduta rakṣā purastāt/
prati tye te ajarāsastapiṣṭhā aghaśaṃsaṃ śośucato dahantu

paścātpurastādadharādutottarātkaviḥ kāvyena pari pāhyagne /
sakhā sakhāyamajaro jarimne agne martāmamartyastvaṃ naḥ

tadagne cakṣuḥ prati dhehi rebhe śaphārujo yena paśyasi yātudhānān /
atharvavajjyotiṣā daivyena satyaṃ dhūrvantamacitaṃ nyoṣa

pari tvāgne puraṃ vayaṃ vipraṃ sahasya dhīmahi /
dhṛṣadvarṇaṃ divedive hantāraṃ bhaṅgurāvataḥ

viṣeṇa bhaṅgurāvataḥ prati sma rakṣaso jahi /
agne tigmena śociṣā tapuragrābhirarcibhiḥ

vi jyotiṣā bṛhatā bhātyagnirāvirviśvāni kṛṇute mahitvā /
prādevīrmāyāḥ sahate durevāḥ śiśīte śṛṅge rakṣobhyo vinikṣe

ye te śṛṅge ajare jātavedastigmahetī brahmasaṃśite /
tābhyāṃ durhārdamabhidāsantaṃ kimīdinam /
pratyañcamarciṣā jātavedo vi nikṣva

agnī rakṣāṃsi sedhati śukraśociramartyaḥ /
śuciḥ pāvaka īḍyaḥ

8.4
indrāsomā tapataṃ rakṣa ubjataṃ nyarpayataṃ vṛṣaṇā tamovṛdhaḥ /
parā śṛṇītamacito nyoṣataṃ hataṃ nudethāṃ ni śiśītamattriṇaḥ

indrāsomā samaghaśaṃsamabhyaghaṃ tapuryayastu caruragnimāmiva /
brahmadviṣe kravyāde ghoracakṣase dveṣo dhattamanavāyaṃ kimīdine

indrāsomā duṣkṛto vavre antaranārambhaṇe tamasi pra vidhyatam /
yato naiṣāṃ punarekaścanodayattadvāmastu sahase manyumacchavaḥ

indrāsomā vartayataṃ divo vadhaṃ saṃ pṛthivyā aghaśaṃsāya tarhaṇam /
uttakṣataṃ svaryaṃ१ parvatebhyo yena rakṣo vāvṛdhānaṃ nijūrvathaḥ

indrāsomā vartayataṃ divasparyagnitaptebhiryuvamaśmahanmabhiḥ /
tapurvadhebhirajarebhirattriṇo ni parśāne vidhyataṃ yantu nisvaram

indrāsomā pari vāṃ bhūtu viśvata iyaṃ matiḥ kakṣyāśveva vājinā /
yāṃ vāṃ hotrāṃ parihinomi medhayemā brahmāṇi nṛpatī iva jinvatam

prati smarethāṃ tujayadbhirevairhataṃ druho rakṣaso bhaṅgurāvataḥ /
indrāsomā duṣkṛte mā sugaṃ bhūdyo mā kadā cidabhidāsati druhuḥ

yo mā pākena manasā carantamabhicaṣṭe anṛtebhirvacobhiḥ /
āpa iva kāśinā samgṛbhītā asann astvasataḥ indra vaktā

ye pākaśaṃsaṃ viharanta evairye vā bhadraṃ dūṣayanti svadhābhiḥ /
ahaye vā tān pradadātu soma ā vā dadhātu nirṛterupaṣṭhe

yo no rasaṃ dipsati pitvo agne aśvānāṃ gavāṃ yastanūnām /
ripu stena steyakṛddabhrametu ni ṣa hīyatāṃ tanvā tanā ca

paraḥ so astu tanvā tanā ca tisraḥ pṛthivīradho astu viśvāḥ /
prati śuṣyatu yaśo asya devā yo mā divā dipsati yaśca naktam

suvijñānaṃ cikituṣe janāya saccāsacca vacasī paspṛdhāte /
tasyoryatsatyaṃ yataradṛjīyastaditsomo'vati hantyāsat

na vā u somo vṛjinaṃ hinoti na kṣatriyaṃ mithuyā dhārayantam /
hanti rakṣo hantyāsadvadantamubhāvindrasya prasitau śayāte

yadi vāhamanṛtadevo asmi moghaṃ vā devāmapyūhe agne /
kimasmabhyaṃ jātavedo hṛṇīṣe droghavācaste nirṛthaṃ sacantām

adyā murīya yadi yātudhāno asmi yadi vāyustatapa puruṣasya /
adhā sa vīrairdaśabhirvi yūyā yo mā moghaṃ yātudhānetyāha

yo māyātuṃ yātudhānetyāha yo vā rakṣāḥ śicirasmītyāha /
indrastaṃ hantu mahatā vadhena viśvasya jantoradhamaspadīṣṭa

pra yā jigāti khargaleva naktamapa druhustanvaṃ१ gūhamānā /
vavramanantamava sā padīṣṭia grāvāṇo ghnantu rakṣasa upabdaiḥ

vi tiṣṭhadhvaṃ maruto vikṣvicchata gṛbhāyata rakṣasaḥ saṃ pinaṣṭan /
vayo ye bhūtvā patayanti naktabhirye vā ripo dadhire deve adhvare

pra vartaya divo'śmānamindra somaśitaṃ maghavantsaṃ śiśādhi /
prākto apākto adharādudakto'bhi jahi rakṣasaḥ parvatena

eta u tye patayanti śvayātava indraṃ dipsanti dipsavo'dābhyam /
śiśīte śakraḥ piśunebhyo vadhaṃ nunaṃ sṛjadaśaniṃ yātumadbhyaḥ

indro yātūnāmabhavatparāśaro havirmathīnāmabhyāvivāsatām /
abhīdu śakraḥ paraśuryathā vanaṃ pātreva bhindantsata etu rakṣasaḥ

ulūkayātuṃ śuśulūkayātuṃ jahi śvayātumuta kokayātum /
suparṇayātumuta gṛdhrayātuṃ dṛṣadeva pra mṛṇa rakṣa indra

mā no rakṣo abhi naḍyātumāvadapocchantu mithunā ye kimīdinaḥ /
pṛthivī naḥ pārthivātpātvaṃhaso'ntarikṣaṃ divyātpātvasmān

indra jahi pumāṃsaṃ yātudhānamuta striyaṃ māyayā śāśadānām /
vigrīvāso mūradevā ṛdantu mā te dṛśantsūryamuccarantam

prati cakṣva vi cakṣvendraśca soma jāgṛtam /
rakṣobhyo vadhamasyatamaśaniṃ yātumadbhyaḥ

8.5
ayaṃ pratisaro maṇirvīro vīrāya badhyate /
vīryavāntsapatnahā śūravīraḥ paripāṇaḥ sumaṅgalaḥ

ayaṃ maṇiḥ sapatnahā suvīraḥ sahasvān vājī sahamāna ugraḥ /
pratyakkṛtyā dūṣayann eti vīraḥ

anenendro maṇinā vṛtramahann anenāsurān parābhāvayan manīṣī /
anenājayaddyāvāpṛthivī ubhe ime anenājayatpradiśaścatasraḥ

ayaṃ srāktyo maṇiḥ pratīvartaḥ pratisaraḥ /
ojasvān vimṛdho vaśī so asmān pātu sarvataḥ

tadagnirāha tadu soma āha bṛhaspatiḥ savitā tadindraḥ /
te me devāḥ purohitāḥ pratīcīḥ kṛtyāḥ pratisarairajantu

antardadhe dyāvāpṛthivī utāharuta sūryam /
te me devāḥ purohitāḥ pratīcīḥ kṛtyāḥ pratisarairajantu

ye srāktyaṃ maṇiṃ janā varmāṇi kṛṇvate /
sūrya iva divamāruhya vi kṛtyā bādhate vaśī

srāktyena maṇinā ṛṣiṇeva manīṣiṇā /
ajaiṣaṃ sarvāḥ pṛtanā vi mṛdho hanmi rakṣasaḥ

yāḥ kṛtyā āṅgirasīryāḥ kṛtyā āsurīryāḥ /
kṛtyāḥ svayaṃkṛtā yā u cānyebhirābhṛtāḥ /
ubhayīstāḥ parā yantu parāvato navatiṃ nāvyā ati

asmai maṇiṃ varma badhnantu devā indro viṣṇuḥ savitā rudro agniḥ /
prajāpatiḥ parameṣṭhī virāḍvaiśvānara ṛṣayaśca sarve

uttamo asyoṣadhīnāmanaḍvān jagatāmiva vyāghraḥ śvapadāmiva /
yamaichāmāvidāma taṃ pratispāśanamantitam

sa idvyāghro bhavatyatho siṃho atho vṛṣā /
atho sapatnakarśano yo bibhartīmaṃ maṇim

nainaṃ ghnantyapsaraso na gandharvā na martyāḥ /
sarvā diśo vi rājati yo bibhartīmaṃ maṇim

kaśyapastvāmasṛjata kaśyapastvā samairayat/
abibhastvendro mānuṣe bibhratsaṃśreṣiṇe'jayat/
maṇiṃ sahasravīryaṃ varma devā akṛṇvata

yastvā kṛtyābhiryastvā dīkṣābhiryajñairyastvā jighāṃsati /
pratyaktvamindra taṃ jahi vajreṇa śataparvaṇā

ayamidvai pratīvarta ojasvān saṃjayo maṇiḥ /
prajāṃ dhanaṃ ca rakṣatu paripāṇaḥ sumaṅgalaḥ

asapatnaṃ no adharādasapatnaṃ na uttarāt/
indrāsapatnaṃ naḥ paścājjyotiḥ śūra puraskṛdhi

varma me dyāvāpṛthivī varmāharvarma sūryaḥ /
varma ma indraścāgniśca varma dhātā dadhātu me

aindrāgnaṃ varma bahulaṃ yadugraṃ viśve devā nātividhyanti sarve /
tan me tanvaṃ trāyatāṃ sarvato bṛhadāyuṣmāṃ jaradaṣṭiryathāsāni

ā mārukṣaddevamaṇirmahyā ariṣṭatātaye /
imaṃ methimabhisaṃviśadhvaṃ tanūpānaṃ trivarūthamojase

asminn indro ni dadhātu nṛmṇamimaṃ devāso abhisaṃviśadhvam /
dīrghāyutvāya śataśāradāyāyuṣmān jaradaṣṭiryathāsat

svastidā viśāṃ patirvṛtrahā vimṛdho vaśī /
indro badhnātu te maṇiṃ jigīvāmaparājitaḥ /
somapā abhayaṅkaro vṛṣā /
8.6
yau te mātonmamārja jātāyāḥ pativedanau /
durṇāmā tatra mā gṛdhadaliṃśa uta vatsapaḥ

palālānupalālau śarkuṃ kokaṃ malimlucaṃ palījakam /
āśreṣaṃ vavrivāsasamṛkṣagrīvaṃ pramīlinam

mā saṃ vṛto mopa sṛpa ūrū māva sṛpo'ntarā /
kṛṇomyasyai bheṣajaṃ bajaṃ durṇāmacātanam

durṇāmā ca sunāmā cobhā samvṛtamicchataḥ /
arāyān apa hanmaḥ sunāmā straiṇamicchatām

yaḥ kṛṣṇaḥ keśyasura stambaja uta tuṇḍikaḥ /
arāyān asyā muṣkābhyāṃ bhaṃsaso'pa hanmasi

anujighraṃ pramṛśantaṃ kravyādamuta reriham /
arāyāṃ chvakiṣkiṇo bajaḥ piṅgo anīnaśat

yastvā svapne nipadyate bhrātā bhūtvā piteva ca /
bajastāntsahatāmitaḥ klībarūpāṃstirīṭinaḥ

yastvā svapantīṃ tsarati yastvā dipsati jāgratīm /
chāyāmiva pra tāntsūryaḥ parikrāmann anīnaśat

yaḥ kṛṇoti mṛtavatsāmavatokāmimāṃ striyam /
tamoṣadhe tvaṃ nāśayāsyāḥ kamalamañjivam

ye śālāḥ parinṛtyanti sāyaṃ gardabhanādinaḥ /
kusūlā ye ca kukṣilāḥ kakubhāḥ karumāḥ srimāḥ /
tān oṣadhe tvaṃ gandhena viṣūcīnān vi nāśaya

ye kukundhāḥ kukirabhāḥ kṛttīrdūrśāni bibhrati /
klībā iva pranṛtyanto vane ye kurvate ghoṣaṃ tān ito nāśayāmasi

ye sūryaṃ na titikṣanta ātapantamamuṃ divaḥ /
arāyān bastavāsino durgandhīṃllohitāsyān makakān nāśayāmasi

ya ātmānamatimātramaṃsa ādhāya bibhrati /
strīṇāṃ śroṇipratodina indra rakṣāṃsi nāśaya

ye pūrve badhvo yanti haste śṛṅgāni bibhrataḥ /
āpākesthāḥ prahāsina stambe ye kurvate jyotistān ito nāśayāmasi

yeṣāṃ paścātprapadāni puraḥ pārṣṇīḥ puro mukhā /
khalajāḥ śakadhūmajā uruṇḍā ye ca maṭmaṭāḥ kumbhamuṣkā ayāśavaḥ /
tān asyā brahmaṇaspate pratībodhena nāśaya

paryastākṣā apracaṅkaśā astraiṇāḥ santu paṇḍagāḥ /
ava bheṣaja pādaya ya imāṃ saṃvivṛtsatyapatiḥ svapatiṃ striyam

uddharṣiṇaṃ munikeśaṃ jambhayantaṃ marīmṛśam /
upeṣantamudumbalaṃ tuṇḍelamuta śāluḍam /
padā pra vidhya pārṣṇyā sthālīṃ gauriva spandanā

yaste garbhaṃ pratimṛśājjātaṃ vā mārayāti te /
piṅgastamugradhanvā kṛṇotu hṛdayāvidham

ye amno jatān mārayanti sūtikā anuśerate /
strībhāgān piṅgo gandharvān vāto abhramivājatu

parisṛṣṭaṃ dharayatu yaddhitaṃ māva pādi tat/
garbhaṃ ta ugrau rakṣatāṃ bheṣajau nīvibhāryau

pavīnasāttaṅgalvācchāyakāduta nagnakāt/
prajāyai patye tvā piṅgaḥ pari pātu kimīdinaḥ

dvyāsyāccaturakṣātpañcapadādanaṅgureḥ /
vṛntādabhi prasarpataḥ pari pāhi varīvṛtāt

ya āmaṃ māṃsamadanti pauruṣeyaṃ ca ye kraviḥ /
garbhān khādanti keśavāstān ito nāśayāmasi

ye sūryātparisarpanti snuṣeva śvaśurādadhi /
bajaśca teṣāṃ piṅgaśca hṛdaye'dhi ni vidhyatām

piṅga rakṣa jāyamānaṃ mā pumāṃsaṃ striyaṃ kran /
āṇḍādo garbhān mā dabhan bādhasvetaḥ kimīdinaḥ

aprajāstvaṃ mārtavatsamādrodamaghamāvayam /
vṛkṣādiva srajaṃ kṛtvāpriye prati muñca tat

8.7
yā babhravo yāśca śukrā rohiṇīruta pṛśnayaḥ /
asiknīḥ kṛṣṇā oṣadhīḥ sarvā achāvadāmasi

trāyantāmimaṃ purusaṃ yakṣmāddeveṣitādadhi /
yāsāṃ dyauḥ pitā pṛthivī mātā samudro mūlaṃ vīrudhāṃ babhūva

āpo agraṃ divyā oṣadhayaḥ /
tāste yakṣmamenasyamaṅgādaṅgādanīnaśan

prastṛṇatī stambinīrekaśuṅgāḥ pratanvatīroṣadhīrā vadāmi /
aṃśumatīḥ kaṇḍinīryā viśākhā hvayāmi te vīrudho vaiśvadevīrugrāḥ puruṣajīvanīḥ

yadvaḥ sahaḥ sahamānā vīryaṃ१ yacca vo balam /
tenemamasmādyakṣmātpuruṣaṃ muñcatauṣadhīratho kṛṇomi bheṣajam

jīvalāṃ naghāriṣāṃ jīvantīmoṣadhīmaham /
arundhatīmunnayantīṃ puṣpāṃ madhumatīmiha huve'smā ariṣṭatātaye

ihā yantu pracetaso medinīrvacaso mama /
yathemaṃ pārayāmasi puruṣaṃ duritādadhi

agnerghāso apāṃ garbho yā rohanti punarṇavāḥ /
dhruvāḥ sahasranāmnīrbheṣajīḥ santvābhṛtāḥ

avakolbā udakātmāna oṣadhayaḥ /
vyṛṣantu duritaṃ tīkṣṇaśṛṅgyaḥ

unmuñcantīrvivaruṇā ugrā yā viṣadūṣaṇīḥ /
atho balāsanāśanīḥ kṛtyādūṣaṇīśca yāstā ihā yantvoṣadhīḥ

apakrītāḥ sahīyasīrvīrudho yā abhiṣṭutāḥ /
trāyantāmasmin grāme gāmaśvaṃ puruṣaṃ paśum

madhuman mūlaṃ madhumadagramāsāṃ madhuman madhyaṃ vīrudhāṃ babhūva /
madhumatparṇaṃ madhumatpuṣpamāsāṃ madhoḥ sambhaktā amṛtasya bhakṣo ghṛtamannaṃ duhratāṃ gopurogavam

yāvatīḥ kiyatīścemāḥ pṛthivyāmadhyoṣadhīḥ /
tā mā sahasraparṇyo mṛtyormuñcantvaṃhasaḥ

vaiyāghro maṇirvīrudhāṃ trāyamāno'bhiśastipāḥ /
amīvāḥ sarvā rakṣāṃsyapa hantvadhi dūramasmat

siṃhasyeva stanathoḥ saṃ vijante'gneriva vijante ābhṛtābhyaḥ /
gavāṃ yakṣmaḥ puruṣāṇāṃ vīrudbhiratinutto nāvyā etu srotyāḥ

mumucānā oṣadhayo'gnervaiśvānarādadhi /
bhūmiṃ saṃtanvatīrita yāsāṃ rājā vanaspatiḥ

yā rohantyāṅgirasīḥ parvateṣu sameṣu ca /
tā naḥ payasvatīḥ śivā oṣadhīḥ santu śaṃ hṛde

yāścāhaṃ veda vīrudho yāśca paśyāmi cakṣuṣā /
ajñātā jānīmaśca yā yāsu vidma ca saṃbhṛtam

sarvāḥ samagrā oṣadhīrbodhantu vacaso mama /
yathemaṃ pārayāmasi puruṣaṃ duritādadhi

aśvattho darbho vīrudhāṃ somo rājāmṛtaṃ haviḥ /
vrīhiryavaśca bheṣajau divasi putrāvamartyau

ujjihīdhve stanayatyabhikrandatyoṣadhīḥ /
yadā vaḥ pṛśnimātaraḥ parjanyo retasāvati

tasyāmṛtasyemaṃ balaṃ puruṣaṃ payayāmasi /
atho kṛṇomi bheṣajaṃ yathāsacchatahāyanaḥ

varāho veda vīrudhaṃ nakulo veda bheṣajīm /
sarpā gandharvā yā vidustā asmā avase huve

yāḥ suparṇā āṅgirasīrdivyā yā raghato viduḥ /
vayāṃsi haṃsā yā viduryāsca sarve patatriṇaḥ /
mṛgā yā viduroṣadhīstā asmā avase huve

yāvatīnāmoṣadhīnāṃ gāvaḥ prāśnantyaghnyā yavatīnāmajāvayaḥ /
tāvatīstubhyamoṣadhīḥ śarma yacchantvābhṛtāḥ

yāvatīṣu manuṣyā bheṣajaṃ bhiṣajo viduḥ /
tāvatīrviśvabheṣajīrā bharāmi tvāmabhi

puṣpavatīḥ prasūmatīḥ phalinīraphalā uta /
saṃmātara iva duhrāmasmā ariṣṭatātaye

uttvāhārṣaṃ pañcaśalādatho daśaśalāduta /
atho yamasya paḍvīśādviśvasmāddevakilbiṣāt

8.8
indro manthatu manthitā śakraḥ śūraḥ puraṃdaraḥ /
yathā hanāma senā amitrāṇāṃ sahasraśaḥ

pūtirajjurupadhmānī pūtiṃ senāṃ kṛṇotvamūm /
dhūmamagniṃ parādṛśyā'mitrā hṛtsvā dadhatāṃ bhayam

amūn aśvattha niḥ śṛṇīhi khādāmūn khadirājiram /
tājadbhaṅga iva bhajantāṃ hantvenān vadhako vadhaiḥ

paruṣān amūn paruṣāhvaḥ kṛṇotu hantvenān vadhako vadhaiḥ /
kṣipraṃ śara iva bhajantāṃ bṛhajjālena saṃditāḥ

antarikṣaṃ jālamāsījjāladaṇḍā diśo mahīḥ /
tenābhidhāya dasyūnāṃ śakraḥ senāmapāvapat

bṛhaddhi jālaṃ bṛhataḥ śakrasya vājinīvataḥ /
tena śatrūn abhi sarvān nyubja yathā na mucyātai katamaścanaiṣām

bṛhatte jālaṃ bṛhata indra śūra sahasrārghasya śatavīryasya /
tena śataṃ sahasramayutaṃ nyarbudaṃ jaghāna śakro dasyūnāmabhidhāya senayā

ayaṃ loko jālamāsīcchakrasya mahato mahān /
tenāhamindrajālenāmūṃstamasābhi dadhāmi sarvān

sedirugrā vyṛddhirārtiścānapavācanā /
śramastandrīśca mohaśca tairamūn abhi dadhāmi sarvān

mṛtyave'mūn pra yachāmi mṛtyupāśairamī sitāḥ /
mṛtyorye aghalā dūtāstebhya enān prati nayāmi baddhvā

nayatāmūn mṛtyudūtā yamadūtā apombhata /
paraḥsahasrā hanyantāṃ tṛṇeḍhvenān matyaṃ bhavasya

sādhyā ekaṃ jāladaṇḍamudyatya yantyojasā /
rudrā ekaṃ vasava ekamādityaireka udyataḥ

viśve devāḥ upariṣṭādubjanto yantvojasā /
madhyena ghnanto yantu senāmaṅgiraso mahīm

vanaspatīn vānaspatyān oṣadhīruta vīrudhaḥ /
dvipāccatuṣpādiṣṇāmi yathā senāmamūṃ hanan

gandharvāpsarasaḥ sarpān devān puṇyajanān pitṝn /
dṛṣṭān adṛṣṭān iṣṇāmi yathā senāmamūṃ hanan

ima uptā mṛtyupāśā yān ākramya na mucyase /
amuṣyā hantu senāyā idaṃ kūṭaṃ sahasraśaḥ

gharmaḥ samiddho agnināyaṃ homaḥ sahasrahaḥ /
bhavaśca pṛśnibāhuśca śarva senāmamūṃ hatam

mṛtyorāṣamā padyantāṃ kṣudhaṃ sediṃ vadhaṃ bhayam /
indraścākṣujālābhyāṃ śarva senāmamūṃ hatam

parājitāḥ pra trasatāmitrā nuttā dhāvata brahmaṇā /
bṛhaspatipranuttānāṃ māmīṣāṃ moci kaścana

ava padyantāmeṣāmāyudhāni mā śakan pratidhāmiṣum /
athaiṣāṃ bahu bibhyatāmiṣavaḥ ghnantu marmaṇi

saṃ krośatāmenān dyāvāpṛthivī samantarikṣaṃ saha devatābhiḥ /
mā jñātāraṃ mā pratiṣṭhāṃ vidanta mitho vighnānā upa yantu mṛtyum

diśaścatasro'śvataryo devarathasya puroḍāśāḥ śaphā antarikṣamuddhiḥ /
dyāvāpṛthivī pakṣasī ṛtavo'bhīśavo'ntardeśāḥ kimkarā vākparirathyam

saṃvatsaro rathaḥ parivatsaro rathopastho virāḍīṣāgnī rathamukham /
indraḥ savyaṣṭhāścandramāḥ sārathiḥ

ito jayeto vi jaya saṃ jaya jaya svāhā /
ime jayantu parāmī jayantāṃ svāhaibhyo durāhāmībhyaḥ /
nīlalohitenāmūn abhyavatanomi

8.9
kutastau jātau katamaḥ so ardhaḥ kasmāllokātkatamasyāḥ pṛthivyāḥ /
vatsau virājaḥ salilādudaitāṃ tau tvā pṛchāmi katareṇa dugdhā

yo akrandayatsalilaṃ mahitvā yoniṃ kṛtvā tribhujaṃ śayānaḥ /
vatsaḥ kāmadugho virājaḥ sa guhā cakre tanvaḥ parācaiḥ

yāni trīṇi bṛhanti yeṣāṃ caturthaṃ viyunakti vācam /
brahmainadvidyāttapasā vipaścidyasminn ekaṃ yujyate yasminn ekam

bṛhataḥ pari sāmāni ṣaṣṭhātpañcādhi nirmitā /
bṛhadbṛhatyā nirmitaṃ kuto'dhi bṛhatī mitā

bṛhatī pari mātrāyā māturmātrādhi nirmitā /
māyā ha jajñe māyāyā māyāyā mātalī pari

vaiśvānarasya pratimopari dyauryāvadrodasī vibabādhe agniḥ /
tataḥ ṣaṣṭhādāmuto yanti stomā udito yantyabhi ṣaṣṭhamahnaḥ

ṣaṭtvā pṛchāma ṛṣayaḥ kaśyapeme tvaṃ hi yuktaṃ yuyukṣe yogyaṃ ca /
virājamāhurbrahmaṇaḥ pitaraṃ tāṃ no vi dhehi yatidhā sakhibhyaḥ

yāṃ pracyutāmanu yajñāḥ pracyavanta upatiṣṭhanta upatiṣṭhamānām /
yasyā vrate prasave yakṣamejati sā virāṭṛṣayaḥ parame vyoman

aprāṇaiti prāṇena prāṇatīnāṃ virāṭsvarājamabhyeti paścāt/
viśvaṃ mṛśantīmabhirūpāṃ virājaṃ paśyanti tve na tve paśyantyenām

ko virājo mithunatvaṃ pra veda ka ṛtūn ka u kalpamasyāḥ /
kramān ko asyāḥ katidhā vidugdhān ko asyā dhāma katidhā vyuṣṭīḥ

iyameva sā yā prathamā vyaucchadāsvitarāsu carati praviṣṭā /
mahānto asyāṃ mahimāno antarvadhūrjigāya navagajjanitrī

chandaḥpakṣe uṣasā pepiśāne samānaṃ yonimanu saṃ careme /
sūryapatnī saṃ carataḥ prajānatī ketumatī ajare bhūriretasā

ṛtasya panthāmanu tisra āgustrayo gharmā anu reta āguḥ /
prajāmekā jinvatyūrjamekā rāṣṭramekā rakṣati devayūnām

agnīṣomāvadadhuryā turīyāsīdyajñasya pakṣāvṛṣayaḥ kalpayantaḥ /
gāyatrīṃ triṣṭubhaṃ jagatīmanuṣṭubhaṃ bṛhadarkīṃ yajamānāya svarābharantīm

pañca vyuṣṭīranu pañca dohā gāṃ pañcanāmnīmṛtavo'nu pañca /
pañca diśaḥ pañcadaśena kḷptāstā ekamūrdhnīrabhi lokamekam

ṣaṭjātā bhūtā prathamajā ṛtasya ṣaṭu sāmāni ṣaṭahaṃ vahanti /
ṣaṭyogaṃ sīramanu sāmasāma ṣaṭāhurdyāvāpṛthivīḥ ṣaṭurvīḥ

ṣaḍāhuḥ śītān ṣaḍu māsa uṣṇān ṛtuṃ no brūta yatamo'tiriktaḥ /
sapta suparṇāḥ kavayo ni ṣeduḥ sapta chandāṃsyanu sapta dīkṣāḥ

sapta homāḥ samidho ha sapta madhūni sapta ṛtavo ha sapta /
saptājyāni pari bhūtamāyan tāḥ saptagṛdhrā iti śuśrumā vayam

sapta chandāṃsi caturuttarāṇyanyo anyasminn adhyārpitāni /
kathaṃ stomāḥ prati tiṣṭhanti teṣu tāni stomeṣu kathamārpitāni

kathaṃ gāyatrī trivṛtaṃ vyāpa kathaṃ triṣṭuppañcadaśena kalpate /
trayastriṃśena jagatī kathamanuṣṭupkathamekaviṃśaḥ

aṣṭa jātā bhūtā prathamajā ṛtasyāṣṭendra ṛtvijo daivyā ye /
aṣṭayoniraditiraṣṭaputrāstamīṃ rātrimabhi havyameti

itthaṃ śreyo manyamānedamāgamaṃ yuṣmākaṃ sakhye ahamasmi śevā /
samānajanmā kraturasti vaḥ śivaḥ sa vaḥ sarvāḥ saṃ carati prajānan

aṣṭendrasya ṣaḍyamasya ṛṣīṇāṃ sapta saptadhā /
apo manuṣyān oṣadhīstāmu pañcānu secire

kevalīndrāya duduhe hi gṛṣṭirvaśaṃ pīyūṣaṃ prathamaṃ duhānā /
athātarpayaccaturaścaturdhā devān manuṣyānasurān uta ṛṣīn

ko nu gauḥ ka ekaṛṣiḥ kimu dhāma kā āśiṣaḥ /
yakṣaṃ pṛthivyāmekavṛdekartuḥ katamo nu saḥ

eko gaureka ekaṛṣirekaṃ dhāmaikadhāśiṣaḥ /
yakṣaṃ pṛthivyāmekavṛdekarturnāti ricyate

8.10
virāḍvā idamagra āsīttasyā jātāyāḥ sarvamabibhediyamevedaṃ bhaviṣyatīti

sodakrāmatsā gārhapatye nyakrāmat/
gṛhamedhī gṛhapatirbhavati ya evaṃ veda

sodakrāmatsāhavanīye nyakrāmat/
yantyasya devā devahūtiṃ priyo devānāṃ bhavati ya evaṃ veda

sodakrāmatsā dakṣiṇāgnau nyakrāmat/
yajñarto dakṣiṇīyo vāsateyo bhavati ya evaṃ veda

sodakrāmatsā sabhāyāṃ nyakrāmat/
yantyasya sabhāṃ sabhyo bhavati ya evaṃ veda

sodakrāmatsā samitau nyakrāmat/
yantyasya samitiṃ sāmityo bhavati ya evaṃ veda

sodakrāmatsāmantraṇe nyakrāmat/
yantyasyāmantraṇamāmantraṇīyo bhavati ya evaṃ veda

sodakrāmatsāntarikṣe caturdhā vikrāntātiṣṭhat

tāṃ devamanuṣyā abruvann iyameva tadveda yadubhaya upajīvememāmupa hvayāmahā iti

tāmupāhvayanta

ūrja ehi svadha ehi sūnṛta ehīrāvatyehīti

tasyā indro vatsa āsīdgāyatryabhidhānyabhramūdhaḥ

bṛhacca rathaṃtaraṃ ca dvau stanāvāstāṃ yajñāyajñiyaṃ ca vāmadevyaṃ ca dvau

oṣadhīreva rathaṃtareṇa devā aduhran vyaco bṛhatā

apo vāmadevyena yajñaṃ yajñāyajñiyena

oṣadhīrevāsmai rathaṃtaraṃ duhe vyaco bṛhat

apo vāmadevyaṃ yajñaṃ yajñāyajñiyaṃ ya veda

(8.12)
sodakrāmatsā vanaspatīn āgacchattāṃ vanaspatayo'ghnata sā saṃvatsare samabhavat/
tasmādvanaspatīnāṃ saṃvatsare vṛkṇamapi rohati vṛścate'syāpriyo bhrātṛvyo ya evaṃ veda

sodakrāmatsā pitṝn āgacchattāṃ pitaro'ghnata sā māsi samabhavat/
tasmātpitṛbhyo māsyupamāsyaṃ dadati pra pitṛyāṇaṃ panthāṃ jānāti ya evaṃ veda

sodakrāmatsā devān āgacchattāṃ devā aghnata sārdhamāse samabhavat/
tasmāddevebhyo'rdhamāse vaṣaṭkurvanti pra devayānaṃ panthāṃ jānāti ya evaṃ veda

sodakrāmatsā manuṣyān āgacchattāṃ manuṣyā aghnata sā sadyaḥ samabhavat/
tasmān manuṣyebhya ubhayadyurupa harantyupāsya gṛhe haranti ya evaṃ veda

(8.13)
sodakrāmatsāsurān āgacchattāmasurā upāhvayanta māya ehīti /
tasyā virocanaḥ prāhrādirvatsa āsīdayaspātraṃ pātram /
tāṃ dvimūrdhārtvyo'dhoktāṃ māyāmevādhok//
tāṃ māyāmasurā upa jīvantyupajīvanīyo bhavati ya evaṃ veda

sodakrāmatsā pitṝn āgacchattāṃ pitara upāhvayanta svadha ehīti /
tasyā yamo rājā vatsa āsīdrajatapātraṃ pātram /
tāmantako mārtyavo'dhoktāṃ svadhāmevādhok/
tāṃ svadhāṃ pitara upa jīvantyupajīvanīyo bhavati ya evaṃ veda

sodakrāmatsā manuṣyān āgacchattāṃ manuṣyā upāhvayanterāvatyehīti /
tasyā manurvaivasvato vatsa āsītpṛthivī pātram /
tāṃ pṛthī vainyo'dhoktāṃ kṛṣiṃ ca sasyaṃ cādhok/
te svadhāṃ kṛṣiṃ ca sasyaṃ ca manuṣyā upa jīvanti kṛṣṭarādhirupajīvanīyo bhavati ya evaṃ veda

sodakrāmatsā saptaṛṣīn āgacchattāṃ saptaṛṣaya upāhvayanta brahmaṇvatyehīti /
tasyāḥ somo rājā vatsa āsīcchandaḥ pātram /
tāṃ bṛhaspatirāṅgiraso'dhoktāṃ brahma ca tapaścādhok/
tadbrahma ca tapaśca saptaṛṣaya upa jīvanti brahmavarcasyupajīvanīyo bhavati ya evaṃ veda

(8.14)
sodakrāmatsā devān āgacchattāṃ devā upāhvayantorja ehīti /
tasyā indro vatsa āsīccamasaḥ pātram /
tāṃ devaḥ savitādhoktāmūrjāmevādhok/
tāmūrjāṃ devā upa jīvantyupajīvanīyo bhavati ya evaṃ veda

sodakrāmatsā gandharvāpsarasa āgacchattāṃ gandharvāpsarasa upāhvayanta puṇyagandha ehīti /
tasyāścitrarathaḥ sauryavarcaso vatsa āsītpuṣkaraparṇaṃ pātram /
tāṃ vasuruciḥ sauryavarcaso'dhoktāṃ puṇyameva gandhamadhok/
taṃ puṇyaṃ gandhaṃ gandharvāpsarasa upa jīvanti puṇyagandhirupajīvanīyo bhavati ya evaṃ veda

sodakrāmatsetarajanān āgacchattāmitarajanā upāhvayanta tirodha ehīti /
tasyāḥ kubero vaiśravaṇo vatsa āsīdāmapātraṃ pātram /
tāṃ rajatanābhiḥ kaberako'dhoktāṃ tirodhāmevādhok/
tāṃ tirodhāmatirajanā pitara upa jīvanti tiro dhatte sarvaṃ pāpmānamupajīvanīyo bhavati ya evaṃ veda

sodakrāmatsā sarpān āgacchattāṃ sarpā upāhvayanta viṣavatyehīti /
tasyāstakṣako vaiśaleyo vatsa āsīdalābupātraṃ pātram /
tāṃ dhṛtarāṣṭra airāvato'dhoktāṃ viṣamevādhok/
tadviṣaṃ sarpā upa jīvantyupajīvanīyo bhavati ya evaṃ veda

tadyasmā evaṃ viduṣe'lābunābhiṣiñcetpratyāhanyāt

na ca pratyāhanyān manasā tvā pratyāhanmīti pratyāhanyāt

yatpratyāhanti viṣameva tatpratyāhanti

viṣamevāsyāpriyaṃ bhrātṛvyamanuviṣicyate ya evaṃ veda