અથર્વવેદ · અધ્યાય 8

સૂક્તમ્ ૧
સૂક્તમ્ ૨
સૂક્તમ્ ૩
સૂક્તમ્ ૪
સૂક્તમ્ ૫
સૂક્તમ્ ૬
સૂક્તમ્ ૭
સૂક્તમ્ ૮
સૂક્તમ્ ૯
સૂક્તમ્ ૧૦
સૂક્તમ્ ૧૧
સૂક્તમ્ ૧૨
સૂક્તમ્ ૧૩
સૂક્તમ્ ૧૪
8.1
અન્તકાય મૃત્યવે નમઃ પ્રાના અપાના ઇહ તે રમન્તામ્ ।
ઇહાયમસ્તુ પુરુષઃ સહાસુના સૂર્યસ્ય ભાગે અમૃતસ્ય લોકે

ઉદેનં ભગો અગ્રભીદુદેનં સોમો અંશુમાન્ ।
ઉદેનં મરુતો દેવા ઉદિન્દ્રાગ્ની સ્વસ્તયે

ઇહ તેઽસુરિહ પ્રાણ ઇહાયુરિહ તે મનઃ ।
ઉત્ત્વા નિરૃત્યાઃ પાશેભ્યો દૈવ્યા વચા ભરામસિ

ઉત્ક્રામાતઃ પુરુષ માવ પત્થા મૃત્યોઃ પડ્વીષમવમુઞ્ચમાનઃ ।
મા છિત્થા અસ્માલ્લોકાદગ્નેઃ સૂર્યસ્ય સંદૃશઃ

તુભ્યં વાતઃ પવતાં માતરિશ્વા તુભ્યં વર્ષન્ત્વમૃતાન્યાપઃ ।
સૂર્યસ્તે તન્વે શં તપાતિ ત્વાં મૃત્યુર્દયતાં મા પ્ર મેષ્ઠાઃ

ઉદ્યાનં તે પુરુષ નાવયાનં જીવાતું તે દક્ષતાતિં કૃનોમિ ।
આ હિ રોહેમમમૃતં સુખં રથમથ જિર્વિર્વિદથમા વદાસિ

મા તે મનસ્તત્ર ગાન્ મા તિરો ભૂન્ મા જીવેભ્યઃ પ્ર મદો માનુ ગાઃ પિતૄન્ ।
વિશ્વે દેવા અભિ રક્ષન્તુ ત્વેહ

મા ગતાનામા દીધીથા યે નયન્તિ પરાવતમ્ ।
આ રોહ તમસો જ્યોતિરેહ્યા તે હસ્તૌ રભામહે

શ્યામશ્ચ ત્વા મા શબલશ્ચ પ્રેષિતૌ યમસ્ય યૌ પથિરક્ષી શ્વાનૌ ।
અર્વાઙેહિ મા વિ દીધ્યો માત્ર તિષ્ઠઃ પરાઙ્મનાઃ

મૈતં પન્થામનુ ગા ભીમ એષ યેન પૂર્વં નેયથ તં બ્રવીમિ ।
તમ એતત્પુરુષ મા પ્ર પત્થા ભયં પરસ્તાદભયં તે અર્વાક્

રક્ષન્તુ ત્વાગ્નયો યે અપ્સ્વન્તા રક્ષતુ ત્વા મનુષ્યા યમિન્ધતે ।
વૈશ્વાનરો રક્ષતુ જાતવેદા દિવ્યસ્ત્વા મા પ્ર ધાગ્વિદ્યુતા સહ

મા ત્વા ક્રવ્યાદભિ મંસ્તારાત્સંકસુકાચ્ચર રક્ષતુ ત્વા દ્યૌ રક્ષતુ ।
પૃથિવી સૂર્યશ્ચ ત્વા રક્ષતાં ચન્દ્રમાશ્ચ ।
અન્તરિક્ષં રક્ષતુ દેવહેત્યાઃ

બોધશ્ચ ત્વા પ્રતિબોધશ્ચ રક્ષતામસ્વપ્નશ્ચ ત્વાનવદ્રાણશ્ચ રક્ષતામ્ ।
ગોપાયંશ્ચ ત્વા જાગૃવિશ્ચ રક્ષતામ્

તે ત્વા રક્ષન્તુ તે ત્વા ગોપાયન્તુ તેભ્યો નમસ્તેભ્યઃ સ્વાહા

જીવેભ્યસ્ત્વા સમુદે વાયુરિન્દ્રો ધાતા દધાતુ સવિતા ત્રાયમાણઃ ।
મા ત્વા પ્રાણો બલં હાસીદસું તેઽનુ હ્વયામસિ

મા ત્વા જમ્ભઃ સંહનુર્મા તમો વિદન્ મા જિહ્વા બર્હિસ્પ્રમયુઃ કથા સ્યાઃ ।
ઉત્ત્વાદિત્યા વસવો ભરન્તૂદિન્દ્રાગ્ની સ્વસ્તયે

ઉત્ત્વા દ્યૌરુત્પૃથિવ્યુત્પ્રજાપતિરગ્રભીત્।
ઉત્ત્વા મૃત્યોરોષધયઃ સોમરાજ્ઞીરપીપરન્

અયં દેવા ઇહૈવાસ્ત્વયં મામુત્ર ગાદિતઃ ।
ઇમં સહસ્રવીર્યેણ મૃત્યોરુત્પારયામસિ

ઉત્ત્વા મૃત્યોરપીપરં સં ધમન્તુ વયોધસઃ ।
મા ત્વા વ્યસ્તકેશ્યો મા ત્વાઘરુદો રુદન્

આહાર્ષમવિદં ત્વા પુનરાગાઃ પુનર્ણવઃ ।
સર્વાઙ્ગ સર્વં તે ચક્ષુઃ સર્વમાયુશ્ચ તેઽવિદમ્

વ્યવાત્તે જ્યોતિરભૂદપ ત્વત્તમો અક્રમીત્।
અપ ત્વન્ મૃત્યું નિરૃતિમપ યક્ષ્મં નિ દધ્મસિ

8.2
આ રભસ્વેમામમૃતસ્ય શ્નુષ્ટિમછિદ્યમાના જરદષ્ટિરસ્તુ તે ।
અસું ત આયુઃ પુનરા ભરામિ રજસ્તમો મોપ ગા મા પ્ર મેષ્ઠાઃ

જીવતાં જ્યોતિરભ્યેહ્યર્વાઙા ત્વા હરામિ શતશારદાય ।
અવમુઞ્ચન્ મૃત્યુપાશાન્ અશસ્તિં દ્રાઘીય આયુઃ પ્રતરં તે દધામિ

વાતાત્તે પ્રાનમવિદં સૂર્યાચ્ચક્ષુરહં તવ ।
યત્તે મનસ્ત્વયિ તદ્ધારયામિ સં વિત્સ્વાઙ્ગૈર્વદ જિહ્વયાલપન્

પ્રાણેન ત્વા દ્વિપદાં ચતુષ્પદામગ્નિમિવ જાતમભિ સં ધમામિ ।
નમસ્તે મૃત્યો ચક્ષુષે નમઃ પ્રાણાય તેઽકરમ્

અયં જીવતુ મા મૃતેમં સમીરયામસિ ।
કૃણોમ્યસ્મૈ ભેષજં મૃત્યો મા પુરુષં વધીઃ

જીવલાં નઘારિષાં જીવન્તીમોષધીમહમ્ ।
ત્રાયમાણાં સહમાનાં સહસ્વતીમિહ હુવેઽસ્મા અરિષ્ટતાતયે

અધિ બ્રૂહિ મા રભથાઃ સૃજેમં તવૈવ સન્ત્સર્વહાયાઃ ઇહાસ્તુ ।
ભવાશર્વૌ મૃડતં શર્મ યચ્છતમપસિધ્ય દુરિતં ધત્તમાયુઃ

અસ્મૈ મૃત્યો અધિ બ્રૂહીમં દયસ્વોદિતોઽયમેતુ ।
અરિષ્ટઃ સર્વાઙ્ગઃ સુશ્રુજ્જરસા શતહાયન આત્મના ભુજમશ્નુતામ્

દેવાનાં હેતિઃ પરિ ત્વા વૃણક્તુ પારયામિ ત્વા રજસ ઉત્ત્વા મૃત્યોરપીપરમ્ ।
આરાદગ્નિં ક્રવ્યાદં નિરૂહં જીવાતવે તે પરિધિં દધામિ

યત્તે નિયાનં રજસં મૃત્યો અનવધર્ષ્યમ્ ।
પથ ઇમં તસ્માદ્રક્ષન્તો બ્રહ્માસ્મૈ વર્મ કૃણ્મસિ

કૃણોમિ તે પ્રાણાપાનૌ જરાં મૃત્યું દીર્ઘમાયુઃ સ્વસ્તિ ।
વૈવસ્વતેન પ્રહિતાન્ યમદૂતાંશ્ચરતોઽપ સેધામિ સર્વાન્

આરાદરાતિં નિરૃતિં પરો ગ્રાહિં ક્રવ્યાદઃ પિશાચાન્ ।
રક્ષો યત્સર્વં દુર્ભૂતં તત્તમ ઇવાપ હન્મસિ

અગ્નેષ્ટ પ્રાનમમૃતાદાયુષ્મતો વન્વે જાતવેદસઃ ।
યથા ન રિષ્યા અમૃતઃ સજૂરસસ્તત્તે કૃણોમિ તદુ તે સમૃધ્યતામ્

શિવે તે સ્તાં દ્યાવાપૃથિવી અસંતાપે અભિશ્રિયૌ ।
શં તે સૂર્ય આ તપતુ શં વાતો વાતુ તે હૃદે ।
શિવા અભિ ક્ષરન્તુ ત્વાપો દિવ્યાઃ પયસ્વતીઃ

શિવાસ્તે સન્ત્વોષધય ઉત્ત્વાહાર્ષમધરસ્યા ઉત્તરાં પૃથિવીમભિ ।
તત્ર ત્વાદિત્યૌ રક્ષતાં સૂર્યાચન્દ્રમસાવુભા

યત્તે વાસઃ પરિધાનં યાં નીવિં કૃણુષે ત્વમ્ ।
શિવં તે તન્વે તત્કૃણ્મઃ સંસ્પર્શેઽદ્રૂક્ષ્ણમસ્તુ તે

યત્ક્ષુરેણ મર્ચયતા સુતેજસા વપ્તા વપસિ કેશશ્મશ્રુ ।
શુભં મુખં મા ન આયુઃ પ્ર મોષીઃ

શિવૌ તે સ્તાં વ્રીહિયવાવબલાસાવદોમધૌ ।
એતૌ યક્ષ્મં વિ બાધેતે એતૌ મુઞ્ચતો અંહસઃ

યદશ્નાસિ યત્પિબસિ ધાન્યં કૃષ્યાઃ પયઃ ।
યદાદ્યં યદનાદ્યં સર્વં તે અન્નમવિષં કૃણોમિ

અહ્ને ચ ત્વા રાત્રયે ચોભાભ્યાં પરિ દદ્મસિ ।
અરાયેભ્યો જિઘત્સુભ્ય ઇમં મે પરિ રક્ષત

શતં તેઽયુતં હાયનાન્ દ્વે યુગે ત્રીણિ ચત્વારિ કૃણ્મઃ ।
ઇન્દ્રાગ્ની વિશ્વે દેવાસ્તેઽનુ મન્યન્તામહૃણીયમાનાઃ

શરદે ત્વા હેમન્તાય વસન્તાય ગ્રીષ્માય પરિ દદ્મસિ ।
વર્ષાણિ તુભ્યં સ્યોનાનિ યેષુ વર્ધન્ત ઓષધીઃ

મૃત્યુરીશે દ્વિપદાં મૃત્યુરીશે ચતુષ્પદામ્ ।
તસ્માત્ત્વાં મૃત્યોર્ગોપતેરુદ્ભરામિ સ મા બિભેઃ

સોઽરિષ્ટ ન મરિષ્યસિ ન મરિષ્યસિ મા બિભેઃ ।
ન વૈ તત્ર મ્રિયન્તે નો યન્તિ અધમં તમઃ

સર્વો વૈ તત્ર જીવતિ ગૌરશ્વઃ પુરુષઃ પશુઃ ।
યત્રેદં બ્રહ્મ ક્રિયતે પરિધિર્જીવનાય કમ્

પરિ ત્વા પાતુ સમાનેભ્યોઽભિચારાત્સબન્ધુભ્યઃ ।
અમમ્રિર્ભવામૃતોઽતિજીવો મા તે હાસિષુરસવઃ શરીરમ્

યે મૃત્યવ એકશતં યા નાષ્ટ્રા અતિતાર્યાઃ ।
મુઞ્ચન્તુ તસ્માત્ત્વાં દેવા અગ્નેર્વૈશ્વાનરાદધિ

અગ્નેઃ શરીરમસિ પારયિષ્ણુ રક્ષોહાસિ સપત્નહા ।
અથો અમીવચાતનઃ પૂતુદ્રુર્નામ ભેષજમ્

8.3
રક્ષોહણં વાજિનમા જિઘર્મિ મિત્રં પ્રથિષ્ઠમુપ યામિ શર્મ ।
શિશાનો અગ્નિઃ ક્રતુભિઃ સમિદ્ધઃ સ નો દિવા સ રિષઃ પાતુ નક્તમ્

અયોદંષ્ટ્રો અર્ચિષા યાતુધાનાન્ ઉપ સ્પૃશ જાતવેદઃ સમિદ્ધઃ ।
આ જિહ્વયા મૂરદેવાન્ રભસ્વ ક્રવ્યાદો વૃષ્ટ્વાપિ ધત્સ્વાસન્

ઉભોભયાવિન્ન્ ઉપ ધેહિ દંષ્ટ્રૌ હિંસ્રઃ શિશાનોઽવરં પરં ચ ।
ઉતાન્તરિક્ષે પરિ યાહ્યગ્ને જમ્ભૈઃ સં ધેહ્યભિ યાતુધાનાન્

અગ્ને ત્વચં યાતુધાનસ્ય ભિન્ધિ હિંસ્રાશનિર્હરસા હન્ત્વેનમ્ ।
પ્ર પર્વાણિ જાતવેદઃ શૃણીહિ ક્રવ્યાત્ક્રવિષ્ણુર્વિ ચિનોત્વેનમ્

યત્રેદાનીં પશ્યસિ જાતવેદસ્તિષ્ઠન્તમગ્ન ઉત વા ચરન્તમ્ ।
ઉતાન્તરિક્ષે પતન્તં યાતુધાનં તમસ્તા વિધ્ય શર્વા શિશાનઃ

યજ્ઞૈરિષૂઃ સંનમમાનો અગ્ને ઇવાચા શલ્યામશનિભિર્દિહાનઃ ।
તાભિર્વિધ્ય હૃદયે યાતુધાનાન્ પ્રતીચો બાહૂન્ પ્રતિ ભઙ્ગ્ધ્યેષામ્

ઉતારબ્ધાન્ત્સ્પૃનુહિ જાતવેદ ઉતારેભાણામૃષ્ટિભિર્યાતુધાનાન્ ।
અગ્ને પૂર્વો નિ જહિ શોશુચાન આમાદઃ ક્ષ્વિઙ્કાસ્તમદન્ત્વેનીઃ

ઇહ પ્ર બ્રૂહિ યતમઃ સો અગ્ને યાતુધાનો ય ઇદં કૃણોતિ ।
તમા રભસ્વ સમિધા યવિષ્ઠ નૃચક્ષસશ્ચક્ષુષે રન્ધયૈનમ્

તીક્ષ્ણેનાગ્ને ચક્ષુષા રક્ષ યજ્ઞં પ્રાઞ્ચં વસુભ્યઃ પ્ર ણય પ્રચેતઃ ।
હિંસ્રં રક્ષાંસ્યભિ શોશુચાનં મા ત્વા દભન્ યાતુધાના નૃચક્ષઃ

નૃચક્ષા રક્ષઃ પરિ પશ્ય વિક્ષુ તસ્ય ત્રીણિ પ્રતિ શૃણીહ્યગ્રા ।
તસ્યાગ્ને પૃષ્ટીર્હરસા શૃણીહિ ત્રેધા મૂલં યાતુધાનસ્ય વૃશ્ચ

ત્રિર્યાતુધાનઃ પ્રસિતિં ત એત્વૃતં યો અગ્ને અનૃતેન હન્તિ ।
તમર્ચિષા સ્ફૂર્જયન્ જાતવેદઃ સમક્ષમેનં ગૃણતે નિ યુઙ્ગ્ધિ

યદગ્ને અદ્ય મિથુના શપાતો યદ્વાચસ્તૃષ્ટં જનયન્ત રેભાઃ ।
મન્યોર્મનસઃ શરવ્યા જાયતે યા તયા વિધ્ય હૃદયે યાતુધાનાન્

પરા શૃણીહિ તપસા યાતુધાનાન્ પરાગ્ને રક્ષો હરસા શૃણીહિ ।
પરાર્ચિષા મૂરદેવાન્ છૃણીહિ પરાસુતૃપઃ શોશુચતઃ શૃણીહિ

પરાદ્ય દેવા વૃજિનં શૃણન્તુ પ્રત્યગેનં શપથા યન્તુ સૃષ્ટાઃ ।
વાચાસ્તેનં શરવ ઋચ્છન્તુ મર્મન્ વિશ્વસ્યૈતુ પ્રસિતિં યાતુધાનઃ

યઃ પૌરુષેયેણ ક્રવિષા સમઙ્ક્તે યો અશ્વ્યેન પશુના યાતુધાનઃ ।
યો અઘ્ન્યાયા ભરતિ ક્ષીરમગ્ને તેષાં શીર્ષાણિ હરસાપિ વૃશ્ચ

વિષં ગવાં યાતુધાના ભરન્તામા વૃશ્ચન્તામદિતયે દુરેવાઃ ।
પરૈણાન્ દેવઃ સવિતા દદાતુ પરા ભાગમોષધીનાં જયન્તામ્

સંવત્સરીણં પય ઉસ્રિયાયાસ્તસ્ય માશીદ્યાતુધાનો નૃચક્ષઃ ।
પીયૂષમગ્ને યતમસ્તિતૃપ્સાત્તં પ્રત્યઞ્ચમર્ચિષા વિધ્ય મર્મણિ

સનાદગ્ને મૃણસિ યાતુધાનાન્ ન ત્વા રક્ષાંસિ પૃતનાસુ જિગ્યુઃ ।
સહમૂરાન્ અનુ દહ ક્રવ્યાદો મા તે હેત્યા મુક્ષત દૈવ્યાયાઃ

ત્વં નો અગ્ને અધરાદુદક્તસ્ત્વં પશ્ચાદુત રક્ષા પુરસ્તાત્।
પ્રતિ ત્યે તે અજરાસસ્તપિષ્ઠા અઘશંસં શોશુચતો દહન્તુ

પશ્ચાત્પુરસ્તાદધરાદુતોત્તરાત્કવિઃ કાવ્યેન પરિ પાહ્યગ્ને ।
સખા સખાયમજરો જરિમ્ને અગ્ને મર્તામમર્ત્યસ્ત્વં નઃ

તદગ્ને ચક્ષુઃ પ્રતિ ધેહિ રેભે શફારુજો યેન પશ્યસિ યાતુધાનાન્ ।
અથર્વવજ્જ્યોતિષા દૈવ્યેન સત્યં ધૂર્વન્તમચિતં ન્યોષ

પરિ ત્વાગ્ને પુરં વયં વિપ્રં સહસ્ય ધીમહિ ।
ધૃષદ્વર્ણં દિવેદિવે હન્તારં ભઙ્ગુરાવતઃ

વિષેણ ભઙ્ગુરાવતઃ પ્રતિ સ્મ રક્ષસો જહિ ।
અગ્ને તિગ્મેન શોચિષા તપુરગ્રાભિરર્ચિભિઃ

વિ જ્યોતિષા બૃહતા ભાત્યગ્નિરાવિર્વિશ્વાનિ કૃણુતે મહિત્વા ।
પ્રાદેવીર્માયાઃ સહતે દુરેવાઃ શિશીતે શૃઙ્ગે રક્ષોભ્યો વિનિક્ષે

યે તે શૃઙ્ગે અજરે જાતવેદસ્તિગ્મહેતી બ્રહ્મસંશિતે ।
તાભ્યાં દુર્હાર્દમભિદાસન્તં કિમીદિનમ્ ।
પ્રત્યઞ્ચમર્ચિષા જાતવેદો વિ નિક્ષ્વ

અગ્ની રક્ષાંસિ સેધતિ શુક્રશોચિરમર્ત્યઃ ।
શુચિઃ પાવક ઈડ્યઃ

8.4
ઇન્દ્રાસોમા તપતં રક્ષ ઉબ્જતં ન્યર્પયતં વૃષણા તમોવૃધઃ ।
પરા શૃણીતમચિતો ન્યોષતં હતં નુદેથાં નિ શિશીતમત્ત્રિણઃ

ઇન્દ્રાસોમા સમઘશંસમભ્યઘં તપુર્યયસ્તુ ચરુરગ્નિમામિવ ।
બ્રહ્મદ્વિષે ક્રવ્યાદે ઘોરચક્ષસે દ્વેષો ધત્તમનવાયં કિમીદિને

ઇન્દ્રાસોમા દુષ્કૃતો વવ્રે અન્તરનારમ્ભણે તમસિ પ્ર વિધ્યતમ્ ।
યતો નૈષાં પુનરેકશ્ચનોદયત્તદ્વામસ્તુ સહસે મન્યુમચ્છવઃ

ઇન્દ્રાસોમા વર્તયતં દિવો વધં સં પૃથિવ્યા અઘશંસાય તર્હણમ્ ।
ઉત્તક્ષતં સ્વર્યં૧ પર્વતેભ્યો યેન રક્ષો વાવૃધાનં નિજૂર્વથઃ

ઇન્દ્રાસોમા વર્તયતં દિવસ્પર્યગ્નિતપ્તેભિર્યુવમશ્મહન્મભિઃ ।
તપુર્વધેભિરજરેભિરત્ત્રિણો નિ પર્શાને વિધ્યતં યન્તુ નિસ્વરમ્

ઇન્દ્રાસોમા પરિ વાં ભૂતુ વિશ્વત ઇયં મતિઃ કક્ષ્યાશ્વેવ વાજિના ।
યાં વાં હોત્રાં પરિહિનોમિ મેધયેમા બ્રહ્માણિ નૃપતી ઇવ જિન્વતમ્

પ્રતિ સ્મરેથાં તુજયદ્ભિરેવૈર્હતં દ્રુહો રક્ષસો ભઙ્ગુરાવતઃ ।
ઇન્દ્રાસોમા દુષ્કૃતે મા સુગં ભૂદ્યો મા કદા ચિદભિદાસતિ દ્રુહુઃ

યો મા પાકેન મનસા ચરન્તમભિચષ્ટે અનૃતેભિર્વચોભિઃ ।
આપ ઇવ કાશિના સમ્ગૃભીતા અસન્ન્ અસ્ત્વસતઃ ઇન્દ્ર વક્તા

યે પાકશંસં વિહરન્ત એવૈર્યે વા ભદ્રં દૂષયન્તિ સ્વધાભિઃ ।
અહયે વા તાન્ પ્રદદાતુ સોમ આ વા દધાતુ નિરૃતેરુપષ્ઠે

યો નો રસં દિપ્સતિ પિત્વો અગ્ને અશ્વાનાં ગવાં યસ્તનૂનામ્ ।
રિપુ સ્તેન સ્તેયકૃદ્દભ્રમેતુ નિ ષ હીયતાં તન્વા તના ચ

પરઃ સો અસ્તુ તન્વા તના ચ તિસ્રઃ પૃથિવીરધો અસ્તુ વિશ્વાઃ ।
પ્રતિ શુષ્યતુ યશો અસ્ય દેવા યો મા દિવા દિપ્સતિ યશ્ચ નક્તમ્

સુવિજ્ઞાનં ચિકિતુષે જનાય સચ્ચાસચ્ચ વચસી પસ્પૃધાતે ।
તસ્યોર્યત્સત્યં યતરદૃજીયસ્તદિત્સોમોઽવતિ હન્ત્યાસત્

ન વા ઉ સોમો વૃજિનં હિનોતિ ન ક્ષત્રિયં મિથુયા ધારયન્તમ્ ।
હન્તિ રક્ષો હન્ત્યાસદ્વદન્તમુભાવિન્દ્રસ્ય પ્રસિતૌ શયાતે

યદિ વાહમનૃતદેવો અસ્મિ મોઘં વા દેવામપ્યૂહે અગ્ને ।
કિમસ્મભ્યં જાતવેદો હૃણીષે દ્રોઘવાચસ્તે નિરૃથં સચન્તામ્

અદ્યા મુરીય યદિ યાતુધાનો અસ્મિ યદિ વાયુસ્તતપ પુરુષસ્ય ।
અધા સ વીરૈર્દશભિર્વિ યૂયા યો મા મોઘં યાતુધાનેત્યાહ

યો માયાતું યાતુધાનેત્યાહ યો વા રક્ષાઃ શિચિરસ્મીત્યાહ ।
ઇન્દ્રસ્તં હન્તુ મહતા વધેન વિશ્વસ્ય જન્તોરધમસ્પદીષ્ટ

પ્ર યા જિગાતિ ખર્ગલેવ નક્તમપ દ્રુહુસ્તન્વં૧ ગૂહમાના ।
વવ્રમનન્તમવ સા પદીષ્ટિઅ ગ્રાવાણો ઘ્નન્તુ રક્ષસ ઉપબ્દૈઃ

વિ તિષ્ઠધ્વં મરુતો વિક્ષ્વિચ્છત ગૃભાયત રક્ષસઃ સં પિનષ્ટન્ ।
વયો યે ભૂત્વા પતયન્તિ નક્તભિર્યે વા રિપો દધિરે દેવે અધ્વરે

પ્ર વર્તય દિવોઽશ્માનમિન્દ્ર સોમશિતં મઘવન્ત્સં શિશાધિ ।
પ્રાક્તો અપાક્તો અધરાદુદક્તોઽભિ જહિ રક્ષસઃ પર્વતેન

એત ઉ ત્યે પતયન્તિ શ્વયાતવ ઇન્દ્રં દિપ્સન્તિ દિપ્સવોઽદાભ્યમ્ ।
શિશીતે શક્રઃ પિશુનેભ્યો વધં નુનં સૃજદશનિં યાતુમદ્ભ્યઃ

ઇન્દ્રો યાતૂનામભવત્પરાશરો હવિર્મથીનામભ્યાવિવાસતામ્ ।
અભીદુ શક્રઃ પરશુર્યથા વનં પાત્રેવ ભિન્દન્ત્સત એતુ રક્ષસઃ

ઉલૂકયાતું શુશુલૂકયાતું જહિ શ્વયાતુમુત કોકયાતુમ્ ।
સુપર્ણયાતુમુત ગૃધ્રયાતું દૃષદેવ પ્ર મૃણ રક્ષ ઇન્દ્ર

મા નો રક્ષો અભિ નડ્યાતુમાવદપોચ્છન્તુ મિથુના યે કિમીદિનઃ ।
પૃથિવી નઃ પાર્થિવાત્પાત્વંહસોઽન્તરિક્ષં દિવ્યાત્પાત્વસ્માન્

ઇન્દ્ર જહિ પુમાંસં યાતુધાનમુત સ્ત્રિયં માયયા શાશદાનામ્ ।
વિગ્રીવાસો મૂરદેવા ઋદન્તુ મા તે દૃશન્ત્સૂર્યમુચ્ચરન્તમ્

પ્રતિ ચક્ષ્વ વિ ચક્ષ્વેન્દ્રશ્ચ સોમ જાગૃતમ્ ।
રક્ષોભ્યો વધમસ્યતમશનિં યાતુમદ્ભ્યઃ

8.5
અયં પ્રતિસરો મણિર્વીરો વીરાય બધ્યતે ।
વીર્યવાન્ત્સપત્નહા શૂરવીરઃ પરિપાણઃ સુમઙ્ગલઃ

અયં મણિઃ સપત્નહા સુવીરઃ સહસ્વાન્ વાજી સહમાન ઉગ્રઃ ।
પ્રત્યક્કૃત્યા દૂષયન્ન્ એતિ વીરઃ

અનેનેન્દ્રો મણિના વૃત્રમહન્ન્ અનેનાસુરાન્ પરાભાવયન્ મનીષી ।
અનેનાજયદ્દ્યાવાપૃથિવી ઉભે ઇમે અનેનાજયત્પ્રદિશશ્ચતસ્રઃ

અયં સ્રાક્ત્યો મણિઃ પ્રતીવર્તઃ પ્રતિસરઃ ।
ઓજસ્વાન્ વિમૃધો વશી સો અસ્માન્ પાતુ સર્વતઃ

તદગ્નિરાહ તદુ સોમ આહ બૃહસ્પતિઃ સવિતા તદિન્દ્રઃ ।
તે મે દેવાઃ પુરોહિતાઃ પ્રતીચીઃ કૃત્યાઃ પ્રતિસરૈરજન્તુ

અન્તર્દધે દ્યાવાપૃથિવી ઉતાહરુત સૂર્યમ્ ।
તે મે દેવાઃ પુરોહિતાઃ પ્રતીચીઃ કૃત્યાઃ પ્રતિસરૈરજન્તુ

યે સ્રાક્ત્યં મણિં જના વર્માણિ કૃણ્વતે ।
સૂર્ય ઇવ દિવમારુહ્ય વિ કૃત્યા બાધતે વશી

સ્રાક્ત્યેન મણિના ઋષિણેવ મનીષિણા ।
અજૈષં સર્વાઃ પૃતના વિ મૃધો હન્મિ રક્ષસઃ

યાઃ કૃત્યા આઙ્ગિરસીર્યાઃ કૃત્યા આસુરીર્યાઃ ।
કૃત્યાઃ સ્વયંકૃતા યા ઉ ચાન્યેભિરાભૃતાઃ ।
ઉભયીસ્તાઃ પરા યન્તુ પરાવતો નવતિં નાવ્યા અતિ

અસ્મૈ મણિં વર્મ બધ્નન્તુ દેવા ઇન્દ્રો વિષ્ણુઃ સવિતા રુદ્રો અગ્નિઃ ।
પ્રજાપતિઃ પરમેષ્ઠી વિરાડ્વૈશ્વાનર ઋષયશ્ચ સર્વે

ઉત્તમો અસ્યોષધીનામનડ્વાન્ જગતામિવ વ્યાઘ્રઃ શ્વપદામિવ ।
યમૈછામાવિદામ તં પ્રતિસ્પાશનમન્તિતમ્

સ ઇદ્વ્યાઘ્રો ભવત્યથો સિંહો અથો વૃષા ।
અથો સપત્નકર્શનો યો બિભર્તીમં મણિમ્

નૈનં ઘ્નન્ત્યપ્સરસો ન ગન્ધર્વા ન મર્ત્યાઃ ।
સર્વા દિશો વિ રાજતિ યો બિભર્તીમં મણિમ્

કશ્યપસ્ત્વામસૃજત કશ્યપસ્ત્વા સમૈરયત્।
અબિભસ્ત્વેન્દ્રો માનુષે બિભ્રત્સંશ્રેષિણેઽજયત્।
મણિં સહસ્રવીર્યં વર્મ દેવા અકૃણ્વત

યસ્ત્વા કૃત્યાભિર્યસ્ત્વા દીક્ષાભિર્યજ્ઞૈર્યસ્ત્વા જિઘાંસતિ ।
પ્રત્યક્ત્વમિન્દ્ર તં જહિ વજ્રેણ શતપર્વણા

અયમિદ્વૈ પ્રતીવર્ત ઓજસ્વાન્ સંજયો મણિઃ ।
પ્રજાં ધનં ચ રક્ષતુ પરિપાણઃ સુમઙ્ગલઃ

અસપત્નં નો અધરાદસપત્નં ન ઉત્તરાત્।
ઇન્દ્રાસપત્નં નઃ પશ્ચાજ્જ્યોતિઃ શૂર પુરસ્કૃધિ

વર્મ મે દ્યાવાપૃથિવી વર્માહર્વર્મ સૂર્યઃ ।
વર્મ મ ઇન્દ્રશ્ચાગ્નિશ્ચ વર્મ ધાતા દધાતુ મે

ઐન્દ્રાગ્નં વર્મ બહુલં યદુગ્રં વિશ્વે દેવા નાતિવિધ્યન્તિ સર્વે ।
તન્ મે તન્વં ત્રાયતાં સર્વતો બૃહદાયુષ્માં જરદષ્ટિર્યથાસાનિ

આ મારુક્ષદ્દેવમણિર્મહ્યા અરિષ્ટતાતયે ।
ઇમં મેથિમભિસંવિશધ્વં તનૂપાનં ત્રિવરૂથમોજસે

અસ્મિન્ન્ ઇન્દ્રો નિ દધાતુ નૃમ્ણમિમં દેવાસો અભિસંવિશધ્વમ્ ।
દીર્ઘાયુત્વાય શતશારદાયાયુષ્માન્ જરદષ્ટિર્યથાસત્

સ્વસ્તિદા વિશાં પતિર્વૃત્રહા વિમૃધો વશી ।
ઇન્દ્રો બધ્નાતુ તે મણિં જિગીવામપરાજિતઃ ।
સોમપા અભયઙ્કરો વૃષા ।
8.6
યૌ તે માતોન્મમાર્જ જાતાયાઃ પતિવેદનૌ ।
દુર્ણામા તત્ર મા ગૃધદલિંશ ઉત વત્સપઃ

પલાલાનુપલાલૌ શર્કું કોકં મલિમ્લુચં પલીજકમ્ ।
આશ્રેષં વવ્રિવાસસમૃક્ષગ્રીવં પ્રમીલિનમ્

મા સં વૃતો મોપ સૃપ ઊરૂ માવ સૃપોઽન્તરા ।
કૃણોમ્યસ્યૈ ભેષજં બજં દુર્ણામચાતનમ્

દુર્ણામા ચ સુનામા ચોભા સમ્વૃતમિચ્છતઃ ।
અરાયાન્ અપ હન્મઃ સુનામા સ્ત્રૈણમિચ્છતામ્

યઃ કૃષ્ણઃ કેશ્યસુર સ્તમ્બજ ઉત તુણ્ડિકઃ ।
અરાયાન્ અસ્યા મુષ્કાભ્યાં ભંસસોઽપ હન્મસિ

અનુજિઘ્રં પ્રમૃશન્તં ક્રવ્યાદમુત રેરિહમ્ ।
અરાયાં છ્વકિષ્કિણો બજઃ પિઙ્ગો અનીનશત્

યસ્ત્વા સ્વપ્ને નિપદ્યતે ભ્રાતા ભૂત્વા પિતેવ ચ ।
બજસ્તાન્ત્સહતામિતઃ ક્લીબરૂપાંસ્તિરીટિનઃ

યસ્ત્વા સ્વપન્તીં ત્સરતિ યસ્ત્વા દિપ્સતિ જાગ્રતીમ્ ।
છાયામિવ પ્ર તાન્ત્સૂર્યઃ પરિક્રામન્ન્ અનીનશત્

યઃ કૃણોતિ મૃતવત્સામવતોકામિમાં સ્ત્રિયમ્ ।
તમોષધે ત્વં નાશયાસ્યાઃ કમલમઞ્જિવમ્

યે શાલાઃ પરિનૃત્યન્તિ સાયં ગર્દભનાદિનઃ ।
કુસૂલા યે ચ કુક્ષિલાઃ કકુભાઃ કરુમાઃ સ્રિમાઃ ।
તાન્ ઓષધે ત્વં ગન્ધેન વિષૂચીનાન્ વિ નાશય

યે કુકુન્ધાઃ કુકિરભાઃ કૃત્તીર્દૂર્શાનિ બિભ્રતિ ।
ક્લીબા ઇવ પ્રનૃત્યન્તો વને યે કુર્વતે ઘોષં તાન્ ઇતો નાશયામસિ

યે સૂર્યં ન તિતિક્ષન્ત આતપન્તમમું દિવઃ ।
અરાયાન્ બસ્તવાસિનો દુર્ગન્ધીંલ્લોહિતાસ્યાન્ મકકાન્ નાશયામસિ

ય આત્માનમતિમાત્રમંસ આધાય બિભ્રતિ ।
સ્ત્રીણાં શ્રોણિપ્રતોદિન ઇન્દ્ર રક્ષાંસિ નાશય

યે પૂર્વે બધ્વો યન્તિ હસ્તે શૃઙ્ગાનિ બિભ્રતઃ ।
આપાકેસ્થાઃ પ્રહાસિન સ્તમ્બે યે કુર્વતે જ્યોતિસ્તાન્ ઇતો નાશયામસિ

યેષાં પશ્ચાત્પ્રપદાનિ પુરઃ પાર્ષ્ણીઃ પુરો મુખા ।
ખલજાઃ શકધૂમજા ઉરુણ્ડા યે ચ મટ્મટાઃ કુમ્ભમુષ્કા અયાશવઃ ।
તાન્ અસ્યા બ્રહ્મણસ્પતે પ્રતીબોધેન નાશય

પર્યસ્તાક્ષા અપ્રચઙ્કશા અસ્ત્રૈણાઃ સન્તુ પણ્ડગાઃ ।
અવ ભેષજ પાદય ય ઇમાં સંવિવૃત્સત્યપતિઃ સ્વપતિં સ્ત્રિયમ્

ઉદ્ધર્ષિણં મુનિકેશં જમ્ભયન્તં મરીમૃશમ્ ।
ઉપેષન્તમુદુમ્બલં તુણ્ડેલમુત શાલુડમ્ ।
પદા પ્ર વિધ્ય પાર્ષ્ણ્યા સ્થાલીં ગૌરિવ સ્પન્દના

યસ્તે ગર્ભં પ્રતિમૃશાજ્જાતં વા મારયાતિ તે ।
પિઙ્ગસ્તમુગ્રધન્વા કૃણોતુ હૃદયાવિધમ્

યે અમ્નો જતાન્ મારયન્તિ સૂતિકા અનુશેરતે ।
સ્ત્રીભાગાન્ પિઙ્ગો ગન્ધર્વાન્ વાતો અભ્રમિવાજતુ

પરિસૃષ્ટં ધરયતુ યદ્ધિતં માવ પાદિ તત્।
ગર્ભં ત ઉગ્રૌ રક્ષતાં ભેષજૌ નીવિભાર્યૌ

પવીનસાત્તઙ્ગલ્વાચ્છાયકાદુત નગ્નકાત્।
પ્રજાયૈ પત્યે ત્વા પિઙ્ગઃ પરિ પાતુ કિમીદિનઃ

દ્વ્યાસ્યાચ્ચતુરક્ષાત્પઞ્ચપદાદનઙ્ગુરેઃ ।
વૃન્તાદભિ પ્રસર્પતઃ પરિ પાહિ વરીવૃતાત્

ય આમં માંસમદન્તિ પૌરુષેયં ચ યે ક્રવિઃ ।
ગર્ભાન્ ખાદન્તિ કેશવાસ્તાન્ ઇતો નાશયામસિ

યે સૂર્યાત્પરિસર્પન્તિ સ્નુષેવ શ્વશુરાદધિ ।
બજશ્ચ તેષાં પિઙ્ગશ્ચ હૃદયેઽધિ નિ વિધ્યતામ્

પિઙ્ગ રક્ષ જાયમાનં મા પુમાંસં સ્ત્રિયં ક્રન્ ।
આણ્ડાદો ગર્ભાન્ મા દભન્ બાધસ્વેતઃ કિમીદિનઃ

અપ્રજાસ્ત્વં માર્તવત્સમાદ્રોદમઘમાવયમ્ ।
વૃક્ષાદિવ સ્રજં કૃત્વાપ્રિયે પ્રતિ મુઞ્ચ તત્

8.7
યા બભ્રવો યાશ્ચ શુક્રા રોહિણીરુત પૃશ્નયઃ ।
અસિક્નીઃ કૃષ્ણા ઓષધીઃ સર્વા અછાવદામસિ

ત્રાયન્તામિમં પુરુસં યક્ષ્માદ્દેવેષિતાદધિ ।
યાસાં દ્યૌઃ પિતા પૃથિવી માતા સમુદ્રો મૂલં વીરુધાં બભૂવ

આપો અગ્રં દિવ્યા ઓષધયઃ ।
તાસ્તે યક્ષ્મમેનસ્યમઙ્ગાદઙ્ગાદનીનશન્

પ્રસ્તૃણતી સ્તમ્બિનીરેકશુઙ્ગાઃ પ્રતન્વતીરોષધીરા વદામિ ।
અંશુમતીઃ કણ્ડિનીર્યા વિશાખા હ્વયામિ તે વીરુધો વૈશ્વદેવીરુગ્રાઃ પુરુષજીવનીઃ

યદ્વઃ સહઃ સહમાના વીર્યં૧ યચ્ચ વો બલમ્ ।
તેનેમમસ્માદ્યક્ષ્માત્પુરુષં મુઞ્ચતૌષધીરથો કૃણોમિ ભેષજમ્

જીવલાં નઘારિષાં જીવન્તીમોષધીમહમ્ ।
અરુન્ધતીમુન્નયન્તીં પુષ્પાં મધુમતીમિહ હુવેઽસ્મા અરિષ્ટતાતયે

ઇહા યન્તુ પ્રચેતસો મેદિનીર્વચસો મમ ।
યથેમં પારયામસિ પુરુષં દુરિતાદધિ

અગ્નેર્ઘાસો અપાં ગર્ભો યા રોહન્તિ પુનર્ણવાઃ ।
ધ્રુવાઃ સહસ્રનામ્નીર્ભેષજીઃ સન્ત્વાભૃતાઃ

અવકોલ્બા ઉદકાત્માન ઓષધયઃ ।
વ્યૃષન્તુ દુરિતં તીક્ષ્ણશૃઙ્ગ્યઃ

ઉન્મુઞ્ચન્તીર્વિવરુણા ઉગ્રા યા વિષદૂષણીઃ ।
અથો બલાસનાશનીઃ કૃત્યાદૂષણીશ્ચ યાસ્તા ઇહા યન્ત્વોષધીઃ

અપક્રીતાઃ સહીયસીર્વીરુધો યા અભિષ્ટુતાઃ ।
ત્રાયન્તામસ્મિન્ ગ્રામે ગામશ્વં પુરુષં પશુમ્

મધુમન્ મૂલં મધુમદગ્રમાસાં મધુમન્ મધ્યં વીરુધાં બભૂવ ।
મધુમત્પર્ણં મધુમત્પુષ્પમાસાં મધોઃ સમ્ભક્તા અમૃતસ્ય ભક્ષો ઘૃતમન્નં દુહ્રતાં ગોપુરોગવમ્

યાવતીઃ કિયતીશ્ચેમાઃ પૃથિવ્યામધ્યોષધીઃ ।
તા મા સહસ્રપર્ણ્યો મૃત્યોર્મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ

વૈયાઘ્રો મણિર્વીરુધાં ત્રાયમાનોઽભિશસ્તિપાઃ ।
અમીવાઃ સર્વા રક્ષાંસ્યપ હન્ત્વધિ દૂરમસ્મત્

સિંહસ્યેવ સ્તનથોઃ સં વિજન્તેઽગ્નેરિવ વિજન્તે આભૃતાભ્યઃ ।
ગવાં યક્ષ્મઃ પુરુષાણાં વીરુદ્ભિરતિનુત્તો નાવ્યા એતુ સ્રોત્યાઃ

મુમુચાના ઓષધયોઽગ્નેર્વૈશ્વાનરાદધિ ।
ભૂમિં સંતન્વતીરિત યાસાં રાજા વનસ્પતિઃ

યા રોહન્ત્યાઙ્ગિરસીઃ પર્વતેષુ સમેષુ ચ ।
તા નઃ પયસ્વતીઃ શિવા ઓષધીઃ સન્તુ શં હૃદે

યાશ્ચાહં વેદ વીરુધો યાશ્ચ પશ્યામિ ચક્ષુષા ।
અજ્ઞાતા જાનીમશ્ચ યા યાસુ વિદ્મ ચ સંભૃતમ્

સર્વાઃ સમગ્રા ઓષધીર્બોધન્તુ વચસો મમ ।
યથેમં પારયામસિ પુરુષં દુરિતાદધિ

અશ્વત્થો દર્ભો વીરુધાં સોમો રાજામૃતં હવિઃ ।
વ્રીહિર્યવશ્ચ ભેષજૌ દિવસિ પુત્રાવમર્ત્યૌ

ઉજ્જિહીધ્વે સ્તનયત્યભિક્રન્દત્યોષધીઃ ।
યદા વઃ પૃશ્નિમાતરઃ પર્જન્યો રેતસાવતિ

તસ્યામૃતસ્યેમં બલં પુરુષં પયયામસિ ।
અથો કૃણોમિ ભેષજં યથાસચ્છતહાયનઃ

વરાહો વેદ વીરુધં નકુલો વેદ ભેષજીમ્ ।
સર્પા ગન્ધર્વા યા વિદુસ્તા અસ્મા અવસે હુવે

યાઃ સુપર્ણા આઙ્ગિરસીર્દિવ્યા યા રઘતો વિદુઃ ।
વયાંસિ હંસા યા વિદુર્યાસ્ચ સર્વે પતત્રિણઃ ।
મૃગા યા વિદુરોષધીસ્તા અસ્મા અવસે હુવે

યાવતીનામોષધીનાં ગાવઃ પ્રાશ્નન્ત્યઘ્ન્યા યવતીનામજાવયઃ ।
તાવતીસ્તુભ્યમોષધીઃ શર્મ યચ્છન્ત્વાભૃતાઃ

યાવતીષુ મનુષ્યા ભેષજં ભિષજો વિદુઃ ।
તાવતીર્વિશ્વભેષજીરા ભરામિ ત્વામભિ

પુષ્પવતીઃ પ્રસૂમતીઃ ફલિનીરફલા ઉત ।
સંમાતર ઇવ દુહ્રામસ્મા અરિષ્ટતાતયે

ઉત્ત્વાહાર્ષં પઞ્ચશલાદથો દશશલાદુત ।
અથો યમસ્ય પડ્વીશાદ્વિશ્વસ્માદ્દેવકિલ્બિષાત્

8.8
ઇન્દ્રો મન્થતુ મન્થિતા શક્રઃ શૂરઃ પુરંદરઃ ।
યથા હનામ સેના અમિત્રાણાં સહસ્રશઃ

પૂતિરજ્જુરુપધ્માની પૂતિં સેનાં કૃણોત્વમૂમ્ ।
ધૂમમગ્નિં પરાદૃશ્યાઽમિત્રા હૃત્સ્વા દધતાં ભયમ્

અમૂન્ અશ્વત્થ નિઃ શૃણીહિ ખાદામૂન્ ખદિરાજિરમ્ ।
તાજદ્ભઙ્ગ ઇવ ભજન્તાં હન્ત્વેનાન્ વધકો વધૈઃ

પરુષાન્ અમૂન્ પરુષાહ્વઃ કૃણોતુ હન્ત્વેનાન્ વધકો વધૈઃ ।
ક્ષિપ્રં શર ઇવ ભજન્તાં બૃહજ્જાલેન સંદિતાઃ

અન્તરિક્ષં જાલમાસીજ્જાલદણ્ડા દિશો મહીઃ ।
તેનાભિધાય દસ્યૂનાં શક્રઃ સેનામપાવપત્

બૃહદ્ધિ જાલં બૃહતઃ શક્રસ્ય વાજિનીવતઃ ।
તેન શત્રૂન્ અભિ સર્વાન્ ન્યુબ્જ યથા ન મુચ્યાતૈ કતમશ્ચનૈષામ્

બૃહત્તે જાલં બૃહત ઇન્દ્ર શૂર સહસ્રાર્ઘસ્ય શતવીર્યસ્ય ।
તેન શતં સહસ્રમયુતં ન્યર્બુદં જઘાન શક્રો દસ્યૂનામભિધાય સેનયા

અયં લોકો જાલમાસીચ્છક્રસ્ય મહતો મહાન્ ।
તેનાહમિન્દ્રજાલેનામૂંસ્તમસાભિ દધામિ સર્વાન્

સેદિરુગ્રા વ્યૃદ્ધિરાર્તિશ્ચાનપવાચના ।
શ્રમસ્તન્દ્રીશ્ચ મોહશ્ચ તૈરમૂન્ અભિ દધામિ સર્વાન્

મૃત્યવેઽમૂન્ પ્ર યછામિ મૃત્યુપાશૈરમી સિતાઃ ।
મૃત્યોર્યે અઘલા દૂતાસ્તેભ્ય એનાન્ પ્રતિ નયામિ બદ્ધ્વા

નયતામૂન્ મૃત્યુદૂતા યમદૂતા અપોમ્ભત ।
પરઃસહસ્રા હન્યન્તાં તૃણેઢ્વેનાન્ મત્યં ભવસ્ય

સાધ્યા એકં જાલદણ્ડમુદ્યત્ય યન્ત્યોજસા ।
રુદ્રા એકં વસવ એકમાદિત્યૈરેક ઉદ્યતઃ

વિશ્વે દેવાઃ ઉપરિષ્ટાદુબ્જન્તો યન્ત્વોજસા ।
મધ્યેન ઘ્નન્તો યન્તુ સેનામઙ્ગિરસો મહીમ્

વનસ્પતીન્ વાનસ્પત્યાન્ ઓષધીરુત વીરુધઃ ।
દ્વિપાચ્ચતુષ્પાદિષ્ણામિ યથા સેનામમૂં હનન્

ગન્ધર્વાપ્સરસઃ સર્પાન્ દેવાન્ પુણ્યજનાન્ પિતૄન્ ।
દૃષ્ટાન્ અદૃષ્ટાન્ ઇષ્ણામિ યથા સેનામમૂં હનન્

ઇમ ઉપ્તા મૃત્યુપાશા યાન્ આક્રમ્ય ન મુચ્યસે ।
અમુષ્યા હન્તુ સેનાયા ઇદં કૂટં સહસ્રશઃ

ઘર્મઃ સમિદ્ધો અગ્નિનાયં હોમઃ સહસ્રહઃ ।
ભવશ્ચ પૃશ્નિબાહુશ્ચ શર્વ સેનામમૂં હતમ્

મૃત્યોરાષમા પદ્યન્તાં ક્ષુધં સેદિં વધં ભયમ્ ।
ઇન્દ્રશ્ચાક્ષુજાલાભ્યાં શર્વ સેનામમૂં હતમ્

પરાજિતાઃ પ્ર ત્રસતામિત્રા નુત્તા ધાવત બ્રહ્મણા ।
બૃહસ્પતિપ્રનુત્તાનાં મામીષાં મોચિ કશ્ચન

અવ પદ્યન્તામેષામાયુધાનિ મા શકન્ પ્રતિધામિષુમ્ ।
અથૈષાં બહુ બિભ્યતામિષવઃ ઘ્નન્તુ મર્મણિ

સં ક્રોશતામેનાન્ દ્યાવાપૃથિવી સમન્તરિક્ષં સહ દેવતાભિઃ ।
મા જ્ઞાતારં મા પ્રતિષ્ઠાં વિદન્ત મિથો વિઘ્નાના ઉપ યન્તુ મૃત્યુમ્

દિશશ્ચતસ્રોઽશ્વતર્યો દેવરથસ્ય પુરોડાશાઃ શફા અન્તરિક્ષમુદ્ધિઃ ।
દ્યાવાપૃથિવી પક્ષસી ઋતવોઽભીશવોઽન્તર્દેશાઃ કિમ્કરા વાક્પરિરથ્યમ્

સંવત્સરો રથઃ પરિવત્સરો રથોપસ્થો વિરાડીષાગ્ની રથમુખમ્ ।
ઇન્દ્રઃ સવ્યષ્ઠાશ્ચન્દ્રમાઃ સારથિઃ

ઇતો જયેતો વિ જય સં જય જય સ્વાહા ।
ઇમે જયન્તુ પરામી જયન્તાં સ્વાહૈભ્યો દુરાહામીભ્યઃ ।
નીલલોહિતેનામૂન્ અભ્યવતનોમિ

8.9
કુતસ્તૌ જાતૌ કતમઃ સો અર્ધઃ કસ્માલ્લોકાત્કતમસ્યાઃ પૃથિવ્યાઃ ।
વત્સૌ વિરાજઃ સલિલાદુદૈતાં તૌ ત્વા પૃછામિ કતરેણ દુગ્ધા

યો અક્રન્દયત્સલિલં મહિત્વા યોનિં કૃત્વા ત્રિભુજં શયાનઃ ।
વત્સઃ કામદુઘો વિરાજઃ સ ગુહા ચક્રે તન્વઃ પરાચૈઃ

યાનિ ત્રીણિ બૃહન્તિ યેષાં ચતુર્થં વિયુનક્તિ વાચમ્ ।
બ્રહ્મૈનદ્વિદ્યાત્તપસા વિપશ્ચિદ્યસ્મિન્ન્ એકં યુજ્યતે યસ્મિન્ન્ એકમ્

બૃહતઃ પરિ સામાનિ ષષ્ઠાત્પઞ્ચાધિ નિર્મિતા ।
બૃહદ્બૃહત્યા નિર્મિતં કુતોઽધિ બૃહતી મિતા

બૃહતી પરિ માત્રાયા માતુર્માત્રાધિ નિર્મિતા ।
માયા હ જજ્ઞે માયાયા માયાયા માતલી પરિ

વૈશ્વાનરસ્ય પ્રતિમોપરિ દ્યૌર્યાવદ્રોદસી વિબબાધે અગ્નિઃ ।
તતઃ ષષ્ઠાદામુતો યન્તિ સ્તોમા ઉદિતો યન્ત્યભિ ષષ્ઠમહ્નઃ

ષટ્ત્વા પૃછામ ઋષયઃ કશ્યપેમે ત્વં હિ યુક્તં યુયુક્ષે યોગ્યં ચ ।
વિરાજમાહુર્બ્રહ્મણઃ પિતરં તાં નો વિ ધેહિ યતિધા સખિભ્યઃ

યાં પ્રચ્યુતામનુ યજ્ઞાઃ પ્રચ્યવન્ત ઉપતિષ્ઠન્ત ઉપતિષ્ઠમાનામ્ ।
યસ્યા વ્રતે પ્રસવે યક્ષમેજતિ સા વિરાટૃષયઃ પરમે વ્યોમન્

અપ્રાણૈતિ પ્રાણેન પ્રાણતીનાં વિરાટ્સ્વરાજમભ્યેતિ પશ્ચાત્।
વિશ્વં મૃશન્તીમભિરૂપાં વિરાજં પશ્યન્તિ ત્વે ન ત્વે પશ્યન્ત્યેનામ્

કો વિરાજો મિથુનત્વં પ્ર વેદ ક ઋતૂન્ ક ઉ કલ્પમસ્યાઃ ।
ક્રમાન્ કો અસ્યાઃ કતિધા વિદુગ્ધાન્ કો અસ્યા ધામ કતિધા વ્યુષ્ટીઃ

ઇયમેવ સા યા પ્રથમા વ્યૌચ્છદાસ્વિતરાસુ ચરતિ પ્રવિષ્ટા ।
મહાન્તો અસ્યાં મહિમાનો અન્તર્વધૂર્જિગાય નવગજ્જનિત્રી

છન્દઃપક્ષે ઉષસા પેપિશાને સમાનં યોનિમનુ સં ચરેમે ।
સૂર્યપત્ની સં ચરતઃ પ્રજાનતી કેતુમતી અજરે ભૂરિરેતસા

ઋતસ્ય પન્થામનુ તિસ્ર આગુસ્ત્રયો ઘર્મા અનુ રેત આગુઃ ।
પ્રજામેકા જિન્વત્યૂર્જમેકા રાષ્ટ્રમેકા રક્ષતિ દેવયૂનામ્

અગ્નીષોમાવદધુર્યા તુરીયાસીદ્યજ્ઞસ્ય પક્ષાવૃષયઃ કલ્પયન્તઃ ।
ગાયત્રીં ત્રિષ્ટુભં જગતીમનુષ્ટુભં બૃહદર્કીં યજમાનાય સ્વરાભરન્તીમ્

પઞ્ચ વ્યુષ્ટીરનુ પઞ્ચ દોહા ગાં પઞ્ચનામ્નીમૃતવોઽનુ પઞ્ચ ।
પઞ્ચ દિશઃ પઞ્ચદશેન કૢપ્તાસ્તા એકમૂર્ધ્નીરભિ લોકમેકમ્

ષટ્જાતા ભૂતા પ્રથમજા ઋતસ્ય ષટુ સામાનિ ષટહં વહન્તિ ।
ષટ્યોગં સીરમનુ સામસામ ષટાહુર્દ્યાવાપૃથિવીઃ ષટુર્વીઃ

ષડાહુઃ શીતાન્ ષડુ માસ ઉષ્ણાન્ ઋતું નો બ્રૂત યતમોઽતિરિક્તઃ ।
સપ્ત સુપર્ણાઃ કવયો નિ ષેદુઃ સપ્ત છન્દાંસ્યનુ સપ્ત દીક્ષાઃ

સપ્ત હોમાઃ સમિધો હ સપ્ત મધૂનિ સપ્ત ઋતવો હ સપ્ત ।
સપ્તાજ્યાનિ પરિ ભૂતમાયન્ તાઃ સપ્તગૃધ્રા ઇતિ શુશ્રુમા વયમ્

સપ્ત છન્દાંસિ ચતુરુત્તરાણ્યન્યો અન્યસ્મિન્ન્ અધ્યાર્પિતાનિ ।
કથં સ્તોમાઃ પ્રતિ તિષ્ઠન્તિ તેષુ તાનિ સ્તોમેષુ કથમાર્પિતાનિ

કથં ગાયત્રી ત્રિવૃતં વ્યાપ કથં ત્રિષ્ટુપ્પઞ્ચદશેન કલ્પતે ।
ત્રયસ્ત્રિંશેન જગતી કથમનુષ્ટુપ્કથમેકવિંશઃ

અષ્ટ જાતા ભૂતા પ્રથમજા ઋતસ્યાષ્ટેન્દ્ર ઋત્વિજો દૈવ્યા યે ।
અષ્ટયોનિરદિતિરષ્ટપુત્રાસ્તમીં રાત્રિમભિ હવ્યમેતિ

ઇત્થં શ્રેયો મન્યમાનેદમાગમં યુષ્માકં સખ્યે અહમસ્મિ શેવા ।
સમાનજન્મા ક્રતુરસ્તિ વઃ શિવઃ સ વઃ સર્વાઃ સં ચરતિ પ્રજાનન્

અષ્ટેન્દ્રસ્ય ષડ્યમસ્ય ઋષીણાં સપ્ત સપ્તધા ।
અપો મનુષ્યાન્ ઓષધીસ્તામુ પઞ્ચાનુ સેચિરે

કેવલીન્દ્રાય દુદુહે હિ ગૃષ્ટિર્વશં પીયૂષં પ્રથમં દુહાના ।
અથાતર્પયચ્ચતુરશ્ચતુર્ધા દેવાન્ મનુષ્યાનસુરાન્ ઉત ઋષીન્

કો નુ ગૌઃ ક એકઋષિઃ કિમુ ધામ કા આશિષઃ ।
યક્ષં પૃથિવ્યામેકવૃદેકર્તુઃ કતમો નુ સઃ

એકો ગૌરેક એકઋષિરેકં ધામૈકધાશિષઃ ।
યક્ષં પૃથિવ્યામેકવૃદેકર્તુર્નાતિ રિચ્યતે

8.10
વિરાડ્વા ઇદમગ્ર આસીત્તસ્યા જાતાયાઃ સર્વમબિભેદિયમેવેદં ભવિષ્યતીતિ

સોદક્રામત્સા ગાર્હપત્યે ન્યક્રામત્।
ગૃહમેધી ગૃહપતિર્ભવતિ ય એવં વેદ

સોદક્રામત્સાહવનીયે ન્યક્રામત્।
યન્ત્યસ્ય દેવા દેવહૂતિં પ્રિયો દેવાનાં ભવતિ ય એવં વેદ

સોદક્રામત્સા દક્ષિણાગ્નૌ ન્યક્રામત્।
યજ્ઞર્તો દક્ષિણીયો વાસતેયો ભવતિ ય એવં વેદ

સોદક્રામત્સા સભાયાં ન્યક્રામત્।
યન્ત્યસ્ય સભાં સભ્યો ભવતિ ય એવં વેદ

સોદક્રામત્સા સમિતૌ ન્યક્રામત્।
યન્ત્યસ્ય સમિતિં સામિત્યો ભવતિ ય એવં વેદ

સોદક્રામત્સામન્ત્રણે ન્યક્રામત્।
યન્ત્યસ્યામન્ત્રણમામન્ત્રણીયો ભવતિ ય એવં વેદ

સોદક્રામત્સાન્તરિક્ષે ચતુર્ધા વિક્રાન્તાતિષ્ઠત્

તાં દેવમનુષ્યા અબ્રુવન્ન્ ઇયમેવ તદ્વેદ યદુભય ઉપજીવેમેમામુપ હ્વયામહા ઇતિ

તામુપાહ્વયન્ત

ઊર્જ એહિ સ્વધ એહિ સૂનૃત એહીરાવત્યેહીતિ

તસ્યા ઇન્દ્રો વત્સ આસીદ્ગાયત્ર્યભિધાન્યભ્રમૂધઃ

બૃહચ્ચ રથંતરં ચ દ્વૌ સ્તનાવાસ્તાં યજ્ઞાયજ્ઞિયં ચ વામદેવ્યં ચ દ્વૌ

ઓષધીરેવ રથંતરેણ દેવા અદુહ્રન્ વ્યચો બૃહતા

અપો વામદેવ્યેન યજ્ઞં યજ્ઞાયજ્ઞિયેન

ઓષધીરેવાસ્મૈ રથંતરં દુહે વ્યચો બૃહત્

અપો વામદેવ્યં યજ્ઞં યજ્ઞાયજ્ઞિયં ય વેદ

(8.12)
સોદક્રામત્સા વનસ્પતીન્ આગચ્છત્તાં વનસ્પતયોઽઘ્નત સા સંવત્સરે સમભવત્।
તસ્માદ્વનસ્પતીનાં સંવત્સરે વૃક્ણમપિ રોહતિ વૃશ્ચતેઽસ્યાપ્રિયો ભ્રાતૃવ્યો ય એવં વેદ

સોદક્રામત્સા પિતૄન્ આગચ્છત્તાં પિતરોઽઘ્નત સા માસિ સમભવત્।
તસ્માત્પિતૃભ્યો માસ્યુપમાસ્યં દદતિ પ્ર પિતૃયાણં પન્થાં જાનાતિ ય એવં વેદ

સોદક્રામત્સા દેવાન્ આગચ્છત્તાં દેવા અઘ્નત સાર્ધમાસે સમભવત્।
તસ્માદ્દેવેભ્યોઽર્ધમાસે વષટ્કુર્વન્તિ પ્ર દેવયાનં પન્થાં જાનાતિ ય એવં વેદ

સોદક્રામત્સા મનુષ્યાન્ આગચ્છત્તાં મનુષ્યા અઘ્નત સા સદ્યઃ સમભવત્।
તસ્માન્ મનુષ્યેભ્ય ઉભયદ્યુરુપ હરન્ત્યુપાસ્ય ગૃહે હરન્તિ ય એવં વેદ

(8.13)
સોદક્રામત્સાસુરાન્ આગચ્છત્તામસુરા ઉપાહ્વયન્ત માય એહીતિ ।
તસ્યા વિરોચનઃ પ્રાહ્રાદિર્વત્સ આસીદયસ્પાત્રં પાત્રમ્ ।
તાં દ્વિમૂર્ધાર્ત્વ્યોઽધોક્તાં માયામેવાધોક્॥
તાં માયામસુરા ઉપ જીવન્ત્યુપજીવનીયો ભવતિ ય એવં વેદ

સોદક્રામત્સા પિતૄન્ આગચ્છત્તાં પિતર ઉપાહ્વયન્ત સ્વધ એહીતિ ।
તસ્યા યમો રાજા વત્સ આસીદ્રજતપાત્રં પાત્રમ્ ।
તામન્તકો માર્ત્યવોઽધોક્તાં સ્વધામેવાધોક્।
તાં સ્વધાં પિતર ઉપ જીવન્ત્યુપજીવનીયો ભવતિ ય એવં વેદ

સોદક્રામત્સા મનુષ્યાન્ આગચ્છત્તાં મનુષ્યા ઉપાહ્વયન્તેરાવત્યેહીતિ ।
તસ્યા મનુર્વૈવસ્વતો વત્સ આસીત્પૃથિવી પાત્રમ્ ।
તાં પૃથી વૈન્યોઽધોક્તાં કૃષિં ચ સસ્યં ચાધોક્।
તે સ્વધાં કૃષિં ચ સસ્યં ચ મનુષ્યા ઉપ જીવન્તિ કૃષ્ટરાધિરુપજીવનીયો ભવતિ ય એવં વેદ

સોદક્રામત્સા સપ્તઋષીન્ આગચ્છત્તાં સપ્તઋષય ઉપાહ્વયન્ત બ્રહ્મણ્વત્યેહીતિ ।
તસ્યાઃ સોમો રાજા વત્સ આસીચ્છન્દઃ પાત્રમ્ ।
તાં બૃહસ્પતિરાઙ્ગિરસોઽધોક્તાં બ્રહ્મ ચ તપશ્ચાધોક્।
તદ્બ્રહ્મ ચ તપશ્ચ સપ્તઋષય ઉપ જીવન્તિ બ્રહ્મવર્ચસ્યુપજીવનીયો ભવતિ ય એવં વેદ

(8.14)
સોદક્રામત્સા દેવાન્ આગચ્છત્તાં દેવા ઉપાહ્વયન્તોર્જ એહીતિ ।
તસ્યા ઇન્દ્રો વત્સ આસીચ્ચમસઃ પાત્રમ્ ।
તાં દેવઃ સવિતાધોક્તામૂર્જામેવાધોક્।
તામૂર્જાં દેવા ઉપ જીવન્ત્યુપજીવનીયો ભવતિ ય એવં વેદ

સોદક્રામત્સા ગન્ધર્વાપ્સરસ આગચ્છત્તાં ગન્ધર્વાપ્સરસ ઉપાહ્વયન્ત પુણ્યગન્ધ એહીતિ ।
તસ્યાશ્ચિત્રરથઃ સૌર્યવર્ચસો વત્સ આસીત્પુષ્કરપર્ણં પાત્રમ્ ।
તાં વસુરુચિઃ સૌર્યવર્ચસોઽધોક્તાં પુણ્યમેવ ગન્ધમધોક્।
તં પુણ્યં ગન્ધં ગન્ધર્વાપ્સરસ ઉપ જીવન્તિ પુણ્યગન્ધિરુપજીવનીયો ભવતિ ય એવં વેદ

સોદક્રામત્સેતરજનાન્ આગચ્છત્તામિતરજના ઉપાહ્વયન્ત તિરોધ એહીતિ ।
તસ્યાઃ કુબેરો વૈશ્રવણો વત્સ આસીદામપાત્રં પાત્રમ્ ।
તાં રજતનાભિઃ કબેરકોઽધોક્તાં તિરોધામેવાધોક્।
તાં તિરોધામતિરજના પિતર ઉપ જીવન્તિ તિરો ધત્તે સર્વં પાપ્માનમુપજીવનીયો ભવતિ ય એવં વેદ

સોદક્રામત્સા સર્પાન્ આગચ્છત્તાં સર્પા ઉપાહ્વયન્ત વિષવત્યેહીતિ ।
તસ્યાસ્તક્ષકો વૈશલેયો વત્સ આસીદલાબુપાત્રં પાત્રમ્ ।
તાં ધૃતરાષ્ટ્ર ઐરાવતોઽધોક્તાં વિષમેવાધોક્।
તદ્વિષં સર્પા ઉપ જીવન્ત્યુપજીવનીયો ભવતિ ય એવં વેદ

તદ્યસ્મા એવં વિદુષેઽલાબુનાભિષિઞ્ચેત્પ્રત્યાહન્યાત્

ન ચ પ્રત્યાહન્યાન્ મનસા ત્વા પ્રત્યાહન્મીતિ પ્રત્યાહન્યાત્

યત્પ્રત્યાહન્તિ વિષમેવ તત્પ્રત્યાહન્તિ

વિષમેવાસ્યાપ્રિયં ભ્રાતૃવ્યમનુવિષિચ્યતે ય એવં વેદ