Atharva Veda · Chapter 4
sūktam १
sūktam २
sūktam ३
sūktam ४
sūktam ५
sūktam ६
sūktam ७
sūktam ८
sūktam ९
sūktam १०
sūktam ११
sūktam १२
sūktam १३
sūktam १४
sūktam १५
sūktam १६
sūktam १७
sūktam १८
sūktam १९
sūktam २०
sūktam २१
sūktam २२
sūktam २३
sūktam २४
sūktam २५
sūktam २६
sūktam २७
sūktam २८
sūktam २९
sūktam ३०
sūktam ३१
sūktam ३२
sūktam ३३
sūktam ३४
sūktam ३५
sūktam ३६
sūktam ३७
sūktam ३८
sūktam ३९
sūktam ४०
4.1
brahma jajñānaṃ prathamaṃ purastādvi sīmataḥ suruco vena āvaḥ /
sa budhnyā upamā asya viṣṭhāḥ sataśca yonimasataśca vi vaḥ
iyaṃ pitryā rāṣṭryetvagre prathamāya januṣe bhuvaneṣṭhāḥ /
tasmā etaṃ surucaṃ hvāramahyaṃ gharmaṃ śrīṇantu prathamāya dhāsyave
pra yo jajñe vidvān asya bandhurviśvā devānāṃ janimā vivakti /
brahma brahmaṇa ujjabhāra madhyān nicairuccaiḥ svadhā abhi pra tasthau
sa hi vidaḥ sa pṛthivyā ṛtasthā mahī kṣemaṃ rodasī askabhāyat/
mahān mahī askabhāyadvi jāto dyāṃ sadma pārthivaṃ ca rajaḥ
sa bhudhnyādāṣṭra januṣo'bhyagraṃ bṛhaspatirdevatā tasya samrāṭ/
aharyacchukraṃ jyotiṣo janiṣṭātha dyumanto vi vasantu viprāḥ
nūnaṃ tadasya kāvyo hinoti maho devasya pūrvyasya dhāma /
eṣa jajñe bahubhiḥ sākamitthā pūrve ardhe viṣite sasan nu
yo'tharvāṇaṃ pitaraṃ devabandhuṃ bṛhaspatiṃ namasāva ca gachāt/
tvaṃ viśveṣāṃ janitā yathāsaḥ kavirdevo na dabhāyatsvadhāvān
4.2
ya ātmadā baladā yasya viśva upāsate praśiṣaṃ yasya devāḥ /
yo'syeśe dvipado yaścatuṣpadaḥ kasmai devāya haviṣā vidhema
yaḥ prāṇato nimiṣato mahitvaiko rājā jagato babhūva /
yasya chāyāmṛtaṃ yasya mṛtyuḥ kasmai devāya haviṣā vidhema
yaṃ krandasī avataścaskabhāne bhiyasāne rodasī ahvayethām /
yasyāsau panthā rajaso vimānaḥ kasmai devāya haviṣā vidhema
yasya dyaururvī pṛthivī ca mahī yasyāda urvantarikṣam /
yasyāsau sūro vitato mahitvā kasmai devāya haviṣā vidhema
yasya viśve himavanto mahitvā samudre yasya rasāmidāhuḥ /
imāśca pradiśo yasya bāhū kasmai devāya haviṣā vidhema
āpo agre viśvamāvan garbhaṃ dadhānā amṛtā ṛtajñāḥ /
yāsu devīṣvadhi deva āsītkasmai devāya haviṣā vidhema
hiraṇyagarbhaḥ samavartatāgre bhūtasya jātaḥ patireka āsīt/
sa dādhāra pṛthivīmuta dyāṃ kasmai devāya haviṣā vidhema
āpo vatsaṃ janayantīrgarbhamagre samairayan /
tasyota jāyamānasyolba āsīddhiraṇyayaḥ kasmai devāya haviṣā vidhema
4.3
uditastrayo akraman vyāghraḥ puruṣo vṛkaḥ /
hirugghi yanti sindhavo hirugdevo vanaspatirhiruṅnamantu śatravaḥ
pareṇaitu pathā vṛkaḥ parameṇota taskaraḥ /
pareṇa datvatī rajjuḥ pareṇāghāyurarṣatu
akṣyau ca te mukhaṃ ca te vyāghra jambhayāmasi /
ātsarvān viṃśatiṃ nakhān
vyāghraṃ datvatāṃ vayaṃ prathamaṃ jambhayāmasi /
ādu ṣṭenamatho ahiṃ yātudhānamatho vṛkam
yo adya stena āyati sa saṃpiṣṭo apāyati /
pathāmapadhvaṃsenaitvindro vajreṇa hantu tam
mūrṇā mṛgasya dantā apiśīrṇā u pṛṣṭayaḥ /
nimrukte godhā bhavatu nīcāyacchaśayurmṛgaḥ
yatsaṃyamo na vi yamo vi yamo yan na saṃyamaḥ /
indrajāḥ somajā ātharvaṇamasi vyāghrajambhanam
4.4
yāṃ tvā gandharvo akhanadvaruṇāya mṛtabhraje /
tāṃ tvā vayaṃ khanāmasyoṣadhiṃ śepaharṣaṇīm
uduṣā udu sūrya udidaṃ māmakaṃ vacaḥ /
udejatu prajāpatirvṛṣā śuṣmeṇa vājinā
yathā sma te virohato'bhitaptamivānati /
tataste śuṣmavattaramiyaṃ kṛṇotvoṣadhiḥ
ucchuṣmauṣadhīnāṃ sārā ṛṣabhāṇām /
saṃ puṃsāmindra vṛṣṇyamasmin dhehi tanūvaśin
apāṃ rasaḥ prathamajo'tho vanaspatīnām /
uta somasya bhrātāsyutārśamasi vṛṣṇyam
adyāgne adya savitaradya devi sarasvati /
adyāsya brahmaṇaspate dhanurivā tānayā pasaḥ
āhaṃ tanomi te paso adhi jyāmiva dhanvani /
kramasvarśa iva rohitamanavaglāyatā sadā
aśvasyāśvatarasyājasya petvasya ca /
atha ṛṣabhasya ye vājāstān asmin dhehi tanūvaśin
4.5
sahasraśṛṅgo vṛṣabho yaḥ samudrādudācarat/
tenā sahasyenā vayaṃ ni janāntsvāpayāmasi
na bhūmiṃ vāto ati vāti nāti paśyati kaścana /
striyaśca sarvāḥ svāpaya śunaścendrasakhā caran
proṣṭheśayāstalpeśayā nārīryā vahyaśīvarīḥ /
striyo yāḥ puṇyagandhayastāḥ sarvāḥ svāpayāmasi
ejadejadajagrabhaṃ cakṣuḥ prāṇamajagrabham /
aṅgānyajagrabhaṃ sarvā rātrīṇāmatiśarvare
ya āste yaścarati yaśca tiṣṭhan vipaśyati /
teṣāṃ saṃ dadhmo akṣīṇi yathedaṃ harmyaṃ tathā
svaptu mātā svaptu pitā svaptu śvā svaptu viśpatiḥ /
svapantvasyai jñātayaḥ svaptvayamabhito janaḥ
svapna svapnābhikaraṇena sarvaṃ ni svāpayā janam /
otsūryamanyāntsvāpayāvyuṣaṃ jāgṛtādahamindra ivāriṣṭo akṣitaḥ
4.6
brāhmaṇo jajñe prathamo daśaśīrṣo daśāsyaḥ /
sa somaṃ prathamaḥ papau sa cakārārasaṃ viṣam
yāvatī dyāvāpṛthivī varimṇā yāvatsapta sindhavo vitaṣṭhire /
vācaṃ viṣasya dūṣaṇīṃ tāmito niravādiṣam
suparṇastvā garutmān viṣa prathamamāvayat/
nāmīmado nārūrupa utāsmā abhavaḥ pituḥ
yasta āsyatpañcāṅgurirvakrāccidadhi dhanvanaḥ /
apaskambhasya śalyān niravocamahaṃ viṣam
śalyādviṣaṃ niravocaṃ prāñjanāduta parṇadheḥ /
apāṣṭhācchṛṅgātkulmalān niravocamahaṃ viṣam
arasasta iṣo śalyo'tho te arasaṃ viṣam /
utārasasya vṛkṣasya dhanuṣṭe arasārasam
ye apīṣan ye adihan ya āsyan ye avāsṛjan /
sarve te vadhrayaḥ kṛtā vadhrirviṣagiriḥ kṛtaḥ
vadhrayaste khanitāro vadhristvamasyoṣadhe /
vadhriḥ sa parvato giriryato jātamidaṃ viṣam
4.7
vāridaṃ vārayātai varaṇāvatyāmadhi /
tatrāmṛtasyāsiktaṃ tenā te vāraye viṣam
arasaṃ prācyaṃ viṣamarasaṃ yadudīcyam /
athedamadharācyaṃ karambheṇa vi kalpate
karambhaṃ kṛtvā tiryaṃ pībaspākamudārathim /
kṣudhā kila tvā duṣṭano jakṣivāntsa na rūrupaḥ
vi te madaṃ madāvati śaramiva pātayāmasi /
pra tvā carumiva yeṣantaṃ vacasā sthāpayāmasi
pari grāmamivācitaṃ vacasā sthāpayāmasi /
tiṣṭhā vṛkṣa iva sthāmnyabhrikhāte na rūrupaḥ
pavastaistvā paryakrīṇan dūrśebhirajinairuta /
prakrīrasi tvamoṣadhe'bhrikhāte na rūrupaḥ
anāptā ye vaḥ prathamā yāni karmāṇi cakrire /
vīrān no atra mā dabhan tadva etatpuro dadhe
4.8
bhūto bhūteṣu paya ā dadhāti sa bhūtānāmadhipatirbabhūva /
tasya mṛtyuścarati rājasūyaṃ sa rājā anu manyatāmidam
abhi prehi māpa vena ugraścettā sapatnahā /
ā tiṣṭha mitravardhana tubhyaṃ devā adhi bruvan
ātiṣṭhantaṃ pari viśve abhūṣaṃ chriyaṃ vasānaścarati svarociḥ /
mahattadvṛṣṇo asurasya nāmā viśvarūpo amṛtāni tasthau
vyāghro adhi vaiyāghre vi kramasva diśo mahīḥ /
viśastvā sarvā vāñchantvāpo divyāḥ payasvatīḥ
yā āpo divyāḥ payasā madantyantarikṣa uta vā pṛthivyām /
tāsāṃ tvā sarvāsāmapāmabhi ṣiñcāmi varcasā
abhi tvā varcasāsicann āpo divyāḥ payasvatīḥ /
yathāso mitravardhanastathā tvā savitā karat
enā vyāghraṃ pariṣasvajānāḥ siṃhaṃ hinvanti mahate saubhagāya /
samudraṃ na subhuvastasthivāṃsaṃ marmṛjyante dvīpinamapsvantaḥ
4.9
ehi jīvaṃ trāyamāṇaṃ parvatasyāsyakṣyam /
viśvebhirdevairdattaṃ paridhirjīvanāya kam
paripāṇaṃ puruṣāṇāṃ paripāṇaṃ gavāmasi /
aśvānāmarvatāṃ paripāṇāya tasthiṣe
utāsi paripāṇaṃ yātujambhanamāñjana /
utāmṛtasya tvaṃ vetthātho asi jīvabhojanamatho haritabheṣajam
yasyāñjana prasarpasyaṅgamaṅgaṃ paruṣparuḥ /
tato yakṣmaṃ vi bādhasa ugro madhyamaśīriva
nainaṃ prāpnoti śapatho na kṛtyā nābhiśocanam /
nainaṃ viṣkandhamaśnute yastvā bibhartyāñjana
asanmantrādduṣvapnyādduṣkṛtācchamalāduta /
durhārdaścakṣuṣo ghorāttasmān naḥ pāhyāñjana
idaṃ vidvān āñjana satyaṃ vakṣyāmi nānṛtam /
saneyamaśvaṃ gāmahamātmānaṃ tava pūruṣa
trayo dāsā āñjanasya takmā balāsa ādahiḥ /
varṣiṣṭhaḥ parvatānāṃ trikakun nāma te pitā
yadāñjanaṃ traikakudaṃ jātaṃ himavataspari /
yātūṃśca sarvāñjambhayatsarvāśca yātudhānyaḥ
yadi vāsi traikakudaṃ yadi yāmunamucyase /
ubhe te bhadre nāmnī tābhyāṃ naḥ pāhyāñjana
4.10
vātājjāto antarikṣādvidyuto jyotiṣaspari /
sa no hiraṇyajāḥ śaṅkhaḥ kṛśanaḥ pātvaṃhasaḥ
yo agrato rocanānāṃ samudrādadhi jajñiṣe /
śaṅkhena hatvā rakṣāṃsyattriṇo vi ṣahāmahe
śaṅkhenāmīvāmamatiṃ śaṅkhenota sadānvāḥ /
śaṅkho no viśvabheṣajaḥ kṛśanaḥ pātvaṃhasaḥ
divi jātaḥ samudrajaḥ sindhutasparyābhṛtaḥ /
sa no hiraṇyajāḥ śaṅkha āyuṣprataraṇo maṇiḥ
samudrājjāto maṇirvṛtrājjāto divākaraḥ /
so asmāntsarvataḥ pātu hetyā devāsurebhyaḥ
hiraṇyānāmeko'si somāttvamadhi jajñiṣe /
rathe tvamasi darśata iṣudhau rocanastvaṃ pra ṇa āyūṃṣi tāriṣat
devānāmasthi kṛśanaṃ babhūva tadātmanvaccaratyapsvantaḥ /
tatte badhnāmyāyuṣe varcase balāya dīrghāyutvāya śataśāradāya kārśanastvābhi rakṣatu
4.11
anaḍvān dādhāra pṛthivīmuta dyāmanaḍvān dādhārorvantarikṣam /
anaḍvān dādhāra pradiśaḥ ṣaḍurvīranaḍvān viśvaṃ bhuvanamā viveśa
anaḍvān indraḥ sa paśubhyo vi caṣṭe trayāṃ chakro vi mimīte adhvanaḥ /
bhūtaṃ bhaviṣyadbhuvanā duhānaḥ sarvā devānāṃ carati vratāni
indro jāto manuṣyeṣvantargharmastaptaścarati śośucānaḥ /
suprajāḥ santsa udāre na sarṣadyo nāśnīyādanaḍuho vijānan
anaḍvān duhe sukṛtasya loka ainaṃ pyāyayati pavamānaḥ purastāt/
parjanyo dhārā maruta ūdho asya yajñaḥ payo dakṣiṇā doho asya
yasya neśe yajñapatirna yajño nāsya dāteśe na pratigrahītā /
yo viśvajidviśvabhṛdviśvakarmā gharmaṃ no brūta yatamaścatuṣpāt
yena devāḥ svarāruruhurhitvā śarīramamṛtasya nābhim /
tena geṣma sukṛtasya lokaṃ gharmasya vratena tapasā yaśasyavaḥ
indro rūpeṇāgnirvahena prajāpatiḥ parameṣṭhī virāṭ/
viśvānare akramata vaiśvānare akramatānaḍuhyakramata /
so'dṛṃhayata so'dhārayata
madhyametadanaḍuho yatraiṣa vaha āhitaḥ /
etāvadasya prācīnaṃ yāvān pratyaṅsamāhitaḥ
yo vedānaḍuho dohāntsaptānupadasvataḥ /
prajāṃ ca lokaṃ cāpnoti tathā saptaṛṣayo viduḥ
padbhiḥ sedimavakrāmann irāṃ jaṅghābhirutkhidan /
śrameṇānaḍvān kīlālaṃ kīnāśaścābhi gacchataḥ
dvādaśa vā etā rātrīrvratyā āhuḥ prajāpateḥ /
tatropa brahma yo veda tadvā anaḍuho vratam
duhe sāyaṃ duhe prātarduhe madhyaṃdinaṃ pari /
dohā ye asya saṃyanti tān vidmānupadasvataḥ
4.12
rohaṇyasi rohaṇyasthnaśchinnasya rohaṇī /
rohayedamarundhati
yatte riṣṭaṃ yatte dyuttamasti peṣṭraṃ ta ātmani /
dhātā tadbhadrayā punaḥ saṃ dadhatparuṣā paruḥ
saṃ te majjā majjñā bhavatu samu te paruṣā paruḥ /
saṃ te māṃsasya visrastaṃ samasthyapi rohatu
majjā majñā saṃ dhīyatāṃ carmaṇā carma rohatu /
asṛkte asthi rohatu māṃsaṃ māṃsena rohatu
loma lomnā saṃ kalpayā tvacā saṃ kalpayā tvacam /
asṛkte asthi rohatu chinnaṃ saṃ dhehyoṣadhe
sa uttiṣṭha prehi pra drava rathaḥ sucakraḥ /
supaviḥ sunābhiḥ prati tiṣṭhordhvaḥ
yadi kartaṃ patitvā saṃśaśre yadi vāśmā prahṛto jaghāna /
ṛbhū rathasyevāṅgāni saṃ dadhatparuṣā paruḥ
4.13
uta devā avahitaṃ devā un nayathā punaḥ /
utāgaścakruṣaṃ devā devā jīvayathā punaḥ
dvāvimau vātau vāta ā sindhorā parāvataḥ /
dakṣaṃ te anya āvātu vyanyo vātu yadrapaḥ
ā vāta vāhi bheṣajaṃ vi vāta vāhi yadrapaḥ /
tvaṃ hi viśvabheṣaja devānāṃ dūta īyase
trāyantāmimaṃ devāstrāyantāṃ marutāṃ gaṇāḥ /
trāyantāṃ viśvā bhūtāni yathāyamarapā asat
ā tvāgamaṃ śaṃtātibhiratho ariṣṭatātibhiḥ /
dakṣaṃ ta ugramābhāriṣaṃ parā yakṣmaṃ suvāmi te
ayaṃ me hasto bhagavān ayaṃ me bhagavattaraḥ /
ayaṃ me viśvabheṣajo'yaṃ śivābhimarśanaḥ
hastābhyāṃ daśaśākhābhyāṃ jihvā vācaḥ purogavī /
anāmayitnubhyāṃ hastābhyāṃ tābhyāṃ tvābhi mṛśāmasi
4.14
ajo hyagnerajaniṣṭa śokātso apaśyajjanitāramagre /
tena devā devatāmagrā āyan tena rohān ruruhurmedhyāsaḥ
kramadhvamagninā nākamukhyān hasteṣu bibhrataḥ /
divaspṛṣṭhaṃ svargatvā miśrā devebhirādhvam
pṛṣṭhātpṛthivyā ahamantarikṣamāruhamantarikṣāddivamāruham /
divo nākasya pṛṣṭhātsvarjyotiragāmaham
svaryanto nāpekṣanta ā dyāṃ rohanti rodasī /
yajñaṃ ye viśvatodhāraṃ suvidvāṃso vitenire
agne prehi prathamo devatānāṃ cakṣurdevānāmuta mānuṣānām /
iyakṣamāṇā bhṛgubhiḥ sajoṣāḥ svaryantu yajamānāḥ svasti
ajamanajmi payasā ghṛtena divyaṃ suparṇaṃ payasaṃ bṛhantam /
tena geṣma sukṛtasya lokaṃ svarārohanto abhi nākamuttamam
pañcaudanaṃ pañcabhiraṅgulibhirdarvyoddhara pañcadhaitamodanam /
prācyāṃ diśi śiro ajasya dhehi dakṣiṇāyāṃ diśi dakṣiṇaṃ dhehi pārśvam
pratīcyāṃ diśi bhasadamasya dhehyuttarasyāṃ diśyuttaraṃ dhehi pārśvam /
ūrdhvāyāṃ diśyajasyānūkaṃ dhehi diśi dhruvāyāṃ dhehi pājasyamantarikṣe madhyato madhyamasya
śṛtamajaṃ śṛtayā prorṇuhi tvacā sarvairaṅgaiḥ saṃbhṛtaṃ viśvarūpam /
sa uttisṭheto abhi nākamuttamaṃ padbhiścaturbhiḥ prati tiṣṭha dikṣu
4.15
samutpatantu pradiśo nabhasvatīḥ samabhrāṇi vātajūtāni yantu /
mahaṛṣabhasya nadato nabhasvato vāśrā āpaḥ pṛthivīṃ tarpayantu
samīkṣayantu taviṣāḥ sudānavo'pāṃ rasā oṣadhībhiḥ sacantām /
varṣasya sargā mahayantu bhūmiṃ pṛthagjāyantāmoṣadhayo viśvarūpāḥ
samīkṣayasva gāyato nabhāṃsyapāṃ vegāsaḥ pṛthagudvijantām /
varṣasya sargā mahayantu bhūmiṃ pṛthagjāyantāṃ vīrudho viśvarūpāḥ
gaṇāstvopa gāyantu mārutāḥ parjanya ghoṣiṇaḥ pṛthak/
sargā varṣasya varṣato varṣantu pṛthivīmanu
udīrayata marutaḥ samudratastveṣo arko nabha utpātayātha /
mahaṛṣabhasya nadato nabhasvato vāśrā āpaḥ pṛthivīṃ tarpayantu
abhi kranda stanayārdayodadhiṃ bhūmiṃ parjanya payasā samaṅdhi /
tvayā sṛṣṭaṃ bahulamaitu varṣamāśāraiṣī kṛśaguretvastam
saṃ vo'vantu sudānava utsā ajagarā uta /
marudbhiḥ pracyutā meghā varṣantu pṛthivīmanu
āśāmāśāṃ vi dyotatāṃ vātā vāntu diśodiśaḥ /
marudbhiḥ pracyutā meghāḥ saṃ yantu pṛthivīmanu
āpo vidyudabhraṃ varṣaṃ saṃ vo'vantu sudānava utsā ajagarā uta /
marudbhiḥ pracyutā meghāḥ prāvantu pṛthivīmanu
apāmagnistanūbhiḥ saṃvidāno ya oṣadhīnāmadhipā babhūva /
sa no varṣaṃ vanutāṃ jātavedāḥ prāṇaṃ prajābhyo amṛtaṃ divaspari
prajāpatiḥ salilādā samudrādāpa īrayann udadhimardayāti /
pra pyāyatāṃ vṛṣṇo aśvasya reto'rvān etena stanayitnunehi
apo niṣiñcann asuraḥ pitā naḥ śvasantu gargarā apāṃ varuṇāva nīcīrapaḥ sṛja /
vadantu pṛśnibāhavo maṇḍūkā iriṇānu
saṃvatsaraṃ śaśayānā brāhmaṇā vratacāriṇaḥ /
vācaṃ parjanyajinvitāṃ pra maṇḍūkā avādiṣuḥ
upapravada maṇḍūki varṣamā vada tāduri /
madhye hradasya plavasva vigṛhya caturaḥ padaḥ
khaṇvakhā३ khaimakhā३ madhye taduri /
varṣaṃ vanudhvaṃ pitaro marutāṃ mana icchata
mahāntaṃ kośamudacābhi ṣiñca savidyutaṃ bhavatu vātu vātaḥ /
tanvatāṃ yajñaṃ bahudhā visṛṣṭā ānandinīroṣadhayo bhavantu
4.16
bṛhann eṣāmadhiṣṭhātā antikādiva paśyati /
ya stāyan manyate carantsarvaṃ devā idaṃ viduḥ
yastiṣṭhati carati yaśca vañcati yo nilāyaṃ carati yaḥ prataṅkam /
dvau saṃniṣadya yan mantrayete rājā tadveda varuṇastṛtīyaḥ
uteyaṃ bhūmirvaruṇasya rājña utāsau dyaurbṛhatī dūreantā /
uto samudrau varuṇasya kukṣī utāsminn alpa udake nilīnaḥ
uta yo dyāmatisarpātparastān na sa mucyātai varuṇasya rājñaḥ /
diva spaśaḥ pra carantīdamasya sahasrākṣā ati paśyanti bhūmim
sarvaṃ tadrājā varuṇo vi caṣṭe yadantarā rodasī yatparastāt/
saṃkhyātā asya nimiṣo janānāmakṣān iva śvaghnī ni minoti tāni
ye te pāśā varuṇa saptasapta tredhā tiṣṭhanti viṣitā ruṣantaḥ /
chinantu sarve anṛtaṃ vadantaṃ yaḥ satyavādyati taṃ sṛjantu
śatena pāśairabhi dhehi varuṇainaṃ mā te mocyanṛtavāṅnṛcakṣaḥ /
āstāṃ jālma udaraṃ śraṃśayitvā kośa ivābandhaḥ parikṛtyamānaḥ
yaḥ samābhyo varuṇo yo vyābhyo yaḥ saṃdeśyo varuṇo yo videśyo /
yo daivo varuṇo yaśca mānuṣaḥ
taistvā sarvairabhi ṣyāmi pāśairasāvāmuṣyāyaṇāmuṣyāḥ putra /
tān u te sarvān anusaṃdiśāmi
4.17
īśāṇāṃ tvā bheṣajānāmujjeṣa ā rabhāmahe /
cakre sahasravīryaṃ sarvasmā oṣadhe tvā
satyajitaṃ śapathayāvanīṃ sahamānāṃ punaḥsarām /
sarvāḥ samahvyoṣadhīrito naḥ pārayāditi
yā śaśāpa śapanena yāghaṃ mūramādadhe /
yā rasasya haraṇāya jātamārebhe tokamattu sā
yāṃ te cakrurāme pātre yāṃ cakrurnīlalohite /
āme māṃse kṛtyāṃ yāṃ cakrustayā kṛtyākṛto jahi
dauṣvapnyaṃ daurjīvityaṃ rakṣo abhvamarāyyaḥ /
durṇāmnīḥ sarvā durvācastā asman nāśayāmasi
kṣudhāmāraṃ tṛṣṇāmāramagotāmanapatyatām /
apāmārga tvayā vayaṃ sarvaṃ tadapa mṛjmahe
tṛṣṇāmāraṃ kṣudhāmāramatho akṣaparājayam /
apāmārga tvayā vayaṃ sarvaṃ tadapa mṛjmahe
apāmārga oṣadhīnāṃ sarvāsāmeka idvaśī /
tena te mṛjma āsthitamatha tvamagadaścara
4.18
samaṃ jyotiḥ sūryeṇāhnā rātrī samāvatī /
kṛṇomi satyamūtaye'rasāḥ santu kṛtvarīḥ
yo devāḥ kṛtyāṃ kṛtvā harādaviduṣo gṛham /
vatso dhāruriva mātaraṃ taṃ pratyagupa padyatām
amā kṛtvā pāpmānaṃ yastenānyaṃ jighāṃsati /
aśmānastasyāṃ dagdhāyāṃ bahulāḥ phaṭkarikrati
sahasradhāman viśikhān vigrīvāṃ chāyayā tvam /
prati sma cakruṣe kṛtyāṃ priyāṃ priyāvate hara
anayāhamoṣadhyā sarvāḥ kṛtyā adūduṣam /
yāṃ kṣetre cakruryāṃ goṣu yāṃ vā te puruṣeṣu
yaścakāra na śaśāka kartuṃ śaśre pādamaṅgurim /
cakāra bhadramasmabhyamātmane tapanaṃ tu saḥ
apāmārgo'pa mārṣṭu kṣetriyaṃ śapathaśca yaḥ /
apāha yātudhānīrapa sarvā arāyyaḥ
apamṛjya yātudhānān apa sarvā arāyyaḥ /
apāmārga tvayā vayaṃ sarvaṃ tadapa mṛjmahe
4.19
uto asyabandhukṛduto asi nu jāmikṛt/
uto kṛtyākṛtaḥ prajāṃ nadamivā chindhi vārṣikam
brāhmaṇena paryuktāsi kaṇvena nārṣadena /
senevaiṣi tviṣīmatī na tatra bhayamasti yatra prāpnoṣyoṣadhe
agrameṣyoṣadhīnāṃ jyotiṣevābhidīpayan /
uta trātāsi pākasyātho hantāsi rakṣasaḥ
yadado devā asurāṃstvayāgre nirakurvata /
tatastvamadhyoṣadhe'pāmārgo ajāyathāḥ
vibhindatī śataśākhā vibhindan nāma te pitā /
pratyagvi bhindhi tvaṃ taṃ yo asmāmabhidāsati
asadbhūmyāḥ samabhavattadyāmeti mahadvyacaḥ /
tadvai tato vidhūpāyatpratyakkartāramṛcchatu
pratyaṅhi saṃbabhūvitha pratīcīnaphalastvam /
sarvān macchapathāmadhi varīyo yāvayā vadham
śatena mā pari pāhi sahasreṇābhi rakṣā mā /
indraste vīrudhāṃ pata ugra ojmānamā dadhat
4.20
ā paśyati prati paśyati parā paśyati paśyati /
divamantarikṣamādbhūmiṃ sarvaṃ taddevi paśyati
tisro divastisraḥ pṛthivīḥ ṣaṭcemāḥ pradiśāḥ pṛthak/
tvayāhaṃ sarvā bhūtāni paśyāni devyoṣadhe
divyasya suparṇasya tasya hāsi kanīnikā /
sā bhūmimā rurohitha vahyaṃ śrāntā vadhūriva
tāṃ me sahasrākṣo devo dakṣiṇe hasta ā dadhat/
tayāhaṃ sarvaṃ paśyāmi yaśca śūdra utāryaḥ
āviṣkṛṇuṣva rūpāni mātmānamapa gūhathāḥ /
atho sahasracakṣo tvaṃ prati paśyāḥ kimīdinaḥ
darśaya mā yātudhānān darśaya yātudhānyaḥ /
piśācāntsarvān darśayeti tvā rabha oṣadhe
kaśyapasya cakṣurasi śunyāśca caturakṣyāḥ /
vīdhre sūryamiva sarpantaṃ mā piśācaṃ tiraskaraḥ
udagrabhaṃ paripāṇādyātudhānaṃ kimīdinam /
tenāhaṃ sarvaṃ paśyāmyuta śūdramutāryam
yo antarikṣeṇa patati divaṃ yaśca atisarpati /
bhūmiṃ yo manyate nāthaṃ taṃ piśācaṃ pra darśaya
4.21
ā gāvo agmann uta bhadramakrantsīdantu goṣṭhe raṇayantvasme /
prajāvatīḥ pururūpā iha syurindrāya pūrvīruṣaso duhānāḥ
indro yajvane gṛṇate ca śikṣata upeddadāti na svaṃ muṣāyati /
bhūyobhūyo rayimidasya vardhayann abhinne khilye ni dadhāti devayum
na tā naśanti na dabhāti taskaro nāsāmāmitro vyathirā dadharṣati /
devāṃśca yābhiryajate dadāti ca jyogittābhiḥ sacate gopatiḥ saha
na tā arvā reṇukakāṭo'śnute na saṃskṛtatramupa yanti tā abhi /
urugāyamabhayaṃ tasya tā anu gāvo martasya vi caranti yajvanaḥ
gāvo bhago gāva indro ma ichādgāva somasya prathamasya bhakṣaḥ /
imā yā gāvaḥ sa janāsa indra ichāmi hṛdā manasā cidindram
yūyaṃ gāvo medayatha kṛśaṃ cidaśrīraṃ citkṛṇuthā supratīkam /
bhadraṃ gṛhaṃ kṛṇutha bhadravāco bṛhadvo vaya ucyate sabhāsu
prajāvatīḥ sūyavase ruśantīḥ śuddhā apaḥ suprapāṇe pibantīḥ /
mā va stena īśata māghaśaṃsaḥ pari vo rudrasya hetirvṛṇaktu
4.22
imamindra vardhaya kṣatriyaṃ me imaṃ viśāmekavṛṣaṃ kṛṇu tvam /
niramitrān akṣṇuhyasya sarvāṃstān randhayāsmā ahamuttareṣu
emaṃ bhaja grāme aśveṣu goṣu niṣṭaṃ bhaja yo amitro asya /
varṣma kṣatrāṇāmayamastu rājendra śatruṃ randhaya sarvamasmai
ayamastu dhanapatirdhanānāmayaṃ viśāṃ viśpatirastu rājā /
asminn indra mahi varcāṃsi dhehyavarcasaṃ kṛṇuhi śatrumasya
asmai dyāvāpṛthivī bhūri vāmaṃ duhāthāṃ gharmadughe iva dhenū /
ayaṃ rājā priya indrasya bhūyātpriyo gavāmoṣadhīnāṃ paśūnām
yunajmi ta uttarāvantamindraṃ yena jayanti na parājayante /
yastvā karadekavṛṣaṃ janānāmuta rājñāmuttamaṃ mānavānām
uttarastvamadhare te sapatnā ye ke ca rājan pratiśatravaste /
ekavṛṣa indrasakhā jigīvāṃ chatrūyatāmā bharā bhojanāni
siṃhapratīko viśo addhi sarvā vyāghrapratīko'va bādhasva śatrūn /
ekavṛṣa indrasakhā jigīvāṃ chatrūyatāmā khidā bhojanāni
4.23
agnermanve prathamasya pracetasaḥ pāñcajanyasya bahudhā yamindhate /
viśoviśaḥ praviśivāṃsamīmahe sa no muñcatvaṃhasaḥ
yathā havyaṃ vahasi jātavedo yathā yajñaṃ kalpayasi prajānan /
evā devebhyaḥ sumatiṃ na ā vaha sa no muñcatvaṃhasaḥ
yāmanyāmann upayuktaṃ vahiṣṭhaṃ karmaṅkarmann ābhagamagnimīḍe /
rakṣohaṇaṃ yajñavṛdhaṃ ghṛtāhutaṃ sa no muñcatvaṃhasaḥ
sujātaṃ jātavedasamagniṃ vaiśvānaraṃ vibhum /
havyavāhaṃ havāmahe sa no muñcatvaṃhasaḥ
yena ṛṣayo balamadyotayan yujā yenāsurāṇāmayuvanta māyāḥ /
yenāgninā paṇīn indro jigāya sa no muñcatvaṃhasaḥ
yena devā amṛtamanvavindan yenauṣadhīrmadhumatīrakṛṇvan /
yena devāḥ svarābharantsa no muñcatvaṃhasaḥ
yasyedaṃ pradiśi yadvirocate yajjātaṃ janitavyaṃ ca kevalam /
staumyagniṃ nāthito johavīmi sa no muñcatvaṃhasaḥ
4.24
indrasya manmahe śaśvadidasya manmahe vṛtraghna stomā upa mema āguḥ /
yo dāśuṣaḥ sukṛto havameti sa no muñcatvaṃhasaḥ
ya ugrīṇāmugrabāhuryayuryo dānavānāṃ balamāruroja /
yena jitāḥ sindhavo yena gāvaḥ sa no muñcatvaṃhasaḥ
yaścarṣaṇipro vṛṣabhaḥ svarvidyasmai grāvāṇaḥ pravadanti nṛmṇam /
yasyādhvaraḥ saptahotā madiṣṭhaḥ sa no muñcatvaṃhasaḥ
yasya vaśāsa ṛṣabhāsa ukṣaṇo yasmai mīyante svaravaḥ svarvide /
yasmai śukraḥ pavate brahmaśumbhitaḥ sa no muñcatvaṃhasaḥ
yasya juṣṭiṃ sominaḥ kāmayante yaṃ havanta iṣumantaṃ gaviṣṭau /
yasminn arkaḥ śiśriye yasminn ojaḥ sa no muñcatvaṃhasaḥ
yaḥ prathamaḥ karmakṛtyāya jajñe yasya vīryaṃ prathamasyānubuddham /
yenodyato vajro'bhyāyatāhiṃ sa no muñcatvaṃhasaḥ
yaḥ saṃgrāmān nayati saṃ yudhe vaśī yaḥ puṣṭāni saṃsṛjati dvayāni /
staumīndraṃ nāthito johavīmi sa no muñcatvaṃhasaḥ
4.25
vāyoḥ saviturvidathāni manmahe yāvātmanvadviśatho yau ca rakṣathaḥ /
yau viśvasya paribhū babhūvathustau no muñcatamaṃhasaḥ
yayoḥ saṃkhyātā varimā pārhivāni yābhyāṃ rajo yupitamantarikṣe /
yayoḥ prāyaṃ nānvānaśe kaścana tau no muñcatamaṃhasaḥ
tava vrate ni viśante janāsastvayyudite prerate citrabhāno /
yuvaṃ vāyo savitā ca bhuvanāni rakṣathastau no muñcatamaṃhasaḥ
apeto vāyo savitā ca duṣkṛtamapa rakṣāṃsi śimidāṃ ca sedhatam /
saṃ hyūrjayā sṛjathaḥ saṃ balena tau no muñcatamaṃhasaḥ
rayiṃ me poṣaṃ savitota vāyustanū dakṣamā suvatāṃ suśevam /
ayakṣmatātiṃ maha iha dhattaṃ tau no muñcatamaṃhasaḥ
pra sumatiṃ savitarvāya ūtaye mahasvantaṃ matsaraṃ mādayāthaḥ /
arvāgvāmasya pravato ni yacchataṃ tau no muñcatamaṃhasaḥ
upa śreṣṭhā na āśiṣo devayordhāmann asthiran /
staumi devaṃ savitāraṃ ca vāyuṃ tau no muñcantvaṃhasaḥ
4.26
manve vāṃ dyāvāpṛthivī subhojasau sacetasau ye aprathethāmamitā yojanāni /
pratiṣṭhe hyabhavataṃ vasūnāṃ te no muñcatamaṃhasaḥ
pratiṣṭhe hyabhavataṃ vasūnāṃ pravṛddhe devī subhage urūcī /
dyāvāpṛthivī bhavataṃ me syone te no muñcatamaṃhasaḥ
asantāpe sutapasau huve'hamurvī gambhīre kavibhirnamasye /
dyāvāpṛthivī bhavataṃ me syone te no muñcatamaṃhasaḥ
ye amṛtaṃ bibhṛtho ye havīṃṣi ye srotyā bibhṛtho ye manuṣyān /
dyāvāpṛthivī bhavataṃ me syone te no muñcatamaṃhasaḥ
ye usriyā bibhṛtho ye vanaspatīn yayorvāṃ viśvā bhuvanānyantaḥ /
dyāvāpṛthivī bhavataṃ me syone te no muñcatamaṃhasaḥ
ye kīlālena tarpayatho ye ghṛtena yābhyāmṛte na kiṃ cana śaknuvanti /
dyāvāpṛthivī bhavataṃ me syone te no muñcatamaṃhasaḥ
yan medamabhiśocati yenayena vā kṛtaṃ pauruṣeyān na daivāt/
staumi dyāvāpṛthivī nāthito johavīmi te no muñcatamaṃhasaḥ
4.27
marutāṃ manve adhi me bruvantu premaṃ vājaṃ vājasāte avantu /
āśūn iva suyamān ahva ūtaye te no muñcantvaṃhasaḥ
utsamakṣitaṃ vyacanti ye sadā ya āsiñcanti rasamoṣadhīṣu /
puro dadhe marutaḥ pṛśnimātṝṃste no muñcantvaṃhasaḥ
payo dhenūnāṃ rasamoṣadhīnāṃ javamarvatāṃ kavayo ya invatha /
śagmā bhavantu maruto naḥ syonāste no muñcantvaṃhasaḥ
apaḥ samudrāddivamudvahanti divaspṛthivīmabhi ye sṛjanti /
ye adbhirīśānā marutaścaranti te no muñcantvaṃhasaḥ
ye kīlālena tarpayanti ye ghṛtena ye vā vayo medasā saṃsṛjanti /
ye adbhirīśānā maruto varṣayanti te no muñcantvaṃhasaḥ
yadīdidaṃ maruto mārutena yadi devā daivyenedṛgāra /
yūyamīśidhve vasavastasya niṣkṛteste no muñcantvaṃhasaḥ
tigmamanīkaṃ viditaṃ sahasvan mārutaṃ śardhaḥ pṛtanāsūgram /
staumi maruto nāthito johavīmi te no muñcantvaṃhasaḥ
4.28
bhavāśarvau manve vāṃ tasya vittaṃ yayorvāmidaṃ pradiśi yadvirocate /
yāvasyeśāthe dvipado yau catuṣpadastau no muñcatamaṃhasaḥ
yayorabhyabhva uta yaddūre cidyau viditāviṣubhṛtāmasiṣṭhau /
yāvasyeśathe dvipado yau catuṣpadastau no muñcatamaṃhasaḥ
sahasrākṣau vṛtrahanā huvehaṃ dūregavyūtī stuvann emyugrau /
yāvasyeśathe dvipado yau catuṣpadastau no muñcatamaṃhasaḥ
yāvārebhāthe bahu sākamagre pra cedasrāṣṭramabhibhāṃ janeṣu /
yāvasyeśathe dvipado yau catuṣpadastau no muñcatamaṃhasaḥ
yayorvadhān nāpapadyate kaścanāntardeveṣūta mānuṣeṣu /
yāvasyeśathe dvipado yau catuṣpadastau no muñcatamaṃhasaḥ
yaḥ kṛtyākṛn mūlakṛdyātudhāno ni tasmin dhattaṃ vajramugrau /
yāvasyeśathe dvipado yau catuṣpadastau no muñcatamaṃhasaḥ
adhi no brūtaṃ pṛtanāsūgrau saṃ vajreṇa sṛjataṃ yaḥ kimīdī /
staumi bhavāśarvau nāthito johavīmi tau no muñcatamaṃhasaḥ
4.29
manve vāṃ mitrāvaruṇāvṛtāvṛdhau sacetasau druhvaṇo yau nudethe /
pra satyāvānamavatho bhareṣu tau no muñcatamaṃhasaḥ
sacetasau druhvaṇo yau nudethe pra satyāvānamavatho bhareṣu /
yau gacchatho nṛcakṣasau babhruṇā sutaṃ tau no muñcatamaṃhasaḥ
yāvaṅgirasamavatho yāvagastiṃ mitrāvaruṇā jamadagnimattrim /
yau kaśyapamavatho yau vasiṣṭhaṃ tau no muñcatamaṃhasaḥ
yau śyāvāśvamavatho vādhryaśvaṃ mitrāvaruṇā purumīḍhamattrim /
yau vimadamavatho saptavadhriṃ tau no muñcatamaṃhasaḥ
yau bharadvājamavatho yau gaviṣṭhiraṃ viśvāmitraṃ varuṇa mitra kutsam /
yau kakṣīvantamavatho prota kaṇvaṃ tau no muñcatamaṃhasaḥ
yau medhātithimavatho yau triśokaṃ mitrāvaruṇāvuśanāṃ kāvyaṃ yau /
yau gotamamavatho prota mugdalaṃ tau no muñcatamaṃhasaḥ
yayo rathaḥ satyavartma rjuraśmirmithuyā carantamabhiyāti dūṣayan /
staumi mitrāvaruṇau nāthito johavīmi tau no muñcatamaṃhasaḥ
4.30
ahaṃ rudrebhirvasubhiścarāmyahamādityairuta viśvadevaiḥ /
ahaṃ mitrāvarunobhā bibharmyahamindrāgnī ahamaśvinobhā
ahaṃ rāṣṭrī saṃgamanī vasūnāṃ cikituṣī prathamā yajñiyānām /
tāṃ mā devā vyadadhuḥ purutrā bhūristhātrāṃ bhūryāveśayantaḥ
ahameva svayamidaṃ vadāmi juṣṭaṃ devānāmuta mānuṣāṇām /
yaṃ kāmaye tantamugraṃ kṛṇomi taṃ brahmāṇaṃ tamṛṣiṃ taṃ sumedhām
mayā so'nnamatti yo vipaśyati yaḥ prāṇati ya īṃ śṛṇotyuktam /
amantavo māṃ ta upa kṣiyanti śrudhi śruta śruddheyaṃ te vadāmi
ahaṃ rudrāya dhanurā tanomi brahmadviṣe śarave hantavā u /
ahaṃ janāya samadaṃ kṛṇomi ahaṃ dyāvāpṛthivī ā viveśa
ahaṃ somamāhanasaṃ bibharmyahaṃ tvaṣṭāramuta pūṣaṇaṃ bhagam /
ahaṃ dadhāmi draviṇā haviṣmate suprāvyā yajamānāya sunvate
ahaṃ suve pitaramasya mūrdhan mama yonirapsvantaḥ samudre /
tato vi tiṣṭhe bhuvanāni viśvotāmūṃ dyāṃ varṣmaṇopa spṛśāmi
ahameva vātaiva pra vāmyārabhamāṇā bhuvanāni viśvā /
paro divā para enā pṛthivyaitāvatī mahimnā saṃ babhūva
4.31
tvayā manyo sarathamārujanto harṣamāṇā hṛṣitāso marutvan /
tigmeṣava āyudhā saṃśiśānā upa pra yantu naro agnirūpāḥ
agniriva manyo tviṣitaḥ sahasva senānīrnaḥ sahure hūta edhi /
hatvāya śatrūn vi bhajasva veda ojo mimāno vi mṛdho nudasva
sahasva manyo abhimātimasmai rujan mṛṇan pramṛṇan prehi śatrūn /
ugraṃ te pājo nanvā rurudhre vaśī vaśaṃ nayāsā ekaja tvam
eko bahūnāmasi manya īḍitā viśaṃviśaṃ yuddhāya saṃ śiśādhi /
akṛttaruktvayā yujā vayaṃ dyumantaṃ ghoṣaṃ vijayāya kṛṇmasi
vijeṣakṛdindra ivānavabravo'smākaṃ manyo adhipā bhaveha /
priyaṃ te nāma sahure gṛṇīmasi vidmā tamutsaṃ yata ābabhūtha
ābhūtyā sahajā vajra sāyaka saho bibharṣi sahabhūta uttaram /
kratvā no manyo saha medyedhi mahādhanasya puruhūta saṃsṛji
saṃsṛṣṭaṃ dhanamubhayaṃ samākṛtamasmabhyaṃ dhattāṃ varuṇaśca manyuḥ /
bhiyo dadhānā hṛdayeṣu śatravaḥ parājitāso apa ni layantām
4.32
yaste manyo'vidhadvajra sāyaka saha ojaḥ puṣyati viśvamānuṣak/
sāhyāma dāsamāryaṃ tvayā yujā vayaṃ sahaskṛtena sahasā sahasvatā
manyurindro manyurevāsa devo manyurhotā varuṇo jātavedāḥ /
manyuṃ viśa īḍate mānuṣīryāḥ pahi no manyo tapasā sajoṣāḥ
abhīhi manyo tavasastavīyān tapasā yujā vi jahi śatrūn /
amitrahā vṛtrahā dasyuhā ca viśvā vasūnyā bharā tvaṃ naḥ
tvaṃ hi manyo abhibhūtyojāḥ svayaṃbhūrbhāmo abhimātiṣāhaḥ /
viśvacarṣaṇiḥ sahuriḥ sahīyān asmāsvojaḥ pṛtanāsu dhehi
abhāgaḥ sann apa pareto asmi tava kratvā taviṣasya pracetaḥ /
taṃ tvā manyo akraturjihīḍāhaṃ svā tanūrbaladāvā na ehi
ayaṃ te asmyupa na ehyarvāṅpratīcīnaḥ sahure viśvadāvan /
manyo vajrinn abhi na ā vavṛtsva hanāva dasyūṃruta bodhyāpeḥ
abhi prehi dakṣiṇato bhavā no'dhā vṛtrāṇi jaṅghanāva bhūri /
juhomi te dharuṇaṃ madhvo agramubhāvupāṃśu prathamā pibāva
4.33
apa naḥ śośucadaghamagne śuśugdhyā rayim /
apa naḥ śośucadagham
sukṣetriyā sugātuyā vasūyā ca yajāmahe /
apa naḥ śośucadagham
pra yadbhandiṣṭha eṣāṃ prāsmākāsaśca sūrayaḥ /
apa naḥ śośucadagham
pra yatte agne sūrayo jāyemahi pra te vayam /
apa naḥ śośucadagham
pra yadagneḥ sahasvato viśvato yanti bhānavaḥ /
apa naḥ śośucadagham
tvaṃ hi viśvatomukha viśvataḥ paribhūrasi /
apa naḥ śośucadagham
dviṣo no viśvatomukhāti nāveva pāraya /
apa naḥ śośucadagham
sa naḥ sindhumiva nāvāti parṣa svastaye /
apa naḥ śośucadagham
4.34
brahmāsya śīrṣaṃ bṛhadasya pṛṣṭhaṃ vāmadevyamudaramodanasya /
chandāṃsi pakṣau mukhamasya satyaṃ viṣṭārī jātastapaso'dhi yajñaḥ
anasthāḥ pūtāḥ pavanena śuddhāḥ śucayaḥ śucimapi yanti lokam /
naiṣāṃ śiśnaṃ pra dahati jātavedāḥ svarge loke bahu straiṇameṣām
viṣṭāriṇamodanaṃ ye pacanti nainān avartiḥ sacate kadā cana /
āste yama upa yāti devāntsaṃ gandharvairmadate somyebhiḥ
viṣṭāriṇamodanaṃ ye pacanti nainān yamaḥ pari muṣṇāti retaḥ /
rathī ha bhūtvā rathayāna īyate pakṣī ha bhūtvāti divaḥ sameti
eṣa yajñānāṃ vitato vahiṣṭho viṣṭāriṇaṃ paktvā divamā viveśa /
āṇḍīkaṃ kumudaṃ saṃ tanoti bisaṃ śālūkaṃ śaphako mulālī /
etāstvā dhārā upa yantu sarvāḥ svarge loke madhumatpinvamānā upa tvā tiṣṭhantu puṣkariṇīḥ samantāḥ
ghṛtahradā madhukūlāḥ surodakāḥ kṣīreṇa pūrṇā udakena dadhnā /
etāstvā dhārā upa yantu sarvāḥ svarge loke madhumatpinvamānā upa tvā tiṣṭhantu puṣkariṇīḥ samantāḥ
caturaḥ kumbhāṃścaturdhā dadāmi kṣīreṇa pūrnāmudakena dadhnā /
etāstvā dhārā upa yantu sarvāḥ svarge loke madhumatpinvamānā upa tvā tiṣṭhantu puṣkariṇīḥ samantāḥ
imamodanaṃ ni dadhe brāhmaṇeṣu viṣṭāriṇaṃ lokajitaṃ svargam /
sa me mā kṣeṣṭa svadhayā pinvamāno viśvarūpā dhenuḥ kāmadughā me astu
4.35
yamodanaṃ prathamajā ṛtasya prajāpatistapasā brahmaṇe'pacat/
yo lokānāṃ vidhṛtirnābhireṣāttenaudanenāti tarāṇi mṛtyum
yenātaran bhūtakṛto'ti mṛtyuṃ yamanvavindan tapasā śrameṇa /
yaṃ papāca brahmaṇe brahma pūrvaṃ tenaudanenāti tarāṇi mṛtyum
yo dādhāra pṛthivīṃ viśvabhojasaṃ yo antarikṣamāpṛṇādrasena /
yo astabhnāddivamūrdhvo mahimnā tenaudanenāti tarāṇi mṛtyum
yasmān māsā nirmitāstriṃśadarāḥ saṃvatsaro yasmān nirmito dvādaśāraḥ /
ahorātrā yaṃ pariyanto nāpustenaudanenāti tarāṇi mṛtyum
yaḥ prāṇadaḥ prāṇadavān babhūva yasmai lokā ghṛtavantaḥ kṣaranti /
jyotiṣmatīḥ pradiśo yasya sarvāstenaudanenāti tarāṇi mṛtyum
yasmātpakvādamṛtaṃ saṃbabhūva yo gāyatryā adhipatirbabhūva /
yasmin vedā nihitā viśvarūpāstenaudanenāti tarāṇi mṛtyum
ava bādhe dviṣantaṃ devapīyuṃ sapatnā ye me'pa te bhavantu /
brahmaudanaṃ viśvajitaṃ pacāmi śṛṇvantu me śraddadhānasya devāḥ
4.36
tāntsatyaujāḥ pra dahatvagnirvaiśvānaro vṛṣā /
yo no durasyāddipsāccātho yo no arātiyāt
yo no dipsādadipsato dipsato yaśca dipsati /
vaiśvānarasya daṃṣṭrayoragnerapi dadhāmi tam
ya āgare mṛgayante pratikrośe'māvāsye /
kravyādo anyān dipsataḥ sarvāṃstāntsahasā sahe
sahe piśācāntsahasaiṣāṃ draviṇaṃ dade /
sarvān durasyato hanmi saṃ ma ākūtirṛdhyatām
ye devāstena hāsante sūryeṇa mimate javam /
nadīṣu parvateṣu ye saṃ taiḥ paśubhirvide
tapano asmi piśācānāṃ vyāghro gomatāmiva /
śvānaḥ siṃhamiva dṛṣṭvā te na vindante nyañcanam
na piśācaiḥ saṃ śaknomi na stenaiḥ na vanargubhiḥ /
piśācāstasmān naśyanti yamahaṃ grāmamāviśe
yaṃ grāmamāviśata idamugraṃ saho mama /
piśācāstasmān naśyanti na pāpamupa jānate
ye mā krodhayanti lapitā hastinaṃ maśakā iva /
tān ahaṃ manye durhitān jane alpaśayūn iva
abhi taṃ nirṛtirdhattāmaśvamiva aśvābhidhānyā /
malvo yo mahyaṃ krudhyati sa u pāśān na mucyate
4.37
tvayā pūrvamatharvāṇo jaghnū rakṣāṃsyoṣadhe /
tvayā jaghāna kaśyapastvayā kaṇvo agastyaḥ
tvayā vayamapsaraso gandharvāṃscātayāmahe /
ajaśṛṅgyaja rakṣaḥ sarvān gandhena nāśaya
nadīṃ yantvapsaraso'pāṃ tāramavaśvasam /
gulgulūḥ pīlā naladyaukṣagandhiḥ pramandanī /
tatparetāpsarasaḥ pratibuddhā abhūtana
yatrāśvatthā nyagrodhā mahāvṛkṣāḥ śikhaṇḍinaḥ /
tatparetāpsarasaḥ pratibuddhā abhūtana
yatra vaḥ preṅkhā haritā arjunā uta yatrāghātāḥ karkaryaḥ saṃvadanti /
tatparetāpsarasaḥ pratibuddhā abhūtana
eyamagann oṣadhīnāṃ vīrudhāṃ vīryāvatī /
ajaśṛṅgyarāṭakī tīkṣṇaśṛṅgī vyṛṣatu
ānṛtyataḥ śikhaṇḍino gandharvasyāpsarāpateḥ /
bhinadmi muṣkāvapi yāmi śepaḥ
bhīmā indrasya hetayaḥ śatamṛṣṭīrayasmayīḥ /
tābhirhaviradān gandharvān avakādān vyṛṣatu
bhīmā indrasya hetayaḥ śatamṛṣṭīrhiraṇyayīḥ /
tābhirhaviradān gandharvān avakādān vyṛṣatu
avakādān abhiśocān apsu jyotaya māmakān /
piśācāntsarvān oṣadhe pra mṛṇīhi sahasva ca
śvevaikaḥ kapirivaikaḥ kumāraḥ sarvakeśakaḥ /
priyo dṛśa iva bhūtvā gandharvaḥ sacate striyas/
tamito nāśayāmasi brahmaṇā vīryāvatā
jāyā idvo apsaraso gandharvāḥ patayo yūyam /
apa dhāvatāmartyā martyān mā sacadhvam
4.38
udbhindatīṃ saṃjayantīmapsarāṃ sādhudevinīm /
glahe kṛtāni kṛṇvānāmapsarāṃ tāmiha huve
vicinvatīmākirantīmapsarāṃ sādhudevinīm /
glahe kṛtāni gṛhṇānāmapsarāṃ tāmiha huve
yāyaiḥ parinṛtyatyādadānā kṛtaṃ glahāt/
sā naḥ kṛtāni sīṣatī prahāmāpnotu māyayā /
sā naḥ payasvatyaitu mā no jaiṣuridaṃ dhanam
yā akṣeṣu pramodante śucaṃ krodhaṃ ca bibhratī /
ānandinīṃ pramodinīmapsarāṃ tāmiha huve
sūryasya raśmīn anu yāḥ sañcaranti marīcīrvā yā anusañcaranti /
yāsāmṛṣabho dūrato vājinīvāntsadyaḥ sarvān lokān paryeti rakṣan /
sa na aitu homamimaṃ juṣāṇo'ntarikṣeṇa saha vājinīvān
antarikṣeṇa saha vājinīvan karkīṃ vatsāmiha rakṣa vājin /
ime te stokā bahulā ehyarvāṅiyaṃ te karkīha te mano'stu
antarikṣeṇa saha vājinīvan karkīṃ vatsāmiha rakṣa vājin /
ayaṃ ghāso ayaṃ vraja iha vatsāṃ ni badhnīmaḥ /
yathānāma va īśmahe svāhā
4.39
pṛthivyāmagnaye samanamantsa ārdhnot/
yathā pṛthivyāmagnaye samanamann evā mahyaṃ saṃnamaḥ saṃ namantu
pṛthivī dhenustasyā agnirvatsaḥ /
sā me'gninā vatseneṣamūrjaṃ kāmaṃ duhām /
āyuḥ prathamaṃ prajāṃ poṣaṃ rayiṃ svāhā
antarikṣe vāyave samanamantsa ārdhnot/
yathāntarikṣe vāyave samanamann evā mahyaṃ saṃnamaḥ saṃ namantu
antarikṣaṃ dhenustasyā vatsaḥ /
sā me vāyunā vatseneṣamūrjaṃ kāmaṃ duhām /
āyuḥ prathamaṃ prajāṃ poṣaṃ rayiṃ svāhā
divyādityāya samanamantsa ārdhnot/
yathā divyādityāya samanamann evā mahyaṃ saṃnamaḥ saṃ namantu
dyaurdhenustasyā ādityo vatsaḥ /
sā ma ādityena vatseneṣamūrjaṃ kāmaṃ duhām /
āyuḥ prathamaṃ prajāṃ poṣaṃ rayiṃ svāhā
dikṣu candrāya samanamantsa ārdhnot/
yathā dikṣu candrāya samanamann evā mahyaṃ saṃnamaḥ saṃ namantu
diśo dhenavastāsāṃ candro vatsaḥ /
tā me candreṇa vatseneṣamūrjaṃ kāmaṃ duhāmāyuḥ prathamaṃ prajāṃ posaṃ rayiṃ svāhā
agnāvagniścarati praviṣṭa ṛṣīṇāṃ putro abhiśastipā u /
namaskāreṇa namasā te juhomi mā devānāṃ mithuyā karma bhāgam
hṛdā pūtaṃ manasā jātavedo viśvāni deva vayunāni vidvān /
saptāsyāni tava jātavedastebhyo juhomi sa juṣasva havyam
4.40
ye purastājjuhvati jātavedaḥ prācyā diśo'bhidāsantyasmān /
agnimṛtvā te parāñco vyathantāṃ pratyagenān pratisareṇa hanmi
ye dakṣiṇato juhvati jātavedo dakṣiṇāyā diśo'bhidāsantyasmān /
yamamṛtvā te parāñco vyathantāṃ pratyagenā pratisareṇa hanmi
ye paścājjuhvati jātavedaḥ pratīcyā diśo'bhidāsantyasmān /
varuṇamṛtvā te parāñco vyathantāṃ pratyagenān pratisareṇa hanmi
ya uttarato juhvati jātaveda udīcyā diśo'bhidāsantyasmān /
somamṛtvā te parāñco vyathantāṃ pratyagenān pratisareṇa hanmi
ye'dhastājjuhvati jātaveda udīcyā diśo'bhidāsantyasmān /
bhūmimṛtvā te parāñco vyathantāṃ pratyagenān pratisareṇa hanmi
ye'ntarikṣājjuhvati jātavedo vyadhvāyā diśo'bhidāsantyasmān /
vāyumṛtvā te parāñco vyathantāṃ pratyagenān pratisareṇa hanmi
ya upariṣṭājjuhvati jātaveda ūrdhvāyā diśo'bhidāsantyasmān /
sūryamṛtvā te parāñco vyathantāṃ pratyagenān pratisareṇa hanmi
ye diśāmantardeśebhyo juhvati jātavedaḥ sarvābhyo digbhyo'bhidāsanti asmān /
brahma rtvā te parāñco vyathantāṃ pratyagenān pratisareṇa hanmi
Original text: atharvavedaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0