અથર્વવેદ · અધ્યાય 4

સૂક્તમ્ ૧
સૂક્તમ્ ૨
સૂક્તમ્ ૩
સૂક્તમ્ ૪
સૂક્તમ્ ૫
સૂક્તમ્ ૬
સૂક્તમ્ ૭
સૂક્તમ્ ૮
સૂક્તમ્ ૯
સૂક્તમ્ ૧૦
સૂક્તમ્ ૧૧
સૂક્તમ્ ૧૨
સૂક્તમ્ ૧૩
સૂક્તમ્ ૧૪
સૂક્તમ્ ૧૫
સૂક્તમ્ ૧૬
સૂક્તમ્ ૧૭
સૂક્તમ્ ૧૮
સૂક્તમ્ ૧૯
સૂક્તમ્ ૨૦
સૂક્તમ્ ૨૧
સૂક્તમ્ ૨૨
સૂક્તમ્ ૨૩
સૂક્તમ્ ૨૪
સૂક્તમ્ ૨૫
સૂક્તમ્ ૨૬
સૂક્તમ્ ૨૭
સૂક્તમ્ ૨૮
સૂક્તમ્ ૨૯
સૂક્તમ્ ૩૦
સૂક્તમ્ ૩૧
સૂક્તમ્ ૩૨
સૂક્તમ્ ૩૩
સૂક્તમ્ ૩૪
સૂક્તમ્ ૩૫
સૂક્તમ્ ૩૬
સૂક્તમ્ ૩૭
સૂક્તમ્ ૩૮
સૂક્તમ્ ૩૯
સૂક્તમ્ ૪૦
4.1
બ્રહ્મ જજ્ઞાનં પ્રથમં પુરસ્તાદ્વિ સીમતઃ સુરુચો વેન આવઃ ।
સ બુધ્ન્યા ઉપમા અસ્ય વિષ્ઠાઃ સતશ્ચ યોનિમસતશ્ચ વિ વઃ

ઇયં પિત્ર્યા રાષ્ટ્ર્યેત્વગ્રે પ્રથમાય જનુષે ભુવનેષ્ઠાઃ ।
તસ્મા એતં સુરુચં હ્વારમહ્યં ઘર્મં શ્રીણન્તુ પ્રથમાય ધાસ્યવે

પ્ર યો જજ્ઞે વિદ્વાન્ અસ્ય બન્ધુર્વિશ્વા દેવાનાં જનિમા વિવક્તિ ।
બ્રહ્મ બ્રહ્મણ ઉજ્જભાર મધ્યાન્ નિચૈરુચ્ચૈઃ સ્વધા અભિ પ્ર તસ્થૌ

સ હિ વિદઃ સ પૃથિવ્યા ઋતસ્થા મહી ક્ષેમં રોદસી અસ્કભાયત્।
મહાન્ મહી અસ્કભાયદ્વિ જાતો દ્યાં સદ્મ પાર્થિવં ચ રજઃ

સ ભુધ્ન્યાદાષ્ટ્ર જનુષોઽભ્યગ્રં બૃહસ્પતિર્દેવતા તસ્ય સમ્રાટ્।
અહર્યચ્છુક્રં જ્યોતિષો જનિષ્ટાથ દ્યુમન્તો વિ વસન્તુ વિપ્રાઃ

નૂનં તદસ્ય કાવ્યો હિનોતિ મહો દેવસ્ય પૂર્વ્યસ્ય ધામ ।
એષ જજ્ઞે બહુભિઃ સાકમિત્થા પૂર્વે અર્ધે વિષિતે સસન્ નુ

યોઽથર્વાણં પિતરં દેવબન્ધું બૃહસ્પતિં નમસાવ ચ ગછાત્।
ત્વં વિશ્વેષાં જનિતા યથાસઃ કવિર્દેવો ન દભાયત્સ્વધાવાન્

4.2
ય આત્મદા બલદા યસ્ય વિશ્વ ઉપાસતે પ્રશિષં યસ્ય દેવાઃ ।
યોઽસ્યેશે દ્વિપદો યશ્ચતુષ્પદઃ કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ

યઃ પ્રાણતો નિમિષતો મહિત્વૈકો રાજા જગતો બભૂવ ।
યસ્ય છાયામૃતં યસ્ય મૃત્યુઃ કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ

યં ક્રન્દસી અવતશ્ચસ્કભાને ભિયસાને રોદસી અહ્વયેથામ્ ।
યસ્યાસૌ પન્થા રજસો વિમાનઃ કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ

યસ્ય દ્યૌરુર્વી પૃથિવી ચ મહી યસ્યાદ ઉર્વન્તરિક્ષમ્ ।
યસ્યાસૌ સૂરો વિતતો મહિત્વા કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ

યસ્ય વિશ્વે હિમવન્તો મહિત્વા સમુદ્રે યસ્ય રસામિદાહુઃ ।
ઇમાશ્ચ પ્રદિશો યસ્ય બાહૂ કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ

આપો અગ્રે વિશ્વમાવન્ ગર્ભં દધાના અમૃતા ઋતજ્ઞાઃ ।
યાસુ દેવીષ્વધિ દેવ આસીત્કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ

હિરણ્યગર્ભઃ સમવર્તતાગ્રે ભૂતસ્ય જાતઃ પતિરેક આસીત્।
સ દાધાર પૃથિવીમુત દ્યાં કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ

આપો વત્સં જનયન્તીર્ગર્ભમગ્રે સમૈરયન્ ।
તસ્યોત જાયમાનસ્યોલ્બ આસીદ્ધિરણ્યયઃ કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ

4.3
ઉદિતસ્ત્રયો અક્રમન્ વ્યાઘ્રઃ પુરુષો વૃકઃ ।
હિરુગ્ઘિ યન્તિ સિન્ધવો હિરુગ્દેવો વનસ્પતિર્હિરુઙ્નમન્તુ શત્રવઃ

પરેણૈતુ પથા વૃકઃ પરમેણોત તસ્કરઃ ।
પરેણ દત્વતી રજ્જુઃ પરેણાઘાયુરર્ષતુ

અક્ષ્યૌ ચ તે મુખં ચ તે વ્યાઘ્ર જમ્ભયામસિ ।
આત્સર્વાન્ વિંશતિં નખાન્

વ્યાઘ્રં દત્વતાં વયં પ્રથમં જમ્ભયામસિ ।
આદુ ષ્ટેનમથો અહિં યાતુધાનમથો વૃકમ્

યો અદ્ય સ્તેન આયતિ સ સંપિષ્ટો અપાયતિ ।
પથામપધ્વંસેનૈત્વિન્દ્રો વજ્રેણ હન્તુ તમ્

મૂર્ણા મૃગસ્ય દન્તા અપિશીર્ણા ઉ પૃષ્ટયઃ ।
નિમ્રુક્તે ગોધા ભવતુ નીચાયચ્છશયુર્મૃગઃ

યત્સંયમો ન વિ યમો વિ યમો યન્ ન સંયમઃ ।
ઇન્દ્રજાઃ સોમજા આથર્વણમસિ વ્યાઘ્રજમ્ભનમ્

4.4
યાં ત્વા ગન્ધર્વો અખનદ્વરુણાય મૃતભ્રજે ।
તાં ત્વા વયં ખનામસ્યોષધિં શેપહર્ષણીમ્

ઉદુષા ઉદુ સૂર્ય ઉદિદં મામકં વચઃ ।
ઉદેજતુ પ્રજાપતિર્વૃષા શુષ્મેણ વાજિના

યથા સ્મ તે વિરોહતોઽભિતપ્તમિવાનતિ ।
તતસ્તે શુષ્મવત્તરમિયં કૃણોત્વોષધિઃ

ઉચ્છુષ્મૌષધીનાં સારા ઋષભાણામ્ ।
સં પુંસામિન્દ્ર વૃષ્ણ્યમસ્મિન્ ધેહિ તનૂવશિન્

અપાં રસઃ પ્રથમજોઽથો વનસ્પતીનામ્ ।
ઉત સોમસ્ય ભ્રાતાસ્યુતાર્શમસિ વૃષ્ણ્યમ્

અદ્યાગ્ને અદ્ય સવિતરદ્ય દેવિ સરસ્વતિ ।
અદ્યાસ્ય બ્રહ્મણસ્પતે ધનુરિવા તાનયા પસઃ

આહં તનોમિ તે પસો અધિ જ્યામિવ ધન્વનિ ।
ક્રમસ્વર્શ ઇવ રોહિતમનવગ્લાયતા સદા

અશ્વસ્યાશ્વતરસ્યાજસ્ય પેત્વસ્ય ચ ।
અથ ઋષભસ્ય યે વાજાસ્તાન્ અસ્મિન્ ધેહિ તનૂવશિન્

4.5
સહસ્રશૃઙ્ગો વૃષભો યઃ સમુદ્રાદુદાચરત્।
તેના સહસ્યેના વયં નિ જનાન્ત્સ્વાપયામસિ

ન ભૂમિં વાતો અતિ વાતિ નાતિ પશ્યતિ કશ્ચન ।
સ્ત્રિયશ્ચ સર્વાઃ સ્વાપય શુનશ્ચેન્દ્રસખા ચરન્

પ્રોષ્ઠેશયાસ્તલ્પેશયા નારીર્યા વહ્યશીવરીઃ ।
સ્ત્રિયો યાઃ પુણ્યગન્ધયસ્તાઃ સર્વાઃ સ્વાપયામસિ

એજદેજદજગ્રભં ચક્ષુઃ પ્રાણમજગ્રભમ્ ।
અઙ્ગાન્યજગ્રભં સર્વા રાત્રીણામતિશર્વરે

ય આસ્તે યશ્ચરતિ યશ્ચ તિષ્ઠન્ વિપશ્યતિ ।
તેષાં સં દધ્મો અક્ષીણિ યથેદં હર્મ્યં તથા

સ્વપ્તુ માતા સ્વપ્તુ પિતા સ્વપ્તુ શ્વા સ્વપ્તુ વિશ્પતિઃ ।
સ્વપન્ત્વસ્યૈ જ્ઞાતયઃ સ્વપ્ત્વયમભિતો જનઃ

સ્વપ્ન સ્વપ્નાભિકરણેન સર્વં નિ સ્વાપયા જનમ્ ।
ઓત્સૂર્યમન્યાન્ત્સ્વાપયાવ્યુષં જાગૃતાદહમિન્દ્ર ઇવારિષ્ટો અક્ષિતઃ

4.6
બ્રાહ્મણો જજ્ઞે પ્રથમો દશશીર્ષો દશાસ્યઃ ।
સ સોમં પ્રથમઃ પપૌ સ ચકારારસં વિષમ્

યાવતી દ્યાવાપૃથિવી વરિમ્ણા યાવત્સપ્ત સિન્ધવો વિતષ્ઠિરે ।
વાચં વિષસ્ય દૂષણીં તામિતો નિરવાદિષમ્

સુપર્ણસ્ત્વા ગરુત્માન્ વિષ પ્રથમમાવયત્।
નામીમદો નારૂરુપ ઉતાસ્મા અભવઃ પિતુઃ

યસ્ત આસ્યત્પઞ્ચાઙ્ગુરિર્વક્રાચ્ચિદધિ ધન્વનઃ ।
અપસ્કમ્ભસ્ય શલ્યાન્ નિરવોચમહં વિષમ્

શલ્યાદ્વિષં નિરવોચં પ્રાઞ્જનાદુત પર્ણધેઃ ।
અપાષ્ઠાચ્છૃઙ્ગાત્કુલ્મલાન્ નિરવોચમહં વિષમ્

અરસસ્ત ઇષો શલ્યોઽથો તે અરસં વિષમ્ ।
ઉતારસસ્ય વૃક્ષસ્ય ધનુષ્ટે અરસારસમ્

યે અપીષન્ યે અદિહન્ ય આસ્યન્ યે અવાસૃજન્ ।
સર્વે તે વધ્રયઃ કૃતા વધ્રિર્વિષગિરિઃ કૃતઃ

વધ્રયસ્તે ખનિતારો વધ્રિસ્ત્વમસ્યોષધે ।
વધ્રિઃ સ પર્વતો ગિરિર્યતો જાતમિદં વિષમ્

4.7
વારિદં વારયાતૈ વરણાવત્યામધિ ।
તત્રામૃતસ્યાસિક્તં તેના તે વારયે વિષમ્

અરસં પ્રાચ્યં વિષમરસં યદુદીચ્યમ્ ।
અથેદમધરાચ્યં કરમ્ભેણ વિ કલ્પતે

કરમ્ભં કૃત્વા તિર્યં પીબસ્પાકમુદારથિમ્ ।
ક્ષુધા કિલ ત્વા દુષ્ટનો જક્ષિવાન્ત્સ ન રૂરુપઃ

વિ તે મદં મદાવતિ શરમિવ પાતયામસિ ।
પ્ર ત્વા ચરુમિવ યેષન્તં વચસા સ્થાપયામસિ

પરિ ગ્રામમિવાચિતં વચસા સ્થાપયામસિ ।
તિષ્ઠા વૃક્ષ ઇવ સ્થામ્ન્યભ્રિખાતે ન રૂરુપઃ

પવસ્તૈસ્ત્વા પર્યક્રીણન્ દૂર્શેભિરજિનૈરુત ।
પ્રક્રીરસિ ત્વમોષધેઽભ્રિખાતે ન રૂરુપઃ

અનાપ્તા યે વઃ પ્રથમા યાનિ કર્માણિ ચક્રિરે ।
વીરાન્ નો અત્ર મા દભન્ તદ્વ એતત્પુરો દધે

4.8
ભૂતો ભૂતેષુ પય આ દધાતિ સ ભૂતાનામધિપતિર્બભૂવ ।
તસ્ય મૃત્યુશ્ચરતિ રાજસૂયં સ રાજા અનુ મન્યતામિદમ્

અભિ પ્રેહિ માપ વેન ઉગ્રશ્ચેત્તા સપત્નહા ।
આ તિષ્ઠ મિત્રવર્ધન તુભ્યં દેવા અધિ બ્રુવન્

આતિષ્ઠન્તં પરિ વિશ્વે અભૂષં છ્રિયં વસાનશ્ચરતિ સ્વરોચિઃ ।
મહત્તદ્વૃષ્ણો અસુરસ્ય નામા વિશ્વરૂપો અમૃતાનિ તસ્થૌ

વ્યાઘ્રો અધિ વૈયાઘ્રે વિ ક્રમસ્વ દિશો મહીઃ ।
વિશસ્ત્વા સર્વા વાઞ્છન્ત્વાપો દિવ્યાઃ પયસ્વતીઃ

યા આપો દિવ્યાઃ પયસા મદન્ત્યન્તરિક્ષ ઉત વા પૃથિવ્યામ્ ।
તાસાં ત્વા સર્વાસામપામભિ ષિઞ્ચામિ વર્ચસા

અભિ ત્વા વર્ચસાસિચન્ન્ આપો દિવ્યાઃ પયસ્વતીઃ ।
યથાસો મિત્રવર્ધનસ્તથા ત્વા સવિતા કરત્

એના વ્યાઘ્રં પરિષસ્વજાનાઃ સિંહં હિન્વન્તિ મહતે સૌભગાય ।
સમુદ્રં ન સુભુવસ્તસ્થિવાંસં મર્મૃજ્યન્તે દ્વીપિનમપ્સ્વન્તઃ

4.9
એહિ જીવં ત્રાયમાણં પર્વતસ્યાસ્યક્ષ્યમ્ ।
વિશ્વેભિર્દેવૈર્દત્તં પરિધિર્જીવનાય કમ્

પરિપાણં પુરુષાણાં પરિપાણં ગવામસિ ।
અશ્વાનામર્વતાં પરિપાણાય તસ્થિષે

ઉતાસિ પરિપાણં યાતુજમ્ભનમાઞ્જન ।
ઉતામૃતસ્ય ત્વં વેત્થાથો અસિ જીવભોજનમથો હરિતભેષજમ્

યસ્યાઞ્જન પ્રસર્પસ્યઙ્ગમઙ્ગં પરુષ્પરુઃ ।
તતો યક્ષ્મં વિ બાધસ ઉગ્રો મધ્યમશીરિવ

નૈનં પ્રાપ્નોતિ શપથો ન કૃત્યા નાભિશોચનમ્ ।
નૈનં વિષ્કન્ધમશ્નુતે યસ્ત્વા બિભર્ત્યાઞ્જન

અસન્મન્ત્રાદ્દુષ્વપ્ન્યાદ્દુષ્કૃતાચ્છમલાદુત ।
દુર્હાર્દશ્ચક્ષુષો ઘોરાત્તસ્માન્ નઃ પાહ્યાઞ્જન

ઇદં વિદ્વાન્ આઞ્જન સત્યં વક્ષ્યામિ નાનૃતમ્ ।
સનેયમશ્વં ગામહમાત્માનં તવ પૂરુષ

ત્રયો દાસા આઞ્જનસ્ય તક્મા બલાસ આદહિઃ ।
વર્ષિષ્ઠઃ પર્વતાનાં ત્રિકકુન્ નામ તે પિતા

યદાઞ્જનં ત્રૈકકુદં જાતં હિમવતસ્પરિ ।
યાતૂંશ્ચ સર્વાઞ્જમ્ભયત્સર્વાશ્ચ યાતુધાન્યઃ

યદિ વાસિ ત્રૈકકુદં યદિ યામુનમુચ્યસે ।
ઉભે તે ભદ્રે નામ્ની તાભ્યાં નઃ પાહ્યાઞ્જન

4.10
વાતાજ્જાતો અન્તરિક્ષાદ્વિદ્યુતો જ્યોતિષસ્પરિ ।
સ નો હિરણ્યજાઃ શઙ્ખઃ કૃશનઃ પાત્વંહસઃ

યો અગ્રતો રોચનાનાં સમુદ્રાદધિ જજ્ઞિષે ।
શઙ્ખેન હત્વા રક્ષાંસ્યત્ત્રિણો વિ ષહામહે

શઙ્ખેનામીવામમતિં શઙ્ખેનોત સદાન્વાઃ ।
શઙ્ખો નો વિશ્વભેષજઃ કૃશનઃ પાત્વંહસઃ

દિવિ જાતઃ સમુદ્રજઃ સિન્ધુતસ્પર્યાભૃતઃ ।
સ નો હિરણ્યજાઃ શઙ્ખ આયુષ્પ્રતરણો મણિઃ

સમુદ્રાજ્જાતો મણિર્વૃત્રાજ્જાતો દિવાકરઃ ।
સો અસ્માન્ત્સર્વતઃ પાતુ હેત્યા દેવાસુરેભ્યઃ

હિરણ્યાનામેકોઽસિ સોમાત્ત્વમધિ જજ્ઞિષે ।
રથે ત્વમસિ દર્શત ઇષુધૌ રોચનસ્ત્વં પ્ર ણ આયૂંષિ તારિષત્

દેવાનામસ્થિ કૃશનં બભૂવ તદાત્મન્વચ્ચરત્યપ્સ્વન્તઃ ।
તત્તે બધ્નામ્યાયુષે વર્ચસે બલાય દીર્ઘાયુત્વાય શતશારદાય કાર્શનસ્ત્વાભિ રક્ષતુ

4.11
અનડ્વાન્ દાધાર પૃથિવીમુત દ્યામનડ્વાન્ દાધારોર્વન્તરિક્ષમ્ ।
અનડ્વાન્ દાધાર પ્રદિશઃ ષડુર્વીરનડ્વાન્ વિશ્વં ભુવનમા વિવેશ

અનડ્વાન્ ઇન્દ્રઃ સ પશુભ્યો વિ ચષ્ટે ત્રયાં છક્રો વિ મિમીતે અધ્વનઃ ।
ભૂતં ભવિષ્યદ્ભુવના દુહાનઃ સર્વા દેવાનાં ચરતિ વ્રતાનિ

ઇન્દ્રો જાતો મનુષ્યેષ્વન્તર્ઘર્મસ્તપ્તશ્ચરતિ શોશુચાનઃ ।
સુપ્રજાઃ સન્ત્સ ઉદારે ન સર્ષદ્યો નાશ્નીયાદનડુહો વિજાનન્

અનડ્વાન્ દુહે સુકૃતસ્ય લોક ઐનં પ્યાયયતિ પવમાનઃ પુરસ્તાત્।
પર્જન્યો ધારા મરુત ઊધો અસ્ય યજ્ઞઃ પયો દક્ષિણા દોહો અસ્ય

યસ્ય નેશે યજ્ઞપતિર્ન યજ્ઞો નાસ્ય દાતેશે ન પ્રતિગ્રહીતા ।
યો વિશ્વજિદ્વિશ્વભૃદ્વિશ્વકર્મા ઘર્મં નો બ્રૂત યતમશ્ચતુષ્પાત્

યેન દેવાઃ સ્વરારુરુહુર્હિત્વા શરીરમમૃતસ્ય નાભિમ્ ।
તેન ગેષ્મ સુકૃતસ્ય લોકં ઘર્મસ્ય વ્રતેન તપસા યશસ્યવઃ

ઇન્દ્રો રૂપેણાગ્નિર્વહેન પ્રજાપતિઃ પરમેષ્ઠી વિરાટ્।
વિશ્વાનરે અક્રમત વૈશ્વાનરે અક્રમતાનડુહ્યક્રમત ।
સોઽદૃંહયત સોઽધારયત

મધ્યમેતદનડુહો યત્રૈષ વહ આહિતઃ ।
એતાવદસ્ય પ્રાચીનં યાવાન્ પ્રત્યઙ્સમાહિતઃ

યો વેદાનડુહો દોહાન્ત્સપ્તાનુપદસ્વતઃ ।
પ્રજાં ચ લોકં ચાપ્નોતિ તથા સપ્તઋષયો વિદુઃ

પદ્ભિઃ સેદિમવક્રામન્ન્ ઇરાં જઙ્ઘાભિરુત્ખિદન્ ।
શ્રમેણાનડ્વાન્ કીલાલં કીનાશશ્ચાભિ ગચ્છતઃ

દ્વાદશ વા એતા રાત્રીર્વ્રત્યા આહુઃ પ્રજાપતેઃ ।
તત્રોપ બ્રહ્મ યો વેદ તદ્વા અનડુહો વ્રતમ્

દુહે સાયં દુહે પ્રાતર્દુહે મધ્યંદિનં પરિ ।
દોહા યે અસ્ય સંયન્તિ તાન્ વિદ્માનુપદસ્વતઃ

4.12
રોહણ્યસિ રોહણ્યસ્થ્નશ્છિન્નસ્ય રોહણી ।
રોહયેદમરુન્ધતિ

યત્તે રિષ્ટં યત્તે દ્યુત્તમસ્તિ પેષ્ટ્રં ત આત્મનિ ।
ધાતા તદ્ભદ્રયા પુનઃ સં દધત્પરુષા પરુઃ

સં તે મજ્જા મજ્જ્ઞા ભવતુ સમુ તે પરુષા પરુઃ ।
સં તે માંસસ્ય વિસ્રસ્તં સમસ્થ્યપિ રોહતુ

મજ્જા મજ્ઞા સં ધીયતાં ચર્મણા ચર્મ રોહતુ ।
અસૃક્તે અસ્થિ રોહતુ માંસં માંસેન રોહતુ

લોમ લોમ્ના સં કલ્પયા ત્વચા સં કલ્પયા ત્વચમ્ ।
અસૃક્તે અસ્થિ રોહતુ છિન્નં સં ધેહ્યોષધે

સ ઉત્તિષ્ઠ પ્રેહિ પ્ર દ્રવ રથઃ સુચક્રઃ ।
સુપવિઃ સુનાભિઃ પ્રતિ તિષ્ઠોર્ધ્વઃ

યદિ કર્તં પતિત્વા સંશશ્રે યદિ વાશ્મા પ્રહૃતો જઘાન ।
ઋભૂ રથસ્યેવાઙ્ગાનિ સં દધત્પરુષા પરુઃ

4.13
ઉત દેવા અવહિતં દેવા ઉન્ નયથા પુનઃ ।
ઉતાગશ્ચક્રુષં દેવા દેવા જીવયથા પુનઃ

દ્વાવિમૌ વાતૌ વાત આ સિન્ધોરા પરાવતઃ ।
દક્ષં તે અન્ય આવાતુ વ્યન્યો વાતુ યદ્રપઃ

આ વાત વાહિ ભેષજં વિ વાત વાહિ યદ્રપઃ ।
ત્વં હિ વિશ્વભેષજ દેવાનાં દૂત ઈયસે

ત્રાયન્તામિમં દેવાસ્ત્રાયન્તાં મરુતાં ગણાઃ ।
ત્રાયન્તાં વિશ્વા ભૂતાનિ યથાયમરપા અસત્

આ ત્વાગમં શંતાતિભિરથો અરિષ્ટતાતિભિઃ ।
દક્ષં ત ઉગ્રમાભારિષં પરા યક્ષ્મં સુવામિ તે

અયં મે હસ્તો ભગવાન્ અયં મે ભગવત્તરઃ ।
અયં મે વિશ્વભેષજોઽયં શિવાભિમર્શનઃ

હસ્તાભ્યાં દશશાખાભ્યાં જિહ્વા વાચઃ પુરોગવી ।
અનામયિત્નુભ્યાં હસ્તાભ્યાં તાભ્યાં ત્વાભિ મૃશામસિ

4.14
અજો હ્યગ્નેરજનિષ્ટ શોકાત્સો અપશ્યજ્જનિતારમગ્રે ।
તેન દેવા દેવતામગ્રા આયન્ તેન રોહાન્ રુરુહુર્મેધ્યાસઃ

ક્રમધ્વમગ્નિના નાકમુખ્યાન્ હસ્તેષુ બિભ્રતઃ ।
દિવસ્પૃષ્ઠં સ્વર્ગત્વા મિશ્રા દેવેભિરાધ્વમ્

પૃષ્ઠાત્પૃથિવ્યા અહમન્તરિક્ષમારુહમન્તરિક્ષાદ્દિવમારુહમ્ ।
દિવો નાકસ્ય પૃષ્ઠાત્સ્વર્જ્યોતિરગામહમ્

સ્વર્યન્તો નાપેક્ષન્ત આ દ્યાં રોહન્તિ રોદસી ।
યજ્ઞં યે વિશ્વતોધારં સુવિદ્વાંસો વિતેનિરે

અગ્ને પ્રેહિ પ્રથમો દેવતાનાં ચક્ષુર્દેવાનામુત માનુષાનામ્ ।
ઇયક્ષમાણા ભૃગુભિઃ સજોષાઃ સ્વર્યન્તુ યજમાનાઃ સ્વસ્તિ

અજમનજ્મિ પયસા ઘૃતેન દિવ્યં સુપર્ણં પયસં બૃહન્તમ્ ।
તેન ગેષ્મ સુકૃતસ્ય લોકં સ્વરારોહન્તો અભિ નાકમુત્તમમ્

પઞ્ચૌદનં પઞ્ચભિરઙ્ગુલિભિર્દર્વ્યોદ્ધર પઞ્ચધૈતમોદનમ્ ।
પ્રાચ્યાં દિશિ શિરો અજસ્ય ધેહિ દક્ષિણાયાં દિશિ દક્ષિણં ધેહિ પાર્શ્વમ્

પ્રતીચ્યાં દિશિ ભસદમસ્ય ધેહ્યુત્તરસ્યાં દિશ્યુત્તરં ધેહિ પાર્શ્વમ્ ।
ઊર્ધ્વાયાં દિશ્યજસ્યાનૂકં ધેહિ દિશિ ધ્રુવાયાં ધેહિ પાજસ્યમન્તરિક્ષે મધ્યતો મધ્યમસ્ય

શૃતમજં શૃતયા પ્રોર્ણુહિ ત્વચા સર્વૈરઙ્ગૈઃ સંભૃતં વિશ્વરૂપમ્ ।
સ ઉત્તિસ્ઠેતો અભિ નાકમુત્તમં પદ્ભિશ્ચતુર્ભિઃ પ્રતિ તિષ્ઠ દિક્ષુ

4.15
સમુત્પતન્તુ પ્રદિશો નભસ્વતીઃ સમભ્રાણિ વાતજૂતાનિ યન્તુ ।
મહઋષભસ્ય નદતો નભસ્વતો વાશ્રા આપઃ પૃથિવીં તર્પયન્તુ

સમીક્ષયન્તુ તવિષાઃ સુદાનવોઽપાં રસા ઓષધીભિઃ સચન્તામ્ ।
વર્ષસ્ય સર્ગા મહયન્તુ ભૂમિં પૃથગ્જાયન્તામોષધયો વિશ્વરૂપાઃ

સમીક્ષયસ્વ ગાયતો નભાંસ્યપાં વેગાસઃ પૃથગુદ્વિજન્તામ્ ।
વર્ષસ્ય સર્ગા મહયન્તુ ભૂમિં પૃથગ્જાયન્તાં વીરુધો વિશ્વરૂપાઃ

ગણાસ્ત્વોપ ગાયન્તુ મારુતાઃ પર્જન્ય ઘોષિણઃ પૃથક્।
સર્ગા વર્ષસ્ય વર્ષતો વર્ષન્તુ પૃથિવીમનુ

ઉદીરયત મરુતઃ સમુદ્રતસ્ત્વેષો અર્કો નભ ઉત્પાતયાથ ।
મહઋષભસ્ય નદતો નભસ્વતો વાશ્રા આપઃ પૃથિવીં તર્પયન્તુ

અભિ ક્રન્દ સ્તનયાર્દયોદધિં ભૂમિં પર્જન્ય પયસા સમઙ્ધિ ।
ત્વયા સૃષ્ટં બહુલમૈતુ વર્ષમાશારૈષી કૃશગુરેત્વસ્તમ્

સં વોઽવન્તુ સુદાનવ ઉત્સા અજગરા ઉત ।
મરુદ્ભિઃ પ્રચ્યુતા મેઘા વર્ષન્તુ પૃથિવીમનુ

આશામાશાં વિ દ્યોતતાં વાતા વાન્તુ દિશોદિશઃ ।
મરુદ્ભિઃ પ્રચ્યુતા મેઘાઃ સં યન્તુ પૃથિવીમનુ

આપો વિદ્યુદભ્રં વર્ષં સં વોઽવન્તુ સુદાનવ ઉત્સા અજગરા ઉત ।
મરુદ્ભિઃ પ્રચ્યુતા મેઘાઃ પ્રાવન્તુ પૃથિવીમનુ

અપામગ્નિસ્તનૂભિઃ સંવિદાનો ય ઓષધીનામધિપા બભૂવ ।
સ નો વર્ષં વનુતાં જાતવેદાઃ પ્રાણં પ્રજાભ્યો અમૃતં દિવસ્પરિ

પ્રજાપતિઃ સલિલાદા સમુદ્રાદાપ ઈરયન્ન્ ઉદધિમર્દયાતિ ।
પ્ર પ્યાયતાં વૃષ્ણો અશ્વસ્ય રેતોઽર્વાન્ એતેન સ્તનયિત્નુનેહિ

અપો નિષિઞ્ચન્ન્ અસુરઃ પિતા નઃ શ્વસન્તુ ગર્ગરા અપાં વરુણાવ નીચીરપઃ સૃજ ।
વદન્તુ પૃશ્નિબાહવો મણ્ડૂકા ઇરિણાનુ

સંવત્સરં શશયાના બ્રાહ્મણા વ્રતચારિણઃ ।
વાચં પર્જન્યજિન્વિતાં પ્ર મણ્ડૂકા અવાદિષુઃ

ઉપપ્રવદ મણ્ડૂકિ વર્ષમા વદ તાદુરિ ।
મધ્યે હ્રદસ્ય પ્લવસ્વ વિગૃહ્ય ચતુરઃ પદઃ

ખણ્વખા૩ ખૈમખા૩ મધ્યે તદુરિ ।
વર્ષં વનુધ્વં પિતરો મરુતાં મન ઇચ્છત

મહાન્તં કોશમુદચાભિ ષિઞ્ચ સવિદ્યુતં ભવતુ વાતુ વાતઃ ।
તન્વતાં યજ્ઞં બહુધા વિસૃષ્ટા આનન્દિનીરોષધયો ભવન્તુ

4.16
બૃહન્ન્ એષામધિષ્ઠાતા અન્તિકાદિવ પશ્યતિ ।
ય સ્તાયન્ મન્યતે ચરન્ત્સર્વં દેવા ઇદં વિદુઃ

યસ્તિષ્ઠતિ ચરતિ યશ્ચ વઞ્ચતિ યો નિલાયં ચરતિ યઃ પ્રતઙ્કમ્ ।
દ્વૌ સંનિષદ્ય યન્ મન્ત્રયેતે રાજા તદ્વેદ વરુણસ્તૃતીયઃ

ઉતેયં ભૂમિર્વરુણસ્ય રાજ્ઞ ઉતાસૌ દ્યૌર્બૃહતી દૂરેઅન્તા ।
ઉતો સમુદ્રૌ વરુણસ્ય કુક્ષી ઉતાસ્મિન્ન્ અલ્પ ઉદકે નિલીનઃ

ઉત યો દ્યામતિસર્પાત્પરસ્તાન્ ન સ મુચ્યાતૈ વરુણસ્ય રાજ્ઞઃ ।
દિવ સ્પશઃ પ્ર ચરન્તીદમસ્ય સહસ્રાક્ષા અતિ પશ્યન્તિ ભૂમિમ્

સર્વં તદ્રાજા વરુણો વિ ચષ્ટે યદન્તરા રોદસી યત્પરસ્તાત્।
સંખ્યાતા અસ્ય નિમિષો જનાનામક્ષાન્ ઇવ શ્વઘ્ની નિ મિનોતિ તાનિ

યે તે પાશા વરુણ સપ્તસપ્ત ત્રેધા તિષ્ઠન્તિ વિષિતા રુષન્તઃ ।
છિનન્તુ સર્વે અનૃતં વદન્તં યઃ સત્યવાદ્યતિ તં સૃજન્તુ

શતેન પાશૈરભિ ધેહિ વરુણૈનં મા તે મોચ્યનૃતવાઙ્નૃચક્ષઃ ।
આસ્તાં જાલ્મ ઉદરં શ્રંશયિત્વા કોશ ઇવાબન્ધઃ પરિકૃત્યમાનઃ

યઃ સમાભ્યો વરુણો યો વ્યાભ્યો યઃ સંદેશ્યો વરુણો યો વિદેશ્યો ।
યો દૈવો વરુણો યશ્ચ માનુષઃ

તૈસ્ત્વા સર્વૈરભિ ષ્યામિ પાશૈરસાવામુષ્યાયણામુષ્યાઃ પુત્ર ।
તાન્ ઉ તે સર્વાન્ અનુસંદિશામિ

4.17
ઈશાણાં ત્વા ભેષજાનામુજ્જેષ આ રભામહે ।
ચક્રે સહસ્રવીર્યં સર્વસ્મા ઓષધે ત્વા

સત્યજિતં શપથયાવનીં સહમાનાં પુનઃસરામ્ ।
સર્વાઃ સમહ્વ્યોષધીરિતો નઃ પારયાદિતિ

યા શશાપ શપનેન યાઘં મૂરમાદધે ।
યા રસસ્ય હરણાય જાતમારેભે તોકમત્તુ સા

યાં તે ચક્રુરામે પાત્રે યાં ચક્રુર્નીલલોહિતે ।
આમે માંસે કૃત્યાં યાં ચક્રુસ્તયા કૃત્યાકૃતો જહિ

દૌષ્વપ્ન્યં દૌર્જીવિત્યં રક્ષો અભ્વમરાય્યઃ ।
દુર્ણામ્નીઃ સર્વા દુર્વાચસ્તા અસ્મન્ નાશયામસિ

ક્ષુધામારં તૃષ્ણામારમગોતામનપત્યતામ્ ।
અપામાર્ગ ત્વયા વયં સર્વં તદપ મૃજ્મહે

તૃષ્ણામારં ક્ષુધામારમથો અક્ષપરાજયમ્ ।
અપામાર્ગ ત્વયા વયં સર્વં તદપ મૃજ્મહે

અપામાર્ગ ઓષધીનાં સર્વાસામેક ઇદ્વશી ।
તેન તે મૃજ્મ આસ્થિતમથ ત્વમગદશ્ચર

4.18
સમં જ્યોતિઃ સૂર્યેણાહ્ના રાત્રી સમાવતી ।
કૃણોમિ સત્યમૂતયેઽરસાઃ સન્તુ કૃત્વરીઃ

યો દેવાઃ કૃત્યાં કૃત્વા હરાદવિદુષો ગૃહમ્ ।
વત્સો ધારુરિવ માતરં તં પ્રત્યગુપ પદ્યતામ્

અમા કૃત્વા પાપ્માનં યસ્તેનાન્યં જિઘાંસતિ ।
અશ્માનસ્તસ્યાં દગ્ધાયાં બહુલાઃ ફટ્કરિક્રતિ

સહસ્રધામન્ વિશિખાન્ વિગ્રીવાં છાયયા ત્વમ્ ।
પ્રતિ સ્મ ચક્રુષે કૃત્યાં પ્રિયાં પ્રિયાવતે હર

અનયાહમોષધ્યા સર્વાઃ કૃત્યા અદૂદુષમ્ ।
યાં ક્ષેત્રે ચક્રુર્યાં ગોષુ યાં વા તે પુરુષેષુ

યશ્ચકાર ન શશાક કર્તું શશ્રે પાદમઙ્ગુરિમ્ ।
ચકાર ભદ્રમસ્મભ્યમાત્મને તપનં તુ સઃ

અપામાર્ગોઽપ માર્ષ્ટુ ક્ષેત્રિયં શપથશ્ચ યઃ ।
અપાહ યાતુધાનીરપ સર્વા અરાય્યઃ

અપમૃજ્ય યાતુધાનાન્ અપ સર્વા અરાય્યઃ ।
અપામાર્ગ ત્વયા વયં સર્વં તદપ મૃજ્મહે

4.19
ઉતો અસ્યબન્ધુકૃદુતો અસિ નુ જામિકૃત્।
ઉતો કૃત્યાકૃતઃ પ્રજાં નદમિવા છિન્ધિ વાર્ષિકમ્

બ્રાહ્મણેન પર્યુક્તાસિ કણ્વેન નાર્ષદેન ।
સેનેવૈષિ ત્વિષીમતી ન તત્ર ભયમસ્તિ યત્ર પ્રાપ્નોષ્યોષધે

અગ્રમેષ્યોષધીનાં જ્યોતિષેવાભિદીપયન્ ।
ઉત ત્રાતાસિ પાકસ્યાથો હન્તાસિ રક્ષસઃ

યદદો દેવા અસુરાંસ્ત્વયાગ્રે નિરકુર્વત ।
તતસ્ત્વમધ્યોષધેઽપામાર્ગો અજાયથાઃ

વિભિન્દતી શતશાખા વિભિન્દન્ નામ તે પિતા ।
પ્રત્યગ્વિ ભિન્ધિ ત્વં તં યો અસ્મામભિદાસતિ

અસદ્ભૂમ્યાઃ સમભવત્તદ્યામેતિ મહદ્વ્યચઃ ।
તદ્વૈ તતો વિધૂપાયત્પ્રત્યક્કર્તારમૃચ્છતુ

પ્રત્યઙ્હિ સંબભૂવિથ પ્રતીચીનફલસ્ત્વમ્ ।
સર્વાન્ મચ્છપથામધિ વરીયો યાવયા વધમ્

શતેન મા પરિ પાહિ સહસ્રેણાભિ રક્ષા મા ।
ઇન્દ્રસ્તે વીરુધાં પત ઉગ્ર ઓજ્માનમા દધત્

4.20
આ પશ્યતિ પ્રતિ પશ્યતિ પરા પશ્યતિ પશ્યતિ ।
દિવમન્તરિક્ષમાદ્ભૂમિં સર્વં તદ્દેવિ પશ્યતિ

તિસ્રો દિવસ્તિસ્રઃ પૃથિવીઃ ષટ્ચેમાઃ પ્રદિશાઃ પૃથક્।
ત્વયાહં સર્વા ભૂતાનિ પશ્યાનિ દેવ્યોષધે

દિવ્યસ્ય સુપર્ણસ્ય તસ્ય હાસિ કનીનિકા ।
સા ભૂમિમા રુરોહિથ વહ્યં શ્રાન્તા વધૂરિવ

તાં મે સહસ્રાક્ષો દેવો દક્ષિણે હસ્ત આ દધત્।
તયાહં સર્વં પશ્યામિ યશ્ચ શૂદ્ર ઉતાર્યઃ

આવિષ્કૃણુષ્વ રૂપાનિ માત્માનમપ ગૂહથાઃ ।
અથો સહસ્રચક્ષો ત્વં પ્રતિ પશ્યાઃ કિમીદિનઃ

દર્શય મા યાતુધાનાન્ દર્શય યાતુધાન્યઃ ।
પિશાચાન્ત્સર્વાન્ દર્શયેતિ ત્વા રભ ઓષધે

કશ્યપસ્ય ચક્ષુરસિ શુન્યાશ્ચ ચતુરક્ષ્યાઃ ।
વીધ્રે સૂર્યમિવ સર્પન્તં મા પિશાચં તિરસ્કરઃ

ઉદગ્રભં પરિપાણાદ્યાતુધાનં કિમીદિનમ્ ।
તેનાહં સર્વં પશ્યામ્યુત શૂદ્રમુતાર્યમ્

યો અન્તરિક્ષેણ પતતિ દિવં યશ્ચ અતિસર્પતિ ।
ભૂમિં યો મન્યતે નાથં તં પિશાચં પ્ર દર્શય

4.21
આ ગાવો અગ્મન્ન્ ઉત ભદ્રમક્રન્ત્સીદન્તુ ગોષ્ઠે રણયન્ત્વસ્મે ।
પ્રજાવતીઃ પુરુરૂપા ઇહ સ્યુરિન્દ્રાય પૂર્વીરુષસો દુહાનાઃ

ઇન્દ્રો યજ્વને ગૃણતે ચ શિક્ષત ઉપેદ્દદાતિ ન સ્વં મુષાયતિ ।
ભૂયોભૂયો રયિમિદસ્ય વર્ધયન્ન્ અભિન્ને ખિલ્યે નિ દધાતિ દેવયુમ્

ન તા નશન્તિ ન દભાતિ તસ્કરો નાસામામિત્રો વ્યથિરા દધર્ષતિ ।
દેવાંશ્ચ યાભિર્યજતે દદાતિ ચ જ્યોગિત્તાભિઃ સચતે ગોપતિઃ સહ

ન તા અર્વા રેણુકકાટોઽશ્નુતે ન સંસ્કૃતત્રમુપ યન્તિ તા અભિ ।
ઉરુગાયમભયં તસ્ય તા અનુ ગાવો મર્તસ્ય વિ ચરન્તિ યજ્વનઃ

ગાવો ભગો ગાવ ઇન્દ્રો મ ઇછાદ્ગાવ સોમસ્ય પ્રથમસ્ય ભક્ષઃ ।
ઇમા યા ગાવઃ સ જનાસ ઇન્દ્ર ઇછામિ હૃદા મનસા ચિદિન્દ્રમ્

યૂયં ગાવો મેદયથ કૃશં ચિદશ્રીરં ચિત્કૃણુથા સુપ્રતીકમ્ ।
ભદ્રં ગૃહં કૃણુથ ભદ્રવાચો બૃહદ્વો વય ઉચ્યતે સભાસુ

પ્રજાવતીઃ સૂયવસે રુશન્તીઃ શુદ્ધા અપઃ સુપ્રપાણે પિબન્તીઃ ।
મા વ સ્તેન ઈશત માઘશંસઃ પરિ વો રુદ્રસ્ય હેતિર્વૃણક્તુ

4.22
ઇમમિન્દ્ર વર્ધય ક્ષત્રિયં મે ઇમં વિશામેકવૃષં કૃણુ ત્વમ્ ।
નિરમિત્રાન્ અક્ષ્ણુહ્યસ્ય સર્વાંસ્તાન્ રન્ધયાસ્મા અહમુત્તરેષુ

એમં ભજ ગ્રામે અશ્વેષુ ગોષુ નિષ્ટં ભજ યો અમિત્રો અસ્ય ।
વર્ષ્મ ક્ષત્રાણામયમસ્તુ રાજેન્દ્ર શત્રું રન્ધય સર્વમસ્મૈ

અયમસ્તુ ધનપતિર્ધનાનામયં વિશાં વિશ્પતિરસ્તુ રાજા ।
અસ્મિન્ન્ ઇન્દ્ર મહિ વર્ચાંસિ ધેહ્યવર્ચસં કૃણુહિ શત્રુમસ્ય

અસ્મૈ દ્યાવાપૃથિવી ભૂરિ વામં દુહાથાં ઘર્મદુઘે ઇવ ધેનૂ ।
અયં રાજા પ્રિય ઇન્દ્રસ્ય ભૂયાત્પ્રિયો ગવામોષધીનાં પશૂનામ્

યુનજ્મિ ત ઉત્તરાવન્તમિન્દ્રં યેન જયન્તિ ન પરાજયન્તે ।
યસ્ત્વા કરદેકવૃષં જનાનામુત રાજ્ઞામુત્તમં માનવાનામ્

ઉત્તરસ્ત્વમધરે તે સપત્ના યે કે ચ રાજન્ પ્રતિશત્રવસ્તે ।
એકવૃષ ઇન્દ્રસખા જિગીવાં છત્રૂયતામા ભરા ભોજનાનિ

સિંહપ્રતીકો વિશો અદ્ધિ સર્વા વ્યાઘ્રપ્રતીકોઽવ બાધસ્વ શત્રૂન્ ।
એકવૃષ ઇન્દ્રસખા જિગીવાં છત્રૂયતામા ખિદા ભોજનાનિ

4.23
અગ્નેર્મન્વે પ્રથમસ્ય પ્રચેતસઃ પાઞ્ચજન્યસ્ય બહુધા યમિન્ધતે ।
વિશોવિશઃ પ્રવિશિવાંસમીમહે સ નો મુઞ્ચત્વંહસઃ

યથા હવ્યં વહસિ જાતવેદો યથા યજ્ઞં કલ્પયસિ પ્રજાનન્ ।
એવા દેવેભ્યઃ સુમતિં ન આ વહ સ નો મુઞ્ચત્વંહસઃ

યામન્યામન્ન્ ઉપયુક્તં વહિષ્ઠં કર્મઙ્કર્મન્ન્ આભગમગ્નિમીડે ।
રક્ષોહણં યજ્ઞવૃધં ઘૃતાહુતં સ નો મુઞ્ચત્વંહસઃ

સુજાતં જાતવેદસમગ્નિં વૈશ્વાનરં વિભુમ્ ।
હવ્યવાહં હવામહે સ નો મુઞ્ચત્વંહસઃ

યેન ઋષયો બલમદ્યોતયન્ યુજા યેનાસુરાણામયુવન્ત માયાઃ ।
યેનાગ્નિના પણીન્ ઇન્દ્રો જિગાય સ નો મુઞ્ચત્વંહસઃ

યેન દેવા અમૃતમન્વવિન્દન્ યેનૌષધીર્મધુમતીરકૃણ્વન્ ।
યેન દેવાઃ સ્વરાભરન્ત્સ નો મુઞ્ચત્વંહસઃ

યસ્યેદં પ્રદિશિ યદ્વિરોચતે યજ્જાતં જનિતવ્યં ચ કેવલમ્ ।
સ્તૌમ્યગ્નિં નાથિતો જોહવીમિ સ નો મુઞ્ચત્વંહસઃ

4.24
ઇન્દ્રસ્ય મન્મહે શશ્વદિદસ્ય મન્મહે વૃત્રઘ્ન સ્તોમા ઉપ મેમ આગુઃ ।
યો દાશુષઃ સુકૃતો હવમેતિ સ નો મુઞ્ચત્વંહસઃ

ય ઉગ્રીણામુગ્રબાહુર્યયુર્યો દાનવાનાં બલમારુરોજ ।
યેન જિતાઃ સિન્ધવો યેન ગાવઃ સ નો મુઞ્ચત્વંહસઃ

યશ્ચર્ષણિપ્રો વૃષભઃ સ્વર્વિદ્યસ્મૈ ગ્રાવાણઃ પ્રવદન્તિ નૃમ્ણમ્ ।
યસ્યાધ્વરઃ સપ્તહોતા મદિષ્ઠઃ સ નો મુઞ્ચત્વંહસઃ

યસ્ય વશાસ ઋષભાસ ઉક્ષણો યસ્મૈ મીયન્તે સ્વરવઃ સ્વર્વિદે ।
યસ્મૈ શુક્રઃ પવતે બ્રહ્મશુમ્ભિતઃ સ નો મુઞ્ચત્વંહસઃ

યસ્ય જુષ્ટિં સોમિનઃ કામયન્તે યં હવન્ત ઇષુમન્તં ગવિષ્ટૌ ।
યસ્મિન્ન્ અર્કઃ શિશ્રિયે યસ્મિન્ન્ ઓજઃ સ નો મુઞ્ચત્વંહસઃ

યઃ પ્રથમઃ કર્મકૃત્યાય જજ્ઞે યસ્ય વીર્યં પ્રથમસ્યાનુબુદ્ધમ્ ।
યેનોદ્યતો વજ્રોઽભ્યાયતાહિં સ નો મુઞ્ચત્વંહસઃ

યઃ સંગ્રામાન્ નયતિ સં યુધે વશી યઃ પુષ્ટાનિ સંસૃજતિ દ્વયાનિ ।
સ્તૌમીન્દ્રં નાથિતો જોહવીમિ સ નો મુઞ્ચત્વંહસઃ

4.25
વાયોઃ સવિતુર્વિદથાનિ મન્મહે યાવાત્મન્વદ્વિશથો યૌ ચ રક્ષથઃ ।
યૌ વિશ્વસ્ય પરિભૂ બભૂવથુસ્તૌ નો મુઞ્ચતમંહસઃ

યયોઃ સંખ્યાતા વરિમા પાર્હિવાનિ યાભ્યાં રજો યુપિતમન્તરિક્ષે ।
યયોઃ પ્રાયં નાન્વાનશે કશ્ચન તૌ નો મુઞ્ચતમંહસઃ

તવ વ્રતે નિ વિશન્તે જનાસસ્ત્વય્યુદિતે પ્રેરતે ચિત્રભાનો ।
યુવં વાયો સવિતા ચ ભુવનાનિ રક્ષથસ્તૌ નો મુઞ્ચતમંહસઃ

અપેતો વાયો સવિતા ચ દુષ્કૃતમપ રક્ષાંસિ શિમિદાં ચ સેધતમ્ ।
સં હ્યૂર્જયા સૃજથઃ સં બલેન તૌ નો મુઞ્ચતમંહસઃ

રયિં મે પોષં સવિતોત વાયુસ્તનૂ દક્ષમા સુવતાં સુશેવમ્ ।
અયક્ષ્મતાતિં મહ ઇહ ધત્તં તૌ નો મુઞ્ચતમંહસઃ

પ્ર સુમતિં સવિતર્વાય ઊતયે મહસ્વન્તં મત્સરં માદયાથઃ ।
અર્વાગ્વામસ્ય પ્રવતો નિ યચ્છતં તૌ નો મુઞ્ચતમંહસઃ

ઉપ શ્રેષ્ઠા ન આશિષો દેવયોર્ધામન્ન્ અસ્થિરન્ ।
સ્તૌમિ દેવં સવિતારં ચ વાયું તૌ નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ

4.26
મન્વે વાં દ્યાવાપૃથિવી સુભોજસૌ સચેતસૌ યે અપ્રથેથામમિતા યોજનાનિ ।
પ્રતિષ્ઠે હ્યભવતં વસૂનાં તે નો મુઞ્ચતમંહસઃ

પ્રતિષ્ઠે હ્યભવતં વસૂનાં પ્રવૃદ્ધે દેવી સુભગે ઉરૂચી ।
દ્યાવાપૃથિવી ભવતં મે સ્યોને તે નો મુઞ્ચતમંહસઃ

અસન્તાપે સુતપસૌ હુવેઽહમુર્વી ગમ્ભીરે કવિભિર્નમસ્યે ।
દ્યાવાપૃથિવી ભવતં મે સ્યોને તે નો મુઞ્ચતમંહસઃ

યે અમૃતં બિભૃથો યે હવીંષિ યે સ્રોત્યા બિભૃથો યે મનુષ્યાન્ ।
દ્યાવાપૃથિવી ભવતં મે સ્યોને તે નો મુઞ્ચતમંહસઃ

યે ઉસ્રિયા બિભૃથો યે વનસ્પતીન્ યયોર્વાં વિશ્વા ભુવનાન્યન્તઃ ।
દ્યાવાપૃથિવી ભવતં મે સ્યોને તે નો મુઞ્ચતમંહસઃ

યે કીલાલેન તર્પયથો યે ઘૃતેન યાભ્યામૃતે ન કિં ચન શક્નુવન્તિ ।
દ્યાવાપૃથિવી ભવતં મે સ્યોને તે નો મુઞ્ચતમંહસઃ

યન્ મેદમભિશોચતિ યેનયેન વા કૃતં પૌરુષેયાન્ ન દૈવાત્।
સ્તૌમિ દ્યાવાપૃથિવી નાથિતો જોહવીમિ તે નો મુઞ્ચતમંહસઃ

4.27
મરુતાં મન્વે અધિ મે બ્રુવન્તુ પ્રેમં વાજં વાજસાતે અવન્તુ ।
આશૂન્ ઇવ સુયમાન્ અહ્વ ઊતયે તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ

ઉત્સમક્ષિતં વ્યચન્તિ યે સદા ય આસિઞ્ચન્તિ રસમોષધીષુ ।
પુરો દધે મરુતઃ પૃશ્નિમાતૄંસ્તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ

પયો ધેનૂનાં રસમોષધીનાં જવમર્વતાં કવયો ય ઇન્વથ ।
શગ્મા ભવન્તુ મરુતો નઃ સ્યોનાસ્તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ

અપઃ સમુદ્રાદ્દિવમુદ્વહન્તિ દિવસ્પૃથિવીમભિ યે સૃજન્તિ ।
યે અદ્ભિરીશાના મરુતશ્ચરન્તિ તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ

યે કીલાલેન તર્પયન્તિ યે ઘૃતેન યે વા વયો મેદસા સંસૃજન્તિ ।
યે અદ્ભિરીશાના મરુતો વર્ષયન્તિ તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ

યદીદિદં મરુતો મારુતેન યદિ દેવા દૈવ્યેનેદૃગાર ।
યૂયમીશિધ્વે વસવસ્તસ્ય નિષ્કૃતેસ્તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ

તિગ્મમનીકં વિદિતં સહસ્વન્ મારુતં શર્ધઃ પૃતનાસૂગ્રમ્ ।
સ્તૌમિ મરુતો નાથિતો જોહવીમિ તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ

4.28
ભવાશર્વૌ મન્વે વાં તસ્ય વિત્તં યયોર્વામિદં પ્રદિશિ યદ્વિરોચતે ।
યાવસ્યેશાથે દ્વિપદો યૌ ચતુષ્પદસ્તૌ નો મુઞ્ચતમંહસઃ

યયોરભ્યભ્વ ઉત યદ્દૂરે ચિદ્યૌ વિદિતાવિષુભૃતામસિષ્ઠૌ ।
યાવસ્યેશથે દ્વિપદો યૌ ચતુષ્પદસ્તૌ નો મુઞ્ચતમંહસઃ

સહસ્રાક્ષૌ વૃત્રહના હુવેહં દૂરેગવ્યૂતી સ્તુવન્ન્ એમ્યુગ્રૌ ।
યાવસ્યેશથે દ્વિપદો યૌ ચતુષ્પદસ્તૌ નો મુઞ્ચતમંહસઃ

યાવારેભાથે બહુ સાકમગ્રે પ્ર ચેદસ્રાષ્ટ્રમભિભાં જનેષુ ।
યાવસ્યેશથે દ્વિપદો યૌ ચતુષ્પદસ્તૌ નો મુઞ્ચતમંહસઃ

યયોર્વધાન્ નાપપદ્યતે કશ્ચનાન્તર્દેવેષૂત માનુષેષુ ।
યાવસ્યેશથે દ્વિપદો યૌ ચતુષ્પદસ્તૌ નો મુઞ્ચતમંહસઃ

યઃ કૃત્યાકૃન્ મૂલકૃદ્યાતુધાનો નિ તસ્મિન્ ધત્તં વજ્રમુગ્રૌ ।
યાવસ્યેશથે દ્વિપદો યૌ ચતુષ્પદસ્તૌ નો મુઞ્ચતમંહસઃ

અધિ નો બ્રૂતં પૃતનાસૂગ્રૌ સં વજ્રેણ સૃજતં યઃ કિમીદી ।
સ્તૌમિ ભવાશર્વૌ નાથિતો જોહવીમિ તૌ નો મુઞ્ચતમંહસઃ

4.29
મન્વે વાં મિત્રાવરુણાવૃતાવૃધૌ સચેતસૌ દ્રુહ્વણો યૌ નુદેથે ।
પ્ર સત્યાવાનમવથો ભરેષુ તૌ નો મુઞ્ચતમંહસઃ

સચેતસૌ દ્રુહ્વણો યૌ નુદેથે પ્ર સત્યાવાનમવથો ભરેષુ ।
યૌ ગચ્છથો નૃચક્ષસૌ બભ્રુણા સુતં તૌ નો મુઞ્ચતમંહસઃ

યાવઙ્ગિરસમવથો યાવગસ્તિં મિત્રાવરુણા જમદગ્નિમત્ત્રિમ્ ।
યૌ કશ્યપમવથો યૌ વસિષ્ઠં તૌ નો મુઞ્ચતમંહસઃ

યૌ શ્યાવાશ્વમવથો વાધ્ર્યશ્વં મિત્રાવરુણા પુરુમીઢમત્ત્રિમ્ ।
યૌ વિમદમવથો સપ્તવધ્રિં તૌ નો મુઞ્ચતમંહસઃ

યૌ ભરદ્વાજમવથો યૌ ગવિષ્ઠિરં વિશ્વામિત્રં વરુણ મિત્ર કુત્સમ્ ।
યૌ કક્ષીવન્તમવથો પ્રોત કણ્વં તૌ નો મુઞ્ચતમંહસઃ

યૌ મેધાતિથિમવથો યૌ ત્રિશોકં મિત્રાવરુણાવુશનાં કાવ્યં યૌ ।
યૌ ગોતમમવથો પ્રોત મુગ્દલં તૌ નો મુઞ્ચતમંહસઃ

યયો રથઃ સત્યવર્ત્મ ર્જુરશ્મિર્મિથુયા ચરન્તમભિયાતિ દૂષયન્ ।
સ્તૌમિ મિત્રાવરુણૌ નાથિતો જોહવીમિ તૌ નો મુઞ્ચતમંહસઃ

4.30
અહં રુદ્રેભિર્વસુભિશ્ચરામ્યહમાદિત્યૈરુત વિશ્વદેવૈઃ ।
અહં મિત્રાવરુનોભા બિભર્મ્યહમિન્દ્રાગ્ની અહમશ્વિનોભા

અહં રાષ્ટ્રી સંગમની વસૂનાં ચિકિતુષી પ્રથમા યજ્ઞિયાનામ્ ।
તાં મા દેવા વ્યદધુઃ પુરુત્રા ભૂરિસ્થાત્રાં ભૂર્યાવેશયન્તઃ

અહમેવ સ્વયમિદં વદામિ જુષ્ટં દેવાનામુત માનુષાણામ્ ।
યં કામયે તન્તમુગ્રં કૃણોમિ તં બ્રહ્માણં તમૃષિં તં સુમેધામ્

મયા સોઽન્નમત્તિ યો વિપશ્યતિ યઃ પ્રાણતિ ય ઈં શૃણોત્યુક્તમ્ ।
અમન્તવો માં ત ઉપ ક્ષિયન્તિ શ્રુધિ શ્રુત શ્રુદ્ધેયં તે વદામિ

અહં રુદ્રાય ધનુરા તનોમિ બ્રહ્મદ્વિષે શરવે હન્તવા ઉ ।
અહં જનાય સમદં કૃણોમિ અહં દ્યાવાપૃથિવી આ વિવેશ

અહં સોમમાહનસં બિભર્મ્યહં ત્વષ્ટારમુત પૂષણં ભગમ્ ।
અહં દધામિ દ્રવિણા હવિષ્મતે સુપ્રાવ્યા યજમાનાય સુન્વતે

અહં સુવે પિતરમસ્ય મૂર્ધન્ મમ યોનિરપ્સ્વન્તઃ સમુદ્રે ।
તતો વિ તિષ્ઠે ભુવનાનિ વિશ્વોતામૂં દ્યાં વર્ષ્મણોપ સ્પૃશામિ

અહમેવ વાતૈવ પ્ર વામ્યારભમાણા ભુવનાનિ વિશ્વા ।
પરો દિવા પર એના પૃથિવ્યૈતાવતી મહિમ્ના સં બભૂવ

4.31
ત્વયા મન્યો સરથમારુજન્તો હર્ષમાણા હૃષિતાસો મરુત્વન્ ।
તિગ્મેષવ આયુધા સંશિશાના ઉપ પ્ર યન્તુ નરો અગ્નિરૂપાઃ

અગ્નિરિવ મન્યો ત્વિષિતઃ સહસ્વ સેનાનીર્નઃ સહુરે હૂત એધિ ।
હત્વાય શત્રૂન્ વિ ભજસ્વ વેદ ઓજો મિમાનો વિ મૃધો નુદસ્વ

સહસ્વ મન્યો અભિમાતિમસ્મૈ રુજન્ મૃણન્ પ્રમૃણન્ પ્રેહિ શત્રૂન્ ।
ઉગ્રં તે પાજો નન્વા રુરુધ્રે વશી વશં નયાસા એકજ ત્વમ્

એકો બહૂનામસિ મન્ય ઈડિતા વિશંવિશં યુદ્ધાય સં શિશાધિ ।
અકૃત્તરુક્ત્વયા યુજા વયં દ્યુમન્તં ઘોષં વિજયાય કૃણ્મસિ

વિજેષકૃદિન્દ્ર ઇવાનવબ્રવોઽસ્માકં મન્યો અધિપા ભવેહ ।
પ્રિયં તે નામ સહુરે ગૃણીમસિ વિદ્મા તમુત્સં યત આબભૂથ

આભૂત્યા સહજા વજ્ર સાયક સહો બિભર્ષિ સહભૂત ઉત્તરમ્ ।
ક્રત્વા નો મન્યો સહ મેદ્યેધિ મહાધનસ્ય પુરુહૂત સંસૃજિ

સંસૃષ્ટં ધનમુભયં સમાકૃતમસ્મભ્યં ધત્તાં વરુણશ્ચ મન્યુઃ ।
ભિયો દધાના હૃદયેષુ શત્રવઃ પરાજિતાસો અપ નિ લયન્તામ્

4.32
યસ્તે મન્યોઽવિધદ્વજ્ર સાયક સહ ઓજઃ પુષ્યતિ વિશ્વમાનુષક્।
સાહ્યામ દાસમાર્યં ત્વયા યુજા વયં સહસ્કૃતેન સહસા સહસ્વતા

મન્યુરિન્દ્રો મન્યુરેવાસ દેવો મન્યુર્હોતા વરુણો જાતવેદાઃ ।
મન્યું વિશ ઈડતે માનુષીર્યાઃ પહિ નો મન્યો તપસા સજોષાઃ

અભીહિ મન્યો તવસસ્તવીયાન્ તપસા યુજા વિ જહિ શત્રૂન્ ।
અમિત્રહા વૃત્રહા દસ્યુહા ચ વિશ્વા વસૂન્યા ભરા ત્વં નઃ

ત્વં હિ મન્યો અભિભૂત્યોજાઃ સ્વયંભૂર્ભામો અભિમાતિષાહઃ ।
વિશ્વચર્ષણિઃ સહુરિઃ સહીયાન્ અસ્માસ્વોજઃ પૃતનાસુ ધેહિ

અભાગઃ સન્ન્ અપ પરેતો અસ્મિ તવ ક્રત્વા તવિષસ્ય પ્રચેતઃ ।
તં ત્વા મન્યો અક્રતુર્જિહીડાહં સ્વા તનૂર્બલદાવા ન એહિ

અયં તે અસ્મ્યુપ ન એહ્યર્વાઙ્પ્રતીચીનઃ સહુરે વિશ્વદાવન્ ।
મન્યો વજ્રિન્ન્ અભિ ન આ વવૃત્સ્વ હનાવ દસ્યૂંરુત બોધ્યાપેઃ

અભિ પ્રેહિ દક્ષિણતો ભવા નોઽધા વૃત્રાણિ જઙ્ઘનાવ ભૂરિ ।
જુહોમિ તે ધરુણં મધ્વો અગ્રમુભાવુપાંશુ પ્રથમા પિબાવ

4.33
અપ નઃ શોશુચદઘમગ્ને શુશુગ્ધ્યા રયિમ્ ।
અપ નઃ શોશુચદઘમ્

સુક્ષેત્રિયા સુગાતુયા વસૂયા ચ યજામહે ।
અપ નઃ શોશુચદઘમ્

પ્ર યદ્ભન્દિષ્ઠ એષાં પ્રાસ્માકાસશ્ચ સૂરયઃ ।
અપ નઃ શોશુચદઘમ્

પ્ર યત્તે અગ્ને સૂરયો જાયેમહિ પ્ર તે વયમ્ ।
અપ નઃ શોશુચદઘમ્

પ્ર યદગ્નેઃ સહસ્વતો વિશ્વતો યન્તિ ભાનવઃ ।
અપ નઃ શોશુચદઘમ્

ત્વં હિ વિશ્વતોમુખ વિશ્વતઃ પરિભૂરસિ ।
અપ નઃ શોશુચદઘમ્

દ્વિષો નો વિશ્વતોમુખાતિ નાવેવ પારય ।
અપ નઃ શોશુચદઘમ્

સ નઃ સિન્ધુમિવ નાવાતિ પર્ષ સ્વસ્તયે ।
અપ નઃ શોશુચદઘમ્

4.34
બ્રહ્માસ્ય શીર્ષં બૃહદસ્ય પૃષ્ઠં વામદેવ્યમુદરમોદનસ્ય ।
છન્દાંસિ પક્ષૌ મુખમસ્ય સત્યં વિષ્ટારી જાતસ્તપસોઽધિ યજ્ઞઃ

અનસ્થાઃ પૂતાઃ પવનેન શુદ્ધાઃ શુચયઃ શુચિમપિ યન્તિ લોકમ્ ।
નૈષાં શિશ્નં પ્ર દહતિ જાતવેદાઃ સ્વર્ગે લોકે બહુ સ્ત્રૈણમેષામ્

વિષ્ટારિણમોદનં યે પચન્તિ નૈનાન્ અવર્તિઃ સચતે કદા ચન ।
આસ્તે યમ ઉપ યાતિ દેવાન્ત્સં ગન્ધર્વૈર્મદતે સોમ્યેભિઃ

વિષ્ટારિણમોદનં યે પચન્તિ નૈનાન્ યમઃ પરિ મુષ્ણાતિ રેતઃ ।
રથી હ ભૂત્વા રથયાન ઈયતે પક્ષી હ ભૂત્વાતિ દિવઃ સમેતિ

એષ યજ્ઞાનાં વિતતો વહિષ્ઠો વિષ્ટારિણં પક્ત્વા દિવમા વિવેશ ।
આણ્ડીકં કુમુદં સં તનોતિ બિસં શાલૂકં શફકો મુલાલી ।
એતાસ્ત્વા ધારા ઉપ યન્તુ સર્વાઃ સ્વર્ગે લોકે મધુમત્પિન્વમાના ઉપ ત્વા તિષ્ઠન્તુ પુષ્કરિણીઃ સમન્તાઃ

ઘૃતહ્રદા મધુકૂલાઃ સુરોદકાઃ ક્ષીરેણ પૂર્ણા ઉદકેન દધ્ના ।
એતાસ્ત્વા ધારા ઉપ યન્તુ સર્વાઃ સ્વર્ગે લોકે મધુમત્પિન્વમાના ઉપ ત્વા તિષ્ઠન્તુ પુષ્કરિણીઃ સમન્તાઃ

ચતુરઃ કુમ્ભાંશ્ચતુર્ધા દદામિ ક્ષીરેણ પૂર્નામુદકેન દધ્ના ।
એતાસ્ત્વા ધારા ઉપ યન્તુ સર્વાઃ સ્વર્ગે લોકે મધુમત્પિન્વમાના ઉપ ત્વા તિષ્ઠન્તુ પુષ્કરિણીઃ સમન્તાઃ

ઇમમોદનં નિ દધે બ્રાહ્મણેષુ વિષ્ટારિણં લોકજિતં સ્વર્ગમ્ ।
સ મે મા ક્ષેષ્ટ સ્વધયા પિન્વમાનો વિશ્વરૂપા ધેનુઃ કામદુઘા મે અસ્તુ

4.35
યમોદનં પ્રથમજા ઋતસ્ય પ્રજાપતિસ્તપસા બ્રહ્મણેઽપચત્।
યો લોકાનાં વિધૃતિર્નાભિરેષાત્તેનૌદનેનાતિ તરાણિ મૃત્યુમ્

યેનાતરન્ ભૂતકૃતોઽતિ મૃત્યું યમન્વવિન્દન્ તપસા શ્રમેણ ।
યં પપાચ બ્રહ્મણે બ્રહ્મ પૂર્વં તેનૌદનેનાતિ તરાણિ મૃત્યુમ્

યો દાધાર પૃથિવીં વિશ્વભોજસં યો અન્તરિક્ષમાપૃણાદ્રસેન ।
યો અસ્તભ્નાદ્દિવમૂર્ધ્વો મહિમ્ના તેનૌદનેનાતિ તરાણિ મૃત્યુમ્

યસ્માન્ માસા નિર્મિતાસ્ત્રિંશદરાઃ સંવત્સરો યસ્માન્ નિર્મિતો દ્વાદશારઃ ।
અહોરાત્રા યં પરિયન્તો નાપુસ્તેનૌદનેનાતિ તરાણિ મૃત્યુમ્

યઃ પ્રાણદઃ પ્રાણદવાન્ બભૂવ યસ્મૈ લોકા ઘૃતવન્તઃ ક્ષરન્તિ ।
જ્યોતિષ્મતીઃ પ્રદિશો યસ્ય સર્વાસ્તેનૌદનેનાતિ તરાણિ મૃત્યુમ્

યસ્માત્પક્વાદમૃતં સંબભૂવ યો ગાયત્ર્યા અધિપતિર્બભૂવ ।
યસ્મિન્ વેદા નિહિતા વિશ્વરૂપાસ્તેનૌદનેનાતિ તરાણિ મૃત્યુમ્

અવ બાધે દ્વિષન્તં દેવપીયું સપત્ના યે મેઽપ તે ભવન્તુ ।
બ્રહ્મૌદનં વિશ્વજિતં પચામિ શૃણ્વન્તુ મે શ્રદ્દધાનસ્ય દેવાઃ

4.36
તાન્ત્સત્યૌજાઃ પ્ર દહત્વગ્નિર્વૈશ્વાનરો વૃષા ।
યો નો દુરસ્યાદ્દિપ્સાચ્ચાથો યો નો અરાતિયાત્

યો નો દિપ્સાદદિપ્સતો દિપ્સતો યશ્ચ દિપ્સતિ ।
વૈશ્વાનરસ્ય દંષ્ટ્રયોરગ્નેરપિ દધામિ તમ્

ય આગરે મૃગયન્તે પ્રતિક્રોશેઽમાવાસ્યે ।
ક્રવ્યાદો અન્યાન્ દિપ્સતઃ સર્વાંસ્તાન્ત્સહસા સહે

સહે પિશાચાન્ત્સહસૈષાં દ્રવિણં દદે ।
સર્વાન્ દુરસ્યતો હન્મિ સં મ આકૂતિરૃધ્યતામ્

યે દેવાસ્તેન હાસન્તે સૂર્યેણ મિમતે જવમ્ ।
નદીષુ પર્વતેષુ યે સં તૈઃ પશુભિર્વિદે

તપનો અસ્મિ પિશાચાનાં વ્યાઘ્રો ગોમતામિવ ।
શ્વાનઃ સિંહમિવ દૃષ્ટ્વા તે ન વિન્દન્તે ન્યઞ્ચનમ્

ન પિશાચૈઃ સં શક્નોમિ ન સ્તેનૈઃ ન વનર્ગુભિઃ ।
પિશાચાસ્તસ્માન્ નશ્યન્તિ યમહં ગ્રામમાવિશે

યં ગ્રામમાવિશત ઇદમુગ્રં સહો મમ ।
પિશાચાસ્તસ્માન્ નશ્યન્તિ ન પાપમુપ જાનતે

યે મા ક્રોધયન્તિ લપિતા હસ્તિનં મશકા ઇવ ।
તાન્ અહં મન્યે દુર્હિતાન્ જને અલ્પશયૂન્ ઇવ

અભિ તં નિરૃતિર્ધત્તામશ્વમિવ અશ્વાભિધાન્યા ।
મલ્વો યો મહ્યં ક્રુધ્યતિ સ ઉ પાશાન્ ન મુચ્યતે

4.37
ત્વયા પૂર્વમથર્વાણો જઘ્નૂ રક્ષાંસ્યોષધે ।
ત્વયા જઘાન કશ્યપસ્ત્વયા કણ્વો અગસ્ત્યઃ

ત્વયા વયમપ્સરસો ગન્ધર્વાંસ્ચાતયામહે ।
અજશૃઙ્ગ્યજ રક્ષઃ સર્વાન્ ગન્ધેન નાશય

નદીં યન્ત્વપ્સરસોઽપાં તારમવશ્વસમ્ ।
ગુલ્ગુલૂઃ પીલા નલદ્યૌક્ષગન્ધિઃ પ્રમન્દની ।
તત્પરેતાપ્સરસઃ પ્રતિબુદ્ધા અભૂતન

યત્રાશ્વત્થા ન્યગ્રોધા મહાવૃક્ષાઃ શિખણ્ડિનઃ ।
તત્પરેતાપ્સરસઃ પ્રતિબુદ્ધા અભૂતન

યત્ર વઃ પ્રેઙ્ખા હરિતા અર્જુના ઉત યત્રાઘાતાઃ કર્કર્યઃ સંવદન્તિ ।
તત્પરેતાપ્સરસઃ પ્રતિબુદ્ધા અભૂતન

એયમગન્ન્ ઓષધીનાં વીરુધાં વીર્યાવતી ।
અજશૃઙ્ગ્યરાટકી તીક્ષ્ણશૃઙ્ગી વ્યૃષતુ

આનૃત્યતઃ શિખણ્ડિનો ગન્ધર્વસ્યાપ્સરાપતેઃ ।
ભિનદ્મિ મુષ્કાવપિ યામિ શેપઃ

ભીમા ઇન્દ્રસ્ય હેતયઃ શતમૃષ્ટીરયસ્મયીઃ ।
તાભિર્હવિરદાન્ ગન્ધર્વાન્ અવકાદાન્ વ્યૃષતુ

ભીમા ઇન્દ્રસ્ય હેતયઃ શતમૃષ્ટીર્હિરણ્યયીઃ ।
તાભિર્હવિરદાન્ ગન્ધર્વાન્ અવકાદાન્ વ્યૃષતુ

અવકાદાન્ અભિશોચાન્ અપ્સુ જ્યોતય મામકાન્ ।
પિશાચાન્ત્સર્વાન્ ઓષધે પ્ર મૃણીહિ સહસ્વ ચ

શ્વેવૈકઃ કપિરિવૈકઃ કુમારઃ સર્વકેશકઃ ।
પ્રિયો દૃશ ઇવ ભૂત્વા ગન્ધર્વઃ સચતે સ્ત્રિયસ્।
તમિતો નાશયામસિ બ્રહ્મણા વીર્યાવતા

જાયા ઇદ્વો અપ્સરસો ગન્ધર્વાઃ પતયો યૂયમ્ ।
અપ ધાવતામર્ત્યા મર્ત્યાન્ મા સચધ્વમ્

4.38
ઉદ્ભિન્દતીં સંજયન્તીમપ્સરાં સાધુદેવિનીમ્ ।
ગ્લહે કૃતાનિ કૃણ્વાનામપ્સરાં તામિહ હુવે

વિચિન્વતીમાકિરન્તીમપ્સરાં સાધુદેવિનીમ્ ।
ગ્લહે કૃતાનિ ગૃહ્ણાનામપ્સરાં તામિહ હુવે

યાયૈઃ પરિનૃત્યત્યાદદાના કૃતં ગ્લહાત્।
સા નઃ કૃતાનિ સીષતી પ્રહામાપ્નોતુ માયયા ।
સા નઃ પયસ્વત્યૈતુ મા નો જૈષુરિદં ધનમ્

યા અક્ષેષુ પ્રમોદન્તે શુચં ક્રોધં ચ બિભ્રતી ।
આનન્દિનીં પ્રમોદિનીમપ્સરાં તામિહ હુવે

સૂર્યસ્ય રશ્મીન્ અનુ યાઃ સઞ્ચરન્તિ મરીચીર્વા યા અનુસઞ્ચરન્તિ ।
યાસામૃષભો દૂરતો વાજિનીવાન્ત્સદ્યઃ સર્વાન્ લોકાન્ પર્યેતિ રક્ષન્ ।
સ ન ઐતુ હોમમિમં જુષાણોઽન્તરિક્ષેણ સહ વાજિનીવાન્

અન્તરિક્ષેણ સહ વાજિનીવન્ કર્કીં વત્સામિહ રક્ષ વાજિન્ ।
ઇમે તે સ્તોકા બહુલા એહ્યર્વાઙિયં તે કર્કીહ તે મનોઽસ્તુ

અન્તરિક્ષેણ સહ વાજિનીવન્ કર્કીં વત્સામિહ રક્ષ વાજિન્ ।
અયં ઘાસો અયં વ્રજ ઇહ વત્સાં નિ બધ્નીમઃ ।
યથાનામ વ ઈશ્મહે સ્વાહા

4.39
પૃથિવ્યામગ્નયે સમનમન્ત્સ આર્ધ્નોત્।
યથા પૃથિવ્યામગ્નયે સમનમન્ન્ એવા મહ્યં સંનમઃ સં નમન્તુ

પૃથિવી ધેનુસ્તસ્યા અગ્નિર્વત્સઃ ।
સા મેઽગ્નિના વત્સેનેષમૂર્જં કામં દુહામ્ ।
આયુઃ પ્રથમં પ્રજાં પોષં રયિં સ્વાહા

અન્તરિક્ષે વાયવે સમનમન્ત્સ આર્ધ્નોત્।
યથાન્તરિક્ષે વાયવે સમનમન્ન્ એવા મહ્યં સંનમઃ સં નમન્તુ

અન્તરિક્ષં ધેનુસ્તસ્યા વત્સઃ ।
સા મે વાયુના વત્સેનેષમૂર્જં કામં દુહામ્ ।
આયુઃ પ્રથમં પ્રજાં પોષં રયિં સ્વાહા

દિવ્યાદિત્યાય સમનમન્ત્સ આર્ધ્નોત્।
યથા દિવ્યાદિત્યાય સમનમન્ન્ એવા મહ્યં સંનમઃ સં નમન્તુ

દ્યૌર્ધેનુસ્તસ્યા આદિત્યો વત્સઃ ।
સા મ આદિત્યેન વત્સેનેષમૂર્જં કામં દુહામ્ ।
આયુઃ પ્રથમં પ્રજાં પોષં રયિં સ્વાહા

દિક્ષુ ચન્દ્રાય સમનમન્ત્સ આર્ધ્નોત્।
યથા દિક્ષુ ચન્દ્રાય સમનમન્ન્ એવા મહ્યં સંનમઃ સં નમન્તુ

દિશો ધેનવસ્તાસાં ચન્દ્રો વત્સઃ ।
તા મે ચન્દ્રેણ વત્સેનેષમૂર્જં કામં દુહામાયુઃ પ્રથમં પ્રજાં પોસં રયિં સ્વાહા

અગ્નાવગ્નિશ્ચરતિ પ્રવિષ્ટ ઋષીણાં પુત્રો અભિશસ્તિપા ઉ ।
નમસ્કારેણ નમસા તે જુહોમિ મા દેવાનાં મિથુયા કર્મ ભાગમ્

હૃદા પૂતં મનસા જાતવેદો વિશ્વાનિ દેવ વયુનાનિ વિદ્વાન્ ।
સપ્તાસ્યાનિ તવ જાતવેદસ્તેભ્યો જુહોમિ સ જુષસ્વ હવ્યમ્

4.40
યે પુરસ્તાજ્જુહ્વતિ જાતવેદઃ પ્રાચ્યા દિશોઽભિદાસન્ત્યસ્માન્ ।
અગ્નિમૃત્વા તે પરાઞ્ચો વ્યથન્તાં પ્રત્યગેનાન્ પ્રતિસરેણ હન્મિ

યે દક્ષિણતો જુહ્વતિ જાતવેદો દક્ષિણાયા દિશોઽભિદાસન્ત્યસ્માન્ ।
યમમૃત્વા તે પરાઞ્ચો વ્યથન્તાં પ્રત્યગેના પ્રતિસરેણ હન્મિ

યે પશ્ચાજ્જુહ્વતિ જાતવેદઃ પ્રતીચ્યા દિશોઽભિદાસન્ત્યસ્માન્ ।
વરુણમૃત્વા તે પરાઞ્ચો વ્યથન્તાં પ્રત્યગેનાન્ પ્રતિસરેણ હન્મિ

ય ઉત્તરતો જુહ્વતિ જાતવેદ ઉદીચ્યા દિશોઽભિદાસન્ત્યસ્માન્ ।
સોમમૃત્વા તે પરાઞ્ચો વ્યથન્તાં પ્રત્યગેનાન્ પ્રતિસરેણ હન્મિ

યેઽધસ્તાજ્જુહ્વતિ જાતવેદ ઉદીચ્યા દિશોઽભિદાસન્ત્યસ્માન્ ।
ભૂમિમૃત્વા તે પરાઞ્ચો વ્યથન્તાં પ્રત્યગેનાન્ પ્રતિસરેણ હન્મિ

યેઽન્તરિક્ષાજ્જુહ્વતિ જાતવેદો વ્યધ્વાયા દિશોઽભિદાસન્ત્યસ્માન્ ।
વાયુમૃત્વા તે પરાઞ્ચો વ્યથન્તાં પ્રત્યગેનાન્ પ્રતિસરેણ હન્મિ

ય ઉપરિષ્ટાજ્જુહ્વતિ જાતવેદ ઊર્ધ્વાયા દિશોઽભિદાસન્ત્યસ્માન્ ।
સૂર્યમૃત્વા તે પરાઞ્ચો વ્યથન્તાં પ્રત્યગેનાન્ પ્રતિસરેણ હન્મિ

યે દિશામન્તર્દેશેભ્યો જુહ્વતિ જાતવેદઃ સર્વાભ્યો દિગ્ભ્યોઽભિદાસન્તિ અસ્માન્ ।
બ્રહ્મ ર્ત્વા તે પરાઞ્ચો વ્યથન્તાં પ્રત્યગેનાન્ પ્રતિસરેણ હન્મિ