Arthashastra · Chapter 02.4

trayaḥ prācīnā rāja.mārgās traya udīcīnā iti vāstu.vibhāgaḥ //

sa dvādaśa.dvāro yukta.udaka.bhramac.channa.pathaḥ //

catur.daṇḍa.antarā rathyāḥ //

rāja.mārga.droṇa.mukha.sthānīya.rāṣṭra.vivīta.pathāḥ samyānīya.vyūha.śmaśāna.grāma.pathāś ca^aṣṭa.daṇḍāḥ //

catur.daṇḍaḥ setu.vana.pathaḥ, dvi.daṇḍo hasti.kṣetra.pathaḥ, pañca.aratnayo ratha.pathaḥ, catvāraḥ paśu.pathaḥ, dvau kṣudra.paśu.manuṣya.pathaḥ //

pravīre vāstuni rāja.niveśaś cāturvarṇya.samājīve //

vāstu.hṛdayād uttare nava.bhāge yathā.ukta.vidhānam antaḥpuraṃ prān.mukham udan.mukhaṃ vā kārayet //

tasya pūrva.uttaraṃ bhāgam ācārya.purohita.ijyā.toya.sthānaṃ mantriṇaś ca^āvaseyuḥ, pūrva.dakṣiṇaṃ bhāgm mahānasaṃ hasti.śālā koṣṭha.agāraṃ ca //

tataḥ paraṃ gandha.mālya.rasa.paṇyāḥ prasādhana.kāravaḥ kṣatriyāś ca pūrvāṃ diśam adhivaseyuḥ //

dakṣiṇa.pūrvaṃ bhāgaṃ bhāṇḍa.agāram akṣa.paṭalaṃ karma.niṣadyāś ca, dakṣiṇa.paścimaṃ bhāgaṃ kupya.gṛham āyudha.agāraṃ ca //

tataḥ paraṃ nagara.dhānya.vyāvahārika.kārmāntika.bala.adhyakṣāḥ pakva.anna.surā.māṃsa.paṇyā rūpājīvās tālāvacarā vaiśyāś ca dakṣiṇāṃ diśam adhivaseyuḥ //

paścima.dakṣiṇaṃ bhāgaṃ khara.uṣṭra.gupti.sthānaṃ karma.gṛhaṃ ca, paścima.uttaraṃ bhāgaṃ yāna.ratha.śālāḥ //

tataḥ param ūrṇā.sūtra.veṇu.carma.varma.śastra.āvaraṇa.kāravaḥ śūdrāś ca paścimāṃ diśam adhivaseyuḥ //

uttara.paścimaṃ bhāgaṃ paṇya.bhaiṣajya.gṛham, uttara.pūrvaṃ bhāgaṃ kośo gava.aśvaṃ ca //

tataḥ paraṃ nagara.rāja.devatā.loha.maṇi.kāravo brāhmaṇāś ca^uttarāṃ diśam adhivaseyuḥ //

vāstuc.chidra.anuśāleṣu śreṇī.prapaṇi.nikāyā āvaseyuḥ //

apara.ajita.apratihata.jayanta.vaijayanta.koṣṭhān śiva.vaiśravaṇa.aśvi.śrī.madirā.gṛhāṇi ca pura.madhye kārayet //

yathā.uddeśaṃ vāstu.devatāḥ sthāpayet //

brāhma.aindra.yāmya.saināpatyāni dvārāṇi //

bahiḥ parikhāyā dhanuḥ.śata.apakṛṣṭāś caitya.puṇya.sthāna.vana.setu.bandhāḥ kāryāḥ, yathā.diśaṃ ca dig.devatāḥ //

uttaraḥ pūrvo vā śmaśāna.bhāgo varṇa.uttamānām, dakṣiṇena śmaśānaṃ varṇa.avarāṇām //

tasya^atikrame pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ //

pāṣaṇḍa.caṇḍālānāṃ śmaśāna.ante vāsaḥ //

karma.anta.kṣetra.vaśena kuṭumbināṃ sīmānaṃ sthāpayet //

teṣu puṣpa.phala.vāṭān dhānya.paṇya.nicayāṃś ca^anujñātāḥ kuryuḥ //

daśa.kulī.vāṭaṃ kūpa.sthānam //

sarva.sneha.dhānya.kṣāra.lavaṇa.gandha.bhaiṣajya.śuṣka.śāka.yavasa.vallūra.tṛṇa.kāṣṭha.loha.carma.aṅgāra.snāyu.viṣa.viṣāṇa.veṇu.valkala.sāra.dāru.praharaṇa.āvaraṇa.aśma.nicayān aneka.varṣa.upabhoga.sahān kārayet //

navena^anavaṃ śodhayet //

hasti.aśva.ratha.pādātam aneka.mukhyam avasthāpayet //

aneka.mukhyaṃ hi paraspara.bhayāt para.upajāpaṃ na^upaiti //

etena^anta.pāla.durga.saṃskārā vyākhyātāḥ //
KAZ02.4.32ab/ na ca bāhirikān kuryāt pure rāṣṭra.upaghātakān /[ś]
KAZ02.4.32cd/ kṣipej jana.pade ca^etān sarvān vā dāpayet karān //[ś] E
(ṭhe work of store-keeping by the director of stories)