Language

ENहिગુ
Scripture Library

ānandasāgarastavaḥ · Chapter 1

1

// ānandasāgarastavaḥ //
vijñāpanārhaviralāvasarānavāptyā
mandodyame mayi davīyasi viśvamātuḥ /
avyājabhūtakaruṇāpavanāpaviddhā-
nyantaḥ smarāmyahamapāṅgataraṅgitāni

2

āvedyatāmaviditaṃ kimathāpyanuktaṃ
vaktavyamāntararujopaśamāya nālam /
ityarthyase kimapi tacchravaṇe nidhātuṃ
mātaḥ prasīda malayadhvajapāṇḍyakanye

3

ākranditaṃ ruditamāhatamānane vā
kasyārdramastu hṛdayaṃ kimataḥ phalaṃ vā /
yasyā mano dravati yā jagatāṃ svatantrā
tasyāstavāmba purataḥ kathayāmi khedam

4

paryākule manasi vāci pariskhalantyāṃ
āvartagarta iva cakṣiṣi ghūrṇamāne /
kaste'bhidāsyati śive mamatāmavasthāṃ
kāle dayasva kathayāmi tavādhunaiva

5

bhaktiṃ karotu nitarāṃ surajātimātre
grāmīṇajanturiva paurajaneṣu lokaḥ /
anyatra devi bhavadīyapadāravindā-
dākṛṣyamāṇamapi me hṛdayaṃ na yāti

6

aṅgīkuru tvamavadhīraya vā vayaṃ tu
dāsāstaveti vacasaiva jayema lokān /
etāvataiva sukaro nanu viśvamātaḥ
uddaṇḍadaṇḍadharakiṅkaramaulibhaṅgaḥ

7

vedāntavākyajanitaṃ vimalaṃ vicāraiḥ
āsādya bodhamanucintanato'parokṣam /
muktiṃ vrajanti manujā iti sūktimādyā-
mālambya kastaritumarhati śailakanye

8

ekaikavedaviṣayāḥ kati nāmaśākhā-
stāsāṃ śirāṃsi kati nāma pṛthagvidhāni /
arthāvabodhavidhuro'kṣaralābha eva
keṣāṃ nṛṇāṃ katibhirastu śarīrabandhaiḥ

9

nyāyāḥ parasparavibhinnadiśaḥ sahasra-
mucchāvacāni ca bhavantyupabṛṃhaṇāni /
evaṃ sthite girisute nigamopalānāṃ
tātparyasāramavadhārayituṃ kṣamaḥ kaḥ

10

astvakṣaragrahavidhirjanuṣāṃ sahasrai-
rāpātato bhavatu nāma tato'rthabodhaḥ /
durvādikalpitavikalpataraṅgasāndrān
duṣpūrvapakṣajaladhīn kathamuttareyaḥ

11

brahmeti śaktiriti bandhavimocanīti
māyāmayīti madanāntakavallabheti /
saptāṣṭaśabdaparivartanamātra eva
sāmarthyamāvahati śāstrapariśramo'yam

12

tasyai prasīdasi girīndrasute ya itthaṃ
sampādayeta śanakairaparokṣabodham /
yasmai prasīdasi sa ca kṣamate'vaboddhu-
mitthaṃ parasparasamāśrayametadāste

13

ākarṇaya tvamimamabhyupagamya vādaṃ
jānātu ko'pi yadi vā hṛdayaṃ śrutīnām /
tasyāpyasaṅkhyabhavabandhaśatārjito'yaṃ
dvaitabhramo galatu janmaśataiḥ kiyadbhiḥ

14

kāle mahatyanavadhāvapatankvadāpi
kvāpyantime januṣi ko'pi gatiṃ labheta /
itthaṃ samarthanavidhiḥ paramāgamānāṃ
paryāyasūktividhayā nayanaṃ nañarthe

15

ekāpavargasamaye jagato'pavargaḥ
sarvāpavargasamaye punarastaśaṅkaḥ /
īdṛgvidhaṃ kamapi pakṣamihāvalambya
sthātuṃ sukhaṃ kṣamamaneva pathā pravṛttaiḥ

16

abhyasya vedamavadhārya ca pūrvatantra-
mālakṣya śiṣṭacaritāni pṛthagvidhāni /
adhyāpanādibhiravāpya dhanaṃ ca bhūri
śarmāṇi mātaralasāḥ kathamācareyuḥ

17

āyasya tāvadapi karma karotu kaści-
ttenāpi mātaradhikaṃ kimivānubhāvyam /
aste sukhaṃ ya iha bhāratavarṣasīma-
nyāste sa kiñcidita uttarato'pasṛtya

18

karma tyajema yadi nūnamadhaḥ patema
yadyācarema na kadāpi bhavaṃ tarema /
karma tyajediti carediti ca pravṛttāḥ
bhāvena kena nigamā iti na pratīmaḥ

19

karmaṇyakarmavidhireṣa yadācaranti
karmāṇi tattadanubandhajihāsayeti /
satyaṃ tathāpyabhinavo bhavitā na bandhaḥ
prācīnabandhaharaṇe ka ivābhyupāyaḥ

20

prārabdhakarma kiyadārabhate kiyadvā
prārapsyate kiyadidaṃ ka ivāvadhattām /
kālaḥ kiyāniva mayā pratipālanīyo
yasya kṣaṇārdhamapi kalpaśatatvameti

21

puṃsaḥ kṣaṇārdhamapi saṃsaraṇākṣamasya
sāṅkhyādayaḥ saraṇayo na viśanti karṇam /
saṅkhyāya gāṅgasikatāḥ sakalāśca sūkṣmā
bhuṅkṣveti vāgiva mahākṣudhayārditasya

22

bhaktistu kā yadi bhavedratibhāvabheda-
statkevalānvayitayā viphalaiva bhaktiḥ /
prītistvayi trijagadātmani kasya nāsti
svātmadruho na khalu santi janāstrilokyām

23

ātmā samastajagatāṃ bhavatīti samya-
gvijñāya yadvitanute tvayi bhāvabandham /
sā bhaktirityabhimataṃ yadi siddhamiṣṭaṃ
vyarthaṃ viśeṣyamalamastu viśeṣaṇaṃ naḥ

24

svātmetaratvamavadhārya paratvabuddhyā
yatprīyate gurujaneṣviva saiva bhaktiḥ /
syādetadevamiyameva tu me jihāsyā
dvaitabhramātkimadhikaṃ bhavabandhamūlam

25

sevaiva bhaktiriti karmapathapraveśaḥ
sevyaprasādaphalakā kila karmasevā /
dhyānapravāha iti cecchravaṇāt tṛtīyaḥ
prāgeva mātarayamākalito'bhyupāyaḥ

26

atraiva dāsyasi vimuktimathāpi yāce
mātaḥ śarīrapatanaṃ maṇikarṇikāyām /
astu svakṛtyamanukampanamīśvarāṇāṃ
dāsasya karmakarataiva tathā svakṛtyam

27

sadyo bhavetsukṛtināmupadeśalābhaḥ
pāpātmanāṃ bahutithe samaye vyatīte /
ityādibhiḥ kila purāṇavacobhiramba
vārāṇasīmapi na yācitumutsuko'smi

28

ākrāntamantararibhiḥ madamatsarādyaiḥ
gātraṃ valīpalitarogaśatānuviddham /
dāraiḥ sutaiśca gṛhamāvṛtamuttamarṇaiḥ
mātaḥ kathaṃ bhavatu me manasaḥ prasādaḥ

29

dhanyāḥ kati tribhuvane paramopabhāgyaṃ
saṃsārameva parameśvari bhāvayantaḥ /
ābhāsarūpamavabodhamimaṃ sametya
kliśye kiyatkiyadahaṃ tvamunā bhavena

30

kā saṃskṛtiḥ kimapacāranibandhaneyaṃ
kīdṛgvidhasya tava kiṃ kṣatametayeti /
praśne tu nāsmi kuśalaḥ prativaktumeva
khedastu me janani ko'pyayamevamāste

31

evaṃ gatasya mama sāmpratametadarha-
matredamaupayikamitthamidaṃ ca sādhyam /
asminpramāṇamidamityapi boddhumamba
śaktirna me bhuvanasākṣiṇi kiṃ karomi

32

na jñāyate mama hitaṃ nitarāmupāyo
dīno'smi devi samayācaraṇākṣamo'smi /
tattvāmananyaśaraṇaḥ śaraṇaṃ prapadye
mīnākṣi viśvajananīṃ jananīṃ mamaiva

33

kiñcinmayā śrutiṣu kiñcidivāgameṣu
śāstreṣu kiñcidupadeśapatheṣu kiñcit /
āghrātamasti yadato bhavatīṃ varītuṃ
goptrīti kācidudapadyata buddhireṣā

34

brahmaivamevamahameṣa tadāptyupāya
ityāgamārthavidhurāḥ prathame dayārhāḥ /
tvadrakṣakatvaguṇamātravido dvitīyā
ityarthaye sadadhikāra nirūpaṇāya

35

mātā karoṣi mamatāṃ mayi yāvadīśa-
ttāvadyate mama tataḥ kimivāsti sādhyam /
māmitthamitthamupayuṅkṣva na vismareti
kiṃ svāminaṃ tvarayate kvacana svabhṛtyaḥ

36

tyājyaṃ tyajāni vihitaṃ ca samācarāṇi
nityeṣu śaktimanurudhya hu vartitavyam /
tadbuddhiśaktimanuruddhya na kāryaśakti-
mityetadeva tu śive vinivedayāmi

37

ātmaiva bhāra iti taṃ tvayi yo nidhatte
so'ṅgāni kāni kalayatvalasaḥ prapatteḥ /
viśvasya sākṣiṇi vilakṣaṇalakṣaṇā yā
visrambhasampadiyameva samastamaṅgam

38

tvatpreraṇena miṣataḥ śvasato'pi mātaḥ
prāmādike'pi sati karmaṇi me na doṣaḥ /
mātraiva dattamaśanaṃ grasataḥ sutasya
ko nāma vakṣyati śiśoratibhuktidoṣam

39

muktiṃ niṣādhayiṣatāṃ nijayaiva buddhyā
prārabdhakarma bhavatu pratibandhahetuḥ /
tvāmeva sādhanatayāpi samāśritānāṃ
tulyaṃ tadamba yadi kastava vīravādaḥ

40

prārabdhakarma girije bhavadāśritānā-
manyatra saṃkramaya nāśaya vā samūlam /
martyāśca khalvapi viṣaṃ vapuṣi prasaktaṃ
saṃkrāmayanti parato'pi ca nāśayanti

41

tvaddarśanaśravaṇacintanavandanādi-
ṣvakṣāṇi devi viniyujya yathādhikāram /
rakṣetyasaṅkhyabhavasambhṛtayaiva maitryā
rundhyāṃ yadi sthiramamūnyadhunaiva na syuḥ

42

trātavya eṣa iti cetkaruṇā mayi syā-
ttrāyasva kiṃ sukṛtaduṣkṛtacintayā me /
kartuṃ jagattirayituṃ ca viśṛṃkhalāyāḥ
karmānurodha iti kaṃ prati vañcaneyam

43

tvayyarpitaṃ prathamamappayayajvanaiva
svātmārpaṇaṃ vidadhatā svakulaṃ samastam /
kā tvaṃ maheśi kuladāsamupekṣituṃ māṃ
ko vānupāsitumahaṃ kuladevatāṃ tvām

44

mauḍhyādahaṃ śaraṇayāmi surāntaraṃ ce-
tkiṃ tāvatā svamapi tasya bhavāmi mātaḥ /
ajñānataḥ paragṛhaṃ praviśanparasya
svatvaṃ prayāsyati paśuḥ kimu rājakīyaḥ

45

ādhāya mūrdhani vṛthaiva bharaṃ mahāntaṃ
mūrkhā nimajjatha kathaṃ bhavasāgare'smin /
vinyasya bhāramakhilaṃ padayorjananyā
visrabdhamuttarata palvalatulyamenam

46

kvedaṃ patiṣyati vapuḥ kva tato nu gamyaṃ
ko daṇḍayiṣyati kiyaṃtamanehasaṃ vā /
kiṃ tasya santaraṇasādhanamityanantā
cintā sthitā tvayi śanairavatāritā sā

47

jñānaṃ viśeyamuta tena vinoddhareyaṃ
prārabdhamapyapalapeyamutānuruṃdhyām /
itthaṃ sakṛtprapadanaikavaśaṃvadāyā
māturmayi pravavṛte mahatīha cintā

48

etajjaḍājaḍavivecanametadeva
kṣityāditatvapariśodhanakauśalaṃ ca /
jñānaṃ ca śaivamidamāgamakoṭilabhyaṃ
māturyadaṅghriyugale nihito mayātmā

49

ṣaṭtriṃśadāvaraṇamadhyajuṣi tvadaṅghrau
hālāsyanāthadayite nihito mayātmā /
bhūbhutalatridivavartiṣu kaḥ kṣameta
taccakṣuśādi nibhṛtena nirīkṣituṃ mām

50

bandhaṃ hariṣyasi sukhaṃ vitariṣyasīti
niścapracaṃ nikhilamamba tadāsta eva /
sampratyahaṃ tvayi nidhāya bharaṃ samastaṃ
yānirvṛṇomikimito'pi mamāpavarge

51

kāśyāṃ nipātaya vapuḥ śvapacālaye vā
svargaṃ naya tvamapavargamadhogatiṃ vā /
adyaiva vā kuru dayāṃ punarāyatau vā
kaḥ sambhramo mama dhane dhaninaḥ pramāṇam

52

nāhaṃ sahe tava kathāśravaṇāntarāyaṃ
nāhaṃ sahe tava padārcanavicyutiṃ vā /
mokṣaṃ diśaitadaviruddhamidaṃ na cetyā-
nnaivāstu mātarapavargamahopasargaḥ

53

ācūḍamācaraṇamamba tavānuvāra-
mantaḥsmaranbhuvanamaṅgalamaṅgamaṅgam /
ānandasāgarataraṅgaparamparābhi-
rāndolito na gaṇayāmi gatānyahāni

54

pāṣāṇato'pi kaṭhine śirasi śrutīnāṃ
prāyaḥ parikramavaśādiva pāṭalābham /
amba smareyamamṛtārṇavamāthalabdha-
haiyyaṅgavīnasu kumāramidaṃ padaṃ te

56

ye nāma santi katicidguravistrilokyāṃ
teṣāmapi svayamupetavatā gurutvam /
pādena mūrdhni vidhṛtena vayaṃ tavāmba
saṃsārasāgaramimaṃ sukhamuttarāmaḥ // ५५ /
sādhāraṇe smarajaye nitilākṣisādhye
bhāgī śivo bhajatu nāma yaśaḥ samagram /
vāmāṅghrimātrakalite janani tvadīye
kā vā prasaktirapi kālajaye purāreḥ

57

syātkomalaṃ yadi mano mama viśvamātaḥ
tatpādayormṛdulayostava pādukā'stu /
syātkarkaśaṃ yadi karagrahaṇe purāreḥ
aśmādhiropaṇavidhau bhavatūpayogaḥ

58

prasnigdhamugdharucipādatale bhavatyā
lagnaṃ dṛḍhaṃ yadiha me hṛdayāravindam /
eṣaiva sāgrabhuvanadviśatīpatitva-
sāmrājyasūcanakarī tava padmarekhā

59

aprākṛtaṃ mṛdulatāmavicintya kiñci-
dālambitāsi padayoḥ sudṛḍhaṃ mayā yat /
tanme bhavārṇavanimajjanakātarasya
mātaḥ kṣamasva madhureśvari bālakṛtyam

60

yatrānamanpaśupatiḥ praṇayāparādhe
mandaṃ kila spṛśati candrakalāñcalena /
puṣpārcane'pi mṛditaṃ padayoryugaṃ ta-
nmātastudanti na kathaṃ paruṣā giro me

61

avyājasundaramanuttaramaprameya-
maprākṛtaṃ paramamaṅgalamaṅghripadmam /
saṃdarśayedapi sakṛdbhavatī dayārdrā
draṣṭāsmi kena tadahaṃ tu vilocanena

62

divyā dṛśo'pi diviṣadgrahaṇocitāni
vastūni kāmamavadhārayituṃ kṣamante /
tvanmātravedyavibhave tava rūpadheye
tvadbhāva eva śaraṇaṃ pariśeṣito naḥ

63

asminmahatyanavadhau kila kālacakre
dhanyāstu ye katipaye śukayogimukhyāḥ /
līnāstvadaṅghriyugale pariśuddhasatvān
tānātmanastava nakhānavadhārayāmaḥ

64

ā śaiśavānmamatayā kalitastvayāsā-
vānṛṇyamamba tava labdhumanā mṛgāṅgakaḥ /
svātmānameva niyataṃ bahudhā vibhajya
tvatpādayorvinidadhe nakharāpadeśāt

65

nāntaḥ praveśamayate kimapi śrutaṃ me
nāstikyavādaśilayā pratirudhyamānam /
tatpātayāmyahamimāṃ mahatīmadhastā-
tpādodakena kiyatā paradevatāyāḥ

66

sannāhibhiḥ yamabhaṭaiḥ parivāryamāṇe
mayyarbhake karuṇayā svayamāpatantyāḥ /
ākarṇayeyamapi nāma virāmakāle
mātastavāṅghrimaṇinūpuraśiñjitāni

67

brahmeśakeśavamukhairbahubhiḥ kumāraiḥ
paryāyataḥ parigṛhītavimuktadeśam /
utsaṅgamamba tava dāsyasi me kadā tvaṃ
mātṛpriyaṃ kila jaḍaṃ sutamāmananti

68

ūrau śirastava niveśya dayāvitīrṇa-
saṃvyānapallavasamīravinītakhedam /
atraiva janmani vibhoḥ paramopadeśa-
mākarṇayeyamapi kiṃ maṇikarṇikāyām

69

kāñcīguṇagrathitakāñcanaceladṛśya-
caṇḍātakāṃśukavibhāparabhāgaśobhi /
paryaṅkamaṇḍalapariṣkaraṇaṃ purāreḥ
dhyāyāmi te vipulamamba nitambabimbam

70

garbhe niveśya bhuvanāni caturdaśāpi
saṃrakṣituṃ kalitaniścitayā bhavatyā /
prākārameva racitaṃ parito'pi nūna-
mūhe suvarṇamayamedurapaṭṭabandham

71

muktāśca khalvapi yadi tripure bhavatyāḥ
stanyāśayā stanataṭaṃ na parityajanti /
asmākamudbhaṭabhavajvaratāpitānā-
mārdrībhavan tu vadanāni kuto na hetoḥ

72

naṣṭopalabdhamadhigatya śiśuṃ cirānmāṃ
vātsalyavidrutahṛdaḥ paradevatāyāḥ /
klidyatpayodharaviniḥsṛtadugdhabindu-
niṣyandapaṅktiriva dīvyati hārayaṣṭiḥ

73

yattaddhanurjanamanomayamaikṣavaṃ te
tasyāstu devi hṛdayaṃ mama mūladeśaḥ /
cāpādhiropaṇavidhau caraṇāñcalena
sambhāvyate kila samākramaṇaṃ kadācit

74

āsthāya dāruṇataraṃ kamapi svabhāva-
matyantaduṣkṛtakṛtāmapi śikṣaṇāya /
gṛhṇāsi sāyakapade kusumānyamūni
mātaḥ suteṣu mahatī kila rūkṣateyam

75

pāśaṃ sṛṇiṃ ca karayostava bhāvayantaḥ
saṃstambhayanti vaśayanti ca sarvalokān /
cāpaṃ śaraṃ ca sakṛdamba tava smaranto
bhūpālatāṃ dadhati bhogapathāvatīrṇaḥ

76

pāśāṅkuśau tava kare paricintya rāga-
dveṣau jayanti paramārthavidastu dhanyāḥ /
ekatra cāpamitaratra śaraṃ ca matvā
vyāvartayanti hṛdayaṃ viṣayāndhakūpāt

77

utkrāntamāntaramidaṃ śaraṇaṃ janānā-
mapyeti candramiti he śrutayo vadanti /
āstāmidaṃ mama tu devi mano'dhunaiva
līnaṃ dṛḍhaṃ vadanacandramasi tvadīye

78

vidyātmano janani tāvakadantapaṅkteḥ
vaimalyamīdṛgiti varṇayituṃ kṣamaḥ kaḥ /
tatsambhavā yadamalā vacasāṃ savitrī
tanmūlakaṃ kaviyaśo'pi tatastarāṃ yat

79

svacchāpi te vahati yatkila dantapaṅktiḥ
svacchandanirdalitadāḍimabījaśobhām /
tanme rajovyatikarādhikapāṭalimni
citte paraṃ paricayāditi cintayāmi

80

ardhaṃ jitatripuramamba tava smitaṃ ce-
dardhāntareṇa ca tathā bhavitavyameva /
taccintaye janani kāraṇasūkṣmarūpa-
sthūlātmakatripuraśāntikṛte smitaṃ te

81

matkleśadarśanaparidravadantaraṅga-
haiyyaṅgavī naparivāhanibhaṃ jananyāḥ /
antastamopahamanusmaratāṃ janānāṃ
mandasmitaṃ bhuvanamaṅgalamastu bhūtyai

82

sāṃsiddhikānanasaroruhadivyagandha-
sāndrīkṛtenduśakalākalitādhivāsam /
tāmbūlasāramakhilāgamabodhasāraṃ
mātarvidhehi mama vaktrakalācikāyām

83

nāsāmaṇistava śive cirasaṃstavena
pratyāhṛte manasi bhāti tapodhanānām /
ajñānasantatiniśātyayasūcanārthaṃ
āvirbhavantyasuradeśikatārakeva

84

tāmbūlagarbhapariphullakapolalakṣya-
tāṭaṅkamauktikamaṇipratibimbadambhāt /
astadvayavyatikarāmalasatvamādyaṃ
varṇaṃ bibharti jaṭhare tava vaktrabimbam

85

datte śriyaṃ bahuvidhāṃ kuśalāni datte
datte padaṃ surapaterapi līlayaiva /
īdṛgvidhāmba tava dṛṣṭirito'dhikā vā
nādyāpi karṇamativartitumīśvarīyam

86

pāśāṇakūṭakaṭhiṇe janadurvigāhe
vyarthaṃ mahatyupaniṣadvipine pravṛttā /
sevyeta kena tava locanacandrikeya-
menāṃ nipātaya sakṛnmayi tapyamāne

87

kāmaṃ śivena śamitaṃ punarujjagāra
dṛṣṭistaveti kimiyaṃ janani stutiste /
līlāprasūtapuruṣārthacatuṣṭayāyā-
stasyāḥ paraṃ tu sa bhavatyavayutyavādaḥ

88

somo jagajjanayiteti yadāha vedo
nedaṃ latāparamiti bhramitavyamāryaiḥ /
yaḥ śaivavāmatanuvartibhavaddṛgātmā
candro jagatsṛjati tatpara eṣa vādaḥ

89

sūcyagravadvasumatīmaṇuvacca meruṃ
dṛṣṭiryadamba tava paśyati dānaśauṇḍā /
dṛṣṭāstvayā vayamapīha tataḥ smarāmo
veśantameva bhavasāgaramuttaraṅgam

90

vāṇīniketanatayā ghanasāragaurāḥ
kalhārakesararucaḥ kamalānuṣaṅgāt /
mātarjayanti śaraṇāgatalokaceto-
mālinyamārjanavaśādasitāḥ kaṭākṣāḥ

91

ākarṇamullasati mātarapāṅgadeśe
kālāñjanena ghaṭitā tava bhāti rekhā /
śaivālapaṅktirivasantatanirjihāna-
kāruṇyapūrapadavīkalitānubandhaḥ

92

viśvaṃ sṛjati hanti ca yaḥ kaṭākṣo
viśvasyatāṃ kathamasau capalasvabhāvaḥ /
eṣo'pi yāmanusarallabhate yaśāṃsi
tāmeva viśvasimi devi tavānukampām

93

ardhaṃ kalaṅkarahitā karuṇaiva śambho-
rardhaṃ guṇāstaditare sakalāḥ sametāḥ /
ityamba samprati kila sphuritaṃ rahasyaṃ
sampaśyato mama bhavanmayamaiśamardham

94

amba bhruvostava viceṣṭitamapramattaṃ
sampaśyatāṃ nijanijārthanideśahetoḥ /
tanmūladeśanihitā nibhṛtā surāṇāṃ
dṛṣṭiḥ prayāti mṛganābhiviśeṣakatvam

95

sāraṃ kaṇaṃ kaṇamagharmarucāṃ sahasrā-
tsaṅgṛhya nirmitamidaṃ tava vaktrabimbam /
tāvatsudhākarakalaṅkakulāni paścā-
dekatra devi nihitāni kacāpadeśāt

96

vinyastamindramaṇikandalasundareṣu
keśeṣu te sphaṭikanirmalamindukhaṇḍam /
ādhārasaṅgativaśādasitāyamāna-
mindīvaracchadavataṃsadaśāṃ bibharti

97

cintāmaṇistribhuvaneśvari kaustubhaśca
khyātau maṇī tava gṛhāṅgaṇakuṭṭimasthau /
kiṃ ratnamanyadupalabhya kirīṭakoṭiṃ
vācaspatiprabhṛtayastava varṇayantu

98

prādurbhavattaraṇibimbaśatāruṇāni
paryāptaśītakiraṇāyutaśītalāni /
śṛṅgārasāraparivāhamayāni māta-
raṅgāni ke'pi carame januṣi smaranti

99

pratyugrakuṅkumarasākalitāṅgarāgaṃ
pratyaṅgadattamaṇibhūṣaṇajālaramyam /
tāmbūlapūritamukhaṃ taruṇenducūḍaṃ
sarvāruṇaṃ kimapi vastu mamāvirastu

100

ardhaṃ striyastribhuvane sacarācare'smi-
nnardhaṃ pumāṃsa iti darśayituṃ bhavatyā /
strīpuṃsalakṣaṇamidaṃ vapurādṛtaṃ ya-
ttenāsi devi viditā trijagaccharīrā

101

nirmāsi saṃharasi nirvahasi trilokīṃ
vṛttāntametamapi vetti na vā maheśaḥ /
tasyeśvarasya girije tava sāhacaryā-
jjātaḥ śrutiṣvapi jagajjanakatvavādaḥ

102

sattāsyakhaṇḍasukhasaṃvidasi trilokī-
sargasthitipratihatiṣvapinirvyapekṣā /
tvāmantareṇa śiva ityavaśiṣyate ki-
mardhaṃ śivasya bhavatītyanabhijñavādaḥ

103

nāsminravistapati nātra vivāti vāto
nāsya pravṛttimapi veda jagatsamastam /
antaḥpuraṃ tadidamīdṛśamantakāre-
rasmādṛśāstu sukhamatra caranti bālāḥ

104

tvatsannidhānarahito mama māstu deśa-
stvattattvabodharahitā mama māstu vidyā /
tvatpādabhaktirahito mama māstu vaṃśa-
stvaccintayā virahitaṃ mama māstu cāyuḥ

105

tvaṃ devi yādṛgasi tādṛgasi tvamīdṛ-
geveti vaktumapi boddhumapi kṣamaḥ kaḥ /
māmeva tāvadavidannatipāmaro'haṃ
mātaḥ stutiṃ tvayi samarpayituṃ vilajje

106

kācitkṛtā kṛtiriti tvayi sā'rpiteti
kāpi pramodakaṇikā na mamāṃtaraṅge /
mauḍhyaṃ madīyamiha yadviditaṃ mamaiva
kiṃ tvamba viśvasimi dīnaśaraṇyatāṃ te

107

kālānapāsya viṣuvāyanasaṅkramādī-
nastaṅgate himakare ca divākare ca /
amba smareyamapi te caraṇāravinda-
mānandalakṣaṇamapāstasamastabhedam

108

caturadhyāyīrūpaṃ kalahaṃsavyañjanaṃ jaganmātuḥ /
aparabrahmamayaṃ vapurantaḥ śaśikhaṇḍamaṇḍanamupāse

// iti śrī nīlakaṇṭhadīkṣitaviracitaḥ
śrīānandasāgarastavaḥ sampūrṇaḥ //

Original text: ānandasāgarastavaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc