Language

ENहिગુ
Scripture Library

amṛtanādopaniṣat · Chapter 1

1

// amṛtanādopaniṣat //
ॐ saha nāvavatu / saha nau bhunaktu / saha vīryaṃ karavāvahai / tejasvināvadhītamastu mā vidviṣāvahai //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
śāstrāṇyadhītya medhāvī abhyasya ca punaḥ punaḥ /
paramaṃ brahma vijñāya ulkāvattānyathotsṛjet

2

oṅkārarathamāruhya viṣṇuṃ kṛtvātha sārathim /
brahmalokapadānveṣī rudrārādhanatatparaḥ

3

tāvadrathena gantavyaṃ yāvadrathapathi sthitaḥ /
sthitvā rathapathasthānaṃ rathamutsṛjya gacchati

4

mātrāliṅgapadaṃ tyaktvā śabdavyañjanavarjitam /
asvareṇa makāreṇa padaṃ sūkṣmaṃ ca gacchati

5

śabdādiviṣayāḥ pañca manaścaivāticañcalam /
cintayedātmano raśmīnpratyāhāraḥ sa ucyate

6

pratyāhārastathā dhyānaṃ prāṇāyāmo'tha dhāraṇā /
tarkaścaiva samādhiśca ṣaḍaṅgo yoga ucyate

7

yathā parvatadhātūnāṃ dahyante dhamanānmalāḥ /
tathendriyakṛtā doṣā dahyante prāṇadhāraṇāt

8

prāṇāyāmairdaheddoṣāndhāraṇābhiśca kilbiṣam /
pratyāhāreṇa saṃsargān dhyānenānīśvarānguṇān

9

kilbiṣaṃ hi kṣayaṃ nītvā ruciraṃ caiva cintayet

10

ruciraṃ recakaṃ caiva vāyorākarṣaṇaṃ tathā /
prāṇāyāmāstrayaḥ proktā recapūrakakumbhakāḥ

11

savyāhṛtiṃ sapraṇavāṃ gāyatrīṃ śirasā saha /
triḥ paṭhedāyataprāṇaḥ prāṇāyāmaḥ sa ucyate

12

utkṣipya vāyumākāśe śūnyaṃ kṛtvā nirātmakam /
śūnyabhāve niyuñjīyādrecakasyeti lakṣaṇam

13

vaktreṇotpalanālena toyamākarṣayennaraḥ /
evaṃ vāyurgrahītavyaḥ pūrakasyeti lakṣaṇam

14

nocchvasenna ca niśvaset gātrāṇi naiva cālayet /
evaṃ bhāvaṃ niyuñjīyāt kumbhakasyeti lakṣaṇam

15

andhavatpaśya rūpāṇi śabdaṃ badhiravat śṛṇu /
kāṣṭhavatpaśya te dehaṃ praśāntasyeti lakṣaṇam

16

manaḥ saṅkalpakaṃ dhyātvā saṃkṣipyātmani buddhimān /
dhārayitvā tathā''tmānaṃ dhāraṇā parikīrtitā

17

āgamasyāvirodhena ūhanaṃ tarka ucyate /
samaṃ manyeta yaṃ labdhvā sa samādhiḥ prakīrtitaḥ

18

bhūmau darbhāsane ramye sarvadoṣavivarjite /
kṛtvā manomayīṃ rakṣāṃ japtvā vai rathamaṇḍale

19

padmakaṃ svastikaṃ vāpi bhadrāsanamathāpi vā /
baddhvā yogāsanaṃ samyaguttarābhimukhaḥ sthitaḥ

20

nāsikāpuṭamaṅgulyā pidhāyaikena mārutam /
ākṛṣya dhārayedagniṃ śabdamevābhicintayet

21

omityekākṣaraṃ brahma omityekena recayet /
divyamantreṇa bahudhā kuryādātmamalacyutim

22

paścāddhyāyīta pūrvoktakramaśo mantravidbudhaḥ /
sthūlātisthūlamātrāyaṃ nābherūrdhvarupakramaḥ

23

tiryagūrdhvamadho dṛṣṭiṃ vihāya ca mahāmatiḥ /
sthirasthāyī viniṣkampaḥ sadā yogaṃ samabhyaset

24

tālamātrāviniṣkampo dhāraṇāyojanaṃ tathā /
dvādaśamātro yogastu kālato niyamaḥ smṛtaḥ

25

aghoṣamavyañjanamasvaraṃ ca akaṇṭhatālvoṣṭhamanāsikaṃ ca /
arephajātamubhayoṣmavarjitaṃ yadakṣaraṃ na kṣarate kadācit

26

yenāsau paśyate mārgaṃ prāṇastena hi gacchati /
atastamabhyasennityaṃ sanmārgagamanāya vai

27

hṛddvāraṃ vāyudvāraṃ ca mūrdhadvāramataḥ param /
mokṣadvāraṃ bilaṃ caiva suṣiraṃ maṇḍalaṃ viduḥ

28

bhayaṃ krodhamathālasyamatisvapnātijāgaram /
atyāharamanāharaṃ nityaṃ yogī vivarjayet

29

anena vidhinā samyagnityamabhyasataḥ kramāt /
svayamutpadyate jñānaṃ tribhirmāsairna saṃśayaḥ

30

caturbhiḥ paśyate devānpañcabhistulyavikramaḥ /
icchayāpnoti kaivalyaṃ ṣaṣṭhe māsi na saṃśayaḥ

31

pārthivaḥ pañcamātrastu caturmātrastu vāruṇaḥ /
āgneyastu trimātro'sau vāyavyastu dvimātrakaḥ

32

ekamātrastathākāśo hyardhamātraṃ tu cintayet /
siddhiṃ kṛtvā tu manasā cintayedātmanātmani

33

triṃśatsārdhāṅgulaḥ prāṇo yatra prāṇaḥ pratiṣṭhitaḥ /
eṣa prāṇa iti khyāto bāhyaprāṇasya gocaraḥ

34

aśītiśca śataṃ caiva sahasrāṇi trayodaśa /
lakṣaścaikonaniḥśvāsa ahorātrapramāṇataḥ

35

prāṇa ādyo hṛdisthāne apānastu punargude /
samāno nābhideśe tu udānaḥ kaṇṭhamāśritaḥ

36

vyānaḥ sarveṣu cāṅgeṣu sadā vyāvṛtya tiṣṭhati /
atha varṇāstu pañcānāṃ prāṇādīnāmanukramāt

37

raktavarṇo maṇiprakhyaḥ prāṇavāyuḥ prakīrtitaḥ /
apānastasya madhye tu indragopasamaprabhaḥ

38

samānastu dvayormadhye gokṣīradhavalaprabhaḥ /
āpāṇḍura udānaśca vyāno hyarcissamaprabhaḥ

39

yasyedaṃ maṇḍalaṃ bhitvā māruto yāti mūrdhani /
yatra tatra mriyedvāpi na sa bhūyo'bijāyate /
na sa bhūyo'bhijāyata ityupaniṣat

ॐ saha nāvavatu / saha nau bhunaktu / saha vīryaṃ karavāvahai / tejasvināvadhītamastu mā vidviṣāvahai //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
// iti amṛtanādopaniṣatsamāptā //

Original text: amṛtanādopaniṣat · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc