amṛtanādopaniṣat · Chapter 1
// amṛtanādopaniṣat //
ॐ saha nāvavatu / saha nau bhunaktu / saha vīryaṃ karavāvahai / tejasvināvadhītamastu mā vidviṣāvahai //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
śāstrāṇyadhītya medhāvī abhyasya ca punaḥ punaḥ /
paramaṃ brahma vijñāya ulkāvattānyathotsṛjet
oṅkārarathamāruhya viṣṇuṃ kṛtvātha sārathim /
brahmalokapadānveṣī rudrārādhanatatparaḥ
tāvadrathena gantavyaṃ yāvadrathapathi sthitaḥ /
sthitvā rathapathasthānaṃ rathamutsṛjya gacchati
mātrāliṅgapadaṃ tyaktvā śabdavyañjanavarjitam /
asvareṇa makāreṇa padaṃ sūkṣmaṃ ca gacchati
śabdādiviṣayāḥ pañca manaścaivāticañcalam /
cintayedātmano raśmīnpratyāhāraḥ sa ucyate
pratyāhārastathā dhyānaṃ prāṇāyāmo'tha dhāraṇā /
tarkaścaiva samādhiśca ṣaḍaṅgo yoga ucyate
yathā parvatadhātūnāṃ dahyante dhamanānmalāḥ /
tathendriyakṛtā doṣā dahyante prāṇadhāraṇāt
prāṇāyāmairdaheddoṣāndhāraṇābhiśca kilbiṣam /
pratyāhāreṇa saṃsargān dhyānenānīśvarānguṇān
kilbiṣaṃ hi kṣayaṃ nītvā ruciraṃ caiva cintayet
ruciraṃ recakaṃ caiva vāyorākarṣaṇaṃ tathā /
prāṇāyāmāstrayaḥ proktā recapūrakakumbhakāḥ
savyāhṛtiṃ sapraṇavāṃ gāyatrīṃ śirasā saha /
triḥ paṭhedāyataprāṇaḥ prāṇāyāmaḥ sa ucyate
utkṣipya vāyumākāśe śūnyaṃ kṛtvā nirātmakam /
śūnyabhāve niyuñjīyādrecakasyeti lakṣaṇam
vaktreṇotpalanālena toyamākarṣayennaraḥ /
evaṃ vāyurgrahītavyaḥ pūrakasyeti lakṣaṇam
nocchvasenna ca niśvaset gātrāṇi naiva cālayet /
evaṃ bhāvaṃ niyuñjīyāt kumbhakasyeti lakṣaṇam
andhavatpaśya rūpāṇi śabdaṃ badhiravat śṛṇu /
kāṣṭhavatpaśya te dehaṃ praśāntasyeti lakṣaṇam
manaḥ saṅkalpakaṃ dhyātvā saṃkṣipyātmani buddhimān /
dhārayitvā tathā''tmānaṃ dhāraṇā parikīrtitā
āgamasyāvirodhena ūhanaṃ tarka ucyate /
samaṃ manyeta yaṃ labdhvā sa samādhiḥ prakīrtitaḥ
bhūmau darbhāsane ramye sarvadoṣavivarjite /
kṛtvā manomayīṃ rakṣāṃ japtvā vai rathamaṇḍale
padmakaṃ svastikaṃ vāpi bhadrāsanamathāpi vā /
baddhvā yogāsanaṃ samyaguttarābhimukhaḥ sthitaḥ
nāsikāpuṭamaṅgulyā pidhāyaikena mārutam /
ākṛṣya dhārayedagniṃ śabdamevābhicintayet
omityekākṣaraṃ brahma omityekena recayet /
divyamantreṇa bahudhā kuryādātmamalacyutim
paścāddhyāyīta pūrvoktakramaśo mantravidbudhaḥ /
sthūlātisthūlamātrāyaṃ nābherūrdhvarupakramaḥ
tiryagūrdhvamadho dṛṣṭiṃ vihāya ca mahāmatiḥ /
sthirasthāyī viniṣkampaḥ sadā yogaṃ samabhyaset
tālamātrāviniṣkampo dhāraṇāyojanaṃ tathā /
dvādaśamātro yogastu kālato niyamaḥ smṛtaḥ
aghoṣamavyañjanamasvaraṃ ca akaṇṭhatālvoṣṭhamanāsikaṃ ca /
arephajātamubhayoṣmavarjitaṃ yadakṣaraṃ na kṣarate kadācit
yenāsau paśyate mārgaṃ prāṇastena hi gacchati /
atastamabhyasennityaṃ sanmārgagamanāya vai
hṛddvāraṃ vāyudvāraṃ ca mūrdhadvāramataḥ param /
mokṣadvāraṃ bilaṃ caiva suṣiraṃ maṇḍalaṃ viduḥ
bhayaṃ krodhamathālasyamatisvapnātijāgaram /
atyāharamanāharaṃ nityaṃ yogī vivarjayet
anena vidhinā samyagnityamabhyasataḥ kramāt /
svayamutpadyate jñānaṃ tribhirmāsairna saṃśayaḥ
caturbhiḥ paśyate devānpañcabhistulyavikramaḥ /
icchayāpnoti kaivalyaṃ ṣaṣṭhe māsi na saṃśayaḥ
pārthivaḥ pañcamātrastu caturmātrastu vāruṇaḥ /
āgneyastu trimātro'sau vāyavyastu dvimātrakaḥ
ekamātrastathākāśo hyardhamātraṃ tu cintayet /
siddhiṃ kṛtvā tu manasā cintayedātmanātmani
triṃśatsārdhāṅgulaḥ prāṇo yatra prāṇaḥ pratiṣṭhitaḥ /
eṣa prāṇa iti khyāto bāhyaprāṇasya gocaraḥ
aśītiśca śataṃ caiva sahasrāṇi trayodaśa /
lakṣaścaikonaniḥśvāsa ahorātrapramāṇataḥ
prāṇa ādyo hṛdisthāne apānastu punargude /
samāno nābhideśe tu udānaḥ kaṇṭhamāśritaḥ
vyānaḥ sarveṣu cāṅgeṣu sadā vyāvṛtya tiṣṭhati /
atha varṇāstu pañcānāṃ prāṇādīnāmanukramāt
raktavarṇo maṇiprakhyaḥ prāṇavāyuḥ prakīrtitaḥ /
apānastasya madhye tu indragopasamaprabhaḥ
samānastu dvayormadhye gokṣīradhavalaprabhaḥ /
āpāṇḍura udānaśca vyāno hyarcissamaprabhaḥ
yasyedaṃ maṇḍalaṃ bhitvā māruto yāti mūrdhani /
yatra tatra mriyedvāpi na sa bhūyo'bijāyate /
na sa bhūyo'bhijāyata ityupaniṣat
ॐ saha nāvavatu / saha nau bhunaktu / saha vīryaṃ karavāvahai / tejasvināvadhītamastu mā vidviṣāvahai //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
// iti amṛtanādopaniṣatsamāptā //
Original text: amṛtanādopaniṣat · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0