advaitarasamañjarī · Chapter 1

śrī gaṇeśāya namaḥ //
śrī gurubhyo namaḥ //
// advaitarasamañjarī //
akhaṇḍasatyajñānānandāmṛtasyātmastava
stavādikaṃ kathaṃ kuryāṃ karaṇāgocaratvataḥ // (१)
svabhaktalokānujidhṛkṣayaivayā
samastalokānugatā virājate /
akādirūpeṇa śukādivanditāṃ
namāmi taṃ śrīlalitāṃ svadevatām // (२)
gajamukhamupariṣṭānmānavāṅgaṃ tvadhastā
naraparaparamaikyajñāpanāyabhyupetya /
parilasatiparastānmohajālānmahoya
ttadiha mama purastādastu vastupaśastam // (३)
vaṭatarunikaṭe śrīdakṣiṇāmūrtirūpaṃ
yadadhivasati saccinmudrayā bhadrayārtham /
paramamamṛtamantevāsināṃ saṃpradātuṃ
tadihavaradamekaṃ bhāvaye bhāvaśūnyam // (४)
yatīndramaṇḍalaṃ dhyāyannakhaṇḍarasamaṇḍalam /
advaitarasamañjaryāḥ kurvedya suvikāsinīm // (५)
abaddhā'pi subaddhaiṣā satā baddhasudṛṣṭinā /
bhavetsantoṣavanto hi santassanti samekṣaṇāḥ // (६)
pādaśūnyapatagāyitasya me kheratvamatidurlabhaṃ khalu /
tadvido'pi tadavāptumicchata ssāhasaṃ sahatu sauhṛdījanaḥ // (७)
advaitameva paramārthatayā vivektu
maṅgīkṛtadvipanarākṛtisanniveśaḥ /
advaitagocaramaśeṣavidoṣamanta
rāviṣkarotu varado mama vighnarājaḥ

ajñānavisphuradanekavidhātmabheda
majñānamāśrivatassulabhā na muktiḥ /
ādarśagehamamitaḥ pratibimbitānta
rdvāraṃ gatasya na bahirgatirarbhakasya

śāntyādisādhanavatā puruṣottamena
saṃprāpyate nijapadaṃ varadeśikoktyā /
corairaṇyasariṇīṃ gamitena puṃsā
deśo nijo hi tadabhijñagiraiva gamyaḥ

bhūmā bhavāniti gurūpaniṣadvacobhiḥ
kartrātmatā galati siddhyati bhūmabhāvaḥ /
rājātmajasya nijatatvanibodhanena
vyādhātmatāvigalanādiva rājabhāvaḥ

kūṭasthanityasukhabodhatanoḥ pratīco
bandho vimocanamiti bhrama durvilāsaḥ /
vandhyāsutasya vapurādiguṇaprapañca
statpañcatā'pi sutarāṃ parikalpanaiva

āpātataḥ pratibhayā jagadastivādaḥ
satyaṃ nirūpaṇavidhau na hi kiñcidasti /
bhīrorvibhāti paritastimiraṃ piśāca
statraiva dīpakalikā''nayate kimasti

cijjyotireva jagadātmatayā cakāsti
vastvantaraṃ kimapi nāsti vicāryamāṇe /
rajjvau bhramādhikaraṇādapi rajjusarpa
tatvāntaraṃ bhavitumarhati kiṃ kathañcit

viśvaṃ samastamapi vibhramamātrameta
dātmaiva sannayananyasukhaprakāśaḥ /
sphūrtyaiva viśvamapi satyamitīryate cet
ko nāma śuktirajatena dhanīnabhāvi

nāsti pratītyavasare na purā na paścā
dāścaryametadavabhāti tathā'pi viśvam /
yadvā kimadbhutaviveha mahendrajālaṃ
māyāvikalpitamiti pratibhāsate hi

eko'pi sannayamanekatayā vibhāti
bhūmā svakalpitatamaḥ paṭalānuṣaṅgāt /
indurdvitīyarahito'pi ca sadvitīya
bhāvena bhāti puruṣasya nijākṣidoṣāt

ālokyate bhuvanacakramalātacakra
matyantavibhramavijṛmbhitamasthiraṃ ca /
daivāt bhramasyaviratau samupasthitāyāṃ
nālokyate kila pureva punastadeva

gandharvapattanamidaṃ jagadavyavasthaṃ
caitanyanāmani vihāyasi naścakāsti /
vidyotate yadi ca vidyudivātmavidyā
sadyastirobhavati sarvamidaṃ tadaiva

āropitasya jagataḥ pravilāpanena
cittaṃ śivātmakatayā pariśiṣyate naḥ /
śatrūn nihatya hatayinturadhoniprātāt
gandhadvipo bhavati kevalamadvitīyaḥ

adyāstametu vapurāśitāramāstāṃ
kastāvatāpi mama cidvapuṣo viśeṣaḥ /
kumbhe'pi naśyati ciraṃ samavasthite vā
kumbhāṃbarasya nahi ko'pi viśeṣaleśaḥ

saṅkalpamātrasavikalpitamūrtiviśvaṃ
viśvaṃ ca satyamiti mūrcchitamandabuddhiḥ /
cintāprakarṣajanitāṃ vanitāṃ viditvā
śaiveti valgati yathā ciraviprayuktaḥ

svasye mayi svarasasatyasukhāvabodhe
vyāmohanājjagaditi vyapadiśyate yat /
anyatra kutracidadṛṣṭamarūparūpa
masthānacitramiti niścinumastadetat

ādhyāsikasphuraṇabhedatirohito'pi
ciddhāturekarasatāṃ na jahāti jātu /
nānācarācaravicitravicitrito'pi
citraḥ paṭo na paṭabhāvamapāsyati svam

saccit sukhātmakamakhaṇḍitamātmatattvaṃ
manyeta kaścidahamityatiniścitārtham /
dehendriyādakamapi vibhramavāsanābhi
vyāpto mamāhamitiyadvadavidvadātmā

viśvaṃ mṛṣā virasamityavadhārya dhairya
māsvādyate munibhirantarasau rasātmā /
santāpajaṃ marumarīcirasaṃ nirasya
saṃsevyate sumatibhissurasindhupūraḥ

ekāntasannihitamīdṛśamātmatattvaṃ
lokā vimūḍhamatayo bata nādriyante /
ākāśagocaramaśeṣajagatprakāśaṃ
ghūkā na bhāskaramudīkṣitumutsahante

ānandavisphuraṇarūpamapi prapañca
manyaṃ vibhāvya paritāpamupaiti mugdhaḥ /
dīpādiṣu svavapuṣaḥ paridṛśyamānāṃ
chāyāṃ vigāhya parimuhyati kiṃ na bālaḥ

māyā svakīyaviyadādivikārajālai
rnātmānamanyathayituṃ prabhavatyasaṅgam /
ādhārapuṣkarapalāśakamaṃbudhārā
svīyaiḥ kimārdrayitumarhati śīkaraughaiḥ

ābhāsamātratanavo jagatīvikalpā
māṃ na spṛśyantyapi vimuktasamastasaṅgam /
āropitā malinatādivicitradharmā
limpanti kiṃ nu vimalaṃ viyadantarālam

svapnassuṣuptirathajāgraditi hyavasthā
stisro'pi śaśvadudayāstamayairupetāḥ /
nirmokarājaya ivoragarājabhoge
mayyeva sākṣiṇi vibhāntyanuvartamāne

svapnaḥ prajāgraditi śabdakṛto viśeṣo
māyāmayatvamubhayorapi tulyameva /
pratyagparāgiti nāmakṛto vikalpaḥ
satyāvabodhasukhatāṃ tu tayossvarūpam

sarvendriyoparamaśāntajagadvikalpāḥ
svānandamātrapariśeṣitacaityabodhe /
te jāgrato'pyanubhavanti suṣuptyavasthāṃ
krīḍanti ye satatamātmani satyabodhe

karteti kāyikaviceṣṭitadarśino māṃ
gṛhṇanti cet kimu yathaiva tathā bhavāmi /
pāriplavo'yamiti pāmaradhīgṛhīta
ścandrastathā nahi calāṃbudasannikṛṣṭaḥ

mithyā samullasatu nāma jagadvicitra
metāvatā vimalatatvavido na hāniḥ /
svapne bhayaṅkaragajādinirīkṣaṇe'pi
na svāpnakatvamanusandhadhato'sti bhītiḥ

atyantametadasadityapi cāvyavasthaṃ
mayyātmadṛṣṭiranuvartata eva lokam /
nāstyatra vaktramiti niścitavānapi drā
gādatta eva mukuraṃ mukhadarśanāya

udbodhito'pi kabale kabale jananyā
nidrālasaśśiśurivāviditānyabhāvaḥ /
ālokayannapi bahirjagadindrajāla
mantaḥ kayāpi kalayā na paricyuto'smi

dṛśye sphuṭībhavati nekṣyata eva bhūmā
bhūmni sphuṭībhavati nekṣyata eva dṛśyam /
dvīpāntare sphurati bhūmiriyaṃ na dṛśyā
bhūmaṇḍale sphurati tacca tathā na dṛśyam

bodhe śanairupacayaṃ pratipadyamāne
vicchidyate hṛdi tadā vimalaṃ bhramo'pi /
candre kalābhiranuvāsaramedhamāne
mandībhavatyapi yathaiva mahāndhakāraḥ

brahmānubhūtirasanirbharite munīndre
karmānubandhavidhayo vimukhībhavanti /
siddhopadarśitarasāyanapānatṛpte
kinnu vyapākaviṣayā vidhayaḥ kramante

sarvātmatāmupagato'pi munissamādhiṃ
pūrvānuvṛttamayate samayāpanutyai /
paryāptasarvavibhavaḥ kṣitipo'pi kāla
niryāpaṇāya juṣate caturaṅgalīlām

ātmajñamastamitasarvavidhipravṛtti
mānandayanti nigamābhimatā niṣedhāḥ /
vyāpāramātravimukhasya mahālasasya
māśabdakavyavahṛtāni manoharāṇi

tattvānucintanaparo munisārvabhaumaḥ
svacchandato vyavaharannapi nānuyojyaḥ /
sāmrājyametya hi yathāruci vartamāno
rājā prajābhiranuyoktumaśakya eva

prārabdhajāmadhikasaṃpadamāpadaṃ vā
bhuñjāna eva puruṣaḥ pariśuddhiyeti /
kiṃ vā''hituṇḍikagṛhītatanurbhujaṅga
statklṛptadaṇḍanavidhiṃ parihartumīṣṭe

pūrvottarārjitaśubhāśubhakarmabhissva
saṃpadvipaśca na bhavet paramārthadṛṣṭeḥ /
jātyoṣarasya dhanavarṣajalābhiṣekai
ratyoṣmaṇā ca nahi sasyavivṛddhihānī

prārabdhakarmaparipākavaśaṃvado na
kliśnāti niścitaparāvadhirātmavedī /
grāmāntamārgaparimāṇavidadhvanīno
madhyepathaṃ na hi viṣīdati duḥkhito'pi

antarbahiśca paramārthatayānupaśyan
na kliśyati vyasanamutkaṭamapyupetaḥ /
dhīraḥ kilāhamukhe vijayaikadṛṣṭiḥ
pratyarthibhiḥ pramathito'pi na viklavassyāt

prāpañcikastu vibhavaḥ paramādbhuto'pi
dhīraṃ na rañjayati dṛṣṭatadīyatatvam /
strīveṣabhūṣitatanuḥ puruṣo vilāsai
stajñaṃ yuvānamapi mohayituṃ hi nālam

antarnirantaranigūḍhanijātmatatvo
na prāgiva vyasanitāṃ viṣayeṣu dhatte /
bhāgyāt kutaścidapi labdhanidhirmanasvī
kiṃ pūrvavat kṛpaṇatāmurarīkaroti

adhyāsthitasvamahimānamalakriyā va
dādhyātmikāśśubhaguṇāssvayamāviśanti /
svādhīnite suhṛdi rājani tasya bhṛtyā
ete'pi ca svayamupetya tamāśrayante

ajñānameva na kuto jagataḥ prasaṅgo
jīveśadeśikavikalpakathā'pi dūre /
ekāntanirmalacidekarasasvarūpaṃ
brahmaiva kevalamahaṃ paripūrṇamasmi

iti śrīmatparamahaṃsa parivrājaka sadāśiva brahmendra viracitā
advaitarasamañjarī sampūrṇā //