व्याकरणमहाभाष्य · भाग 401420

(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {86।151} एवम् अपि अन्तरङ्गः .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {87।151} कथम् .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {88।151} स्वपदार्थे आतिशायिकः अन्यपदार्थे बहुव्रीहिः .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {89।151} एवम् अपि न अन्तरङ्गः .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {90।151} कथम् .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {91।151} स्पर्धायाम् आतिशायिकः भवति .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {92।151} न च अन्तरेण प्रतियोगिनम् स्पर्धा भवति .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {93।151} न एव वा अत्र आतिशायिकः प्राप्नोति .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {94।151} किम् कारणम् .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {95।151} असामर्थ्यात् .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {96।151} कथम् असामर्थ्यम्. सापेक्षम् असमर्थम् भवति इति .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {97।151} यावता वस्त्राणि तद्वन्तम् अपेक्षन्ते तद्वन्तम् च अपेक्ष्य वस्त्राणाम् वस्त्रैः युगपत् स्पर्धा भवति .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {98।151} ननु च अयम् आतिशायिकः एवमात्मकः सत्याम् व्यपेक्षायाम् विधीयते .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {99।151} सत्यम् एवमात्मकः याम् च न अनतरेण व्यपेक्षाम् प्रवृत्तिः तस्यम् सत्याम् भवितव्यम् .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {100।151} काम् च न अन्तरेण व्यपेक्षाम् आतिशायिकस्य प्रवृत्तिः .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {101।151} या हि प्रतियोगिनम् प्रति व्यपेक्षा .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {102।151} या हि तद्वन्तम् प्रति न तस्याम् भवितव्यम् .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {103।151} बहुव्रीहिः अपि तर्हि न प्राप्नोति .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {104।151} किम् कारणम् .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {105।151} असामर्थ्यात् एव .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {106।151} कथम् असामर्थ्यम् .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {107।151} सापेक्षम् असमर्थम् भवति इति .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {108।151} यावता वस्त्राणि वस्त्रान्तराणि अपेक्षन्ते तद्वता च अभिसम्बन्धः .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {109।151} एवम् तर्हि न इदम् तस्य योगस्य उदाहरणम् विप्रतिषेधे परम् इति .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {110।151} किम् तर्हि .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {111।151} इष्टिः इयम् पठिता .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {112।151} पूर्वपदातिशये आतिशायिकात् बहुव्रीहिः इष्टः : सूक्ष्मवस्त्रतराद्यर्थः इति .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {113।151} यदि इष्टिः इयम् पठिता न अर्थः अनेन .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {114।151} कथम् या एषा युक्तिः उक्ता : यावता वस्त्राणि वस्त्रान्तराणि अपेक्षन्ते तद्वता च अभिसम्बन्धः इति .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {115।151} यदा हि अन्तरेण वस्त्राणाम् वस्त्रैः युगपत् स्पर्धाम् तद्वता च अभिसम्बन्धः क्रियते निष्प्रतिद्वन्द्वः तदा बहुव्रीहिः .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {116।151} बहुव्रीहेः आतिशायिकः .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {117।151} न तर्हि इदानीम् इदम् भवति : सूक्ष्मतरवस्त्रः इति .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {118।151} भवति .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {119।151} यदा अन्तरेण तद्वन्तम् वस्त्राणाम् वस्त्रैः युगपत् स्पर्धा निष्प्रतिद्वन्द्वः तदा आतिशायिकः .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {120।151} कथम् पुनः अन्यस्य प्रकर्षेण अन्यस्य प्रकर्षः स्यात् .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {121।151} न एव अन्यस्य प्रकर्षेण अन्यस्य प्रकर्षेण भवितव्यम् .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {122।151} यथा एव अयम् द्रव्येषु यतते वस्त्राणि मे स्युः इति एवम् गुणेषु अपि यतते सूक्ष्मतराणि मे स्युः इति .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {123।151} न अत्र आतिशायिकः प्राप्नोति .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {124।151} किम् कारणम् .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {125।151} गुणवचनात् इति उच्यते .

(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {126।151} न च समासः गुणवचनः .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {127।151} समासः अपि गुणवचनः .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {128।151} कथम् .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {129।151} अजहत्स्वार्था वृत्तिः .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {130।151} अथ जहत्स्वार्थायाम् तु दोषः एव .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {131।151} जहत्स्वाऋथायाम् अपि न दोषः .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {132।151} भवति बहुव्रीहौ तद्गुणसंविज्ञानम् अपि .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {133।151} तत् यथा .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {134।151} शुक्लवाससम् आनय .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {135।151} लोहितोष्णीषाः ऋत्विजः प्रचरन्ति इति .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {136।151} तत्गुणः आनीयते तद्गुणाः च प्रचरन्ति .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {137।151} उत्तरपदार्थातिशये आतिशायिकः बहुव्रीहेः बह्वाढ्यतराद्यर्थः .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {138।151} उत्तरपदार्थातिशये आतिशायिकः बहुव्रीहेः भवति विप्रतिषेधेन .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {139।151} किम् प्रयोजनम् .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {140।151} बह्वाढ्यतराद्यर्थः .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {141।151} बह्वाढ्यतरः बहुसुकुमारतरः .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {142।151} कः पुनः अत्र विशेषः बहुव्रीहेः वा आतिशायिकः स्यात् आतिशायिकान्तेन वा बहुव्रीहिः .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {143।151} स्वरकपोः विशेषः .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {144।151} यदि अत्र आतिशायिकात् बहुव्रीहिः स्यात् बह्वाड्यतरः एवम् स्वरः प्रसज्येत बह्वाढ्यतरः इति च इष्यते .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {145।151} बह्वाढ्यकतरः इति च प्राप्नोति बह्वाढ्यतरकः इति च इष्यते .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {146।151} समानाधिकरणाधिकारे शाकपार्थिवादीनाम् उपसङ्ख्यानम् उत्तरपदलोपः च .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {147।151} समानाधिकरणाधिकारे शाकपार्थिवादीनाम् उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् उत्तरपदलोपः च वक्तव्यः .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {148।151} शाकभोजी पार्थिवः शाकपार्थिवः .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {149।151} कुतपवासः सौश्रुतः कुतपसौश्रुत्रः .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {150।151} अजापण्यः तौल्वलिः अजातौल्वलिः .
(प्_2,1.69.2) क_इ,403.7-406.8 रो_इइ,641-653 {151।151} यष्टिप्रधानः मौद्गल्यः यष्टिमौद्गल्यः .
(प्_2,1.71) क_इ,406.10-11 रो_इइ,653 {1।3} चतुष्पात् जातिः इति वक्तव्यम् .
(प्_2,1.71) क_इ,406.10-11 रो_इइ,653 {2।3} इह मा भूत् .
(प्_2,1.71) क_इ,406.10-11 रो_इइ,653 {3।3} कालाक्षीगर्भिणी स्वस्तिमती गर्भिणी .
(प्_2,1.72) क_इ,406.13-14 रो_इइ,654 {1।5} किमर्थः चकारः .
(प्_2,1.72) क_इ,406.13-14 रो_इइ,654 {2।5} एवकारार्थः .
(प्_2,1.72) क_इ,406.13-14 रो_इइ,654 {3।5} मयूरव्यंसकादयः एव .
(प्_2,1.72) क_इ,406.13-14 रो_इइ,654 {4।5} क्व मा भूत् .
(प्_2,1.72) क_इ,406.13-14 रो_इइ,654 {5।5} परमः मयूरव्यंसकः इति .
(प्_2,2.2) क_इ,407.2-9 रो_इइ,655-656 {1।13} इह कस्मात् न भवति : ग्रामार्धः , नगरार्धः इति .
(प्_2,2.2) क_इ,407.2-9 रो_इइ,655-656 {2।13} अर्धशब्दस्य नपुंसकलिङ्गस्य इदम् ग्रहणम् पुंलिङ्गः च अयम् अर्धशब्दः .
(प्_2,2.2) क_इ,407.2-9 रो_इइ,655-656 {3।13} क्व पुनः अयम् नपुंसकलिङ्गः क्व पुंलिङ्गः .
(प्_2,2.2) क_इ,407.2-9 रो_इइ,655-656 {4।13} समप्रविभागे नपुंसकलिङ्गः , अवयववाची पुंलिङ्गः .
(प्_2,2.2) क_इ,407.2-9 रो_इइ,655-656 {5।13} इह कस्मात् न भवति : अर्धम् पिप्पलीनाम् इति .
(प्_2,2.2) क_इ,407.2-9 रो_इइ,655-656 {6।13} न वा भवति अर्धपिप्पल्यः इति .

(प्_2,2.2) क_इ,407.2-9 रो_इइ,655-656 {7।13} भवति यदा खण्डसमुच्चयः : अर्धपिप्पली च अर्धपिप्पली च अर्धपिप्पली च अर्धपिप्पल्यः इति .
(प्_2,2.2) क_इ,407.2-9 रो_इइ,655-656 {8।13} यद तु एतत् वाक्यम् भवति अर्धम् पिप्पलीनाम् इति तदा न भवितव्यम् .
(प्_2,2.2) क_इ,407.2-9 रो_इइ,655-656 {9।13} तदा कस्मात् न भवति .
(प्_2,2.2) क_इ,407.2-9 रो_इइ,655-656 {10।13} एकाद्खिकरणे इति वर्तते .
(प्_2,2.2) क_इ,407.2-9 रो_इइ,655-656 {11।13} न तर्हि इदानीम् इदम् भवति : अर्धराशिः इति .
(प्_2,2.2) क_इ,407.2-9 रो_इइ,655-656 {12।13} भवति .
(प्_2,2.2) क_इ,407.2-9 रो_इइ,655-656 {13।13} एकम् एतत् अधिकरणम् यः असौ राशिः नाम .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {1।64} अन्यतरस्याङ्ग्रहणम् किमर्थम् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {2।64} अन्यतरस्याम् समासः यथा स्यात् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {3।64} समासेन मुक्ते वाक्यम् अपि यथा स्यात् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {4।64} द्वितीयम् भिक्षायाः इति .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {5।64} न एतत् अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {6।64} प्रकृता महाविभाषा .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {7।64} तया वाक्यम् अपि भविष्यति .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {8।64} इदम् तर्हि प्रयोजनम् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {9।64} एकदेशिसमासेन मुक्ते षष्ठीसमासः अपि यथा स्यात् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {10।64} भिक्षाद्वितीयम् इति .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {11।64} एतत् अपि न अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {12।64} अयम् अपि विभाषा षष्ठीसमासः अपि .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {13।64} तौ उभौ वचनात् भविष्यतः .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {14।64} अतः उत्तरम् पठति .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {15।64} द्वितीयादीनाम् विभाषाप्रकरणे विभाषावचनम् ज्ञापकम् अवयवविधाने सामान्यविधानाभावस्य .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {16।64} द्वितीयादीनाम् विभाषाप्रकरणे विभाषावचनम् क्रियते ज्ञापार्थम् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {17।64} किम् ज्ञाप्यते .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {18।64} एतत् ज्ञापयति आचार्यः .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {19।64} अवयवविधौ सामान्यविधिः न भवति इति .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {20।64} किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {21।64} भिनत्ति छिनत्ति .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {22।64} श्नमि कृते शप् न भवति .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {23।64} न एतत् अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {24।64} शबादेशाः श्यनादयः करिष्यन्ते .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {25।64} तत् तर्हि शपः ग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {26।64} न कर्तव्यम् .प्रकृतम् अनुवर्तते .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {27।64} क्व प्रकृतम् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {28।64} कर्तरि शप् इति .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {29।64} तत् वै प्रथमानिर्दिष्टम् षष्ठीनिर्दिष्टेन च इह अर्थः .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {30।64} रुधादिभ्यः इति एषा पञ्चमी शप् इति प्रथमायाः षष्थीम् प्रकल्पयिष्यति तस्मात् इति उत्तरस्य इति .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {31।64} प्रत्ययविधिः अयम् न च प्रत्ययविधौ पञ्चम्यः प्रकल्पिकाः भवन्ति .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {32।64} न अयम् प्रत्ययविधिः .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {33।64} विहितः प्रत्ययः प्रकृतः च अनुवर्तते .

(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {34।64} एवम् तर्हि ज्ञापयति आचार्यः यत्र उत्सर्गापवादम् विभाषा तत्र अपवादेन मुक्ते उत्सर्गः न भवति इति .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {35।64} किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {36।64} दिक्पूर्वपदात् ङीप् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {37।64} प्राङ्मुखी प्राङ्मुखा प्रत्यङ्मुखी प्रत्यङ्मुखा .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {38।64} ङीप मुक्ते ङीष् न भवति .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {39।64} न एतत् अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {40।64} वक्ष्यति एतत् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {41।64} दिक्पूर्वपदात् ङीषः अनुदात्तत्वम् ङीब्विधाने हि अन्यत्र अपि ङीष्विषयात् ङीप्प्रसङ्गः इति .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {42।64} इदम् तर्हि प्रयोजनम् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {43।64} अर्धपिप्पली अर्धकोशातकी .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {44।64} एकदेशिसमासेन मुक्ते षष्ठीसमासः न भवति .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {45।64} उन्मत्तगङ्गम् लोहितगङ्गम् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {46।64} अव्ययीभावेन मुक्ते बहुव्रीहिः न भवति .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {47।64} दाक्षिः प्लाक्षिः .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {48।64} इञा मुक्ते अण् न भवति .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {49।64} यदि एतत् ज्ञाप्यते उपगोः अपत्यम् औपगवः .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {50।64} तद्धितेन मुक्ते उपग्वपत्यम् इति न सिध्यति .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {51।64} अस्ति अत्र विशेषः .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {52।64} द्वे हि अत्र विभाषा .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {53।64} दैवयज्ञिशौचिवृक्षिसात्यमुग्रिकाण्ठेविद्धिभ्यः अन्यतरस्याम् इति समर्थानाम् प्रथमात् वा इति च .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {54।64} तत्र एकय वृत्तिः भविष्यति अपरय वृत्तिविषये विभाषपवादः .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {55।64} क्रियमाणे अपि वै अन्यतरस्याङ्ग्रहणे षष्ठीसमासः न प्राप्नोति .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {56।64} किम् कारणम् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {57।64} पूरणेन इति प्रतिषेधात् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {58।64} न एतत् पूरणान्तम् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {59।64} अना एतत् पर्यवपन्नम् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {60।64} एतत् अपि पूरणान्तम् एव .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {61।64} कथ. पूरणम् नाम अर्थः तम् आह तीयशब्दः .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {62।64} अतः पूरणम् .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {63।64} यः असौ पूरणान्तात् स्वार्थे भागे अन् सः अपि पूरणम् एव .
(प्_2,2.3) क_इ,407.11-408.20 रो_इइ,657-660 {64।64} एवम् तर्हि अन्यतरस्याङ्ग्रहणसामर्थ्यात् षष्ठीसमासः अपि भविष्यति .
(प्_2,2.4) क_इ,408.22-409.4 रो_इइ,660 {1।20} किमर्थः चकारः .
(प्_2,2.4) क_इ,408.22-409.4 रो_इइ,660 {2।20} अनुकरषणार्थः .
(प्_2,2.4) क_इ,408.22-409.4 रो_इइ,660 {3।20} अन्यतरस्याम् इति एतत् अनुकृष्यते .
(प्_2,2.4) क_इ,408.22-409.4 रो_इइ,660 {4।20} किम् प्रयोजनम् .
(प्_2,2.4) क_इ,408.22-409.4 रो_इइ,660 {5।20} अन्यतरस्याम् समासः यथा स्यात् .
(प्_2,2.4) क_इ,408.22-409.4 रो_इइ,660 {6।20} समासेन मुक्ते वाक्यम् अपि यथ स्यात् .
(प्_2,2.4) क_इ,408.22-409.4 रो_इइ,660 {7।20} जीविकाम् प्राप्तः इति .
(प्_2,2.4) क_इ,408.22-409.4 रो_इइ,660 {8।20} न एतत् अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_2,2.4) क_इ,408.22-409.4 रो_इइ,660 {9।20} प्रकृता महाविभाषा .

(प्_2,2.4) क_इ,408.22-409.4 रो_इइ,660 {10।20} तया वाक्यम् भविष्यति .
(प्_2,2.4) क_इ,408.22-409.4 रो_इइ,660 {11।20} इदम् तर्हि प्रयोजनम् .
(प्_2,2.4) क_इ,408.22-409.4 रो_इइ,660 {12।20} द्वितीयासमासः अपि यथ स्यात् .
(प्_2,2.4) क_इ,408.22-409.4 रो_इइ,660 {13।20} जीविकाप्राप्तः इति .
(प्_2,2.4) क_इ,408.22-409.4 रो_इइ,660 {14।20} एतत् अपि न अस्ति प्रयोजनम्. अयम् अपि उच्यते द्वितीयासमासः अपि .
(प्_2,2.4) क_इ,408.22-409.4 रो_इइ,660 {15।20} तत् उभयम् वचनात् भविष्यति .
(प्_2,2.4) क_इ,408.22-409.4 रो_इइ,660 {16।20} एवम् तर्हि न अयम् अनुकर्षणार्थः चकारः .
(प्_2,2.4) क_इ,408.22-409.4 रो_इइ,660 {17।20} किम् तर्हि .
(प्_2,2.4) क_इ,408.22-409.4 रो_इइ,660 {18।20} अत्वम् अनेन विधीयते .
(प्_2,2.4) क_इ,408.22-409.4 रो_इइ,660 {19।20} प्राप्तापन्ने द्वितीयान्तेन सह समस्येते अत्वम् च भवति प्राप्तपन्नयोः इति .
(प्_2,2.4) क_इ,408.22-409.4 रो_इइ,660 {20।20} प्राप्ता जीविकाम् प्राप्तजीविका आपन्ना जीविकाम् आपन्नजिविका .
(प्_2,2.5.1) क_इ,409.6-12 रो_इइ,661-662 {1।12} किम्प्रधानः अयम् समासः .
(प्_2,2.5.1) क_इ,409.6-12 रो_इइ,661-662 {2।12} उत्तरपदार्थप्रधानः .
(प्_2,2.5.1) क_इ,409.6-12 रो_इइ,661-662 {3।12} यदि उत्तरपदार्थप्रधानः सधर्मणा अनेन अन्यैः उत्तरपदार्थप्रधानैः भवितव्यम् .
(प्_2,2.5.1) क_इ,409.6-12 रो_इइ,661-662 {4।12} अन्येषु च उत्तरपदार्थप्रधानेषु या एव असौ अन्तर्वर्तिनी विभक्तिः तस्याः समासे अपि श्रवणम् भवति : राज्ञः पुरुषः राजपुरुषः इति .
(प्_2,2.5.1) क_इ,409.6-12 रो_इइ,661-662 {5।12} इह पुनः वाक्ये षष्ठी समासे प्रथमा .
(प्_2,2.5.1) क_इ,409.6-12 रो_इइ,661-662 {6।12} केन एतत् एवम् भवति .
(प्_2,2.5.1) क_इ,409.6-12 रो_इइ,661-662 {7।12} यः असौ मासजातयोः अभिसम्बन्धः सः समासे निवर्तते .
(प्_2,2.5.1) क_इ,409.6-12 रो_इइ,661-662 {8।12} अभिहितः सः अर्थः अन्तर्भूतः प्रातिपदिकार्थः सम्पन्नः .
(प्_2,2.5.1) क_इ,409.6-12 रो_इइ,661-662 {9।12} तत्र प्रातिपदिकार्थे प्रथमा इति प्रथमा भवति .
(प्_2,2.5.1) क_इ,409.6-12 रो_इइ,661-662 {10।12} न तर्हि इदानीम् इदम् भवति : मासजातस्य इति .
(प्_2,2.5.1) क_इ,409.6-12 रो_इइ,661-662 {11।12} भवति .
(प्_2,2.5.1) क_इ,409.6-12 रो_इइ,661-662 {12।12} बाह्यम् अर्थम् अपेक्ष्य षष्ठी .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {1।36} कालस्य येन समासः तस्य अपरिमाणित्वात् अनिर्देशः .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {2।36} कालस्य येन समासः सः अपरिमाणी .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {3।36} तस्य अपरिमाणित्वात् अनिर्देशः .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {4।36} अगमकः निर्देशः अनिर्देशः .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {5।36} न हि जातस्य मासः परिमाणम् .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {6।36} कस्य तर्हि .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {7।36} त्रिंशद्रात्रस्य .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {8।36} तत् यथा .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {9।36} द्रोणः बदराणाम् देवदत्तस्य इति .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {10।36} न देवदत्तस्य द्रोणः परिमाणम् .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {11।36} कस्य तर्हि .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {12।36} बदराणाम् .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {13।36} सिद्धम् तु कालपरिमाणम् यस्य स कालः तेन .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {14।36} सिद्धम् एतत् .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {15।36} कथम् .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {16।36} कालपरिमाणम् यस्य स कालः तेन समस्यते इति वक्तव्यम् .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {17।36} सिध्यति .

(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {18।36} सूत्रम् तर्हि भिद्यते .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {19।36} यथान्यासम् एव अस्तु .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {20।36} ननु च उक्तम् कालस्य येन समासः तस्य अपरिमाणित्वात् अनिर्देशः इति .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {21।36} कम् पुनः कालम् मत्वा भवान् आह कालस्य येन समासः तस्य अपरिमाणित्वात् अनिर्देशः इति .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {22।36} येन मूर्तीनाम् उपचयाः च अपचयाः च लक्ष्यन्ते तम् कालम् आहुः .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {23।36} तस्य एव कया चित् क्रियया युक्तस्य अहः इति च भवति रात्रिः इति च .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {24।36} कया क्रियया .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {25।36} आदित्यगत्या .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {26।36} तया एव असकृत् आवृत्तया मासः इति भवति संवत्सरः इति च .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {27।36} यदि एवम् जातस्य मासः परिमाणम् .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {28।36} एकवचनद्विगोः च उपसङ्ख्यानम् . एकवचनान्तानाम् इति वक्तव्यम् .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {29।36} इह मा भूत् .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {30।36} मासौ जातस्य मासाः जातस्य इति .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {31।36} द्विगोः च इति वक्तव्यम् इह अपि यथा स्यात् : द्विमासजातः , त्रिमासजातः .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {32।36} उक्तम् वा .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {33।36} किम् उक्तम् .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {34।36} एकवचने तावत् उक्तम् अनभिधानात् इति .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {35।36} द्विगोः किम् उक्तम् .
(प्_2,2.5.2) क_इ,409.13-410.6 रो_इइ,662-666 {36।36} उत्तरपदेन परिमाणिन द्विगोः समासवचनम् इति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {1।93} किम्प्रधानः अयम् समासः .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {2।93} उत्तरपदार्थप्रधानः .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {3।93} यदि उत्तरपदार्थप्रधानः अब्राह्मणम् आनय इति उक्ते ब्राह्मणमात्रस्य आनयनम् प्राप्नोति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {4।93} अन्यपदार्थप्रधानः तर्हि भविष्यति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {5।93} यदि अन्यपदार्थप्रधानः , अवर्षा हेमन्तः इति हेमन्तस्य यत् लिङ्गम् वचनम् च तत् समासस्य अपि प्राप्नोति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {6।93} पूर्वपदार्थप्रधानः तर्हि भविष्यति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {7।93} यदि पूर्वपदार्थप्रधानः अव्ययसञ्ज्ञा प्राप्नोति : अव्ययम् हि अस्य पूर्वपदम् इति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {8।93} न एषः दोषः .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {9।93} पाठेन अव्ययसञ्ज्ञा क्रियते .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {10।93} न च नञ्समासः तत्र पठ्यते .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {11।93} यदि अपि नञ्समासः न पठ्यते नञ् तु पठ्यते .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {12।93} पाठेन अपि अव्ययसञ्ज्ञायाम् सत्याम् अभिदेहेयवत् लिङ्गवचनानि भवन्ति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {13।93} यः च इह अर्थः अभिधीयते न तस्य लिङ्गसङ्ख्याभ्याम् योगः अस्ति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {14।93} न इदम् वाचनिकम् अलिङ्गता असङ्ख्यता व .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {15।93} किम् तर्हि .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {16।93} स्वाभाविकम् एतत् .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {17।93} तत् यथा: समानम् ईहमानानाम् अधीयानानाम् च के चित् अर्थैः युज्यन्ते अपरे न .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {18।93} न च इदानीम् कः चित् अर्थवान् इति कृत्वा सर्वैः अर्थवद्भिः शक्यम् भवितुम् कः चित् अनर्थकः इति कृत्वा सर्वैः अनर्थकैः .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {19।93} तत्र किम् अस्माभिः शक्यम् कर्तुम् .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {20।93} यत् नञः प्राक् समासात् लिङ्गसङ्ख्याभ्याम् योगः न अस्ति समासे च भवति स्वाभाविकम् एतत् .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {21।93} अथ वा आश्रयतः लिङ्गवचनानि भविष्यन्ति .

(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {22।93} गुङवचनानाम् हि शब्दानाम् आश्रयतः लिङ्गवचनानि भवन्ति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {23।93} तत् यथा : शुक्लम् वस्त्रम् , शुक्ला शाटी शुक्लः कम्बलः , शुक्लौ कम्बलौ शुक्लाः कम्बलाः इति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {24।93} यत् असौ द्रव्यम् श्रितः भवति गुणः तस्य यत् लिङ्गम् वचनम् च तत् गुणस्य अपि भवति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {25।93} एवम् इह अपि यत् असौ द्रव्यम् श्रितः भवति समासः तस्य यत् लिङ्गम् वचनम् च तत् समासस्य अपि भविष्यति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {26।93} अथ वा पुनः अस्तु उत्तरपदार्थप्रधानः .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {27।93} ननु च उक्तम् अब्राह्मणम् आनय इति उक्ते ब्राह्मणमात्रस्य आनयनम् प्राप्नोति इति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {28।93} न एषः दोषः .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {29।93} इदम् तावत् अयम् प्रष्टव्यः : अथ इह राजपुरुषम् आनय इति उक्ते पुरुषमात्रस्य आनयनम् कस्मात् न भवति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {30।93} अस्ति अत्र विशेषः .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {31।93} राजा विशेषकः प्रयुज्यते .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {32।93} तेन विशिष्टस्य आनयनम् भवति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {33।93} इह अपि तर्हि नञ् विशेषकः प्रयुज्यते .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {34।93} तेन नञ्विशिष्टस्य आनयनम् भविष्यति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {35।93} कः पुनः असौ .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {36।93} निवृत्तपदार्थकः .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {37।93} यदा पुनः अस्य पदार्थः निवर्तते किम् स्वाभाविकी निवृत्तिः आहोस्वित् वाचनिकी .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {38।93} किम् च अतः .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {39।93} यदि स्वाभाविकी किम् नञ् प्रयुज्यमानः करोति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {40।93} अथ वाचनिकी तत् वक्तव्यम् : नञ् प्रयुज्यमानः पदार्थम् निवर्तयति इति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {41।93} एवम् तर्हि स्वाभाविकी निवृत्तिः .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {42।93} ननु च उक्तम् किम् नञ् प्रयुज्यमानः करोति इति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {43।93} नञ् प्रयुज्यमानः पदार्थम् निवर्तयति कथम् .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {44।93} कीलप्रतिकीलवत् .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {45।93} तत् यथा कीलः आहन्यमानः प्रतिकीलम् निर्हन्ति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {46।93} यदि एतत् नञः माहात्म्यम् स्यात् न जातु चित् राजानः हस्त्यश्वम् बिभृयुः .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {47।93} न इति एव राजानः ब्रूयुः .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {48।93} एवम् तर्हि स्वाभाविकी निवृत्तिः .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {49।93} ननु च उक्तम् किम् नञ् प्रयुज्यमानः करोति इति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {50।93} नञ्निमित्ता तु उपलब्धिः .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {51।93} तत् यथा समन्धकारे द्रव्याणाम् समवस्थितानाम् प्रदीप्निमित्तम् दर्शनम् न च तेषाम् प्रदीपः निर्वर्तकः भवति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {52।93} यदि पुनः अयम् निवृत्तपदार्थकः किमर्थम् ब्राह्मणशब्दः प्रयुज्यते .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {53।93} एवम् यथा विज्ञयेत अस्य पदार्थः निवर्तते इति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {54।93} न इति हि उक्ते सन्देहः स्यात् कस्य पदार्थः निवर्तते इति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {55।93} तत्र असन्देहार्थम् ब्राह्मणशब्दः प्रयुज्यते .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {56।93} एवम् वा एतत् .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {57।93} अथ वा सर्वे एते शब्दाः गुणसमुदायेषु वर्तन्ते ब्राह्मणः क्षत्रियः वैश्यः शूद्रः इति . तपः श्रुतम् च योनिः च इति एतद् ब्राह्मणकारकम् .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {58।93} तपःश्त्रुताभ्याम् यः हीनः जातिब्राह्मणः एव सः . तथा गौरः शुच्याचारः पिङ्गलः कपिलकेशः इति एतान् अपि अभ्यन्तरान् ब्राह्मण्ये गुणान् कुर्वन्ति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {59।93} समुदायेषु च वृत्ताः शब्दाः अवयवेषु अपि वर्तन्ते. तद् यथा .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {60।93} पूर्वे पञ्चालाः उत्तरे पञ्चालाः तैलम् भुक्तम् घृतं भुक्तम् शुक्लः नीलः कपिलः कृष्णः इति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {61।93} एवम् अयम् समुदाये ब्राह्मणशब्दः प्रवृत्तः अवयवेषु अपि वर्तते जातिहीने गुणहीने च .

(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {62।93} गुणहीने तावत्. अब्राह्मणः अयम् यः तिष्ठन् मूत्रयति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {63।93} अब्राह्मणः अयं यः गच्छन् भक्षयति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {64।93} जातिहीने सन्देहात् दुरुपदेशात् च ब्राह्मणशब्दः वर्तते .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {65।93} सन्देहात् तावत् : गौरम् शुच्याचारं पिङ्गलम् कपिलकेशम् दृष्ट्वा अध्यवस्यति ब्राह्मणः अयम् इति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {66।93} ततः पश्चात् उपलभते न अयं ब्राह्मणः अब्राह्मणः अयम् इति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {67।93} तत्र सन्देहात् च ब्राह्मणशब्दः वर्तते जातिकृता च अर्थस्य निवृत्तिः .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {68।93} दुरुपदेशात् : दुरुपदिष्टम् अस्य भवति अमुष्मिन् अवकाशे ब्राह्मणः तम् आनय इति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {69।93} स तत्र गत्वा यम् पश्यति तम् अध्यवस्यति ब्राह्मणः अयम् इति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {70।93} ततः पश्चात् उपलभते न अयं ब्राह्मणः अब्राह्मणः अयम् इति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {71।93} तत्र दुरुपदेशात् च ब्राह्मणशब्दः वर्तते जातिकृता च अर्थस्य निवृत्तिः .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {72।93} आतः च सन्देहात् दुरुपदेशात् वा .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {73।93} न हि अयम् कालम् माषराशिवर्णम् आपणे आसीनम् दृष्ट्वा अध्यवस्यति ब्राह्मणः अयम् इति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {74।93} निर्ज्ञातम् तस्य भवति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {75।93} इदम् खलु अपि भूयः उत्तरपदार्थप्राधान्ये सति सङ्गृहीतम् भवति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {76।93} किम् .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {77।93} अनेकम् इति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {78।93} किम् अत्र सङ्गृहीतम् .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {79।93} एकवचनम् .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {80।93} कथम् पुनः एकस्य प्रतिषेधेन अनेकस्य सम्प्रत्ययः स्यात् .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {81।93} प्रसज्य अयम् क्रियागुणौ ततः पश्चात् निवृत्तिम् करोति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {82।93} तत् यथा : आसय शायय भोजय अनेकम् इति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {83।93} यदि अपि तावत् अत्र एतत् शक्यते वक्तुम् यत्र क्रियागुणौ प्रसज्येते यत्र खलु न प्रसज्येते तत्र कथम् : अनेकः तिष्ठति इति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {84।93} भवति च एवञ्जातीयकानाम् अपि एकस्य प्रतिषेधेन बहूनाम् सम्प्रत्ययः .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {85।93} तत् यथा न नः एकम् प्रियम् न नः एकम् सुखम् इति .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {86।93} इह अब्राह्मणत्वम् अब्राह्मणता परत्वात् त्वतलौ प्राप्नुतः .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {87।93} तत्र कः दोषः .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {88।93} स्वरे हि दोषः स्यात् .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {89।93} अब्राह्मणत्वम् इति एवम् स्वरः प्रसज्येत .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {90।93} अब्राह्मणत्वम् इति च इष्यते .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {91।93} नञ्समासे भाववचने उक्तम् .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {92।93} किम् उक्तम् .
(प्_2,2.6) क_इ,410.8-412.12 रो_इइ,666-677 {93।93} त्वतल्भ्याम् नञ्समासः पूर्वप्रतिषिद्धम् स्वर्सिद्ध्यर्थम् इति .
(प्_2,2.7) क_इ,412.14-16 रो_इइ,677 {1।5} ईषत् गुणवचनेन .ईषत् गुणवचनेन इति वक्तव्यम् .
(प्_2,2.7) क_इ,412.14-16 रो_इइ,677 {2।5} अकृता इति उच्यमाने इह च प्रसज्येत .
(प्_2,2.7) क_इ,412.14-16 रो_इइ,677 {3।5} ईषत् गार्ग्यः इति .
(प्_2,2.7) क_इ,412.14-16 रो_इइ,677 {4।5} इह च न स्यात् .
(प्_2,2.7) क_इ,412.14-16 रो_इइ,677 {5।5} ईषत्कडारः .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {1।31} कृद्योगा च .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {2।31} कृद्योगा च षष्ठी समस्यते इति वक्तव्यम् .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {3।31} इध्मप्रव्रश्चनः पलाशशातनः .

(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {4।31} किमर्थम् इदम् उच्यते .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {5।31} प्रतिपदविधाना च षष्ठी न समस्यते इति वक्ष्यति .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {6।31} तस्य अयम् पुरस्तात् अपकर्षः .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {7।31} का पुनः षष्ठीप्रतिपदविधाना का कृद्योगा .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {8।31} सर्वा षष्ठी प्रतिपदविधाना शेषलक्षणाम् वर्जयित्वा .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {9।31} कर्तृकर्मणोः कृति इति या षष्ठी सा कृद्योगा .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {10।31} तत्स्थैः च गुणैः .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {11।31} तत्स्थैः च गुणैः षष्थीगुणैः षष्ठी समस्यते इति वक्तव्यम् .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {12।31} ब्राह्मणवर्णः चन्दनगन्धः पटहशब्दः नधीघोषः .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {13।31} न तु तद्विशेषणैः .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {14।31} न तु तद्विशेषणैः इति वक्तव्यम् .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {15।31} इह मा भूत् .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {16।31} घृतस्य तीव्रः चन्दनस्य मृदुः इति .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {17।31} किमर्थम् इदम् उच्यते .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {18।31} गुणेन इति प्रतिषेधम् वक्ष्यति .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {19।31} तस्य अयम् पुरस्तात् अपकर्षः .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {20।31} किम् कारणम् गुणेन न इति उच्यते न पुनः गुणवचनेन इति उच्यते .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {21।31} न एवम् शक्यम् .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {22।31} इह हि न स्यात् .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {23।31} काकस्य कार्ष्ण्यम् कण्टकस्य तैक्ष्ण्यम् बलाकायाः शौक्ल्यम् इति .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {24।31} एतत् एव तस्मिन् योगे उदाहरणम् .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {25।31} यत् वै ब्राह्मणस्य शुक्लाः वृषलस्य कृष्णाः इति असामर्थ्यात् अत्र न भविष्यति .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {26।31} कथम् असामर्थ्यम् .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {27।31} सापेक्षम् असमर्थम् भवति इति .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {28।31} द्रव्यम् अत्र अपेक्ष्यते दन्ताः .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {29।31} तस्मात् गुणेन न इति वक्तव्यम् .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {30।31} गुणेन न इति उच्यमाने तत्स्थैः च गुणैः इति वक्तव्यम् .
(प्_2,2.8) क_इ,412.18-413.13 रो_इइ,678-680 {31।31} तत्स्थैः च गुणैः इति उच्यमाने न तु तद्विशेषणैः इति वक्तव्यम् .
(प्_2,2.10) क_इ,413.15-17 रो_इइ,681 {1।4} प्रतिपदविधाना च .
(प्_2,2.10) क_इ,413.15-17 रो_इइ,681 {2।4} प्रतिपदविधाना च षष्ठी न समस्यते इति वक्तव्यम् .
(प्_2,2.10) क_इ,413.15-17 रो_इइ,681 {3।4} इह मा भूत् .
(प्_2,2.10) क_इ,413.15-17 रो_इइ,681 {4।4} सर्पिषः ज्ञानम् मधुनः ज्ञानम् इति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {1।61} गुणे किम् उदाहरणम् .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {2।61} ब्राह्मणस्य शुक्लाः वृषलस्य कृष्णाः इति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {3।61} न एतत् अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {4।61} असामर्थ्यात् अत्र न भविष्यति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {5।61} कथम् असामर्थ्यम् .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {6।61} सापेक्षम् असमर्थम् भवति इति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {7।61} द्रव्यम् अत्र अपेक्ष्यते दन्ताः .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {8।61} इदम् तर्हि काकस्य कार्ष्ण्यम् कण्टकस्य तैक्ष्ण्यम् बलाकायाः शौक्ल्यम् इति .

(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {9।61} इदम् अपि उदाहरणम् ब्राह्मणस्य शुक्लाः वृषलस्य कृष्णाः इति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {10।61} ननु च उक्तम् .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {11।61} असामर्थ्यात् अत्र न भविष्यति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {12।61} कथम् असामर्थ्यम् .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {13।61} सापेक्षम् असमर्थम् भवति इति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {14।61} द्रव्यम् अत्र अपेक्ष्यते दन्ताः इति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {15।61} न एषः दोषः .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {16।61} भवति वै कस्य चित् अर्थात् प्रकरणात् वा अपेक्ष्यम् निर्ज्ञातम् तदा वृत्तिः प्राप्नोति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {17।61} सति किम् उदाहरणम् .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {18।61} ब्रह्मणस्य पक्ष्यन् ब्राह्मणस्य पक्ष्यमाणः .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {19।61} न एतत् अस्ति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {20।61} प्रतिषिध्यते अत्र षष्ठी लप्रयोगे न इति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {21।61} या च श्रूयते एषा बाह्यम् अर्थम् अपेक्ष्य भवति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {22।61} तत्र अस्मार्थ्यात् न भविष्यति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {23।61} कथम् असामर्थ्यम् .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {24।61} सापेक्षम् असमर्थम् भवति इति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {25।61} द्रव्यम् अत्र अपेक्ष्यते ओदनः .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {26।61} इदम् तर्हि चौरस्य द्विषन् वृषलस्य द्विषन् .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {27।61} ननु च अत्र अपि प्रतिषिध्यते .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {28।61} वक्ष्यति एतत् द्विषः शतुः वावचनम् इति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {29।61} अव्यये किम् उदाहरणम् .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {30।61} ब्राह्मणस्य उच्चैः वृषलस्य नीचैः इति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {31।61} न एतत् अस्ति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {32।61} असामर्थ्यात् अत्र न भविष्यति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {33।61} कथम् असामर्थ्यम् .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {34।61} सापेक्षम् असमर्थम् भवति इति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {35।61} द्रव्यम् अत्र अपेक्ष्यते आसनम् .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {36।61} इदन् तर्हि ब्राह्मणस्य कृट्वा वृषलस्य कृत्वा इति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {37।61} एतत् अपि न अस्ति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {38।61} प्रतिषिध्यते तत्र षष्ठी अव्ययप्रयोगे न इति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {39।61} या च श्रूयते एषा बाह्यम् अर्थम् अपेक्ष्य भवति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {40।61} तत्र अस्मार्थ्यात् न भविष्यति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {41।61} कथम् असामर्थ्यम् .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {42।61} सापेक्षम् असमर्थम् भवति इति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {43।61} द्रव्यम् अत्र अपेक्ष्यते कटः .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {44।61} इदम् तर्हि .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {45।61} पुरा सूर्यस्य उदेतोः आधेयः .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {46।61} पुरा वत्सानाम् अपाकर्तोः .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {47।61} ननु च अत्र अपि प्रतिषिध्यते अव्ययम् इति कृत्वा .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {48।61} वक्ष्यति एतत् .

(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {49।61} अव्ययप्रतिषेधे तोसुन्कसुनोः अप्रतिषेधः इति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {50।61} समानाधिकरणे किम् उदाहरणम् .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {51।61} राज्ञः पाटलिपुत्रकस्य शुकस्य माराविदस्य पाणिनेः सूत्रकारस्य .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {52।61} न एतत् अस्ति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {53।61} असामर्थ्यात् अत्र न भविष्यति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {54।61} कथम् असामर्थ्यम् .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {55।61} समानाधिकरणम् असमर्थवत् भवति इति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {56।61} इदम् तर्हि .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {57।61} सर्पिषः पीयमानः यजुषः क्रियमाणस्य इति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {58।61} ननु च अत्र अपि असामर्थ्यात् एव न भविष्यति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {59।61} कथम् असामर्थ्यम् .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {60।61} समानाधिकरणम् असमर्थवत् भवति इति .
(प्_2,2.11) क_इ,413.19-414.21 रो_इइ,681-684 {61।61} अधात्वभिहितम् इति एवम् तत् .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {1।35} कथम् इदम् विज्ञायते कर्मणि या षष्ठी सा न समस्यते इति आहोस्वित् कर्मणि यः क्तः इति .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {2।35} कुतः सन्देहः .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {3।35} उभयम् प्रकृतम् .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {4।35} तत्र अन्यतरत् शक्यम् विशेषयितुम् .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {5।35} कः च अत्र विशेषः .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {6।35} कर्मणि इति षष्ठीनिर्देशः चेत् अकर्तरि कृता समासवचनम् .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {7।35} कर्मणि इति षष्ठीनिर्देशः चेत् अकर्तरि कृता समासः वक्तव्यः .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {8।35} इध्मप्रव्रश्चनः पलाशशातनः .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {9।35} तृककाभ्यम् च अनर्थकः प्रतिषेधः .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {10।35} तृककाभ्यम् च अनर्थकः प्रतिषेधः .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {11।35} अपाम् स्रष्टा .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {12।35} कर्मणि इति एव सिद्धम् .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {13।35} अस्तु तर्हि कर्मणि यः क्तः इति .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {14।35} किम् उदाहरणम् .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {15।35} ब्राह्मणस्य भुक्तम् वृषलस्य पीतम् इति .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {16।35} क्तनिर्देशे असमर्थत्वात् अप्रतिषेधः .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {17।35} क्तनिर्देशे असमर्थत्वात् अप्रतिषेधः .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {18।35} अनर्थकः प्रतिषेधः अप्रतिषेधः .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {19।35} समासः कस्मात् न भवति .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {20।35} असामर्थ्यात् .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {21।35} कथम् असामर्थ्यम् .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {22।35} सापेक्षम् असमर्थम् भवति इति .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {23।35} द्रव्यम् अत्र अपेक्ष्यते ओदनः .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {24।35} प्रतिषेध्यम् इति चेत् कर्तरि अपि प्रतिषेधः .अथ एवम् सति प्रतिषेधः कर्तव्यः इति दृश्यते कर्तरि अपि प्रतिषेधः वक्तव्यः स्यात् .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {25।35} ब्राह्मणस्य गतः ब्राह्मणस्य यातः इति .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {26।35} पूजायाम् च प्रतिषेधानर्थक्यम् .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {27।35} पूजायाम् च प्रतिषेधः अनर्थः .

(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {28।35} राज्ञाम् पूजितः .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {29।35} कर्मणि इति एव सिद्धम् .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {30।35} तस्मात् उभयप्राप्तौ कर्मणि षष्ठ्याः प्रतिषेधः .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {31।35} तस्मात् उभयप्राप्तौ कर्मणि इति एवम् या षष्ठी तस्याः प्रतिषेधः वक्तव्यः .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {32।35} सः तर्हि वक्तव्यः .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {33।35} न वक्तव्यः इत्यर्थे अयम् चः पठितः .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {34।35} कमणि च .
(प्_2,2.14) क_इ,414.23-415.19 रो_इइ,684-686 {35।35} कर्मणि इति एवम् या षष्ठी इति .
(प्_2,2.17) क_इ,415.21-22 रो_इइ,686 {1।4} किम् इह नित्यग्रहणेन अभिसम्बध्यते विधिः आहोस्वित् प्रतिषेधः .
(प्_2,2.17) क_इ,415.21-22 रो_इइ,686 {2।4} विधिः इति आह .
(प्_2,2.17) क_इ,415.21-22 रो_इइ,686 {3।4} कुतः एतत् .
(प्_2,2.17) क_इ,415.21-22 रो_इइ,686 {4।4} विधिः हि विभाषा नित्यः प्रतिषेधः .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {1।60} प्रादिप्रसङ्गे कर्मप्रवचनीयप्रतिषेधः . प्रादिप्रसङ्गे कर्मप्रवचनीयानाम् प्रतिषेधः वक्तव्यः .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {2।60} वृक्षम् प्रति विद्योतते विद्युत् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {3।60} साधुः देवदत्तः मातरम् प्रति .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {4।60} व्यवेतप्रतिषेधः च .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {5।60} व्यवेतानाम् च प्रतिषेधः वक्तव्यः .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {6।60} अ मन्द्रैः इन्द्र हरिभिः यहि मयुररोमभिः .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {7।60} सिद्धम् तु क्वाङ्स्वतिदुर्गतिवचनात् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {8।60} सिद्धम् एतत् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {9।60} कथम् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {10।60} क्वाङ्स्वतिदुर्गतयः समस्यन्ते इति वक्तव्यम् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {11।60} कु .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {12।60} कुब्राह्मणः कुवृषलः .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {13।60} आङ् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {14।60} आकडारः आपिङ्गलः .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {15।60} सु .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {16।60} सुब्राह्मणः सुवृषलः .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {17।60} अत् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {18।60} अतिब्राह्मणः अतिवृषलः .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {19।60} दुर् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {20।60} दुर्ब्राह्मणः .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {21।60} गति .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {22।60} प्रकारकः प्रणायकः प्रसेचकः ऊरीकृत्य ऊरीकृतम् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {23।60} प्रादयः क्तार्थे .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {24।60} प्रादयः क्तार्थे समस्यन्ते इति वक्तव्यम् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {25।60} प्रगतः आचार्यः प्राचार्यः प्रान्तेवासी प्रपितामहः .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {26।60} एतत् एव च सौनागैः विस्तरतरकेण पठितम् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {27।60} स्वती पूजायाम् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {28।60} स्वतीपूजायाम् इति वक्तव्यम् .

(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {29।60} सुराजा अतिराजा .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {30।60} दुः निन्दायाम् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {31।60} दुः निन्दायाम् इति वक्तव्यम् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {32।60} दुष्कुलम् दुर्गवः .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {33।60} आङ् ईषदर्थे .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {34।60} आङ् ईषदर्थे इति वक्तव्यम् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {35।60} आकडारः आपिङ्गलः .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {36।60} कुः पापार्थे .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {37।60} कुः पापार्थेइति वक्तव्यम् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {38।60} कुब्राह्मणः कुवृषलः .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {39।60} प्रादयः गताद्यर्थे प्रथमया .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {40।60} प्रादयः गताद्यर्थे प्रथमया समस्यन्ते इति वक्तव्यम् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {41।60} प्रगतः आचार्यः प्राचार्यः प्रान्तेवासी प्रपितामहः .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {42।60} अत्यादयः क्रान्ताद्यर्थे द्वितीयया .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {43।60} अत्यादयः क्रान्ताद्यर्थे द्वितीयया समस्यन्ते इति वक्तव्यम् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {44।60} अतिक्रान्तः खट्वाम् अतिखट्वः अतिमालः .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {45।60} अवादयः क्रुष्टाद्यर्थे तृतीयया .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {46।60} अवादयः क्रुष्टाद्यर्थे तृतीयया समस्यन्ते इति वक्तव्यम् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {47।60} अवक्रुष्टः कोकिलया अवकोकिलः वसन्तः .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {48।60} पर्यादयः ग्लानाद्यर्थे चतुर्थ्या .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {49।60} पर्यादयः ग्लानाद्यर्थे चतुर्थ्या समस्यन्ते इति वक्तव्यम् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {50।60} परिग्लानः अध्ययनाय पर्यधयनः .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {51।60} निरादयः क्रान्ताद्यर्थे पञ्चम्या .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {52।60} निरादयः क्रान्ताद्यर्थे पञ्चम्या समस्यन्ते इति वक्तव्यम् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {53।60} निष्क्रान्तः कौशाम्ब्याः निष्कौशाम्बिः निर्वाराणसिः .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {54।60} अव्ययम् प्रवृद्धादिभिः .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {55।60} अव्ययम् प्रवृद्धादिभिः समस्यते इति वक्तव्यम् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {56।60} पुनःप्र्ववृद्धम् बर्हिः भवति पुनर्णवम् पुनःसुखम् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {57।60} इवेन विभक्त्यन्तलोपः पूर्व्पदप्रकृतिस्वरत्वम् च .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {58।60} वाससीइव कन्येइव .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {59।60} उदात्तवता तिङा गतिमता च अव्ययम् समस्यते इति वक्तव्यम् .
(प्_2,2.18) क_इ,416.2-417.6 रो_इइ,686-690 {60।60} अनुव्यचलत् अनुप्राविशत् यत् परियन्ति .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {1।62} अतिङ् इति किमर्थम् .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {2।62} कारकः व्रजति .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {3।62} हारकः व्रजति .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {4।62} अतिङ् इति शक्यम् अकर्तुम् .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {5।62} कस्मात् न भवति .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {6।62} कारकः व्रजति .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {7।62} हारकः व्रजति इति .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {8।62} सुप् सुपा इति वर्तते .

(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {9।62} अतः उत्तरम् पठति .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {10।62} उपपदम् अतिङ् इति तदर्थप्रतिषेधः .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {11।62} उपपदम् अतिङ् इति तदर्थस्य अयम् प्रतिषेधः वक्तव्यः .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {12।62} कस्य .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {13।62} तिङर्थस्य .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {14।62} कः पुनः तिङर्थः .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {15।62} क्रिया .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {16।62} क्रियाप्रतिषेधः वा .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {17।62} अथ वा व्यक्तम् एव इदम् पठितव्यम् उपपदम् अक्रियया इति .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {18।62} अथ अक्रियया इति किम् प्रत्युदाह्रियते .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {19।62} कारकः गतः हारकः गतः .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {20।62} न एतत् क्रियावाचि .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {21।62} किम् तर्हि. द्रव्यवाचि .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {22।62} इदम् तर्हि कारकस्य गतिः कारकस्य व्रज्या .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {23।62} एतत् अपि द्रव्य्वाचि .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {24।62} कथम् .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {25।62} कृदभिहितः भावः द्रव्यवत् भवति इति .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {26।62} एवम् तर्हि सिद्धे सति यत् अतिङ् इति प्रतिषेधम् शास्ति तत् ज्ञापयति आचार्यः अनयोः योगयोः निवृत्तम् सुप् सुपा इति .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {27।62} किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {28।62} गतिकारकोपपदानाम् कृद्भिः समासः भवति इति एषा परिभाषा न कर्तव्या भवति .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {29।62} यदि एतत् ज्ञाप्यते केन इदानीम् समासः भविष्यति .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {30।62} समर्थेन .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {31।62} यदि एवम् धातूपसर्गयोः अपि समासः प्राप्नोति .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {32।62} पूर्वम् धातुः उपसर्गेण युज्यते पश्चात् साधनेन इति .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {33।62} न एतत् अस्ति .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {34।62} पूर्वम् धातुः साधनेन युज्यते पश्चात् उपसर्गेण .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {35।62} साधनम् हि क्रियाम् निर्वर्तयति .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {36।62} ताम् उपसर्गः विशिनष्टि .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {37।62} अभिनिर्वृत्तस्य च अर्थस्य उपसर्गेण विशेषः शक्यः वक्तुम् .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {38।62} षष्ठीसमासात् उपसर्गसमासः विप्रतिषेधेन .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {39।62} षष्ठीसमासात् उपसर्गसमासः विप्रतिषेधेन .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {40।62} षष्ठीसमासस्य अवकाशः राज्ञः पुरुषः राजपुरुषः .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {41।62} उपपदसमासस्य अवकाशः स्तम्बेरमः कर्णेजपः .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {42।62} इह उभयम् प्राप्नोति .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {43।62} कुम्भकारः नगरकारः .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {44।62} उपपदसमासः भवति विप्रतिषेधेन .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {45।62} न वा षष्ठीसमासाभावाद् उपपदसमासः . न वा अर्थः विप्रतिषेधेन .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {46।62} किम् कारणम् .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {47।62} न वा षष्ठीसमासाभावाद् उपपदसमासः भविष्यति .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {48।62} कथम् .

(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {49।62} गतिकारकोपदानाम् कृद्भिः सह समासवनचम् प्राक् सुबुत्पत्तेः इति वचनात् .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {50।62} अथ वा विभाषा षष्ठीसमासः .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {51।62} यदा न षष्ठीसमासः तदा उपपदसमासः भविष्यति .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {52।62} अनेन एव यथा स्यात् तेन मा भूत् इति .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {53।62} कः च अत्र विशेषः तेन वा स्यात् अनेन वा .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {54।62} उपपदसमासः नित्यसमासः षष्ठीसमासः पुनः विभाषा .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {55।62} ननु च नित्यम् यः समासः सः नित्यसमासः .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {56।62} यस्य विग्रहः न अस्ति .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {57।62} न इति आह .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {58।62} नित्याधिकारे यः समासः सः नित्यसमासः .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {59।62} न एवम् शक्यम् .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {60।62} अव्ययीभावस्य हि अनित्यसमासता प्रसज्येत .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {61।62} तस्मात् नित्यः समासः नित्यसमासः .
(प्_2,2.19) क_इ,417.8-418.13 रो_इइ,690-696 {62।62} यस्य विग्रहः न अस्ति .
(प्_2,2.20) क_इ,418.15-22 रो_इइ,697 {1।18} एवकारः किमर्थः .
(प्_2,2.20) क_इ,418.15-22 रो_इइ,697 {2।18} नियमार्थः .
(प्_2,2.20) क_इ,418.15-22 रो_इइ,697 {3।18} न एतत् अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_2,2.20) क_इ,418.15-22 रो_इइ,697 {4।18} सिद्धे विधिः आरभ्यमाणः अन्तरेण अपि एवकारम् नियमार्थः भविष्यति .
(प्_2,2.20) क_इ,418.15-22 रो_इइ,697 {5।18} इष्टतः अवधारणार्थः तर्हि भविष्यति .
(प्_2,2.20) क_इ,418.15-22 रो_इइ,697 {6।18} यथा एवम् विज्ञायेत : अमा एव अव्ययेन इति .
(प्_2,2.20) क_इ,418.15-22 रो_इइ,697 {7।18} मा एवम् विज्ञायि : अमा अव्ययेन एव इति .
(प्_2,2.20) क_इ,418.15-22 रो_इइ,697 {8।18} अस्ति च इदानीम् अनव्ययम् अम्शब्दः यदर्थः विधिः स्यात् .
(प्_2,2.20) क_इ,418.15-22 रो_इइ,697 {9।18} अस्ति इति आह .
(प्_2,2.20) क_इ,418.15-22 रो_इइ,697 {10।18} खशयम् ब्राह्मणकुलम् इति .
(प्_2,2.20) क_इ,418.15-22 रो_इइ,697 {11।18} न एतत् अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_2,2.20) क_इ,418.15-22 रो_इइ,697 {12।18} अन्तरङ्गत्वात् अत्र समासः भविष्यति .
(प्_2,2.20) क_इ,418.15-22 रो_इइ,697 {13।18} इदम् तर्हि प्रयोजनम् .
(प्_2,2.20) क_इ,418.15-22 रो_इइ,697 {14।18} अमा एव यत् तुल्यविधानम् उपपदम् तत्र एव यथा स्यात् .
(प्_2,2.20) क_इ,418.15-22 रो_इइ,697 {15।18} अमा च अन्येन च यत् तुल्यविधानम् उपपदम् तत्र मा भूत् इति .
(प्_2,2.20) क_इ,418.15-22 रो_इइ,697 {16।18} अग्रे भोजम् अग्रे भुक्त्वा .
(प्_2,2.20) क_इ,418.15-22 रो_इइ,697 {17।18} अग्रादिषु अप्राप्तविधेः समासप्रतिषेधम् चोदयिष्यति .
(प्_2,2.20) क_इ,418.15-22 रो_इइ,697 {18।18} सः न वक्तव्यः भवति .
(प्_2,2.23) क_इ,418.24-419.8 रो_इइ,698 {1।18} शेषः इति उच्यते .
(प्_2,2.23) क_इ,418.24-419.8 रो_इइ,698 {2।18} कः शेषः नाम .
(प्_2,2.23) क_इ,418.24-419.8 रो_इइ,698 {3।18} येषाम् पदानाम् अनुक्तः समासः सः शेषः .
(प्_2,2.23) क_इ,418.24-419.8 रो_इइ,698 {4।18} शेषवचनम् पदतः चेत् न अभावात् .
(प्_2,2.23) क_इ,418.24-419.8 रो_इइ,698 {5।18} शेषवचनम् पदतः चेत् तत् न .
(प्_2,2.23) क_इ,418.24-419.8 रो_इइ,698 {6।18} किम् कारणम् .
(प्_2,2.23) क_इ,418.24-419.8 रो_इइ,698 {7।18} अभावात् .
(प्_2,2.23) क_इ,418.24-419.8 रो_इइ,698 {8।18} न हि सन्ति तानि पदानि येषाम् पदानाम् अनुक्तः समासः .

(प्_2,2.23) क_इ,418.24-419.8 रो_इइ,698 {9।18} अर्थतः तर्हि शेषग्रहणम् .
(प्_2,2.23) क_इ,418.24-419.8 रो_इइ,698 {10।18} येषु अर्थेषु अनुक्तः समासः सः शेषः .
(प्_2,2.23) क_इ,418.24-419.8 रो_इइ,698 {11।18} अर्थतः चेत् अविशिष्टम् . अर्थतः चेत् अविशिष्टम् एतत् भवति .
(प्_2,2.23) क_इ,418.24-419.8 रो_इइ,698 {12।18} कुतः .
(प्_2,2.23) क_इ,418.24-419.8 रो_इइ,698 {13।18} पदतः .
(प्_2,2.23) क_इ,418.24-419.8 रो_इइ,698 {14।18} न हि सन्ति ते अर्थाः येषु अनुक्तः समासः .
(प्_2,2.23) क_इ,418.24-419.8 रो_इइ,698 {15।18} त्रिकतः तर्हि शेषग्रहणम् .
(प्_2,2.23) क_इ,418.24-419.8 रो_इइ,698 {16।18} यस्य त्रिकस्य अनुक्तः समासः सः शेषः .
(प्_2,2.23) क_इ,418.24-419.8 रो_इइ,698 {17।18} कस्य च अनुक्तः .
(प्_2,2.23) क_इ,418.24-419.8 रो_इइ,698 {18।18} प्रथमायाः .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {1।72} पदग्रहणम् किमर्थम्. अनेकम् अन्यार्थे इति इयति उच्यमाने वक्यार्थे अपि बहुव्रीहिः स्यात् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {2।72} यथा मे माता तथा मे पिता सुस्नातम् भोः इति .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {3।72} पदग्रहणे पुनः क्रियमाणे न दोषः भवति .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {4।72} अथ अन्यग्रहणम् किमर्थम् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {5।72} अनेकम् पदार्थे इति इयति उच्यमाने स्वपदार्थे अपि बहुर्वीहिः स्यात् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {6।72} राजपुरुषः तक्षपुरुषः इति .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {7।72} न एतत् अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {8।72} तत्पुरुषः स्वपदार्थे बाधकः भविष्यति .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {9।72} भवेत् एकसञ्ज्ञाधिकारे सिद्धम् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {10।72} परङ्कार्यत्वे तु न सिध्यति .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {11।72} आरम्भसामर्थ्यात् च तत्पुरुषः परङ्कार्यत्वात् च बहुव्रीहिः प्राप्नोति .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {12।72} परङ्कार्यत्वे च न दोषः .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {13।72} शेषः इति वर्तते .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {14।72} शेषत्वात् न भविष्यति .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {15।72} शेषवचने उक्तम् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {16।72} किम् उक्तम् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {17।72} तत्र शेषवचनात् दोषः सङ्ख्यासमानाधिकरणनञ्समासेषु बहुव्रीहिप्रतिषेधः इति .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {18।72} अथ एकसङ्ज्ञाधिकारे न अर्थः अन्यग्रहणेन .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {19।72} एकसङ्ज्ञाधिकारे च कर्तव्यम् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {20।72} अक्रियमाणे हि अन्यग्रहणे यथा एव तत्पुरुषः स्वपदार्थे बहुव्रीहिम् बाधते एवम् अन्यपदार्थे अपि बाधेत .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {21।72} अथ अनेकग्रहणम् किमर्थम्. अन्यपदार्थे इति इयति उच्यमाने एकस्य अपि पदस्य बहुव्रीहिः स्यात् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {22।72} सर्पिषः अपि स्यात् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {23।72} मधुनः अपि स्यात् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {24।72} गोमूत्रस्य अपि स्यात् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {25।72} न एतत् अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {26।72} सुप् सुपा इति वर्तते .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {27।72} इदम् तर्हि प्रयोजनम् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {28।72} बहूनाम् अपि समासः यथा स्यात् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {29।72} सुसूक्ष्मजटकेशेन सुनताजिनवाससा .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {30।72} उत्तरार्थम् च अनेकग्रहणम् कर्तव्यम् चार्थे द्वन्द्वः अनेकम् इति .

(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {31।72} इह अपि यथा स्यात् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {32।72} प्लक्षन्यग्रोधखदिरपलाशाः इति .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {33।72} एतत् अपि न अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {34।72} आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति बहूनाम् अपि समासः भवति इति यत् अयम् उत्तरपदे द्विगुम् शास्ति .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {35।72} तत्पुरुषः अपि तर्हि बहूनाम् प्राप्नोति .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {36।72} ग्रहणेन तत्पुरुषः उच्यते .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {37।72} तेन बहूनाम् न भविष्यति .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {38।72} अतः उत्तरम् पठति .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {39।72} अनेकवचनम् उपसर्जनार्थम् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {40।72} अनेकग्रहणम् क्रियते उपसर्जनार्थम् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {41।72} प्रथमानिर्दिष्टम् समासे उपसर्जनम् इति अनेकस्य सुपः उपसर्जनसञ्ज्ञा यथा स्यात् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {42।72} चित्रगुः शबलगुः इति .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {43।72} न वा एकविभक्तित्वात् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {44।72} न वा एतत् अपि प्रयोजनम् अस्ति .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {45।72} किम् कारणम् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {46।72} एकविभक्तित्वात् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {47।72} एकविभक्ति च अपूर्व्निपाते इति उपसर्जनसञ्ज्ञा भविष्यति .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {48।72} चित्रगुः शबलगुः इति .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {49।72} चित्राः यस्य गावः चित्रगुः तिष्ठति .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {50।72} चित्राः यस्य गावः चित्रगुम् पश्य .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {51।72} चित्राः यस्य गावः चित्रगुणा कृतम् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {52।72} चित्राः यस्य गावः चित्रगवे देहि .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {53।72} चित्राः यस्य गावः चित्रगोः आनय .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {54।72} चित्राः यस्य गावः चित्रगोः स्वम् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {55।72} चित्राः यस्य गावः चित्रगौ निधेहि .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {56।72} चित्राः यस्य गावः हे चित्रगो इति .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {57।72} यदि तर्हि यतः कुतः चित् एव किम् चित् पदम् अध्याहृत्य एकविभक्त्या योगः क्रियते एतत् अपि एकविभक्तियुक्तम् भवति इह अपि प्राप्नोति .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {58।72} राजकुमारी तक्षकुमारी .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {59।72} राज्ञः या कुमारी राजकुमारी तिष्ठति .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {60।72} राज्ञः या कुमारी राजकुमारीम् पश्य .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {61।72} राज्ञः या कुमारी राजकुमार्या कृतम् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {62।72} राज्ञः या कुमारी राजकुमार्यै देहि .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {63।72} राज्ञः या कुमारी राजकुमार्याः आनय .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {64।72} राज्ञः या कुमारी राजकुमार्याः स्वम् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {65।72} राज्ञः या कुमारी राजकुमार्याम् निधेहि .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {66।72} राज्ञः या कुमारी हे राजकुमारि इति .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {67।72} किम् वक्तव्यम् एतत् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {68।72} न हि .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {69।72} कथम् अनुच्यमानम् गंस्यते .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {70।72} एकग्रहणसामर्थ्यात् .

(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {71।72} यदि हि यत् एकविभक्तियुक्तम् च अनेकविभक्तियुक्तम् च तत्र स्यात् एकग्रहणम् अनर्थकम् स्यात् .
(प्_2,2.24.1) क_इ,420.2-421.16 रो_इइ,699-704 {72।72} विभक्तियुक्तम् च अपूर्वनिपाते इति एव ब्रूयात् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {1।90} पदार्थाभिधाने अनुप्रयोगानुपपत्तिः अभिहितत्वात् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {2।90} पदार्थस्य अभिधाने अनुप्रयोगस्य अनुपपत्तिः .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {3।90} चित्रगुः देवदत्तः इति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {4।90} किम् कारणम् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {5।90} अभिहितत्वात् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {6।90} चित्रगुशब्देन अभिहितः सः अर्थः इति कृत्वा अनुप्रयोगः न प्राप्नोति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {7।90} न वा अनभिहितत्वात् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {8।90} न वा एषः दोषः .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {9।90} किम् कारणम् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {10।90} अनभिहितत्वात् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {11।90} चित्रगुशब्देन अनभिहितः सः अर्थः इति कृत्वा अनुप्रयोगः भविष्यति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {12।90} कथम् अनभिहितः यावता इदानीम् एव उक्तम् पदार्थाभिधाने अनुप्रयोगानुपपत्तिः अभिहितत्वात् इति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {13।90} सामान्याभिधाने हि विशेषानभिधानम् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {14।90} सामान्ये हि अभिधीयमाने विशेषः अनभ्हितः भवति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {15।90} तत्र अवश्यम् विशेषार्थिना विशेषः अनुप्रयोक्तव्यः .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {16।90} चित्रगुः .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {17।90} कः .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {18।90} देवदत्तः इति. भवेत् सिद्धम् यदा सामान्ये वृत्तिः .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {19।90} यदा तु खलु विशेषे वृत्तिः तदा न सिध्यति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {20।90} चित्रा गावः देवदत्तस्य चित्रगुः देवदत्तः इति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {21।90} तत् अपि सिद्धम् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {22।90} कथम् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {23।90} न इदम् उभयम् युगपत् भवति वाक्यम् च समासः च .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {24।90} यदा वाक्यम् तदा न समासः .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {25।90} यदा समासः तदा न वक्यम् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {26।90} यदा समासः तदा सामान्ये वृत्तिः .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {27।90} तत्र अवश्यम् विशेषार्थिना विशेषः अनुप्रयोक्तव्यः .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {28।90} चित्रगुः .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {29।90} कः .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {30।90} देवदत्तः इति. सामान्यस्य एव तर्हि अनुप्रयोगः न प्राप्नोति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {31।90} चित्रगु तत् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {32।90} चित्रगु किम् चित् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {33।90} चित्रगु सर्वम् इति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {34।90} सामान्यम् अपि यथा विशेषः तद्वत् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {35।90} चित्रगु इति उक्ते सन्देहः स्यात् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {36।90} सर्वम् वा विश्वम् वा इति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {37।90} तत्र अवश्यम् सन्देहनिवृत्त्यर्थम् विशेषार्थिना विशेषः अनुप्रयोक्तव्यः .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {38।90} अथ वा विभक्त्यर्थः अभिदीयते .

(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {39।90} एतत् च अत्र युक्तम् यत् विभक्त्यर्थः अभिधीयते .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {40।90} तत्र हि सर्वपश्चात् पदम् वर्तते अस्य इति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {41।90} विभक्त्यर्थाभिधाने अद्रव्यस्य लिङ्गसङ्ख्योपचारानुपपत्तिः .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {42।90} विभक्त्यर्थाभिधाने अद्रव्यस्य लिङ्गसङ्ख्याभ्याम् उपचारः अनुपपन्नः .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {43।90} बहुयवम् बहुयवा बहुयवः बहुयवौ बहुहवाः इति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {44।90} अपरः आह : विभक्त्यर्थाभिधाने अद्रव्यस्य लिङ्गसङ्ख्योपचारानुपपत्तिः विभक्त्यर्थाभिधाने द्रव्यस्य ये लिङ्गसङ्ख्ये ताभ्याम् विभक्त्यर्थस्य उपचारः अनुपपन्नः .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {45।90} बहुयवम् बहुयवाः बहुयवः बहुयवौ बहुहवाः इति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {46।90} कथम् हि अन्यस्य लिङ्गसङ्ख्याभ्याम् अन्यस्य उपचारः स्यात् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {47।90} सिद्धम् तु यथा गुणवचनेषु .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {48।90} सिद्धम् एतत्. कथम् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {49।90} यथा गुणवचनेषु .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {50।90} गुणवचनेषु उक्तम् : गुणवचनानाम् शब्दानाम् आश्रयतः लिङ्गवचनानि भवन्ति इति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {51।90} तत् यथा शुक्लम् वस्त्रम् शुक्ला शाटी शुक्लः कम्बलः शुक्लौ कम्बलौ शुक्लाः कम्बलाः इति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {52।90} यत् असौ द्रव्यम् श्रितः भवति गुणः तस्य यत् लिङ्गम् वचनम् च तत् गुणस्य अपि भवति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {53।90} एवम् इह अपि यत् असौ द्रव्यम् श्रितः विभक्त्यर्थः तस्य यत् लिङ्गम् वचनम् च तत् समासस्य अपि भविष्यति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {54।90} यदि तर्हि विभक्त्यर्थः अभिधीयते कृत्स्नः पदार्थः कथम् अभिहितः भवति सद्रव्यः सलिङ्गः ससङ्ख्यः च .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {55।90} अर्थग्रहणसामर्थ्यात् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {56।90} इह अनेकम् अन्यपदे इति इयता सिद्धम् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {57।90} कथम् पुनः पदे नाम वृत्तिः स्यात् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {58।90} शब्दः हि एषः .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {59।90} शब्दे असम्भवात् अर्थे कार्यम् विज्ञास्यते .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {60।90} सः अयम् एवम् सिद्धे सति यत् अर्थग्रहणम् करोति तस्य एतत् प्रयोजनम् कृत्स्नः पदार्थः यथा अभिधीयेत सद्रव्यः सलिङ्गः ससङ्ख्यः च इति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {61।90} यदि तर्हि कृत्स्नः पदार्थः अभिधीयते लैङ्गाः साङ्ख्याः च विधयः न सिध्यन्ति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {62।90} उक्तम् वा .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {63।90} किम् उक्तम् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {64।90} लिङ्गेषु तावत् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {65।90} सिद्धम् तु स्त्रियाः प्रातिपदिकविशेषणत्वात् स्वार्थे टाबादयः इति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {66।90} साङ्ख्येषु अपि उक्तम् कर्मादीनाम् अनुक्ताः एकत्वादयः इति कृत्वा साङ्ख्याः भविष्यन्ति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {67।90} प्रथमा तर्हि न प्राप्नोति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {68।90} समयात् भविष्यति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {69।90} यदि सामयिकी न नियोगतः अन्याः कस्मात् न भवन्ति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {70।90} कर्मादीनाम् अभावात् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {71।90} षष्ठी तर्हि प्राप्नोति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {72।90} शेषलक्षणा षष्ठी .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {73।90} अशेषत्वात् न भविष्यति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {74।90} एवम् अपि व्यतिकरः .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {75।90} एकस्मिन् अपि द्विवचनबहुवचने प्राप्नुतः द्वयोः अपि एकवचनबहुवचने बहुषु अपि एकवचनद्विवचने .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {76।90} अर्थतः व्यवस्था भविष्यति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {77।90} अथ वा सङ्ख्या नाम इयम् परप्रधाना .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {78।90} सङ्ख्येअम् अन्या विशेष्यम् .

(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {79।90} यदि च अत्र प्रथमा न स्यात् सङ्ख्येयम् अविशेषितम् स्यात् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {80।90} अथ वा वक्ष्यति एतत् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {81।90} तत्र वचनग्रहणस्य प्रयोजनम् उक्तेषु अपि एकत्वादिषु प्रथमा यथा स्यात् इति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {82।90} एवम् अपि षष्ठी प्राप्नोति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {83।90} किम् कारणम् .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {84।90} व्यभिचरति एव हि अयम् समासः लिङ्गसङ्ख्ये .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {85।90} षष्थ्यर्थम् पुनः न व्यभिचरति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {86।90} अभिहितः सः अर्थः अन्तर्भूतः प्रातिपदिकार्थः सम्पन्नः .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {87।90} तत्र प्रातिपदिकार्थे प्रथमा इति प्रथमा भविष्यति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {88।90} न तर्हि इदानीम् इदम् भवति : चित्रगोः देवदत्तस्य .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {89।90} भवति .
(प्_2,2.24.2) क_इ, 421.17-423.14 रो_इइ,704-710 {90।90} बाह्यम् अर्थम् अपेक्ष्य षष्ठी .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {1।65} परिगणनम् कर्तव्यम् .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {2।65} बहुव्रीहिः समानाधिकरणानाम् .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {3।65} समानाधिकरणानाम् बहुव्रीहिः वक्तव्यः .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {4।65} किम् प्रयोजनम् .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {5।65} व्यधिकरणानाम् मा भूत् इति .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {6।65} पञ्चभिः भुक्तम् अस्य इति .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {7।65} अव्ययानाम् च .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {8।65} अव्ययानाम् बहुव्रीहिः वक्तव्यः .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {9।65} उच्चैर्मुखः नीचैर्मुखः .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {10।65} सप्तम्युपमानपूर्वपदस्य उत्तरपदलोपः च .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {11।65} सप्तमीपूर्वस्य उपमानपूर्वस्य च बहुव्रीहिः वक्तव्यः उत्तरपदस्य च लोपः वक्तव्यः .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {12।65} कण्ठेस्थः कालः अस्य कण्ठेकालः उष्ट्रमुखम् इव मुखम् अस्य उष्ट्रमुखः खरमुखः .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {13।65} समुदायविकारषष्ठ्याः च .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {14।65} समुदायषष्ठ्याः विकारषष्ठ्याः च बहुव्रीहिः वक्तव्यः उत्तरपदस्य च लोपः वक्तव्यः .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {15।65} केशानाम् समाहारः चूडा अस्य केशचूडः सुवर्णस्य विकारः अलङ्कारः अस्य सुवर्णालङ्कारः .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {16।65} प्रादिभ्यः धातुजस्य वा .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {17।65} प्रादिभ्यः धातुजस्य बहुव्रीहिः वक्तव्यः उत्तरपदस्य च वा लोपः वक्तव्यः .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {18।65} प्रपतितपर्णः प्रपर्णः प्रपतितपलाशः प्रपलाशः .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {19।65} नञः अस्त्यर्थानाम् .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {20।65} नञः अस्त्यर्थानाम् बहुव्रीहिः वक्तव्यः उत्तरपदस्य च वा लोपः वक्तव्यः .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {21।65} अविद्यमानपुत्रः अपुत्रः अविद्यमानभार्यः अभार्यः .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {22।65} तत् तर्हि बहु वक्तव्यम् .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {23।65} न वा अनभिधानात् असमानाधिकरणे सञ्ज्ञाभावः .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {24।65} न वा वक्तव्यम् .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {25।65} असमानाधिकरणानाम् बहुव्रीहिः कस्मात् न भवति : पञ्चभिः भुक्तम् अस्य इति .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {26।65} अनभिधानात् .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {27।65} तत् च अवश्यम् अनभिधानम् आश्रयितव्यम् .
(प्_2,2.24.3) क_इ,423.16-425.13 रो_इइ,710-714 {28।65} क्रियमाणे अपि वै परिगणने यत्र अभिधानम् न अस्ति न भवति तत्र बहुव्रीहिः .