व्याकरणमहाभाष्य · भाग 11411160

(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {5।25} इह च पौनःपुन्यम् पौनःपुनिकम् इति अप्रातिपदिकत्वात् तद्धितोत्पत्तिः न स्यात् .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {6।25} यदि तर्हि स्थाने द्विर्वचनम् राजा राजा वाक् वाक् पदस्य इति नलोपादीनि न सिध्यन्ति .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {7।25} इदम् इह सम्प्रधार्यम् .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {8।25} द्विर्वचनम् क्रियताम् नलोपादीनि इति किम् अत्र कर्तव्यम् .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {9।25} परत्वात् नलोपादीनि .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {10।25} पूर्वत्र असिद्धे नलोपादीनि सिद्धासिद्धयोः च न अस्ति सम्प्रधारणा .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {11।25} एवम् तर्हि पूर्वत्र असिद्धीयम् अद्विर्वचने इति वक्ष्यामि .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {12।25} तत् च अवश्यम् वक्तव्यम् .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {13।25} किम् प्रयोजनम् .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {14।25} विभाषिताः प्रयोजयन्ति .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {15।25} द्रोग्धा द्रोग्धा .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {16।25} द्रोढा द्रोढा इति .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {17।25} इह तर्हि बिसम् बिसम् मुसलम् मुसलम् आदेशप्रत्यययोः इति षत्वम् प्राप्नोति .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {18।25} आदेशः यः सकारः प्रतयः यः सकारः इति एवम् एतत् विज्ञायते .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {19।25} इह तर्हि नृभिः नृभिः रषाभ्यान्नोणःसमानपदे इति णत्वम् प्राप्नोति .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {20।25} समानपदे इति उच्यते समानम् एव यत् नित्यम् न च एतत् नित्यम् समानपदम् एव .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {21।25} किम् वक्तव्यम् एतत् .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {22।25} न हि .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {23।25} कथम् अनुच्यमानम् गंस्यते .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {24।25} समानग्रहणसामर्थ्यात् .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {25।25} यदि हि यत् समानम् च असमानम् च तत्र स्यात् समानग्रहणम् अनर्थकं स्यात्
(प्_8,1.1.3) क_इइइ,364.14-21 रो_व्,292-294 {1।14} अथ वा पुनः अस्तु द्विःप्रयोगः द्विर्वचनम् .
(प्_8,1.1.3) क_इइइ,364.14-21 रो_व्,292-294 {2।14} ननु च उक्तम् आम् पचसि पचसि देवदत्ता3 आमः एकान्तरम् आमन्त्रितम् अनन्तिके इति एकान्तरता न प्राप्नोति .
(प्_8,1.1.3) क_इइइ,364.14-21 रो_व्,292-294 {3।14} न एषः दोषः .
(प्_8,1.1.3) क_इइइ,364.14-21 रो_व्,292-294 {4।14} सुप्तिङ्भ्याम् पदम् विशेषयिष्यामः .
(प्_8,1.1.3) क_इइइ,364.14-21 रो_व्,292-294 {5।14} सुप्तिङन्तम्पदम् .
(प्_8,1.1.3) क_इइइ,364.14-21 रो_व्,292-294 {6।14} यस्मात् सुप्तिङ्विधिः तदादि सुप्तिङन्तम् च .
(प्_8,1.1.3) क_इइइ,364.14-21 रो_व्,292-294 {7।14} ननु च एकैकस्मात् एव अत्र सुप्तिङ्विधिः .
(प्_8,1.1.3) क_इइइ,364.14-21 रो_व्,292-294 {8।14} समुदाये या वाक्यपरिसमाप्तिः तया पदसञ्ज्ञा .
(प्_8,1.1.3) क_इइइ,364.14-21 रो_व्,292-294 {9।14} कुतः एतत् .
(प्_8,1.1.3) क_इइइ,364.14-21 रो_व्,292-294 {10।14} शास्त्राहानेः .
(प्_8,1.1.3) क_इइइ,364.14-21 रो_व्,292-294 {11।14} एवम् हि शास्त्रम् अहीनम् भवति .
(प्_8,1.1.3) क_इइइ,364.14-21 रो_व्,292-294 {12।14} यत् अपि उच्यते इह पौनःपुन्यम् पौनःपुनिकम् इति अप्रातिपदिकत्वात् तद्धितोत्पत्तिः न प्राप्नोति इति मा भूत् एवम् .
(प्_8,1.1.3) क_इइइ,364.14-21 रो_व्,292-294 {13।14} समर्थात् इति एवम् भविष्यति .
(प्_8,1.1.3) क_इइइ,364.14-21 रो_व्,292-294 {14।14} अथ वा आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति भवति एवञ्जातीयकेभ्यः तद्धितोत्पत्तिः इति यत् अयम् कस्कादिषु कौतस्कुतशब्दम् पठति
(प्_8,1.4.1) क_इइइ,364.22-26 रो_व्,294-296 {1।9} इह कस्मात् न भवति .
(प्_8,1.4.1) क_इइइ,364.22-26 रो_व्,294-296 {2।9} हिमवान् खाण्डवः पारियात्रः समुद्रः इति .
(प्_8,1.4.1) क_इइइ,364.22-26 रो_व्,294-296 {3।9} नित्ये द्वे भवतः इति प्राप्नोति .
(प्_8,1.4.1) क_इइइ,364.22-26 रो_व्,294-296 {4।9} न एषः दोषः .
(प्_8,1.4.1) क_इइइ,364.22-26 रो_व्,294-296 {5।9} अयम् नित्यशब्दः अस्ति एव कूटस्थेषु अविचालिषु भावेषु वर्तते .

(प्_8,1.4.1) क_इइइ,364.22-26 रो_व्,294-296 {6।9} तत् यथा : नित्या द्यौः नित्या पृथिवी नित्यम् आकाशम् इति .
(प्_8,1.4.1) क_इइइ,364.22-26 रो_व्,294-296 {7।9} अस्ति आभीक्ष्ण्ये वर्तते .
(प्_8,1.4.1) क_इइइ,364.22-26 रो_व्,294-296 {8।9} तत् यथा : नित्यप्रहसितः नित्यप्रजल्पितः इति .
(प्_8,1.4.1) क_इइइ,364.22-26 रो_व्,294-296 {9।9} तत् यः आभीक्ष्ण्ये वर्तते तस्य इदम् ग्रहणम् .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {1।32} अथ किम् इदम् वीप्सा इति .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {2।32} आप्नोतेः अयम् विपूर्वाइ इच्छायाम् अर्थे सन् विधीयते .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {3।32} यदि एवम् चिकीर्षति जिहीर्षति इति अत्र अपि प्राप्नोति .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {4।32} न एषः दोषः .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {5।32} न एवम् विज्ञायते वीप्सायाम् अभिधेयायाम् इति .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {6।32} कथम् तर्हि .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {7।32} कर्तृविशेषणम् एतत् .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {8।32} वीप्सति इति वीप्सः .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {9।32} वीप्सः चेत् कर्ता भवति इति .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {10।32} कः पुनः वीप्सार्थः .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {11।32} अनवयवाभिधानम् वीप्सार्थः .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {12।32} अनवयवेन द्रव्याणाम् अभिधानम् एषः वीप्सार्थः .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {13।32} अनवयवाभिधानम् वीप्सार्थः इति चेत् जात्याख्यायाम् द्विर्वचनप्रसङ्गः .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {14।32} अनवयवाभिधानम् वीप्सार्थः इति चेत् जात्याख्यायाम् द्विर्वचनम् प्राप्नोति .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {15।32} व्रीहिभिः यवैः वा इति .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {16।32} न वा एकार्थत्वात् जातेः . न वा एषः दोषः .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {17।32} किम् कारणम् .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {18।32} एकार्थत्वात् जातेः .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {19।32} एकार्थः हि जातिः .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {20।32} एकम् अर्थम् प्रत्याययिष्यामि इति जातिशब्दः प्रयुज्यते .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {21।32} अनेकार्थाश्रयत्वात् च वीप्सायाः . अनेकार्थाश्रया च पुनः वीप्सा .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {22।32} अनेकम् अर्थम् सम्प्रत्याययिष्यामि इति वीप्सा प्रयुज्यते .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {23।32} एकार्थत्वात् जातेः अनेकार्थाश्रयत्वात् च वीप्सायाः जात्याख्यायाम् द्विर्वचनम् न भविष्यति .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {24।32} निवर्तकत्वाद्वा . अथ वा न अनेन द्विर्वचनम् निर्वर्त्यते .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {25।32} किम् तर्हि अद्विर्वचनम् अनेन निवर्त्यते .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {26।32} यावन्तः ते अर्थाः तावताम् शब्दानाम् प्रयोगः प्राप्नोति .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {27।32} तत्र अनेन निवृत्तिः क्रियते .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {28।32} नित्यवीप्सयोः अर्थयोः द्वे एव शब्दरूपे प्रयोक्तव्ये न अतिबहु प्रयोक्तव्यम् इति .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {29।32} सर्वपदसगतिग्रहणानर्थक्यम् च अर्थाभिधाने द्विर्वचनविधानात् . सर्वग्रहणम् च अनर्थकम् .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {30।32} किम् कारणम् .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {31।32} सर्वस्य एव हि द्विर्वचनेन अर्थः गम्यते न अवयवस्य .
(प्_8,1.4.2) क_इइइ,365.1-21 रो_व्,297-300 {32।32} पदग्रहणम् च अनर्थकम् पदस्य एव हि द्विर्वचनेन अर्थः गम्यते न अगतिकस्य
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {1।27} किम् पुनः इदम् वीप्सायाम् सर्वम् अभिधीयते आहोस्वित् एकम् .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {2।27} कः च अत्र विशेषः .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {3।27} वीप्सायाम् सर्वाभिधाने वचनाप्रसिद्धिः .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {4।27} वीप्सायाम् सर्वाभिधाने वचनम् न सिध्यति .

(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {5।27} ग्रामः ग्रामः .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {6।27} जनपदः जनपदः .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {7।27} बहवः ते अर्थाः तत्र बहुषुबहुवचनम् इति बहुवचनम् प्राप्नोति .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {8।27} अस्तु तर्हि एकम् .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {9।27} एकाभिधाने असर्वद्रव्यगतिः . एकाभिधाने सर्वद्रव्यगतिः न सिध्यति .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {10।27} अस्तु तर्हि सर्वम् .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {11।27} ननु च उक्तम् वीप्सायाम् सर्वाभिधाने वचनाप्रसिद्धिः इति .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {12।27} न वा पदार्थत्वात् . न वा एषः दोषः .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {13।27} किम् कारणम् .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {14।27} पदार्थत्वात् .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {15।27} पदस्य अर्थः वीप्सा .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {16।27} सुबन्तम् च पदम् ङ्याप्प्रातिपदिकात् च एकत्वादिषु अर्थेषु स्वादयः विधीयन्ते न च एतत् प्रातिपदिकम् .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {17।27} यत् तर्हि प्रातिपदिकम् : दृषत् दृषत् समित् समित् इति .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {18।27} एतत् अपि प्रत्ययलक्षणेन सुबन्तम् न प्रातिपदिकम् .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {19।27} अपर आह .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {20।27} न वा पदार्थत्वात् .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {21।27} न वा एषः दोषः .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {22।27} किम् कारणम् .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {23।27} पदार्थत्वात् .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {24।27} पदस्य अर्थः वीप्सा सुबन्तम् च पदम् ङ्याप्प्रातिपदिकात् च एकत्वादिषु अर्थेषु स्वादयः विधीयन्ते न च एतत् प्रातिपदिकम् .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {25।27} यत् तर्हि प्रातिपदिकम् .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {26।27} दृषत् दृषत् समित् समित् इति .
(प्_8,1.4.3) क_इइइ,365.22-366.11 रो_व्,300-302 {27।27} एतत् अपि प्रत्ययलक्षणेन सुबन्तम् न प्रातिपदिकम्
(प्_8,1.4.4) क_इइइ,366.12-366.23 रो_व्,302-304 {1।21} अथ इह कथम् भवितव्यम् .
(प्_8,1.4.4) क_इइइ,366.12-366.23 रो_व्,302-304 {2।21} पचति पचतितराम् तिष्ठति .
(प्_8,1.4.4) क_इइइ,366.12-366.23 रो_व्,302-304 {3।21} आहोस्वित् पचतितराम् पचतितराम् तिष्ठति इति .
(प्_8,1.4.4) क_इइइ,366.12-366.23 रो_व्,302-304 {4।21} पचति पचतितराम् तिष्ठतीति भवितव्यम् .
(प्_8,1.4.4) क_इइइ,366.12-366.23 रो_व्,302-304 {5।21} कथम् .
(प्_8,1.4.4) क_इइइ,366.12-366.23 रो_व्,302-304 {6।21} द्विर्वचनम् क्रियताम् आतिशायिकः इति द्विर्वचनम् भविष्यति विप्रतिषेधेन .
(प्_8,1.4.4) क_इइइ,366.12-366.23 रो_व्,302-304 {7।21} इह अपि तर्हि आतिशायिकात् द्विर्वचनम् स्यात् .
(प्_8,1.4.4) क_इइइ,366.12-366.23 रो_व्,302-304 {8।21} आद्यतरम् आद्यतरम् आनय इति .
(प्_8,1.4.4) क_इइइ,366.12-366.23 रो_व्,302-304 {9।21} अस्ति अत्र विशेषः .
(प्_8,1.4.4) क_इइइ,366.12-366.23 रो_व्,302-304 {10।21} अन्तरङ्गः आतिशायिकः .
(प्_8,1.4.4) क_इइइ,366.12-366.23 रो_व्,302-304 {11।21} का अन्तरङ्गता .
(प्_8,1.4.4) क_इइइ,366.12-366.23 रो_व्,302-304 {12।21} ङ्याप्प्रातिपदिकात् आतिशायिकः पदस्य द्विर्वचनम् .
(प्_8,1.4.4) क_इइइ,366.12-366.23 रो_व्,302-304 {13।21} आतिशायिकः अपि न अन्तरङ्गः .
(प्_8,1.4.4) क_इइइ,366.12-366.23 रो_व्,302-304 {14।21} कथम् .
(प्_8,1.4.4) क_इइइ,366.12-366.23 रो_व्,302-304 {15।21} समर्थात् तद्धितः असौ उत्पद्यते सामर्थ्यम् च सुबन्तेन .
(प्_8,1.4.4) क_इइइ,366.12-366.23 रो_व्,302-304 {16।21} अथ वा स्पर्धायाम् आतिशायिकः विधीयते न च अन्तरेण प्रतियोगिनम् स्पर्धा गम्यते .
(प्_8,1.4.4) क_इइइ,366.12-366.23 रो_व्,302-304 {17।21} एवम् तर्हि इह द्वौ अर्थौ वक्तव्यौ नित्यवीप्से च अतिशयः च न च एकस्य प्रयोक्तुः अनेकम् अर्थम् युगपत् वक्तुम् सम्भवः अस्ति .

(प्_8,1.4.4) क_इइइ,366.12-366.23 रो_व्,302-304 {18।21} तत् एतत् प्रयोक्तरि अधीनम् भवति .
(प्_8,1.4.4) क_इइइ,366.12-366.23 रो_व्,302-304 {19।21} एतस्मिन् च प्रयोक्तरि अधीने क्व चित् का चित् प्रसृततरा गतिः भवति .
(प्_8,1.4.4) क_इइइ,366.12-366.23 रो_व्,302-304 {20।21} इह तावत् पचति पचतितराम् तिष्ठति इति एषा प्रसृततरा गतिः यत् नित्यम् उक्त्वा अतिशयः उच्यते .
(प्_8,1.4.4) क_इइइ,366.12-366.23 रो_व्,302-304 {21।21} इह इदानीम् आद्यतरम् आद्यतरम् आनय इति एषा प्रसृततरा गतिः यत् अतिशयम् उक्त्वा वीप्साद्विर्वचनम् उच्यते
(प्_8,1.5) क_इइइ,366.24-367.5 रो_व्,304-305 {1।12} परेः असमासे .
(प्_8,1.5) क_इइइ,366.24-367.5 रो_व्,304-305 {2।12} परेः असमासे इति वक्तव्यम् .
(प्_8,1.5) क_इइइ,366.24-367.5 रो_व्,304-305 {3।12} इह मा भूत् .
(प्_8,1.5) क_इइइ,366.24-367.5 रो_व्,304-305 {4।12} परित्रिगर्तम् वृष्टः देवः .
(प्_8,1.5) क_इइइ,366.24-367.5 रो_व्,304-305 {5।12} तत् तर्हि वक्तव्यम् .
(प्_8,1.5) क_इइइ,366.24-367.5 रो_व्,304-305 {6।12} न वक्तव्यम् .
(प्_8,1.5) क_इइइ,366.24-367.5 रो_व्,304-305 {7।12} परेः वर्जने इति उच्यते न च अत्र परिः वर्जने वर्तते .
(प्_8,1.5) क_इइइ,366.24-367.5 रो_व्,304-305 {8।12} कः तर्हि .
(प्_8,1.5) क_इइइ,366.24-367.5 रो_व्,304-305 {9।12} समासः .
(प्_8,1.5) क_इइइ,366.24-367.5 रो_व्,304-305 {10।12} परेर्वर्जने वावचनम् . परेर्वर्वने वा इति वक्तव्यम् .
(प्_8,1.5) क_इइइ,366.24-367.5 रो_व्,304-305 {11।12} परि त्रिगर्तेभ्यः वृष्टः देवः .
(प्_8,1.5) क_इइइ,366.24-367.5 रो_व्,304-305 {12।12} परि परि त्रिगर्तेभ्यः वृष्टः देवः
(प्_8,1.8) क_इइइ,367.6-13 रो_व्,305-306 {1।11} असूयाकुत्सनयोः कोपभर्त्सनयोः च एकार्थत्वात् पृथक्त्वनिर्देशानर्थक्यम् .
(प्_8,1.8) क_इइइ,367.6-13 रो_व्,305-306 {2।11} असूया कुत्सनम् इति एकः अर्थः .
(प्_8,1.8) क_इइइ,367.6-13 रो_व्,305-306 {3।11} कोपः भर्त्सनम् इति एकः अर्थः .
(प्_8,1.8) क_इइइ,367.6-13 रो_व्,305-306 {4।11} असूयाकुत्सनयोः कोपभर्त्सनयोः च एकार्थत्वात् पृथक्त्वनिर्देशः अनर्थकः .
(प्_8,1.8) क_इइइ,367.6-13 रो_व्,305-306 {5।11} न हि अनसूयन् कुत्सयति न च अपि अकुपितः भर्त्सयते .
(प्_8,1.8) क_इइइ,367.6-13 रो_व्,305-306 {6।11} ननु च भोः अकुपिताः अपि दृश्यन्ते दारकान् भर्त्सयमानाः .
(प्_8,1.8) क_इइइ,367.6-13 रो_व्,305-306 {7।11} अन्ततः ते ताम् शरीराकृतिम् कुर्वन्ति या कुपितस्य भवति .
(प्_8,1.8) क_इइइ,367.6-13 रो_व्,305-306 {8।11} एवम् तर्हि आह .
(प्_8,1.8) क_इइइ,367.6-13 रो_व्,305-306 {9।11} सामृतैः पाणिभिः घ्नन्ति गुरवः न विषोकितैः .
(प्_8,1.8) क_इइइ,367.6-13 रो_व्,305-306 {10।11} लाडनाश्रयिणः दोषाः ताडनाश्रयिणः गुणाः .
(प्_8,1.8) क_इइइ,367.6-13 रो_व्,305-306 {11।11} एकम् बहुव्रीहिवत्
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.14-22 रो_व्,306-307 {1।11} इह कस्मात् बहुव्रीहिवद्भावः न भवति .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.14-22 रो_व्,306-307 {2।11} एकः इति .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.14-22 रो_व्,306-307 {3।11} एकस्य द्विर्वचनसम्बन्धेन बहुव्रीहिवद्भावः उच्यते न च अत्र द्विर्वचनम् पश्यामः .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.14-22 रो_व्,306-307 {4।11} एकस्य द्विर्वचनसम्बन्धेन इति चेत् अर्थनिर्देशः .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.14-22 रो_व्,306-307 {5।11} एकस्य द्विर्वचनसम्बन्धेन इति चेत् अर्थनिर्देशः कर्तव्यः .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.14-22 रो_व्,306-307 {6।11} द्विर्वचनम् अपि हि अत्र कस्मात् न भवति .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.14-22 रो_व्,306-307 {7।11} तस्मात् वाच्यम् अस्मिन् अर्थे द्वे भवतः बहुव्रीहिवत् च इति .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.14-22 रो_व्,306-307 {8।11} न वा वीप्साधिकारात् . न वा वक्तव्यम् .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.14-22 रो_व्,306-307 {9।11} किम् कारणम् .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.14-22 रो_व्,306-307 {10।11} वीप्साधिकारात् .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.14-22 रो_व्,306-307 {11।11} नित्यवीप्सयोः इति वर्तते
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.22-368.11 रो_व्,307-309 {1।22} अथ बहुव्रीहिवत्त्वे किम् प्रयोजनम् .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.22-368.11 रो_व्,307-309 {2।22} बहुव्रीहिवत्त्वे प्रयोजनम् सुब्लोपपुंवद्भावौ .

(प्_8,1.9) क_इइइ,367.22-368.11 रो_व्,307-309 {3।22} सुब्लोपः .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.22-368.11 रो_व्,307-309 {4।22} एकैकम् .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.22-368.11 रो_व्,307-309 {5।22} पुंवद्भावः .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.22-368.11 रो_व्,307-309 {6।22} गतगता .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.22-368.11 रो_व्,307-309 {7।22} यदि एवम् सर्वनामस्वरसमासान्तेषु दोषः . सर्वनामस्वरसमासान्तेषु दोषः भवति .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.22-368.11 रो_व्,307-309 {8।22} सर्वनामविधौ दोषः भवति .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.22-368.11 रो_व्,307-309 {9।22} एकैकस्मै .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.22-368.11 रो_व्,307-309 {10।22} नबहुव्रीहौ इति प्रतिषेधः प्राप्नोति .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.22-368.11 रो_व्,307-309 {11।22} सर्वनाम .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.22-368.11 रो_व्,307-309 {12।22} स्वर .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.22-368.11 रो_व्,307-309 {13।22} नन सुसु .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.22-368.11 रो_व्,307-309 {14।22} नञ्सुभ्याम् इति एषः स्वरः प्राप्नोति .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.22-368.11 रो_व्,307-309 {15।22} स्वर .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.22-368.11 रो_व्,307-309 {16।22} समासान्त .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.22-368.11 रो_व्,307-309 {17।22} ऋगृक् पूःपूः .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.22-368.11 रो_व्,307-309 {18।22} ऋक्पूरब्धूःपथामानक्षे इति समासान्तः प्राप्नोति .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.22-368.11 रो_व्,307-309 {19।22} सर्वनामविधौ तावत् न दोषः .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.22-368.11 रो_व्,307-309 {20।22} उक्तम् तत्र बहुव्रीहिग्रहणस्य प्रयोजनम् बहुव्रीहिः एव यः बुहुव्रीहिः तत्र प्रतिषेधः यथा स्यात् बहुव्रीहिवद्भावेन यः बहुव्रीहिः तत्र मा भूत् इति .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.22-368.11 रो_व्,307-309 {21।22} स्वरसमासान्तयोः अपि प्रकृतम् समासग्रहणम् अनुवर्तते तेन एव बहुव्रीहिम् विशेषयिष्यामः .
(प्_8,1.9) क_इइइ,367.22-368.11 रो_व्,307-309 {22।22} समासः यः बहुव्रीहिः इति
(प्_8,1.11) क_इइइ,368.12-368.15 रो_व्,310 {1।8} कर्मधारयवत्त्वे कानि प्रयोजनानि .
(प्_8,1.11) क_इइइ,368.12-368.15 रो_व्,310 {2।8} कर्मधारयवत्त्वे प्रयोजनम् सुब्लोपपुंवद्भावान्तोदात्तत्वानि .
(प्_8,1.11) क_इइइ,368.12-368.15 रो_व्,310 {3।8} सुब्लोपः .
(प्_8,1.11) क_इइइ,368.12-368.15 रो_व्,310 {4।8} पटुपटुः .
(प्_8,1.11) क_इइइ,368.12-368.15 रो_व्,310 {5।8} पुंवद्भावः .
(प्_8,1.11) क_इइइ,368.12-368.15 रो_व्,310 {6।8} पटुपट्वी .
(प्_8,1.11) क_इइइ,368.12-368.15 रो_व्,310 {7।8} अन्तोदात्तत्वम् .
(प्_8,1.11) क_इइइ,368.12-368.15 रो_व्,310 {8।8} पटुपटुः
(प्_8,1.12.1) क_इइइ,368.16-369.8 रो_व्,310-312 {1।18} गुणवचनस्य इति किमर्थम् .
(प्_8,1.12.1) क_इइइ,368.16-369.8 रो_व्,310-312 {2।18} अग्निः माणवकः .
(प्_8,1.12.1) क_इइइ,368.16-369.8 रो_व्,310-312 {3।18} गौः वाहीकः .
(प्_8,1.12.1) क_इइइ,368.16-369.8 रो_व्,310-312 {4।18} प्रकारे सर्वेषाम् गुणवचनत्वात् सर्वप्रसङ्गः .
(प्_8,1.12.1) क_इइइ,368.16-369.8 रो_व्,310-312 {5।18} सर्वे हि शब्दाः प्रकारे वर्तमानाः गुणवचनाः सम्पद्यन्ते तेन इह अपि प्राप्नोति .
(प्_8,1.12.1) क_इइइ,368.16-369.8 रो_व्,310-312 {6।18} अग्निः माणवकः .
(प्_8,1.12.1) क_इइइ,368.16-369.8 रो_व्,310-312 {7।18} गौः वाहीकः इति .
(प्_8,1.12.1) क_इइइ,368.16-369.8 रो_व्,310-312 {8।18} सिद्धम् तु प्रकृत्यर्थविशेषणत्वात् . सिद्धम् एतत् .
(प्_8,1.12.1) क_इइइ,368.16-369.8 रो_व्,310-312 {9।18} कथम् .
(प्_8,1.12.1) क_इइइ,368.16-369.8 रो_व्,310-312 {10।18} प्रकृत्यर्थविशेषणत्वात् .
(प्_8,1.12.1) क_इइइ,368.16-369.8 रो_व्,310-312 {11।18} प्रकृत्यर्थः विशेष्यते .
(प्_8,1.12.1) क_इइइ,368.16-369.8 रो_व्,310-312 {12।18} न एवम् विज्ञायते प्रकारे गुणवचनस्य इति .

(प्_8,1.12.1) क_इइइ,368.16-369.8 रो_व्,310-312 {13।18} कथम् तर्हि .
(प्_8,1.12.1) क_इइइ,368.16-369.8 रो_व्,310-312 {14।18} गुणवचनस्य शब्दस्य द्वे भवतः प्रकारे वर्तमानस्य इति .
(प्_8,1.12.1) क_इइइ,368.16-369.8 रो_व्,310-312 {15।18} अथ वा प्रकारे गुणवचनस्य इति उच्यते सर्वः च शब्दः प्रकारे वर्तमानः गुणवचनः सम्पद्यते तत्र प्रकर्षगतिः विज्ञास्यते : साधीयः यः गुणवचनः इति .
(प्_8,1.12.1) क_इइइ,368.16-369.8 रो_व्,310-312 {16।18} कः च साधीयः .
(प्_8,1.12.1) क_इइइ,368.16-369.8 रो_व्,310-312 {17।18} यः प्रकारे च प्राक् च प्रकारात् .
(प्_8,1.12.1) क_इइइ,368.16-369.8 रो_व्,310-312 {18।18} अथ वा प्रकारे गुणवचनस्य इति उच्यते सर्वः च शब्दः प्रकारे वर्तमानः गुणवचनः सम्पद्यते ते एवम् विज्ञास्यामः प्राक् प्रकारात् यः गुणवचनः इति
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {1।45} [आनुपूर्व्ये .] आनुपूर्व्ये द्वे भवतः इति वक्तव्यम् .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {2।45} मूले मूले स्थूलाः .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {3।45} अग्रे अग्रे सूक्ष्माः .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {4।45} स्वार्थे अवधार्यमाणे अनेकस्मिन् . स्वार्थे अवधार्यमाणे अनेकस्मिन् द्वे भवतः इति वक्तव्यम् .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {5।45} अस्मात् कार्षापणात् इह भवद्भ्याम् माषम् माषम् देहि .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {6।45} अवधार्यमाणे इति किमर्थम् .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {7।45} अस्मात् कार्षापणात् इह भवद्भ्याम् माषम् देहि द्वौ देहि त्रीन् देहि .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {8।45} अनेकस्मिन् इति किमर्थम् .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {9।45} अस्मात् कार्षापणात् इह भवद्भ्याम् माषम् देहि .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {10।45} माषम् एव देहि .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {11।45} किम् पुनः कारणम् न सिध्यति .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {12।45} अनवयवाभिधानम् वीप्सार्थः इति उच्यते अवयवाभिधानम् च अत्र गम्यते .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {13।45} आतः च अवयवाभिधानम् यः हि उच्यते अस्मात् कार्षापणात् इह भवद्भ्याम् माषम् माषम् देहि इति माषम् माषम् असौ दत्त्वा शेषम् पृच्छति किम् अनेन क्रियताम् इति. यः पुनः उच्यते इमम् कार्षापणम् इह भवद्भ्याम् माषम् माषम् देहि इति माषम् माषम् असौ दत्त्वा तूष्णीम् आस्ते .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {14।45} [चापले . ] चापले द्वे भवतः इति वक्तव्यम् .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {15।45} अहिः अहिः बुध्यस्व बुध्यस्व .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {16।45} न च अवश्यम् द्वे एव .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {17।45} यावद्भिः शब्दैः सः अर्थः गम्यते तावन्तः प्रयोकव्याः .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {18।45} अहिः अहिः अहिः बुध्यस्व बुध्यस्व बुध्यस्व इति . क्रियासमभिहारे . क्रियासमभिहारे द्वे भवतः इति वक्तव्यम् .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {19।45} सः भवान् लुनीहि लुनीहि इति एव अयम् लुनाति .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {20।45} [आभीक्ष्ण्ये . ] आभीक्ष्ण्ये द्वे भवतः इति वक्तव्यम् .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {21।45} भुक्त्वा भुक्त्वा व्रजति .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {22।45} भोजम् भोजम् व्रजति .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {23।45} डाचि च . डाचि च द्वे भवतः इति वक्तव्यम् .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {24।45} पटपटायति मटमटायति .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {25।45} पूर्वप्रथमयोः अर्थातिशयविवक्षायाम् . पूर्वप्रथमयोः अर्थातिशयविवक्षायाम् द्वे भवतः इति वक्तव्यम् .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {26।45} पूर्वम् पूर्वम् पुष्प्यन्ति .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {27।45} प्रथमम् प्रथमम् पच्यन्ते .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {28।45} डतरडतमयोः समसम्प्रधारणायाम् स्त्रीनिगदे भावे . डतरडतमयोः समसम्प्रधारणायाम् स्त्रीनिगदे भावे द्वे भवतः इति वक्तव्यम् .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {29।45} उभौ इमौ आढ्यौ कतरा कतरा अनयोः आढ्यता .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {30।45} सर्वे इमे आढ्याः कतमा कतमा एषाम् इति .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {31।45} कर्मव्यतिहारे सर्वनाम्नः समासवत् च बहुलम् यदा न समासवत् प्रथमैकवचनम् तदा पूर्वपदस्य . कर्मव्यतिहारे सर्वनाम्नः द्वे भवतः इति वक्तव्यम् समासवत् च बहुलम् .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {32।45} यदा न समासवत् प्रथमैकवचनम् भवति तदा पूर्वपदस्य .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {33।45} अन्योऽन्यम् इमे ब्राह्मणाः भोजयन्ति .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {34।45} अन्योऽन्यस्य भोजयन्ति .

(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {35।45} इतरेतरम् भोजयन्ति .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {36।45} इतरेतरस्य भोजयन्ति .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {37।45} स्त्रीनपुंसकयोः उत्तरपदस्य वा अम्भावः . स्त्रीनपुंसकयोः उत्तरपदस्य वा अम्भावः वक्तव्यः .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {38।45} अन्योऽन्यम् इमे ब्राह्मण्यौ भोजयतः .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {39।45} अन्योऽन्याम् भोजयतः .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {40।45} इतरेतरम् भोजयतः .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {41।45} इतरेतराम् भोजयतः .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {42।45} अन्योऽन्यम् इमे ब्राह्मणकुले भोजयतः .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {43।45} अन्योऽन्याम् भोजयतः .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {44।45} इतरेतरम् भोजयतः .
(प्_8,1.12.2) क_इइइ,369.9-10-370.19 रो_व्,312-318 {45।45} इतरेतराम् भोजयतः
(प्_8,1.15) क_इइइ,370.20-371.2 रो_व्,319 {1।8} अत्यन्तसहचरिते लोकविज्ञाते द्वन्द्वम् इति उपसङ्ख्यानम् .
(प्_8,1.15) क_इइइ,370.20-371.2 रो_व्,319 {2।8} अत्यन्तसहचरिते लोकविज्ञाते द्वन्द्वम् इति उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् .
(प्_8,1.15) क_इइइ,370.20-371.2 रो_व्,319 {3।8} द्वन्द्वम् स्कन्दविशाखौ .
(प्_8,1.15) क_इइइ,370.20-371.2 रो_व्,319 {4।8} द्वन्द्वम् नारदपर्वतौ .
(प्_8,1.15) क_इइइ,370.20-371.2 रो_व्,319 {5।8} अत्यन्तसहचरिते इति किमर्थम् .
(प्_8,1.15) क_इइइ,370.20-371.2 रो_व्,319 {6।8} द्वौ युधिष्ठिरार्जुनौ .
(प्_8,1.15) क_इइइ,370.20-371.2 रो_व्,319 {7।8} लोकविज्ञाते इति किमर्थम् .
(प्_8,1.15) क_इइइ,370.20-371.2 रो_व्,319 {8।8} द्वौ देवदत्तयज्ञदत्तौ
(प्_8,1.15) क_इइइ,371.2-7 रो_व्,319 {1।5} अथ द्वन्द्वम् इति किम् निपात्यते .
(प्_8,1.15) क_इइइ,371.2-7 रो_व्,319 {2।5} द्वन्द्वम् इति पूर्वपदस्य च अम्भावः उत्तरपदस्य च अत्वम् नपुंसकत्वम् च .
(प्_8,1.15) क_इइइ,371.2-7 रो_व्,319 {3।5} पूर्वपदस्य च अम्भावः निपात्यते उत्तरपदस्य च अत्वम् नपुंसकत्वम् च .
(प्_8,1.15) क_इइइ,371.2-7 रो_व्,319 {4।5} उक्तम् वा . किम् उक्तम् .
(प्_8,1.15) क_इइइ,371.2-7 रो_व्,319 {5।5} लिङ्गम् अशिष्यम् लोकाश्रयत्वात् लिङ्गस्य इति तत्र नपुंसकत्वम् अनिपात्यम्
(प्_8,1.16-17) क_इइइ,371.8-372.7 रो_व्,320-322 {1।21} आ कुतः पदाधिकारः .
(प्_8,1.16-17) क_इइइ,371.8-372.7 रो_व्,320-322 {2।21} पदाधिकारः प्राक् अपदान्ताधिकारात् .
(प्_8,1.16-17) क_इइइ,371.8-372.7 रो_व्,320-322 {3।21} अपदान्तस्यमूर्धन्यः इति अतः प्राक् पदाधिकारः .
(प्_8,1.16-17) क_इइइ,371.8-372.7 रो_व्,320-322 {4।21} अथ पदात् इति अधिकारः आ कुतः .
(प्_8,1.16-17) क_इइइ,371.8-372.7 रो_व्,320-322 {5।21} पदात् प्राक् सुपि कुत्सनात् . पदात् इति अधिकारः प्राक् सुपि कुत्सनात् .
(प्_8,1.16-17) क_इइइ,371.8-372.7 रो_व्,320-322 {6।21} कुत्सने च सुप्य् अगोत्रादौ इति अतः प्राक् .
(प्_8,1.16-17) क_इइइ,371.8-372.7 रो_व्,320-322 {7।21} यणेकादेशस्वरः तु ऊर्ध्वम् पदाधिकारात् . यणेकादेशस्वरः तु ऊर्ध्वम् पदाधिकारात् कर्तव्यः .
(प्_8,1.16-17) क_इइइ,371.8-372.7 रो_व्,320-322 {8।21} इह वचने हि अपदान्तस्य अप्राप्तिः . इह हि क्रियमाणे अपदान्तस्य अप्राप्तिः स्यात् .
(प्_8,1.16-17) क_इइइ,371.8-372.7 रो_व्,320-322 {9।21} उदात्तस्वरितयोर् यणःस्वरितः अनुदात्तस्य इति इह एव स्यात् कुमार्यौ किशोर्यौ इह न स्यात् कुमार्यः किशोर्यः .
(प्_8,1.16-17) क_इइइ,371.8-372.7 रो_व्,320-322 {10।21} एकादेशे उदात्तेनोदात्तः इह एव स्यात् वृक्षौ प्लक्षौ इह न स्यात् वृक्षाः प्लक्षाः .
(प्_8,1.16-17) क_इइइ,371.8-372.7 रो_व्,320-322 {11।21} न वा पदाधिकारस्य विशेषणत्वात् . न वा ऊर्ध्वम् पदाधिकारात् कर्तव्यः यणेकादेशस्वरः .
(प्_8,1.16-17) क_इइइ,371.8-372.7 रो_व्,320-322 {12।21} किम् कारणम् .
(प्_8,1.16-17) क_इइइ,371.8-372.7 रो_व्,320-322 {13।21} पदाधिकारस्य विशेषणत्वात् .
(प्_8,1.16-17) क_इइइ,371.8-372.7 रो_व्,320-322 {14।21} पदस्य इति न एषा स्थानषष्ठी .
(प्_8,1.16-17) क_इइइ,371.8-372.7 रो_व्,320-322 {15।21} का तर्हि .
(प्_8,1.16-17) क_इइइ,371.8-372.7 रो_व्,320-322 {16।21} विशेषणषष्ठी .

(प्_8,1.16-17) क_इइइ,371.8-372.7 रो_व्,320-322 {17।21} किम् वक्तव्यम् एतत् .
(प्_8,1.16-17) क_इइइ,371.8-372.7 रो_व्,320-322 {18।21} न हि .
(प्_8,1.16-17) क_इइइ,371.8-372.7 रो_व्,320-322 {19।21} कथम् अनुच्यमानम् गंस्यते .
(प्_8,1.16-17) क_इइइ,371.8-372.7 रो_व्,320-322 {20।21} प्रत्याख्यायते स्थनषष्ठी .
(प्_8,1.16-17) क_इइइ,371.8-372.7 रो_व्,320-322 {21।21} अन्तग्रहणात् वा नलोपे . अथ वा यत् अयम् नलोपःप्रातिपदिकान्तस्य इति अन्तग्रहणम् करोति तत् ज्ञापयति आचार्यः विशेषणषष्ठी एषा न स्थानषष्ठी इति
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {1।34} सर्ववचनम् किमर्थम् .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {2।34} सर्ववचनम् अनादेः अनुदात्तार्थम् .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {3।34} सर्वग्रहणम् क्रियते अनादेः अपि अनुदात्तत्वम् यथा स्यात् इति .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {4।34} तिङतिङः इह एव स्यात् देवदत्तः : पचति इति इह न स्यात् : देवदत्तः करोति इति .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {5।34} सर्ववचनम् अनादेः अनुदात्तार्थम् इति चेत् लुटि प्रतिषेधात् सिद्धम् .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {6।34} सर्ववचनम् अनादेः अनुदात्तार्थम् इति चेत् तत् न .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {7।34} किम् कारणम् .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {8।34} लुटि प्रतिषेधात् सिद्धम् .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {9।34} यत् अयम् लुटि प्रतिषेधम् शास्ति नलुट् इति तत् ज्ञापयति आचार्यः अनादेः अपि अनुदात्तत्वम् भवति इति .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {10।34} कथम् कृत्वा ज्ञापकम् .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {11।34} न हि लुडन्तम् आद्युदात्तम् अस्ति .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {12।34} अलोऽन्त्यविधिप्रसङ्गः तु . अलः अन्त्यस्य विधयः भवन्ति इति अन्त्यस्य विधिः प्राप्नोति .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {13।34} यत्र हि आदिविधिः न अस्ति अलोऽन्त्यविधिना तत्र भवितव्यम् .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {14।34} तत्र कः दोषः .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {15।34} तिङतिङः इति इह एव स्यात् देवदत्तयज्ञदत्तौ कुरुतः इह न स्यात् देवदत्तः करोति इति .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {16।34} लृटि प्रतिषेधात् सिद्धम् . यत् अयम् लृटि प्रतिषेधम् शास्ति तत् ज्ञापयति आचार्यः अनन्त्यस्य अपि अनुदात्तत्वम् भवति इति .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {17।34} कथम् कृत्वा ज्ञापकम् .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {18।34} न हि लृडन्तम् अन्तोदात्तम् अस्ति .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {19।34} ननु च इदम् अस्ति भोक्ष्ये इति .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {20।34} उक्तम् वा . किम् उक्तम् .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {21।34} न वा पदाधिकारस्य विशेषणत्वात् इति .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {22।34} इदम् तर्हि प्रयोजनम् युष्मदस्मदोःषष्ठीचतुर्थीद्वितीयास्थयोर्वाम्नावौ इति वाम्नौ आदयः सविभक्तिकस्य यथा स्युः इति .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {23।34} एतत् अपि न अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {24।34} पदस्य इति हि वर्तते विभक्त्यन्तम् च पदम् तत्र अन्तरेण सर्वग्रहणम् सविभक्तिकस्य भविष्यति .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {25।34} भवेत् सिद्धम् यत्र विभक्त्यन्तम् पदम् यत्र तु खलु विभक्तौ पदम् तत्र न सिध्यति .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {26।34} ग्रामः वाम् दीयते .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {27।34} ग्रामः नौ दीयते .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {28।34} जनपदः वाम् दीयते .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {29।34} जनपदः नौ दीयते .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {30।34} ननु च स्थग्रहणम् क्रियते तेन सविभक्तिकस्य एव भविष्यति .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {31।34} अस्ती अन्यत् स्थग्रहणस्य प्रयओजनम् .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {32।34} किम् .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {33।34} श्रूयमाणविभकिविशेषणम् यथा विज्ञायेत .
(प्_8,1.18.1) क_इइइ,372.8-373.9 रो_व्,322-324 {34।34} यत्र विभक्तिः श्रूयते तत्र यथा स्यात् इह मा भूत् इति युष्मत्पुत्रः ददाति इति अस्मत्पुत्रः ददाति इति
(प्_8,1.18.2) क_इइइ,373.10-19 रो_व्,324-325 {1।12} समानवाक्ये निघातयुष्मदस्मदादेशाः .

(प्_8,1.18.2) क_इइइ,373.10-19 रो_व्,324-325 {2।12} समानवाक्ये इति प्रकृत्य निघातयुष्मदस्मदादेशाः वक्तव्याः .
(प्_8,1.18.2) क_इइइ,373.10-19 रो_व्,324-325 {3।12} किम् प्रयोजनम् .
(प्_8,1.18.2) क_इइइ,373.10-19 रो_व्,324-325 {4।12} नानावाक्ये मा भूवन् इति .
(प्_8,1.18.2) क_इइइ,373.10-19 रो_व्,324-325 {5।12} अयम् दण्डः हर अनेन .
(प्_8,1.18.2) क_इइइ,373.10-19 रो_व्,324-325 {6।12} ओदनम् पच तव भविष्यति मम भविष्यति .
(प्_8,1.18.2) क_इइइ,373.10-19 रो_व्,324-325 {7।12} पश्यार्थैः च प्रतिषेधः . पश्यार्थैः च प्रतिषेधः समानवाक्ये इति प्रकृत्य वक्तव्यः .
(प्_8,1.18.2) क_इइइ,373.10-19 रो_व्,324-325 {8।12} इतरथा हि यत्र एव पश्यार्थानाम् युष्मदस्मदी साधनम् तत्र प्रतिषेधः स्यात् .
(प्_8,1.18.2) क_इइइ,373.10-19 रो_व्,324-325 {9।12} ग्रामः त्वाम् सम्प्रेक्ष्य सन्दृश्य समीक्ष्य गतः .
(प्_8,1.18.2) क_इइइ,373.10-19 रो_व्,324-325 {10।12} ग्रामः माम् सम्प्रेक्ष्य सन्दृश्य समीक्ष्य गतः. इह न स्यात् .
(प्_8,1.18.2) क_इइइ,373.10-19 रो_व्,324-325 {11।12} ग्रामः तव स्वम् सम्प्रेक्ष्य सन्दृश्य समीक्ष्य गतः .
(प्_8,1.18.2) क_इइइ,373.10-19 रो_व्,324-325 {12।12} ग्रामः मम स्वम् सम्प्रेक्ष्य सन्दृश्य समीक्ष्य गतः
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {1।26} युष्मदस्मदोः अन्यतरस्याम् अनन्वादेशे .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {2।26} युष्मदस्मदोः अन्यतरस्याम् अनन्वादेशे इति वक्तव्यम् .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {3।26} ग्रामे कम्बलः ते स्वम् .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {4।26} ग्रामे कम्बलः तव स्वम् .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {5।26} ग्रामे कम्बलः मे स्वम् .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {6।26} ग्रामे कम्बलः मम स्वम् .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {7।26} अनन्वादेशे इति किमर्थम् .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {8।26} अथो ग्रामे कम्बलः ते स्वम् .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {9।26} अथो ग्रामे कम्बलः मे स्वम् .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {10।26} अपरः आह : सर्वे एव वाम्नावादयः अनन्वादेशे विभाषा वक्तव्याः .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {11।26} कम्बलः ते स्वम् .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {12।26} कम्बलः तव स्वम् .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {13।26} कम्बलः मे स्वम् .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {14।26} कम्बलः मम स्वम् .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {15।26} अनन्वादेशे इति किमर्थम् .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {16।26} अथो कम्बलः ते स्वम् .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {17।26} अथो कम्बलः मे स्वम् .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {18।26} न तर्हि इदानीम् इदम् वक्तव्यम् सपूर्वायाः प्रथमायाः विभाषा इति .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {19।26} वक्तव्यम् च .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {20।26} किम् प्रयोजनम् .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {21।26} अन्वादेशार्थम् .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {22।26} अन्वादेशे विभाषा यथा स्यात् .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {23।26} अथो ग्रामे कम्बलः ते स्वम् .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {24।26} अथो ग्रामे कम्बलः तव स्वम् .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {25।26} अथो ग्रामे कम्बलः मे स्वम् .
(प्_8,1.26) क_इइइ,373.20-374.6 रो_व्,326 {26।26} अथो ग्रामे कम्बलः मम स्वम्
(प्_8,1.27) क_इइइ,374.7-20 रो_व्,327 {1।11} किम् इदम् तिङः गोत्रादिषु कुत्सनाभीक्ष्ण्यग्रहणम् पाठविशेषणम् .
(प्_8,1.27) क_इइइ,374.7-20 रो_व्,327 {2।11} कुत्सनाभीक्ष्ण्ययोः अर्थयोः गोत्रादीनि भवन्ति तिङः पराणि अनुदात्तानि इति .
(प्_8,1.27) क_इइइ,374.7-20 रो_व्,327 {3।11} आहोस्वित् अनुदात्तविशेषणम् .

(प्_8,1.27) क_इइइ,374.7-20 रो_व्,327 {4।11} तिङः पराणि गोत्रादीनि कुत्सनाभीक्ष्ण्ययोः अर्थयोः अनुदात्तानि भवन्ति इति .
(प्_8,1.27) क_इइइ,374.7-20 रो_व्,327 {5।11} तिङः गोत्रादिषु कुत्सनाभीक्ष्ण्यग्रहणम् पाठविशेषणम् .
(प्_8,1.27) क_इइइ,374.7-20 रो_व्,327 {6।11} तिङः गोत्रादिषु कुत्सनाभीक्ष्ण्यग्रहणम् क्रियते पाठविशेषणम् .
(प्_8,1.27) क_इइइ,374.7-20 रो_व्,327 {7।11} पाठः विशेष्यते .
(प्_8,1.27) क_इइइ,374.7-20 रो_व्,327 {8।11} अनुदात्तविशेषणे हि अन्यत्र गोत्रादिग्रहणे कुत्सनाभीक्ष्ण्यग्रहणम् . अनुदात्तविशेषणे हि सति अन्यत्र गोत्रादिग्रहणे कुत्सनाभीक्ष्ण्यग्रहणम् कर्तव्यम् स्यात् .
(प्_8,1.27) क_इइइ,374.7-20 रो_व्,327 {9।11} चनचिदिवगोत्रादितद्धिताम्रेडितेष्वगतेः इति कुत्सनाभीक्ष्ण्ययोः इति वक्तव्यम् स्यात् .
(प्_8,1.27) क_इइइ,374.7-20 रो_व्,327 {10।11} अनुदात्तग्रहणम् वा . अथ वा यानि अनुदात्तानि इति वक्तव्यम् स्यात् .
(प्_8,1.27) क_इइइ,374.7-20 रो_व्,327 {11।11} तस्मात् सुष्ठु उच्यते तिङः गोत्रादिषु कुत्सनाभीक्ष्ण्यग्रहणम् पाठविशेषणम् अनुदात्तविशेषणे हि अन्यत्र गोत्रादिग्रहणे कुत्सनाभीक्ष्ण्यग्रहणम् अनुदात्तग्रहणम् वा इति
(प्_8,1.28) क_इइइ,374.21-25 रो_व्,327-328 {1।7} अतिङः इति किमर्थम् .
(प्_8,1.28) क_इइइ,374.21-25 रो_व्,327-328 {2।7} पचति करोति .
(प्_8,1.28) क_इइइ,374.21-25 रो_व्,327-328 {3।7} अतिङ्वचनम् अनर्थकम् समानवाक्याधिकारात् .
(प्_8,1.28) क_इइइ,374.21-25 रो_व्,327-328 {4।7} अतिङ्वचनम् अनर्थकम् .
(प्_8,1.28) क_इइइ,374.21-25 रो_व्,327-328 {5।7} किम् कारणम् .
(प्_8,1.28) क_इइइ,374.21-25 रो_व्,327-328 {6।7} समानवाक्याधिकारात् .
(प्_8,1.28) क_इइइ,374.21-25 रो_व्,327-328 {7।7} समानवाक्ये इति वर्तते न च समानवाक्ये द्वे तिङन्ते स्तः
(प्_8,1.30.1) क_इइइ,375.1-6 रो_व्,328 {1।13} निपातैः इति किमर्थम् .
(प्_8,1.30.1) क_इइइ,375.1-6 रो_व्,328 {2।13} यत् कूजति शकटम् .
(प्_8,1.30.1) क_इइइ,375.1-6 रो_व्,328 {3।13} यती कूजति शकटी .
(प्_8,1.30.1) क_इइइ,375.1-6 रो_व्,328 {4।13} यन् रथः कूजति .
(प्_8,1.30.1) क_इइइ,375.1-6 रो_व्,328 {5।13} निपातैः इति शक्यम् अवक्तुम् .
(प्_8,1.30.1) क_इइइ,375.1-6 रो_व्,328 {6।13} कस्मात् न भवति .
(प्_8,1.30.1) क_इइइ,375.1-6 रो_व्,328 {7।13} यत् कूजति शकटम् .
(प्_8,1.30.1) क_इइइ,375.1-6 रो_व्,328 {8।13} यती कूजति शकटी .
(प्_8,1.30.1) क_इइइ,375.1-6 रो_व्,328 {9।13} यन् रथः कूजति .
(प्_8,1.30.1) क_इइइ,375.1-6 रो_व्,328 {10।13} लक्षणप्रतिपदोक्तयोः प्रतिपदोक्तस्य एव इति .
(प्_8,1.30.1) क_इइइ,375.1-6 रो_व्,328 {11।13} न एषा परिभाषा इह शक्या विज्ञातुम् .
(प्_8,1.30.1) क_इइइ,375.1-6 रो_व्,328 {12।13} इह हि दोषः स्यात् .
(प्_8,1.30.1) क_इइइ,375.1-6 रो_व्,328 {13।13} यावद्यथाभ्याम् इह न स्यात् यावत् अस्ति अत्र एषः सरः जनेभ्यः कृणवत्
(प्_8,1.30.2) क_इइइ,375.7-9 रो_व्,329 {1।6} चण् णिद्विशिष्टः चेदर्थे .
(प्_8,1.30.2) क_इइइ,375.7-9 रो_व्,329 {2।6} चण् णिद्विशिष्टः चेदर्थे द्रष्टव्यः .
(प्_8,1.30.2) क_इइइ,375.7-9 रो_व्,329 {3।6} अयम् च वै मरिष्यति .
(प्_8,1.30.2) क_इइइ,375.7-9 रो_व्,329 {4।6} अयम् चेत् मरिष्यति .
(प्_8,1.30.2) क_इइइ,375.7-9 रो_व्,329 {5।6} न च पितृभ्यः पूर्वेभ्यः दास्यति .
(प्_8,1.30.2) क_इइइ,375.7-9 रो_व्,329 {6।6} अप्रायश्चित्तिकृतौ च स्याताम्
(प्_8,1.35) क_इइइ,375.10-13 रो_व्,329 {1।8} अनेकम् इति किम् उदाहरणम् .
(प्_8,1.35) क_इइइ,375.10-13 रो_व्,329 {2।8} यदा हि असौ मत्तः भवति अथ यत् तपति .
(प्_8,1.35) क_इइइ,375.10-13 रो_व्,329 {3।8} न एतत् अस्ति .
(प्_8,1.35) क_इइइ,375.10-13 रो_व्,329 {4।8} एकम् अत्र हियुक्तम् अपरम् यद्युक्तम् ततः उभयोः अपि अनिघातः .
(प्_8,1.35) क_इइइ,375.10-13 रो_व्,329 {5।8} इदम् तर्हि .
(प्_8,1.35) क_इइइ,375.10-13 रो_व्,329 {6।8} अनृतम् हि मत्तः वदति पाप्मा एनम् विपुनाति .

(प्_8,1.35) क_इइइ,375.10-13 रो_व्,329 {7।8} एकम् खलु अपि .
(प्_8,1.35) क_इइइ,375.10-13 रो_व्,329 {8।8} अग्निः हि पूर्वम् उदजयत् तम् इन्द्रः अनूदजयत् इति
(प्_8,1.39) क_इइइ,375.14-19 रो_व्,330 {1।6} पूजायाम् इति वर्तमाने पुनः पूजाग्रहणम् किमर्थम् .
(प्_8,1.39) क_इइइ,375.14-19 रो_व्,330 {2।6} अनिघातप्रतिषेधाभिसम्बद्धम् तत् .
(प्_8,1.39) क_इइइ,375.14-19 रो_व्,330 {3।6} यदि तत् अनुवर्तेत इह अपि अनिघातप्रतिषेधः प्रसज्येत .
(प्_8,1.39) क_इइइ,375.14-19 रो_व्,330 {4।6} इष्यते च अत्र निघातप्रतिषेधः .
(प्_8,1.39) क_इइइ,375.14-19 रो_व्,330 {5।6} यथा पुनः तत्र यावत् यथा इति एताभ्याम् अनिघाते प्राप्ते अनिघातप्रतिषेधः उच्यते इह इदानीम् केन अनिघाते प्राप्ते अनिघातप्रतिषेधः उच्येत .
(प्_8,1.39) क_इइइ,375.14-19 रो_व्,330 {6।6} इह अपि यद्वृत्तान्नित्यम् इति एवमादिभिः
(प्_8,1.46) क_इइइ,375.20-22 रो_व्,330 {1।5} किमर्थम् इदम् उच्यते न गत्यर्थलोटा लृट् इति एव सिद्धम् .
(प्_8,1.46) क_इइइ,375.20-22 रो_व्,330 {2।5} नियमार्थः अयम् आरम्भः .
(प्_8,1.46) क_इइइ,375.20-22 रो_व्,330 {3।5} एहि मन्ये प्रहासे एव यथा स्यात् .
(प्_8,1.46) क_इइइ,375.20-22 रो_व्,330 {4।5} क्व मा भूत् .
(प्_8,1.46) क_इइइ,375.20-22 रो_व्,330 {5।5} एहि मन्ये रथेन यास्यसि इति
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {1।23} किम् इदम् अपूर्वग्रहणम् जातुविशेषणम् .
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {2।23} जातुशब्दात् अपूर्वात् तिङन्तम् इति .
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {3।23} आहोस्वित् तिङन्तविशेषणम् .
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {4।23} जातुशब्दात् तिङन्तम् अपूर्वम् इति .
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {5।23} जातुविशेषणम् इति आह .
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {6।23} कथम् ज्ञायते .
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {7।23} यत् अयम् किंवृत्तञ्चचिदुत्तरम् इति आह .
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {8।23} कथम् कृत्वा ज्ञापकम् .
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {9।23} अत्र अपि अपूर्वम् इति एतत् अनुवर्तते न च अस्ति सम्भवः यत् किंवृत्तम् च चिदुत्तरम् स्यात् तिङन्तम् च अपूर्वम् .
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {10।23} अत्र अपि तिङन्तविशेषणम् एव .
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {11।23} कथम् .
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {12।23} किंवृत्तात् चिदुत्तरात् तिङन्तम् अपूर्वम् इति .
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {13।23} यत् तर्हि आहोउताहोचानन्तरम् इति अनन्तरग्रहणम् करोति .
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {14।23} एतस्य अपि अस्ति वचने प्रयोजनम् .
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {15।23} किम् .
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {16।23} शेषप्रकॢप्त्यर्थम् एतत् स्यात् .
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {17।23} शेषेविभाषा कः च शेषः .
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {18।23} सान्तरम् शेषः इति .
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {19।23} अन्तरेण अपि अनन्तरग्रहणम् प्रकॢप्तः शेषः .
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {20।23} कथम्. अपूर्वः इति वर्तते .
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {21।23} शेषे विभाषा .
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {22।23} कः च शेषः .
(प्_8,1.47) क_इइइ,376.1-10 रो_व्,331 {23।23} सपूर्वः शेषः इति
(प्_8,1.51) क_इइइ,377.1-17 रो_व्,332-333 {1।17} लृटः प्रकृतिभावे कर्तुः अन्यत्वे उपसङ्ख्यानम् कारकान्यत्वात् .
(प्_8,1.51) क_इइइ,377.1-17 रो_व्,332-333 {2।17} लृटः प्रकृतिभावे कर्तुः यत् कारकम् अन्यत् तस्य अन्यत्वे उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् .
(प्_8,1.51) क_इइइ,377.1-17 रो_व्,332-333 {3।17} आगच्छ देवदत्त ग्रामम् ओदनम् भोक्ष्यसे .
(प्_8,1.51) क_इइइ,377.1-17 रो_व्,332-333 {4।17} किम् पुनः कारणम् न सिध्यति .

(प्_8,1.51) क_इइइ,377.1-17 रो_व्,332-333 {5।17} कारकान्यत्वात् .
(प्_8,1.51) क_इइइ,377.1-17 रो_व्,332-333 {6।17} न चेत् कारकम् सर्वान्यत् इति उच्यते सर्वान्यत् च अत्र कारकम् .
(प्_8,1.51) क_इइइ,377.1-17 रो_व्,332-333 {7।17} किम् पुनः कारणम् सर्वान्यत्प्रतिषेधेन आश्रीयते न पुनः असर्वान्यद्विधानेन आश्रीयेत .
(प्_8,1.51) क_इइइ,377.1-17 रो_व्,332-333 {8।17} कर्ता च अत्र असर्वान्यः ततः कर्तृसामान्यात् सिद्धम् .
(प्_8,1.51) क_इइइ,377.1-17 रो_व्,332-333 {9।17} कर्तृसामान्यात् सिद्धम् इति चेत् तद्भेदे अन्यसामान्ये प्रकृतिभावप्रसङ्गः . कर्तृसामान्यात् सिद्धम् इति चेत् तद्भेदे कर्तृभेदे अन्यस्मिन् कारकसामान्ये प्रकृतिभावः प्राप्नोति .
(प्_8,1.51) क_इइइ,377.1-17 रो_व्,332-333 {10।17} आहर देवदत्त शालीन् यज्ञदत्त एनान् भोक्ष्यते .
(प्_8,1.51) क_इइइ,377.1-17 रो_व्,332-333 {11।17} एवम् तर्हि व्यक्तम् एव पठितव्यम् न चेत् कर्ता सर्वान्यः इति .
(प्_8,1.51) क_इइइ,377.1-17 रो_व्,332-333 {12।17} न चेत् कर्ता सर्वान्यः इति चेत् अन्याभिधाने प्रतिषेधम् एके . न चेत् कर्ता सर्वान्यः इति चेत् अन्याभिधाने प्रतिषेधम् एके इच्छन्ति .
(प्_8,1.51) क_इइइ,377.1-17 रो_व्,332-333 {13।17} उह्यन्ताम् देवदत्तेन शालयः यज्ञदत्तेन भोक्ष्यन्ते इति प्राप्नोति भोक्ष्यन्ते इति च इष्यते .
(प्_8,1.51) क_इइइ,377.1-17 रो_व्,332-333 {14।17} सिद्धम् तु तिङोः एकद्रव्याभिधानात् . सिद्धम् एतत् .
(प्_8,1.51) क_इइइ,377.1-17 रो_व्,332-333 {15।17} कथम् .
(प्_8,1.51) क_इइइ,377.1-17 रो_व्,332-333 {16।17} तिङोः एकद्रव्याभिधानात् .
(प्_8,1.51) क_इइइ,377.1-17 रो_व्,332-333 {17।17} यत्र तिङ्भ्याम् एकम् द्रव्यम् अभिधीयते तत्र इति वक्तव्यम्
(प्_8,1.55) क_इइइ,377.18-378.7 रो_व्,334-336 {1।22} कस्य अयम् प्रतिषेधः .
(प्_8,1.55) क_इइइ,377.18-378.7 रो_व्,334-336 {2।22} आमः एकान्तरे ऐकश्रुत्यप्रतिषेधः .
(प्_8,1.55) क_इइइ,377.18-378.7 रो_व्,334-336 {3।22} आमः एकान्तरे ऐकश्रुत्यस्य अयम् प्रतिषेधः .
(प्_8,1.55) क_इइइ,377.18-378.7 रो_व्,334-336 {4।22} कथम् पुनः अप्रकृतस्य असंशब्दितस्य ऐकश्रुत्यस्य प्रतिषेधः शक्यः विज्ञातुम् .
(प्_8,1.55) क_इइइ,377.18-378.7 रो_व्,334-336 {5।22} अनन्तिके इति उच्यते .
(प्_8,1.55) क_इइइ,377.18-378.7 रो_व्,334-336 {6।22} अनन्तिकम् च किम् .
(प्_8,1.55) क_इइइ,377.18-378.7 रो_व्,334-336 {7।22} दूरम् .
(प्_8,1.55) क_इइइ,377.18-378.7 रो_व्,334-336 {8।22} दूरात् सम्बुद्धौ एकश्रुतिः उच्यते .
(प्_8,1.55) क_इइइ,377.18-378.7 रो_व्,334-336 {9।22} अस्ति प्रयोजनम् एतत् .
(प्_8,1.55) क_इइइ,377.18-378.7 रो_व्,334-336 {10।22} किम् तर्हि इति .
(प्_8,1.55) क_इइइ,377.18-378.7 रो_व्,334-336 {11।22} निघातप्रसङ्गः तु . निघातः तु प्राप्नोति .
(प्_8,1.55) क_इइइ,377.18-378.7 रो_व्,334-336 {12।22} आम् भोः देवदत्त3 .
(प्_8,1.55) क_इइइ,377.18-378.7 रो_व्,334-336 {13।22} आमन्त्रितस्य अनुदात्तत्वम् प्राप्नोति .
(प्_8,1.55) क_इइइ,377.18-378.7 रो_व्,334-336 {14।22} सिद्धम् तु प्रतिषेधाधिकारे प्रतिषेधवचनात् . सिद्धम् एतत् .
(प्_8,1.55) क_इइइ,377.18-378.7 रो_व्,334-336 {15।22} कथम् .
(प्_8,1.55) क_इइइ,377.18-378.7 रो_व्,334-336 {16।22} प्रतिषेधाधिकारे प्रतिषेधवचनसामर्थ्यात् निघातः न भविष्यति .
(प्_8,1.55) क_इइइ,377.18-378.7 रो_व्,334-336 {17।22} न एव वा पुनः अत्र ऐकश्रुत्यम् प्राप्नोति .
(प्_8,1.55) क_इइइ,377.18-378.7 रो_व्,334-336 {18।22} किम् कारणम् .
(प्_8,1.55) क_इइइ,377.18-378.7 रो_व्,334-336 {19।22} अनन्तिके इति उच्यते अन्यत् च दूरम् अन्यत् अनन्तिकम् .
(प्_8,1.55) क_इइइ,377.18-378.7 रो_व्,334-336 {20।22} यदि एवम् प्लुतः अपि तर्हि न प्राप्नोति प्लुतः अपि हि दूरात् इति उच्यते .
(प्_8,1.55) क_इइइ,377.18-378.7 रो_व्,334-336 {21।22} इष्टम् एव एतत् सङ्गृहीतम् .
(प्_8,1.55) क_इइइ,377.18-378.7 रो_व्,334-336 {22।22} आम् भोः देवदत्त इति एव भवितव्यम्
(प्_8,1.56) क_इइइ,378.8-19 रो_व्,336-338 {1।17} किमर्थम् इदम् उच्यते .
(प्_8,1.56) क_इइइ,378.8-19 रो_व्,336-338 {2।17} यदादैः एव सर्वैः एतैः अनिघातकारणैः योगे अनिघातः उच्यते .
(प्_8,1.56) क_इइइ,378.8-19 रो_व्,336-338 {3।17} यथा एव पूर्वैः योगे एवम् परैः अपि .
(प्_8,1.56) क_इइइ,378.8-19 रो_व्,336-338 {4।17} अतः उत्तरम् पठति .
(प्_8,1.56) क_इइइ,378.8-19 रो_व्,336-338 {5।17} यद्धितुपरस्य छन्दसि अनिघातः अन्यपरप्रतिषेधार्थः .

(प्_8,1.56) क_इइइ,378.8-19 रो_व्,336-338 {6।17} यद्धितुपरस्य छन्दसि अनिघातः उच्यते अन्यपरप्रतिषेधार्थः .
(प्_8,1.56) क_इइइ,378.8-19 रो_व्,336-338 {7।17} अन्यपरस्य प्रतिषेधः मा भूत् इति .
(प्_8,1.56) क_इइइ,378.8-19 रो_व्,336-338 {8।17} जाये स्वः रोहाव एहि .
(प्_8,1.56) क_इइइ,378.8-19 रो_व्,336-338 {9।17} अथ इदानीम् रोहाव इति अनेन युक्ते एहि इति अस्य कस्मात् न भवति .
(प्_8,1.56) क_इइइ,378.8-19 रो_व्,336-338 {10।17} लोट् च गत्यर्थलोटा युक्तः इति प्राप्नोति .
(प्_8,1.56) क_इइइ,378.8-19 रो_व्,336-338 {11।17} न रुहिः गत्यर्थः .
(प्_8,1.56) क_इइइ,378.8-19 रो_व्,336-338 {12।17} कथम् ज्ञायते .
(प्_8,1.56) क_इइइ,378.8-19 रो_व्,336-338 {13।17} यत् अयम् गत्यर्थाकर्मकश्लिषशीङ्स्थासवसजनरुहजीर्यतिभ्यश्च इति पृथक् रुहिग्रहणम् करोति .
(प्_8,1.56) क_इइइ,378.8-19 रो_व्,336-338 {14।17} यदि न रुहिः गत्यर्थः आरोहन्ति हस्तिनम् मनुष्याः आरोहयति हस्ती स्थलम् मनुष्यान् गतिबुद्धिप्रत्यवसानार्थशब्दकर्माकर्मकाणामणिकर्तासणौ इति कर्मसञ्ज्ञा न प्राप्नोति .
(प्_8,1.56) क_इइइ,378.8-19 रो_व्,336-338 {15।17} तस्मात् न एतत् शक्यम् वक्तुम् न रुहिः गत्यर्थः इति .
(प्_8,1.56) क_इइइ,378.8-19 रो_व्,336-338 {16।17} कस्मात् तर्हि रोहाव इति अनेन युक्ते एहि इति अस्य न भवति .
(प्_8,1.56) क_इइइ,378.8-19 रो_व्,336-338 {17।17} छान्दसत्वात्
(प्_8,1.57) क_इइइ,378.20-379.4 रो_व्,338 {1।9} आम्रेडितेषु अगतेः सगतिः अपि तिङ् इति अत्र गतिग्रहणे उपसर्गग्रहङम् .
(प्_8,1.57) क_इइइ,378.20-379.4 रो_व्,338 {2।9} आम्रेडितेषु अगतेः सगतिरपितिङ् इति अत्र गतिग्रहणे उपसर्गग्रहणम् द्रष्टव्यम् .
(प्_8,1.57) क_इइइ,378.20-379.4 रो_व्,338 {3।9} इह मा भूत् .
(प्_8,1.57) क_इइइ,378.20-379.4 रो_व्,338 {4।9} शुक्लीकरोति चन .
(प्_8,1.57) क_इइइ,378.20-379.4 रो_व्,338 {5।9} क्र्ष्णीकरोति चन .
(प्_8,1.57) क_इइइ,378.20-379.4 रो_व्,338 {6।9} यत्काष्ठा शुक्लीकरोति .
(प्_8,1.57) क_इइइ,378.20-379.4 रो_व्,338 {7।9} यत्काष्ठा कृष्णीकरोति .
(प्_8,1.57) क_इइइ,378.20-379.4 रो_व्,338 {8।9} अपर आह .
(प्_8,1.57) क_इइइ,378.20-379.4 रो_व्,338 {9।9} सर्वत्र एव आष्टमिके गतिग्रहणे उपसर्गग्रहणम् द्रष्तव्यम् गतिर्गतौतिङिचोदात्तवतिवर्जम् इति
(प्_8,1.66) क_इइइ,379.5-13 रो_व्,339 {1।13} यद्वृत्तात् इति उच्यते तत्र इदम् न सिध्यति यः पचति यम् पचति इति .
(प्_8,1.66) क_इइइ,379.5-13 रो_व्,339 {2।13} वृत्तग्रहणेन तद्विभक्त्यन्तम् प्रतीयात् .
(प्_8,1.66) क_इइइ,379.5-13 रो_व्,339 {3।13} कथम् यतरः पचति यतमः पचति इति .
(प्_8,1.66) क_इइइ,379.5-13 रो_व्,339 {4।13} डतरडतमौ च प्रतीयात् .
(प्_8,1.66) क_इइइ,379.5-13 रो_व्,339 {5।13} कथम् यदा ददाति इति .
(प्_8,1.66) क_इइइ,379.5-13 रो_व्,339 {6।13} एषः अपि विभक्तिसञ्ज्ञः .
(प्_8,1.66) क_इइइ,379.5-13 रो_व्,339 {7।13} कथम् यावत् अस्ति अत्र एषः सरः जनेभ्यः कृणवत् .
(प्_8,1.66) क_इइइ,379.5-13 रो_व्,339 {8।13} यावद्यथाभ्याम् इति एवम् भविष्यति .
(प्_8,1.66) क_इइइ,379.5-13 रो_व्,339 {9।13} कथम् यद्र्यङ् वायुः पवते यत्कामाः ते जुहुमः .
(प्_8,1.66) क_इइइ,379.5-13 रो_व्,339 {10।13} एवम् तर्हि यत् अस्मिन् वर्तते यद्वृत्तम् यद्वृत्तात् इति एवम् भविष्यति .
(प्_8,1.66) क_इइइ,379.5-13 रो_व्,339 {11।13} वा याथाकाम्ये .
(प्_8,1.66) क_इइइ,379.5-13 रो_व्,339 {12।13} वा याथाकाम्ये इति वक्तव्यम् .
(प्_8,1.66) क_इइइ,379.5-13 रो_व्,339 {13।13} यत्र क्व चन यजते देवयजने एव यजते
(प्_8,1.67) क_इइइ,379.14-19 रो_व्,340 {1।7} पूजितस्य अनुदात्तत्वे काष्ठादिग्रहणम् .
(प्_8,1.67) क_इइइ,379.14-19 रो_व्,340 {2।7} पूजितस्य अनुदात्तत्वे काष्ठादिग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_8,1.67) क_इइइ,379.14-19 रो_व्,340 {3।7} काष्ठादिभ्यः पूजनात् इति वक्तव्यम् .
(प्_8,1.67) क_इइइ,379.14-19 रो_व्,340 {4।7} इह मा भूत् .
(प्_8,1.67) क_इइइ,379.14-19 रो_व्,340 {5।7} शोभनः अध्यापकः .
(प्_8,1.67) क_इइइ,379.14-19 रो_व्,340 {6।7} मलोपवचनम् च . मलोपः च वक्तव्यः .

(प्_8,1.67) क_इइइ,379.14-19 रो_व्,340 {7।7} दारुणाध्यापकः दारुणाभिरूपः
(प्_8,1.68.1) क_इइइ,379.20-380.10 रो_व्,340-341 {1।19} सगतिग्रहणम् किमर्थम् .
(प्_8,1.68.1) क_इइइ,379.20-380.10 रो_व्,340-341 {2।19} सगतिग्रहणम् अपदत्वात् .
(प्_8,1.68.1) क_इइइ,379.20-380.10 रो_व्,340-341 {3।19} सगतिग्रहणम् क्रियते अपदत्वात् .
(प्_8,1.68.1) क_इइइ,379.20-380.10 रो_व्,340-341 {4।19} पदस्य इति वर्तते न हि सगतिकम् पदम् भवति .
(प्_8,1.68.1) क_इइइ,379.20-380.10 रो_व्,340-341 {5।19} उत्तरार्थम् च . उत्तरार्थम् च सगतिग्रहणम् क्रियते .
(प्_8,1.68.1) क_इइइ,379.20-380.10 रो_व्,340-341 {6।19} कुत्सने च सुपि अगोत्रादौ सगतिः अपि .
(प्_8,1.68.1) क_इइइ,379.20-380.10 रो_व्,340-341 {7।19} प्रपचति पूति .
(प्_8,1.68.1) क_इइइ,379.20-380.10 रो_व्,340-341 {8।19} अथ अपिग्रहणम् किमर्थम् .
(प्_8,1.68.1) क_इइइ,379.20-380.10 रो_व्,340-341 {9।19} अगतिकस्य अपि यथा स्यात् .
(प्_8,1.68.1) क_इइइ,379.20-380.10 रो_व्,340-341 {10।19} यत् काष्ठा पचति .
(प्_8,1.68.1) क_इइइ,379.20-380.10 रो_व्,340-341 {11।19} न एतत् अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_8,1.68.1) क_इइइ,379.20-380.10 रो_व्,340-341 {12।19} सिद्धम् पूर्वेण अगतिकस्य .
(प्_8,1.68.1) क_इइइ,379.20-380.10 रो_व्,340-341 {13।19} न सिध्यति .
(प्_8,1.68.1) क_इइइ,379.20-380.10 रो_व्,340-341 {14।19} मलोपाभिसम्बद्धम् तत् .
(प्_8,1.68.1) क_इइइ,379.20-380.10 रो_व्,340-341 {15।19} यदि तत् अनुवर्तेत इह अपि मलोपः प्रसज्येत .
(प्_8,1.68.1) क_इइइ,379.20-380.10 रो_व्,340-341 {16।19} दारुणम् पचति इति .
(प्_8,1.68.1) क_इइइ,379.20-380.10 रो_व्,340-341 {17।19} उत्तरार्थम् च अपिग्रहणम् क्रियते .
(प्_8,1.68.1) क_इइइ,379.20-380.10 रो_व्,340-341 {18।19} कुत्सने च सुपि अगोत्रादौ अगतिः अपि इति .
(प्_8,1.68.1) क_इइइ,379.20-380.10 रो_व्,340-341 {19।19} पचति पूति इति
(प्_8,1.68.2) क_इइइ,380.11-16 रो_व्,341-342 {1।14} तिङ्निघातात् पूजनात् पूजितम् अनुदात्तम् विप्रतिषेधेन .
(प्_8,1.68.2) क_इइइ,380.11-16 रो_व्,341-342 {2।14} तिङ्निघातात् पूजनात् पूजितम् अनुदात्तम् इति एतत् भवति विप्रतिषेधेन .
(प्_8,1.68.2) क_इइइ,380.11-16 रो_व्,341-342 {3।14} तिङ्निघातस्य अवकाशः .
(प्_8,1.68.2) क_इइइ,380.11-16 रो_व्,341-342 {4।14} देवदत्तः पचति .
(प्_8,1.68.2) क_इइइ,380.11-16 रो_व्,341-342 {5।14} पूजनात् पूजितम् अनुदात्तम् इति अस्य अवकाशः .
(प्_8,1.68.2) क_इइइ,380.11-16 रो_व्,341-342 {6।14} काष्टाध्यापकः .
(प्_8,1.68.2) क_इइइ,380.11-16 रो_व्,341-342 {7।14} इह उभयम् प्राप्नोति .
(प्_8,1.68.2) क_इइइ,380.11-16 रो_व्,341-342 {8।14} काष्ठा पचति .
(प्_8,1.68.2) क_इइइ,380.11-16 रो_व्,341-342 {9।14} पूजनात् पूजितम् इति एतत् भवति विप्रतिषेधेन .
(प्_8,1.68.2) क_इइइ,380.11-16 रो_व्,341-342 {10।14} कः पुनः अत्र विशेषः तेन वा सति अनेन वा .
(प्_8,1.68.2) क_इइइ,380.11-16 रो_व्,341-342 {11।14} अयम् अस्ति विशेषः .
(प्_8,1.68.2) क_इइइ,380.11-16 रो_व्,341-342 {12।14} सापवादकः सः विधिः अयम् पुनः निरपवादकः .
(प्_8,1.68.2) क_इइइ,380.11-16 रो_व्,341-342 {13।14} यदि हि तेन स्यात् इह न स्यात् .
(प्_8,1.68.2) क_इइइ,380.11-16 रो_व्,341-342 {14।14} यत् काष्ठा पचति
(प्_8,1.69) क_इइइ,380.17-25 रो_व्,342-344 {1।13} सुपि कुत्सने क्रियायाः मकारलोपः अतिङि इति च उक्तार्थम् .
(प्_8,1.69) क_इइइ,380.17-25 रो_व्,342-344 {2।13} क्रियायाः कुत्सने इति वक्तव्यम् .
(प्_8,1.69) क_इइइ,380.17-25 रो_व्,342-344 {3।13} कर्तुः कुत्सने मा भूत् .
(प्_8,1.69) क_इइइ,380.17-25 रो_व्,342-344 {4।13} पचति पुतिः .
(प्_8,1.69) क_इइइ,380.17-25 रो_व्,342-344 {5।13} पूतिः च चानुबन्धः .
(प्_8,1.69) क_इइइ,380.17-25 रो_व्,342-344 {6।13} पूतिः च चानुबन्धः द्रष्टव्यः .

(प्_8,1.69) क_इइइ,380.17-25 रो_व्,342-344 {7।13} पचति पूति .
(प्_8,1.69) क_इइइ,380.17-25 रो_व्,342-344 {8।13} विभाषितम् च अपि बह्वर्थम् . विभाषितम् च अपि बह्वर्थम् द्रष्टव्यम् .
(प्_8,1.69) क_इइइ,380.17-25 रो_व्,342-344 {9।13} पचन्ति पुति .
(प्_8,1.69) क_इइइ,380.17-25 रो_व्,342-344 {10।13} पचन्ति पुति .
(प्_8,1.69) क_इइइ,380.17-25 रो_व्,342-344 {11।13} सुपि कुत्सने क्रियायाः मकारलोपः अतिङि इति च उक्तार्थम् .
(प्_8,1.69) क_इइइ,380.17-25 रो_व्,342-344 {12।13} पूतिः च चानुबन्धः .
(प्_8,1.69) क_इइइ,380.17-25 रो_व्,342-344 {13।13} विभाषितम् च अपि बह्वर्थम् .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {1।39} गतौ इति किमर्थम् .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {2।39} प्रपचति प्रकरोति .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {3।39} गतेः अनुदात्तत्वे गतिग्रहणानर्थक्यम् तिङि अवधारणात् .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {4।39} गतेः अनुदात्तत्वे गतिग्रहणम् अनर्थकम् .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {5।39} किम् कारणम् .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {6।39} तिङि अवधारणात् .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {7।39} तिङिच उदात्तवति इति एतत् नियमार्थम् भविष्यति .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {8।39} तिङि उदात्तवति एव गतिः अनुदात्तः भवति न अन्यत्र इति .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {9।39} छन्दोर्थम् तर्हि गतिग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {10।39} छन्दसि गतौ परतः अनुदात्तत्वम् यथा स्यात् मन्द्रशब्दे मा भूत् .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {11।39} अ मन्द्रैः इन्द्र हरिभिः याहि मयुररोमभिः .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {12।39} छन्दोर्थम् इति चेत् न अगतित्वात् . छन्दोर्थम् इति चेत् तत् न .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {13।39} किम् कारणम् .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {14।39} अगतित्वात् .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {15।39} यत्क्रियायुक्ताः तम् प्रति गत्युपसर्गसञ्ज्ञे भवतः न च अत्र आङः मन्द्रशब्दम् प्रति क्रियायोगः .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {16।39} किम् तर्हि याहिशब्दम् प्रति .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {17।39} इह अपि तर्हि न प्राप्नोति .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {18।39} अभ्युद्धरति उपसमादधाति इति .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {19।39} अत्र अपि न अभेः उदम् प्रति क्रियायोगः .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {20।39} किम् तर्हि हरतिम् प्रति क्रियायोगः .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {21।39} न एषः दोषः .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {22।39} उदम् प्रति क्रियायोगः .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {23।39} कथम् .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {24।39} उद्धरतिक्रियाम् विशिनष्टि .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {25।39} उदा विशिष्टाम् अभिः विशिनष्टि .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {26।39} तत्र यत्क्रियायुक्ताः इति भवति एव सङ्घातम् प्रति क्रियायोगः .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {27।39} इह अपि तर्हि मन्द्रसाधना क्रिया आङा व्यज्यते .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {28।39} आ याहि मन्द्रैः इति .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {29।39} ननु पूर्वम् धातुः उपसर्गेण युज्यते पश्चात् साधनेन इति .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {30।39} न एतत् सारम् .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {31।39} पूर्वम् धातुः साधनेन युज्यते पश्चात् उपसर्गेण .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {32।39} किम् कारणम् .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {33।39} साधनम् हि क्रियाम् निर्वर्तयति ताम् उपसर्गः विशिनष्टि अभिनिर्वृत्तस्य च अर्थस्य उपसर्गेण विशेषः शक्यः वक्तुम् .

(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {34।39} सत्यम् एवम् एतत् .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {35।39} यः तु असौ धातूपसर्गयोः अभिसम्बन्धः तम् अभ्यन्तरे कृत्वा धातुः साधनेन युज्यते .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {36।39} अवश्यम् च एतत् एवम् विज्ञेयम् .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {37।39} यः हि मन्यते पूर्वम् धातुः साधनेन युज्यते पश्चात् उपसर्गेण इति आस्यते गुरुणा इति अकर्मकः उपास्यते गुरुः इति केन सकर्मकः स्यात् .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {38।39} गतिना तु विशिष्टस्य गतिः एव विशेषकः .
(प्_8,1.70) क_इइइ,381.1-23 रो_व्,344-347 {39।39} साधने केन ते न स्यात् बाह्यम् आभ्यन्तरः हि सः .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {1।24} तिङ्ग्रहणम् किमर्थम् .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {2।24} तिङ्ग्रहणम् उदात्तवतः परिमाणार्थम् .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {3।24} तिङ्ग्रहणम् क्रियते उदात्तवतः परिमाणार्थम् .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {4।24} तिङि उदात्तवति यथा स्यात् मन्द्रशब्दे मा भूत् .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {5।24} आ मन्द्रैः इन्द्र हरिभिः याहि .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {6।24} यद्योगात् गतिः .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {7।24} यत्क्रियायुक्ताः तम् प्रति गत्युपसर्गसञ्ज्ञे भवतः न च आङः मन्द्रशब्दम् प्रति क्रियायोगः .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {8।24} किम् तर्हि याहिशब्दम् प्रति .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {9।24} यद्योगात् गतिः इति चेत् प्रत्ययोदात्तत्वे अप्रसिद्धिः . यद्योगात् गतिः इति चेत् प्रत्ययोदात्तत्वे अप्रसिद्धिः स्यात् .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {10।24} यत्प्रकरोति .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {11।24} तस्मात् तिङ्ग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {12।24} यदि तिङ्ग्रहणम् क्रियते आमन्ते न प्राप्नोति .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {13।24} प्रपचतितराम् .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {14।24} प्रजल्पतितराम् .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {15।24} असति पुनः तिङ्ग्रहणे क्रियाप्रधानम् आख्यातम् तस्मात् अतिशये तरप् उत्पद्यते तरबन्तात् स्वार्थे आम् तत्र यत्क्रियायुक्ताः तम् प्रति गत्युपसर्गसञ्ज्ञे भवतः इति भवति एतम् सङ्घातम् प्रति क्रियायोगः .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {16।24} तस्मात् न अर्थः तिङ्ग्रहणेन .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {17।24} कस्मात् न भवति .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {18।24} अ मन्द्रैः इन्द्र हरिभिः याहि मयुररोमभिः .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {19।24} यद्योगात् गतिः इति .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {20।24} ननु च उक्तम् यद्योगात् गतिः इति चेत् प्रत्ययोदात्तत्वे अप्रसिद्धिः इति .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {21।24} न एषः दोषः .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {22।24} यद्क्रियायुक्ताः इति न एवम् विज्ञायते यस्य क्रिया यत्क्रिया यत्क्रियायुक्ताः तम् प्रति गत्युपसर्गसञ्ज्ञे भवतः इति .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {23।24} कथम् तर्हि .
(प्_8,1.71) क_इइइ,381.24-382.15 रो_व्,347-349 {24।24} या क्रिया यत्क्रिया यत्क्रियायुक्ताः तम् प्रति गत्युपसर्गसञ्ज्ञे भवतः इति
(प्_8,1.72.1) क_इइइ,382.16-382.18 रो_व्,349 {1।3} वत्करणम् किमर्थम् .
(प्_8,1.72.1) क_इइइ,382.16-382.18 रो_व्,349 {2।3} स्वाश्रयम् अपि यथा स्यात् .
(प्_8,1.72.1) क_इइइ,382.16-382.18 रो_व्,349 {3।3} आम् भोः देवदत्त इति अत्र आमएकान्तरमामन्त्रितमनन्तिके इति एकान्तरता यथा स्यात्
(प्_8,1.72.2) क_इइइ,382.19-382.25 रो_व्,349-350 {1।10} पूर्वम् प्रति विद्यमानवत्त्वात् उत्तरत्र आनन्तर्याप्रसिद्धिः .
(प्_8,1.72.2) क_इइइ,382.19-382.25 रो_व्,349-350 {2।10} पूर्वम् प्रति विद्यमानवत्त्वात् उत्तरत्र आनन्तर्यस्य अप्रसिद्धिः स्यात् .
(प्_8,1.72.2) क_इइइ,382.19-382.25 रो_व्,349-350 {3।10} इमम् मे गङ्गे यमुने सरस्वति .
(प्_8,1.72.2) क_इइइ,382.19-382.25 रो_व्,349-350 {4।10} गङ्गेशब्दः अयम् यमुनेशब्दम् प्रति अविद्यमानवत् भवति .
(प्_8,1.72.2) क_इइइ,382.19-382.25 रो_व्,349-350 {5।10} तत्र आमन्त्रितस्य पदात् परस्य इति अनुदात्तत्वम् न स्यात् .
(प्_8,1.72.2) क_इइइ,382.19-382.25 रो_व्,349-350 {6।10} सिद्धम् तु पदपूर्वस्य इति वचनात् .
(प्_8,1.72.2) क_इइइ,382.19-382.25 रो_व्,349-350 {7।10} सिद्धम् एतत् .

(प्_8,1.72.2) क_इइइ,382.19-382.25 रो_व्,349-350 {8।10} कथम् .
(प्_8,1.72.2) क_इइइ,382.19-382.25 रो_व्,349-350 {9।10} पदपूर्वस्य इति वचनात् .
(प्_8,1.72.2) क_इइइ,382.19-382.25 रो_व्,349-350 {10।10} पदपूर्वस्य च आमन्त्रितस्य अविद्यमानवद्भावः भवति इति वक्तव्यम्
(प्_8,1.72.3) क_इइइ,383.1-383.20 रो_व्,350-352 {1।22} कानि पुनः अस्य योगस्य प्रयोजनानि .
(प्_8,1.72.3) क_इइइ,383.1-383.20 रो_व्,350-352 {2।22} अविद्यमानवत्त्वे प्रयोजनम् आमन्त्रितयुष्मदस्मत्तिङ्निघाताः .
(प्_8,1.72.3) क_इइइ,383.1-383.20 रो_व्,350-352 {3।22} आमन्त्रितस्य पदात् परस्य अनुदात्तः भवति इति इह एव भवति पचसि देवदत्त .
(प्_8,1.72.3) क_इइइ,383.1-383.20 रो_व्,350-352 {4।22} देवदत्त यज्ञदत्त इति अत्र न भवति अविद्यमानवत्त्वात् आमन्त्रितस्य .
(प्_8,1.72.3) क_इइइ,383.1-383.20 रो_व्,350-352 {5।22} युष्मदस्मदोःषष्ठीचतुर्थीद्वितीयास्थयोर्वाम्नावौ इति इह एव भवति ग्रामः वाम् स्वम् जनपदः नौ स्वम् .
(प्_8,1.72.3) क_इइइ,383.1-383.20 रो_व्,350-352 {6।22} देवदत्तयज्ञदत्तौ युवयोः स्वम् इति अत्र न भवति अविद्यमानवत्त्वात् आमन्त्रितस्य .
(प्_8,1.72.3) क_इइइ,383.1-383.20 रो_व्,350-352 {7।22} तिङतिङः इति इह एव भवति देवदत्तः पचति .
(प्_8,1.72.3) क_इइइ,383.1-383.20 रो_व्,350-352 {8।22} देवदत्त पचसि इति अत्र न भवति अविद्यमानवत्त्वात् आमन्त्रितस्य .
(प्_8,1.72.3) क_इइइ,383.1-383.20 रो_व्,350-352 {9।22} पूजायाम् अनन्तरप्रतिषेधः . पूजायाम् अनन्तरप्रतिषेधः प्रयोजनम् .
(प्_8,1.72.3) क_इइइ,383.1-383.20 रो_व्,350-352 {10।22} यावत् पचति शोभनम् .
(प्_8,1.72.3) क_इइइ,383.1-383.20 रो_व्,350-352 {11।22} यावत् देवदत्त पचति इति अत्र अपि सिद्धम् भवति .
(प्_8,1.72.3) क_इइइ,383.1-383.20 रो_व्,350-352 {12।22} जातु अपूर्वम् . जातु अपूर्वम् प्रयोजनम् .
(प्_8,1.72.3) क_इइइ,383.1-383.20 रो_व्,350-352 {13।22} जातु पचति .
(प्_8,1.72.3) क_इइइ,383.1-383.20 रो_व्,350-352 {14।22} देवदत्त जातु पचसि इति अत्र अपि सिद्धम् भवति .
(प्_8,1.72.3) क_इइइ,383.1-383.20 रो_व्,350-352 {15।22} आहो उताहो च अनन्तरविधौ . आहो उताहो च अनन्तरविधौ प्रयोजनम् .
(प्_8,1.72.3) क_इइइ,383.1-383.20 रो_व्,350-352 {16।22} आहो पचसि .
(प्_8,1.72.3) क_इइइ,383.1-383.20 रो_व्,350-352 {17।22} आहो देवदत्त पचसि इति अत्र अपि सिद्धम् भवति .
(प्_8,1.72.3) क_इइइ,383.1-383.20 रो_व्,350-352 {18।22} उताहो पचसि .
(प्_8,1.72.3) क_इइइ,383.1-383.20 रो_व्,350-352 {19।22} उताहो देवदत्त पचसि इति अत्र अपि सिद्धम् भवति .
(प्_8,1.72.3) क_इइइ,383.1-383.20 रो_व्,350-352 {20।22} आमः एकान्तरविधौ . आमः एकान्तरविधौ प्रयोजनम् .
(प्_8,1.72.3) क_इइइ,383.1-383.20 रो_व्,350-352 {21।22} आम् पचसि देवदत्त .
(प्_8,1.72.3) क_इइइ,383.1-383.20 रो_व्,350-352 {22।22} आम् भोः पचसि देवदत्त अत्र अपि सिद्धम् भवति
(प्_8,1.73) क_इइइ,383.21-24 रो_व्,352 {1।5} इह कस्मात् न भवति .
(प्_8,1.73) क_इइइ,383.21-24 रो_व्,352 {2।5} अघ्न्ये देवि सरस्वति इडे कव्ये विहव्ये एतनि ते अघ्न्ये नमानि .
(प्_8,1.73) क_इइइ,383.21-24 रो_व्,352 {3।5} योगविभागः करिष्यते .
(प्_8,1.73) क_इइइ,383.21-24 रो_व्,352 {4।5} न आमन्त्रिते समानाधिकरणे सामान्यवचनम् .
(प्_8,1.73) क_इइइ,383.21-24 रो_व्,352 {5।5} ततः विभाषितम् विशेषवचने इति
(प्_8,1.74) क_इइइ,384.1-8 रो_व्,353 {1।14} इह कस्मात् न भवति .
(प्_8,1.74) क_इइइ,384.1-8 रो_व्,353 {2।14} ब्रह्मण वैयाकरण .
(प्_8,1.74) क_इइइ,384.1-8 रो_व्,353 {3।14} बहुवचनम् इति वक्ष्यामि .
(प्_8,1.74) क_इइइ,384.1-8 रो_व्,353 {4।14} सामान्यवचनम् इति शक्यम् अवक्तुम् .
(प्_8,1.74) क_इइइ,384.1-8 रो_व्,353 {5।14} कथम् .
(प्_8,1.74) क_इइइ,384.1-8 रो_व्,353 {6।14} विभाषितम् विशेषवचने इति उच्यते तेन यत् प्रति विशेषवचनम् इति एतत् भवति तस्य भविष्यति .
(प्_8,1.74) क_इइइ,384.1-8 रो_व्,353 {7।14} किम् च प्रति एतत् भवति .
(प्_8,1.74) क_इइइ,384.1-8 रो_व्,353 {8।14} सामान्यवचनम् .
(प्_8,1.74) क_इइइ,384.1-8 रो_व्,353 {9।14} अपरः आह : विशेषवचने इति शक्यम् अवक्तुम् .
(प्_8,1.74) क_इइइ,384.1-8 रो_व्,353 {10।14} कथम् .

(प्_8,1.74) क_इइइ,384.1-8 रो_व्,353 {11।14} सामान्यवचनम् विभाषितम् इति उच्यते तेन यत् प्रति सामान्यवचनम् इति एतत् भवति .
(प्_8,1.74) क_इइइ,384.1-8 रो_व्,353 {12।14} किम् च प्रति एतत् भवति .
(प्_8,1.74) क_इइइ,384.1-8 रो_व्,353 {13।14} विशेषवचनम् .
(प्_8,1.74) क_इइइ,384.1-8 रो_व्,353 {14।14} सामान्यवचनम् विभाषितम् विशेषवचने इति
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {1।24} या इयम् सपादसप्ताध्यायी अनुक्रान्ता एतस्याम् अयम् पादोनः अध्यायः असिद्धः वेदितव्यः .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {2।24} यदि सपादायाम् सप्ताध्याय्याम् अयम् पादोनः अध्यायः असिद्धः इति उच्यते यः इह सप्तमीनिर्देशाः पञ्चमीनिर्देशाः च उच्यन्ते षष्ठीनिर्देशाः च उच्यन्ते ते अपि असिद्धाः स्यूः .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {3।24} तत्र कः दोषः .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {4।24} झलोझलि ह्रस्वादङ्गात् संयोगान्तस्यलोपः इति एतेषाम् निर्देशानाम् असिद्धत्वात् तस्मिन्नितिनिर्देष्टेपूर्वस्य तस्मादित्युत्तरस्य षष्ठीस्थानेयोगा इति एताः परिभाषाः न प्रकल्पेरन् .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {5।24} न एषः दोषः .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {6।24} यदि अपि इदम् तत्र असिद्धम् तत् तु इह सिद्धम् .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {7।24} कथम् .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {8।24} कार्यकालम् सञ्ज्ञापरिभाषम् यत्र कार्यम् तत्र द्रष्टव्यम् .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {9।24} झलोझलि .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {10।24} ह्रस्वादङ्गात् .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {11।24} संयोगान्तस्यलोपः .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {12।24} उपस्थितम् इदम् भवति तस्मिन्नितिनिर्दिष्टेपूर्वस्य तस्मादित्युत्तरस्य षष्ठीस्थानेयोगा इति .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {13।24} यदि कार्यकालम् सञ्ज्ञापरिभाषम् इति उच्यते इयम् अपि परिभाषा अस्ति विप्रतिषेधे परम् इति सा अपि इह उपतिष्ठेत .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {14।24} तत्र कः दोषः .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {15।24} विस्फोर्यम् अवगोर्यम् इति गुणात् दीर्घत्वम् स्यात् विप्रतिषेधेन .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {16।24} अतः उत्तरम् पठति .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {17।24} पूर्वत्रासिद्धे न अस्ति विप्रतिषेधः अभावात् उत्तरस्य .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {18।24} पूर्वत्रासिद्धे न अस्ति विप्रतिषेधः .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {19।24} किम् कारणम् .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {20।24} अभावात् उत्तरस्य .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {21।24} द्वयोः हि सावकाशयोः समवस्थितयोः विप्रतिषेधः भवति न च पूर्वत्रासिद्धे परम् पूर्वम् प्रति भवति .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {22।24} यदि एवम् दोग्धा दोग्धुम् घत्वस्य असिद्धत्वात् ढत्वम् प्राप्नोति काष्ठतट् कूटतट् संयोगादिलोप्स्य असिद्धत्वात् संयोगान्तलोपः प्राप्नोति .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {23।24} अपवादः वचनप्रामाण्यात् . अनवकाशौ एतौ वचनप्रामाण्यात् भविष्यतः .
(प्_8,2.1.1) क_इइइ,385.1-21 रो_व्,354-356 {24।24} तस्मात् कार्यकालम् सञ्ज्ञापरिभाषम् इति न दोषः
(प्_8,2.1.2) क_इइइ,386.1-11 रो_व्,356-357 {1।10} पूर्वत्रासिद्धम् अधिकारः .
(प्_8,2.1.2) क_इइइ,386.1-11 रो_व्,356-357 {2।10} पूर्वत्रासिद्धम् इति अधिकारः अयम् द्रष्टव्यः .
(प्_8,2.1.2) क_इइइ,386.1-11 रो_व्,356-357 {3।10} किम् प्रयोजनम् .
(प्_8,2.1.2) क_इइइ,386.1-11 रो_व्,356-357 {4।10} परस्य परस्य पूर्वत्र पूर्वत्र असिद्धविज्ञानार्थम् . परः परः योगः पूर्वम् पूर्वम् योगम् प्रति असिद्धः यथा स्यात् .
(प्_8,2.1.2) क_इइइ,386.1-11 रो_व्,356-357 {5।10} अनधिकारे हि समुदाये असिद्धविज्ञानम् . अनधिकारे हि सति समुदायस्य समुदाये असिद्धत्वम् विज्ञायेत .
(प्_8,2.1.2) क_इइइ,386.1-11 रो_व्,356-357 {6।10} तत्र कः दोषः .
(प्_8,2.1.2) क_इइइ,386.1-11 रो_व्,356-357 {7।10} तत्र अयथेष्टप्रसङ्गः . तत्र अयथेष्टम् प्रसज्येत .
(प्_8,2.1.2) क_इइइ,386.1-11 रो_व्,356-357 {8।10} योधुङ्मान् गुडलिण्मान् इति .
(प्_8,2.1.2) क_इइइ,386.1-11 रो_व्,356-357 {9।10} घत्वढत्वयोः कृतयोः झयः इति वत्वम् प्रसज्येत .
(प्_8,2.1.2) क_इइइ,386.1-11 रो_व्,356-357 {10।10} तस्मात् अधिकारः . तस्मात् अधिकारः अयम् द्रष्टव्यः
(प्_8,2.1.3) क_इइइ,386.12-21 रो_व्,357-358 {1।14} असिद्धवचनम् किमर्थम् .
(प्_8,2.1.3) क_इइइ,386.12-21 रो_व्,357-358 {2।14} असिद्धवचने उक्तम् .

(प्_8,2.1.3) क_इइइ,386.12-21 रो_व्,357-358 {3।14} किम् उक्तम् .
(प्_8,2.1.3) क_इइइ,386.12-21 रो_व्,357-358 {4।14} तत्र तावत् उक्तम् षत्वतुकोः असिद्धवचनम् आदेशलक्षणप्रतिषेधार्थम् उत्सर्गलक्षणभावार्थम् च इति .
(प्_8,2.1.3) क_इइइ,386.12-21 रो_व्,357-358 {5।14} एवम् इह अपि पूर्वत्रासिद्धवचनम् आदेशलक्षणप्रतिषेधार्थम् उत्सर्गलक्षणभावार्थम् च .
(प्_8,2.1.3) क_इइइ,386.12-21 रो_व्,357-358 {6।14} आदेशलक्षणप्रतिषेधार्थम् तावत् .
(प्_8,2.1.3) क_इइइ,386.12-21 रो_व्,357-358 {7।14} राजभिः तक्षभिः राजभ्याम् तक्षभ्याम् राजसु तक्षसु इति नलोपे कृते अतः इति ऐस्भावादयः प्राप्नुवन्ति .
(प्_8,2.1.3) क_इइइ,386.12-21 रो_व्,357-358 {8।14} असिद्धत्वात् न भवन्ति .
(प्_8,2.1.3) क_इइइ,386.12-21 रो_व्,357-358 {9।14} उत्सर्गलक्षणभावार्थम् च .
(प्_8,2.1.3) क_इइइ,386.12-21 रो_व्,357-358 {10।14} अमुष्मै अमुष्मात् अमुष्य अमुष्मिन् इति अत्र मुभावे कृते अतः इति स्मायादयः न प्राप्नुवन्ति .
(प्_8,2.1.3) क_इइइ,386.12-21 रो_व्,357-358 {11।14} असिद्धत्वात् भवन्ति .
(प्_8,2.1.3) क_इइइ,386.12-21 रो_व्,357-358 {12।14} सुपर्वाणौ सुपर्वाणः .
(प्_8,2.1.3) क_इइइ,386.12-21 रो_व्,357-358 {13।14} णत्वे कृते नोपधायाः इति दीर्घत्वम् न प्रप्नोति .
(प्_8,2.1.3) क_इइइ,386.12-21 रो_व्,357-358 {14।14} असिद्धत्वात् भवति
(प्_8,2.2.1) क_इइइ,386.22-387.3 रो_व्,358 {1।4} सुब्विधिम् प्रति नलोपः असिद्धः भवति इति उच्यते .
(प्_8,2.2.1) क_इइइ,386.22-387.3 रो_व्,358 {2।4} भवेत् इह राजभिः तक्षभिः इति नलोपे कृते अतः इति ऐस्भावः न स्यात् .
(प्_8,2.2.1) क_इइइ,386.22-387.3 रो_व्,358 {3।4} इह तु खलु राजभ्याम् तक्षभ्याम् राजसु तक्षसु इति नलोपे कृते दीर्घत्वैत्त्वे प्राप्नुतः. न एषः दोषः .
(प्_8,2.2.1) क_इइइ,386.22-387.3 रो_व्,358 {4।4} सुब्विधिः इति सर्वविभक्त्यन्तः समासः : सुपः विधिः सुब्विधिः , सुपि विधिः सुब्विधिः इति
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {1।24} अथ सञ्ज्ञाविधौ किम् उदाहरणम् .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {2।24} पञ्च सप्त .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {3।24} पञ्च सप्त इति अत्र नलोपे कृते ष्णान्ताषट् इति षट्सञ्ज्ञा न प्राप्नोति .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {4।24} असिद्धत्वात् भवति .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {5।24} सञ्ज्ञाग्रहणानर्थक्यम् च तन्निमित्तत्वात् लोपस्य .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {6।24} सञ्ज्ञाग्रहणम् च अनर्थकम् .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {7।24} किम् कारणम् .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {8।24} तन्निमित्तत्वात् लोपस्य .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {9।24} न अकृतायाम् षट्सञ्ज्ञायाम् जश्शसोः लुक् न च अकृते लुकि पदसञ्ज्ञा न च अकृतायाम् पदसञ्ज्ञायाम् नलोपः प्राप्नोति .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {10।24} तत् एतत् आनुपूर्व्या सिद्धम् भवति .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {11।24} इदम् तर्हि प्रयोजनम् पञ्चभिः सप्तभिः इति षट्त्रिचतुर्भ्योहलादिः झल्युपोत्तमम् इति एषः स्वरः यथा स्यात् .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {12।24} स्वरे अवधारणात् च . स्वरे अवधारणात् च सञ्ज्ञाग्रहणम् अनर्थकम् .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {13।24} स्वरे अवधारणम् क्रियते स्वरविधिम् प्रति इति .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {14।24} तुग्विधौ किम् उदाहरणम् .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {15।24} वृत्रहभ्याम् वृत्रहभिः .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {16।24} नलोपे कृते ह्रस्वस्यपितिकृतितुक् इति तुक् प्राप्नोति .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {17।24} असिद्धत्वात् न भवति .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {18।24} तुग्विधौ च उक्तम् . किम् उक्तम् .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {19।24} सन्निपातलक्षणः विधिः अनिमित्तम् तद्विघातस्य इति .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {20।24} इदम् तर्हि प्रयोजनम् .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {21।24} कृति इति वक्ष्यामि .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {22।24} इह मा भूत् .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {23।24} ब्रह्महच्छत्रम् भ्रूणहच्छाया .
(प्_8,2.2.2) क_इइइ,387.4-18 रो_व्,359-361 {24।24} न एषः सन्निपातलक्षणः

(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {1।29} इह ने यत् कार्यम् प्राप्नोति तत् प्रति मुभावः न असिद्धः इति उच्यते नाभावः च एव तावत् न प्राप्नोति .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {2।29} एवम् तर्हि न मु टादेशे .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {3।29} न मु टादेशे इति वक्तव्यम् .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {4।29} किम् इदम् टादेशः इति .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {5।29} टायाः आदेशः टादेशः इति .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {6।29} यदि तर्हि टायाः आदेशे इति उच्यते टायाम् आदेशे अप्रसिद्धिः .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {7।29} तत्र कः दोषः .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {8।29} अमुना इति अत्र मुभावस्य असिद्धत्वात् अतोदीर्घोयञि सुपिच इति दीर्घत्वम् प्रसज्येत .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {9।29} न एषः दोषः .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {10।29} सर्वविभक्त्यन्तः समासः : टायाः आदेशः टादेशः , टायाम् आदेशः टादेशः इति .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {11।29} सिध्यति .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {12।29} सूत्रम् तर्हि भिद्यते .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {13।29} यथान्यासम् एव अस्तु .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {14।29} ननु च उक्तम् ने यत् कार्यम् प्राप्नोति तस्मिन् मुभावः न असिद्धः इति उच्यते नाभावः च एव तावत् न प्राप्नोति इति .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {15।29} न एषः दोषः .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {16।29} इह इङ्गितेन चेष्टितेन निमिषितेन महता वा सूत्रनिबन्धेन आचार्याणाम् अभिप्रायः लक्ष्यते .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {17।29} एतत् एव ज्ञापयति भवति अत्र नाभावः इति यत् अयम् ने परतः असिद्धत्वप्रतिषेधम् शास्ति .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {18।29} अथ वा द्विगताः अपि हेतवः भवन्ति .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {19।29} तत् यथा .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {20।29} आम्राः च सिक्ताः पितरः च प्रीणिताः भवन्ति .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {21।29} तथा वाक्यानि अपि द्विगतानि दृश्यन्ते .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {22।29} श्वेतः धावति .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {23।29} अलम्बुसानाम् याता इति .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {24।29} अथ वा वृद्धकुमारीवाक्यवत् इदम् द्रष्टव्यम् .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {25।29} तत् यथा .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {26।29} वृद्धकुमारी इन्द्रेण उक्ता वरम् वृणीष्व इति सा वरम् अवृणीत पुत्राः मे बहुक्षीरघृतम् ओदनम् कांस्यपात्र्याम् भुञ्जीरन् इति .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {27।29} न च तावत् अस्याः पतिः भवति कुतः पुत्राः कुतः गावः कुतः धान्यम् .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {28।29} तत्र्स् अनया एकेन वाक्येन पतिः पुत्राः गावः धान्यम् इति सर्वम् सङ्गृहीतम् भवति .
(प्_8,2.3) क_इइइ,387.19 रो_व्,361-362 {29।29} एवम् इह अपि ने असिद्धत्वप्रतिषेधम् ब्रुवता नाभावः अपि सङ्गृहीतः भवति
(प्_8,2.4) क_इइइ,388.16-389.6 रो_व्,362-364 {1।26} यण्स्वरः यणादेशे स्वरितयणः स्वरितार्थम् .
(प्_8,2.4) क_इइइ,388.16-389.6 रो_व्,362-364 {2।26} यण्स्वरः यणादेशे सिद्धः वक्तव्यः .
(प्_8,2.4) क_इइइ,388.16-389.6 रो_व्,362-364 {3।26} किम् प्रयोजनम् .
(प्_8,2.4) क_इइइ,388.16-389.6 रो_व्,362-364 {4।26} स्वरितयणः स्वरितार्थम् .
(प्_8,2.4) क_इइइ,388.16-389.6 रो_व्,362-364 {5।26} स्वरितयणः स्वरितत्वम् यथा स्यात् .
(प्_8,2.4) क_इइइ,388.16-389.6 रो_व्,362-364 {6।26} खलप्वि अटति .
(प्_8,2.4) क_इइइ,388.16-389.6 रो_व्,362-364 {7।26} खल्प्वि अश्नाति .
(प्_8,2.4) क_इइइ,388.16-389.6 रो_व्,362-364 {8।26} तत् तर्हि वक्तव्यम् .
(प्_8,2.4) क_इइइ,388.16-389.6 रो_व्,362-364 {9।26} न वक्तव्यम् .
(प्_8,2.4) क_इइइ,388.16-389.6 रो_व्,362-364 {10।26} आह अयम् स्वरितयणः इति न च अस्ति सिद्धः स्वरितः तत्र आश्रयात् सिद्धत्वम् भविष्यति .
(प्_8,2.4) क_इइइ,388.16-389.6 रो_व्,362-364 {11।26} आश्रयात् सिद्धत्वम् इति चेत् उदात्तात् स्वरिते दोषः . आश्रयात् सिद्धत्वम् इति चेत् उदात्तात् स्वरिते दोषः भवति .