व्याकरणमहाभाष्य · भाग 11211140

(प्_7,3.111) क_इइइ,341.11-15 रो_व्,237.9-238.3 {6।7} क्व प्रकृतम् .
(प्_7,3.111) क_इइइ,341.11-15 रो_व्,237.9-238.3 {7।7} सुपि च बहुवचने झलि एत् इति
(प्_7,3.113) क_इइइ,341.17-342.5 रो_व्,238.5-13 {1।14} इह अतिखट्वाय , अतिमालाय इति ह्रस्वत्वे कृते स्थानिवद्भावात् याट् प्राप्नोति तस्य प्रतिषेधः वक्तव्यः .
(प्_7,3.113) क_इइइ,341.17-342.5 रो_व्,238.5-13 {2।14} न वक्तव्यः .
(प्_7,3.113) क_इइइ,341.17-342.5 रो_व्,238.5-13 {3।14} याड्विधाने अतिखट्वाय इति अप्रतिषेधः ह्रस्वादेशत्वात् .
(प्_7,3.113) क_इइइ,341.17-342.5 रो_व्,238.5-13 {4।14} याड्विधाने अतिखट्वाय , अतिमालाय इति अप्रतिषेधः .
(प्_7,3.113) क_इइइ,341.17-342.5 रो_व्,238.5-13 {5।14} अनर्थकः प्रतिषेधः अप्रतिषेधः .
(प्_7,3.113) क_इइइ,341.17-342.5 रो_व्,238.5-13 {6।14} याट् कस्मात् न भवति .
(प्_7,3.113) क_इइइ,341.17-342.5 रो_व्,238.5-13 {7।14} ह्रस्वादेशत्वात् .
(प्_7,3.113) क_इइइ,341.17-342.5 रो_व्,238.5-13 {8।14} ह्रस्वादेशः अयम् .
(प्_7,3.113) क_इइइ,341.17-342.5 रो_व्,238.5-13 {9।14} उक्तम् एतत् ङ्याब्ग्रहणे अदीर्घः इति .
(प्_7,3.113) क_इइइ,341.17-342.5 रो_व्,238.5-13 {10।14} अथ इदानीम् असति अपि स्थानिवद्भावे दीर्घत्वे कृते आप् च असौ भूतपूर्वः इति कृत्वा याट् कस्मात् न भवति .
(प्_7,3.113) क_इइइ,341.17-342.5 रो_व्,238.5-13 {11।14} लक्षणप्रतिपदोक्तयोः प्रतिपदोक्तस्य एव इति .
(प्_7,3.113) क_इइइ,341.17-342.5 रो_व्,238.5-13 {12।14} ननु च इदानीम् सति अपि स्थानिवद्भावे एतया परिभाषया शक्यम् उपस्थातुम् .
(प्_7,3.113) क_इइइ,341.17-342.5 रो_व्,238.5-13 {13।14} न इति आह .
(प्_7,3.113) क_इइइ,341.17-342.5 रो_व्,238.5-13 {14।14} न च तदानीम् क्वचित् अपि स्थानिवद्भावः स्यात्
(प्_7,3.116) क_इइइ,342.7-12 रो_व्,239.2-7 {1।13} इदुद्भ्याम् आम्विधानम् औत्त्वस्य परत्वात् .
(प्_7,3.116) क_इइइ,342.7-12 रो_व्,239.2-7 {2।13} इदुद्भ्याम् आम् विधेयः .
(प्_7,3.116) क_इइइ,342.7-12 रो_व्,239.2-7 {3।13} शकट्याम् , पद्धत्याम् , धेन्वाम् इति .
(प्_7,3.116) क_इइइ,342.7-12 रो_व्,239.2-7 {4।13} किम् पुनः कारणम् न सिध्यति .
(प्_7,3.116) क_इइइ,342.7-12 रो_व्,239.2-7 {5।13} औत्त्वस्य परत्वात् .
(प्_7,3.116) क_इइइ,342.7-12 रो_व्,239.2-7 {6।13} परत्वात् औत्त्वम् प्राप्नोति .
(प्_7,3.116) क_इइइ,342.7-12 रो_व्,239.2-7 {7।13} योगविभागात् सिद्धम् .
(प्_7,3.116) क_इइइ,342.7-12 रो_व्,239.2-7 {8।13} योगविभागः करिष्यते .
(प्_7,3.116) क_इइइ,342.7-12 रो_व्,239.2-7 {9।13} ङेः आम् नद्याम्नीभ्यः .
(प्_7,3.116) क_इइइ,342.7-12 रो_व्,239.2-7 {10।13} ततः इदुद्भ्याम् .
(प्_7,3.116) क_इइइ,342.7-12 रो_व्,239.2-7 {11।13} इदुद्भ्याम् उत्तरस्य ङेः आम् भवति इति .
(प्_7,3.116) क_इइइ,342.7-12 रो_व्,239.2-7 {12।13} शकट्याम् , पद्धत्याम् , धेन्वाम् इति .
(प्_7,3.116) क_इइइ,342.7-12 रो_व्,239.2-7 {13।13} ततः औत् अत् च घेः
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {1।34} औत्त्वे योगविभागः .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {2।34} औत्त्वे योगविभागः कर्तव्यः .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {3।34} औत् .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {4।34} औत् भवति इदुद्भ्याम् .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {5।34} ततः अत् च घेः .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {6।34} अकारः च भवति घेः इति .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {7।34} किमर्थः योगविभागः .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {8।34} सखिपतिभ्याम् औत्त्वार्थः .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {9।34} सखिपतिभ्याम् औत्त्वम् यथा स्यात् .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {10।34} सख्यौ , पत्यौ .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {11।34} एकयोगे हि अप्राप्तिः अत्त्वसन्नियोगात् .

(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {12।34} एकयोगे हि सति औत्त्वस्य अप्राप्तिः .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {13।34} किम् कारणम् .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {14।34} अत्त्वसन्नियोगात् .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {15।34} अत्त्वसन्नियोगेन औत्त्वम् उच्यते तेन यत्र एव औत्त्वम् स्यात् .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {16।34} न वा अकारस्य अन्वाचयवचनात् यथा क्यङि सलोपः .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {17।34} न वा अर्थ औत्त्वे योगविभागेन .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {18।34} किम् कारणम् .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {19।34} अकारस्य अन्वाचयवचनात् .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {20।34} प्रधानशिष्टम् औत्त्वम् अन्वाचयशिष्टम् अत्त्वम् यथा क्यङि सलोपः .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {21।34} तत् यथा .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {22।34} प्रधानशिष्टः क्यङ् प्रातिपदिकमात्रात् भवति यत्र च स्कारः तत्र लोपः .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {23।34} अत्त्वे टाप्प्रतिषेधः .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {24।34} अत्त्वे टापः प्रतिषेधः वक्तव्यः .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {25।34} शकटौ , पद्धतौ , धेनौ .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {26।34} अत्त्वे कृते टाप् प्राप्नोति .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {27।34} न वा सन्निपातलक्षणस्य अनिमित्तत्वात् .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {28।34} न वा वक्तव्यः .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {29।34} किम् कारणम् .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {30।34} सन्निपातलक्षणस्य अनिमित्तत्वात् .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {31।34} सन्निपातलक्षणः विधिः अनिमित्तम् तद्विघातस्य इति टाप् न भविष्यति .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {32।34} डित्करणात् वा .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {33।34} अथ वा डित् आउकारः करिष्यते .
(प्_7,3.118-119) क_इइइ,342.14-343.9 रो_व्,239.9-241.1 {34।34} औ डित् च घेः
(प्_7,3.120) क_इइइ,343.11-14 रो_व्,241.3-6 {1।8} किमर्थम् अस्त्रियाम् इति उच्यते न आङः ना पुंसि इति एव उच्येत .
(प्_7,3.120) क_इइइ,343.11-14 रो_व्,241.3-6 {2।8} का रूपसिद्धिः : त्रपुणा , जतुना .
(प्_7,3.120) क_इइइ,343.11-14 रो_व्,241.3-6 {3।8} नुमा सिद्धम् .
(प्_7,3.120) क_इइइ,343.11-14 रो_व्,241.3-6 {4।8} न एवम् शक्यम् .
(प्_7,3.120) क_इइइ,343.11-14 रो_व्,241.3-6 {5।8} इह हि अमुना ब्राह्मणकुलेन इति मुभावस्य असिद्धत्वात् नुम् न स्यात् .
(प्_7,3.120) क_इइइ,343.11-14 रो_व्,241.3-6 {6।8} अस्त्रियाम् इति पुनः उच्यमाने न दोषः भवति .
(प्_7,3.120) क_इइइ,343.11-14 रो_व्,241.3-6 {7।8} कथम् .
(प्_7,3.120) क_इइइ,343.11-14 रो_व्,241.3-6 {8।8} वक्ष्यति एतत् न मु टादेशे
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {1।54} अथ णिग्रहणम् किमर्थम् न चङि उपधायाः ह्रस्वः इति एव उच्येत .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {2।54} चङि उपधायाः ह्रस्वः इति इयति उच्यमाने , अलीलवत् , अपीपवत् , ऊकारस्य एव ह्रस्वत्वम् प्रसज्येत .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {3।54} न एतत् अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {4।54} वृद्धिः अत्र बाधिका भविष्यति .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {5।54} वृद्धौ तर्हि कृतायाम् औकारस्य एव ह्रस्वत्वम् प्रसज्येत .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {6।54} न एतत् अस्ति .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {7।54} अन्तरङ्गत्वात् अत्र आवादेशः भविष्यति .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {8।54} न हि इदानीम् ह्रस्वभाविनी उपधा भवति .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {9।54} तस्मात् णिग्रहणम् कर्तव्यम् .

(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {10।54} अथ चङ्ग्रहणम् किमर्थम् न णौ उपधायाः इति एव सिद्धम् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {11।54} णौ उपधायाः ह्रस्वः इति इयति उच्यमाने , कारयति , हारयति इति अत्र अपि प्रसज्येत .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {12।54} न एतत् अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {13।54} आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति न णौ एव ह्रस्वत्वम् भवति इति यत् अयम् मिताम् ह्रस्वत्वम् शास्ति .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {14।54} इह अपि तर्हि न प्राप्नोति .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {15।54} अचीकरत् , अजीहरत् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {16।54} वचनात् भविष्यति .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {17।54} इह अपि तर्हि वचनात् प्राप्नोति .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {18।54} कारयति , हारयति .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {19।54} तस्मात् चङ्ग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {20।54} अथ उपधाग्रहणम् किमर्थम् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {21।54} णौ चङि उपधाग्रहणम् अन्त्यप्रतिषेधार्थम् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {22।54} णौ चङि उपधाग्रहणम् क्रियते अन्त्यस्य ह्रस्त्वत्वम् मा भूत् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {23।54} णौ चङि ह्रस्वः इति इयति उच्यमाने , अलीलवत् , अपीपवत् , अन्त्यस्य एव ह्रस्वत्वम् प्रसज्येत .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {24।54} न एतत् अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {25।54} अन्तरङ्गत्वात् अत्र आवादेशः भवति .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {26।54} न हि इदानीम् ह्रस्वभावी अन्त्यः अस्ति .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {27।54} अन्त्यः ह्रस्वभावी न अस्ति इति कृत्वा वचनात् अनन्त्यस्य भविष्यति .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {28।54} इह अपि वचनात् प्राप्नोति .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {29।54} अचकाङ्क्षत् , अववाञ्छत् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {30।54} येन न अव्यवधानम् तेन व्यवहिते अपि वचनप्रामाण्यात् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {31।54} केन च न अव्यवधानम् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {32।54} वर्णेन .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {33।54} एतेन पुनः सङ्घतेन वय्वधानम् भवति न भवति च .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {34।54} उत्तरार्थम् तर्हि उपधाग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {35।54} लोपः पिबतेः ई च अभ्यासस्य उपधायाः यथा स्यात् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {36।54} अपीप्यत् , अपीप्यताम् , अपीप्यन् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {37।54} अथ इह कथम् भवितव्यम् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {38।54} मा भवान् अटिटत् इति .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {39।54} आहोस्वित् मा भवान् आटिटत् इति .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {40।54} मा भवान् आटिटत् इति भवितव्यम् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {41।54} ह्रस्वत्वम् कस्मात् न भवति .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {42।54} द्विर्वचने कृते परेण रूपेण व्यवहितम् इति कृत्वा .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {43।54} इदम् इह सम्प्रधार्यम् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {44।54} द्विर्वचनम् क्रियताम् ह्रस्वत्वम् इति किम् अत्र कर्तव्यम् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {45।54} परत्वात् ह्रस्वत्वम् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {46।54} नित्यम् द्विर्वचनम् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {47।54} कृते ह्रस्वत्वे प्राप्नोति अकृते अपि .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {48।54} एवम् तर्हि आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति द्विर्वचनात् ह्रस्वत्वम् बलीयः इति यत् अयम् ओणिम् ऋदितम् करोति .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {49।54} कथम् कृत्वा ज्ञापकम् .

(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {50।54} ऋदित्करणे एतत् प्रयोजनम् ऋदिताम् न इति प्रतिषेधः यथा स्यात् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {51।54} यदि च अत्र पूर्वम् द्विर्वचनम् स्यात् ऋदित्करणम् अनर्थकम् स्यात् .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {52।54} द्विर्वचने कृते परेण व्यवहितत्वात् ह्रस्वत्वम् न भविष्यति .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {53।54} पश्यति तु आचार्यः द्विर्वचनात् ह्रस्वत्वम् बलीयः इति ततः ओणिम् ऋदितम् करोति .
(प्_7,4.1.1) क_इइइ,344.2-345.7 रो_व्,242-245 {54।54} तस्मात् मा भवान् अटिटत् इति एव भवितव्यम्
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {1।29} उपधाह्रस्वत्वे णेः णिचि उपसङ्ख्यानात् .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {2।29} उपधाह्रस्वत्वे णेः णिचि उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् : वादितवन्तम् प्रयोजितवान् अवीवदद्वीणाम् परिवादकेन .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {3।29} किम् पुनः कारणम् न सिध्यति .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {4।29} णिचा व्यवहितत्वात् .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {5।29} णिलोपे कृते न अस्ति व्यवधानम् .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {6।29} स्थानिवद्भावात् व्यवधानम् एव .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {7।29} प्रतिषिध्यते अत्र स्थानिवद्भावः चङ्परनिर्ह्रासे न स्थानिवत् इति .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {8।29} एवम् अपि अग्लोपिनाम् न इति प्रतिषेधः प्राप्नोति .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {9।29} वृद्धौ कृतायाम् लोपः तत् न अग्लोपै अङ्गम् भवति .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {10।29} इदम् इह सम्प्रधार्यम् .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {11।29} वृद्धिः क्रियताम् लोपः इति किम् अत्र कर्तव्यम् .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {12।29} परत्वात् वृद्धिः .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {13।29} नित्यः लोपः .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {14।29} कृतायाम् अपि वृद्धौ प्राप्नोति अकृतायाम् अपि .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {15।29} अनित्यः लोपः .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {16।29} अन्यस्य कृतायाम् वृद्धौ प्राप्नोति अन्यस्य अकृतायाम् शब्दान्तरस्य च प्राप्नुवन् विधिः अनित्यः भवति .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {17।29} उभयोः अनित्ययोः परत्वात् वृद्धिः .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {18।29} वृद्धौ कृतायाम् लोपः तत् न अग्लोपि अङ्गम् भवति .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {19।29} एवम् तर्हि आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति वृद्धेः लोपः बलीयान् इति यत् अयम् अग्लोपिनाम् न इति प्रतिषेधम् शास्ति .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {20।29} न एतत् अस्ति ज्ञापकम् .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {21।29} अस्ति अन्यत् एतस्य वचने प्रयोजनम् .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {22।29} किम् .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {23।29} यत्र वृद्धौ अपि कृतायाम् एव लुप्यते .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {24।29} अत्यरराजत् .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {25।29} यत् तर्हि प्रत्याहारग्रहणम् करोति .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {26।29} इतरथा हि अलोपिनाम् न इति ब्रूयात् .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {27।29} एवम् वा वृद्धेः लोपः बलीयान् इति .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {28।29} अथ वा आरभ्यते पूर्वविप्रतिषेधः ण्यल्लोपावियङ्यण्गुणवृद्धिदीर्घत्वेभ्यः पूर्वविप्रतिषिद्धम् इति .
(प्_7,4.1.2) क_इइइ,345.8-22 रो_व्,245-247 {29।29} तस्मात् उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् इति
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {1।28} अग्लोपिप्रतिषेधानर्थक्यम् च स्थानिवद्भावात् .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {2।28} अग्लोपिप्रतिषेधः च अनर्थकः .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {3।28} किम् कारणम् .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {4।28} स्थानिवद्भावात् .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {5।28} स्थानिवद्भावात् अत्र ह्रस्वत्वम् न भविष्यति .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {6।28} यत्र तर्हि स्थानिवद्भावः न अस्ति तदर्थम् अयम् योगः वक्तव्यः .

(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {7।28} क्व स्थानिवद्भावः न अस्ति .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {8।28} यः हलचोः आदेशः .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {9।28} अत्यरराजत् .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {10।28} किम् पुनः कारणम् हलचोः आदेशः न स्थानिवत् इति उच्यते .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {11।28} अजादेशः स्थानिवत् इति उच्यते न च अयम् अचः एव आदेशः .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {12।28} किम् तर्हि अचः अन्यस्य च .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {13।28} अग्लोपिनाम् न इति अपि तर्हि प्रतिषेधः न प्राप्नोति .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {14।28} किम् कारणम् .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {15।28} अग्लोपिनाम् न इति उच्यते न च अत्र अच् एव लुप्यते .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {16।28} किम् तर्हि .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {17।28} अच् च अन्यः च .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {18।28} यः अत्र अच् लुप्यते तदाश्रयः प्रतिषेधः भविष्यति .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {19।28} यथा एव तर्हि यः अत्र अच् लुप्यते तदाश्रयः प्रतिषेधः भवति एवम् यः अत्र अच् लुप्यते तदाश्रयः स्थानिवद्भावः भविष्यति .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {20।28} एवम् तर्हि सिद्धे सति यत् अग्लोपिनाम् न इति प्रतिषेधम् शास्ति तत् ज्ञापयति आचार्यः इतः उत्तरम् स्थानिवद्भावः न भवति इति .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {21।28} किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {22।28} पूर्वत्र असिद्धे न स्थानिवत् इति उक्तम् तत् न वक्तव्यम् भवति .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {23।28} यदि एतत् ज्ञाप्यते , आदीधयतेः आदीधकः , आवेवयतेः आवेवकः .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {24।28} यीवर्णयोः दीधीवेव्योः इति लोपः न प्राप्नोति .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {25।28} इह च यत् प्रलुनीहि अत्र तिङि च उदात्तवति इति एषः स्वरः न प्राप्नोति .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {26।28} न एषः दोषः .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {27।28} यत् तावत् उच्यते आदीधयतेः आदीधकः , आवेवयतेः आवेवकः , यीवर्णयोः इति लोपः न प्राप्नोति इति यीवर्णयोः इति अत्र वर्णग्रहणसामर्थ्यात् भविष्यति .
(प्_7,4.2) क_इइइ,345.24-346.16 रो_व्,247.4-249.4 {28।28} यत् अपि उच्यते यत् प्रलुनीहि अत्र तिङि च उदात्तवति इति एषः स्वरः न प्राप्नोति इति बहिरङ्गः यणादेशः अन्तरङ्गः स्वरः असिद्धम् बहिरङ्गम् अन्तरङ्गे
(प्_7,4.3) क_इइइ,346.18-20 रो_व्,249.6-250.3 {1।4} काण्यादीनाम् च इति वक्तव्यम् .
(प्_7,4.3) क_इइइ,346.18-20 रो_व्,249.6-250.3 {2।4} के पुनः काण्यादयः .
(प्_7,4.3) क_इइइ,346.18-20 रो_व्,249.6-250.3 {3।4} काणिराणिश्राणिभाणिहेठिलोपयः .
(प्_7,4.3) क_इइइ,346.18-20 रो_व्,249.6-250.3 {4।4} अचकाणत् , अचीकणत् , अरराणत् , अरीरणत् , अशश्राणत् , अशीश्रणत् , अबभाणत् , अबीभणत् , अजिहेठत् , अजीहिठत् , अलुलोपत् , अलूलुपत्
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {1।25} इह अवदिग्ये , अवदिग्याते , अवदिग्यरे दिग्यादेशे कृते द्विर्वचनम् प्राप्नोति तत्र साभ्यासस्य इति वक्तव्यम् .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {2।25} ननु च द्विर्वचने कृते साभ्यासस्य दिग्यादेशः भविष्यति .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {3।25} न सिध्यति .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {4।25} किम् कारणम् .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {5।25} दिग्यादेशस्य परत्वात् साभ्यासस्य आदेशवचनम् .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {6।25} दिग्यादेशः क्रियताम् द्विर्वचनम् इति परत्वात् दिग्यादेशेन भवितव्यम् .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {7।25} तत्र साभ्यासस्य इति वक्तव्यम् .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {8।25} एवम् तर्हि दिग्यादेशः द्विर्वचनम् बाधिष्यते .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {9।25} पुनःप्रसङ्गविज्ञानात् द्विर्वचनम् प्राप्नोति .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {10।25} पुनःप्रसङ्गः इति चेत् अमादिभिः तुल्यम् .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {11।25} पुनःप्रसङ्गः इति चेत् अमादिभिः तुल्यम् एतत् भवति .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {12।25} तत् यथा .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {13।25} अमादिषु कृतेषु पुनःप्रसङ्गात् शिशीलुग्नुमः न भवन्ति .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {14।25} एवम् दिग्यादेशे कृते पुनःप्रसङ्गात् द्विर्वचनम् न भविष्यति .

(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {15।25} अथ वा विप्रतिषेधे पुनःप्रसङ्गः इति उच्यते विप्रतिषेधः च द्वयोः सावकशयोः .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {16।25} इह पुनः अनवकाशः दिग्यादेशः द्विर्वचनम् बाधिष्यते .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {17।25} यदि तर्हि अनवकाशाः विधयः बाधकाः भवन्ति , बभूव , भूभावः द्विर्वचनम् बाधेत .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {18।25} सावकाशः भूभावः .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {19।25} कः अवकाशः .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {20।25} भविता , भवितुम् .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {21।25} इह तर्हि चक्षिङः ख्याञ् वा लिटि इति ख्याञ् द्विर्वचनम् बाधेत .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {22।25} इह च अपि बभूव इति यदि तावत् स्थाने द्विर्वचनम् भूभावः सर्वादेशः प्राप्नोति अथ द्विःप्रयोगः द्विर्वचनम् परस्य भूभावे कृते पूर्वस्य श्रवणम् प्राप्नोति .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {23।25} न एषः दोषः .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {24।25} आर्धधातुकीयाः सामान्येन भवन्ति अनवस्थितेषु प्रत्ययेषु .
(प्_7,4.9) क_इइइ,346.22-347.15 रो_व्,250.5-252.5 {25।25} तत्र आर्धधातुकसामान्ये भूभावे कृते यः यतः प्रत्ययः प्राप्नोति सः ततः भविष्यति
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {1।30} संयोगादेः गुणविधाने संयोगोपधग्रहणम् कृञर्थम् .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {2।30} संयोगादेः गुणविधाने संयोगोपधग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {3।30} किमर्थम् .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {4।30} कृञर्थम् .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {5।30} इह अपि यथा स्यात् .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {6।30} सञ्चस्करतुः , सञ्चस्करुः .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {7।30} यदि संयोगोपधग्रहणम् क्रियते न अर्थः संयोगादिग्रहणेन .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {8।30} इह अपि सस्वरतुः , सस्वरुः संयोगोपधस्य इति एव सिद्धम् .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {9।30} भवेत् सिद्धम् सस्वरतुः , सस्वरुः इति इदम् तु न सिध्यति सञ्चस्करतुः , सञ्चस्करुः इति .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {10।30} किम् कारणम् .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {11।30} सुटः बहिरङ्गलक्षणत्वात् .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {12।30} बहिरङ्गम् सुट् .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {13।30} अन्तरङ्गः गुणः .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {14।30} असिद्धम् बहिरङ्गम् अन्तरङ्गे .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {15।30} संयोगादिग्रहणे तु क्रियमाणे संयोगोपधग्रहणम् अनन्यार्थम् विज्ञायते .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {16।30} ऋतः लिटि गुणात् ञ्णिति वृद्धिः विप्रतिषेधेन .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {17।30} ऋतः लिटि गुणाञ् ञ्ङिति वृद्धिः भवति पूर्वविप्रतिषेधेन .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {18।30} ऋतः लिटि गुणस्य अवकाशः .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {19।30} सस्वरतुः , सस्वरुः .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {20।30} ञ्णिति वृद्धेः अवकाशः .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {21।30} स्वारकः , ध्वारकः .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {22।30} इह उभयम् प्राप्नोति .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {23।30} सस्वार , दध्वार .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {24।30} ञ्णिति वृद्धिः भवति पूर्वविप्रतिषेधेन .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {25।30} पुनःप्रसङ्गविज्ञानात् वा सिद्धम् .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {26।30} अथ वा पुनःप्रसङ्गात् गुणे कृते रपरत्वे च अतः उपधायाः इति वृद्धिः भविष्यति .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {27।30} न एषः युक्तः परिहारः .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {28।30} पुनःप्रसङ्गः नाम सः भवति यत्र तेन एव कृते प्राप्नोति तेन एव च अकृते .
(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {29।30} अत्र खलु गुणे कृते रपरत्वे च अतः उपधायाः इति वृद्धिः प्राप्नोति अकृते च अचः ञ्णिति इति .

(प्_7,4.10) क_इइइ,347.17-348.7 रो_व्,252.7-254.3 {30।30} तस्मात् सुष्ठु उच्यते लिति गुणात् ञ्णिति वृद्धिः विप्रतिषेधेन इति
(प्_7,4.12) क_इइइ,348.9-14 रो_व्,254.5-10 {1।10} किमर्थम् ह्रस्वः वा इति उच्यते न गुणः वा इति उच्येत .
(प्_7,4.12) क_इइइ,348.9-14 रो_व्,254.5-10 {2।10} तत्र अयम् अपि अर्थः गुणग्रहणम् न कर्तव्यम् भवति .
(प्_7,4.12) क_इइइ,348.9-14 रो_व्,254.5-10 {3।10} प्रकृतम् अनुवर्तते .
(प्_7,4.12) क_इइइ,348.9-14 रो_व्,254.5-10 {4।10} क्व प्रकृतम् .
(प्_7,4.12) क_इइइ,348.9-14 रो_व्,254.5-10 {5।10} ऋतः च संयोगादेः गुणः इति .
(प्_7,4.12) क_इइइ,348.9-14 रो_व्,254.5-10 {6।10} ऋतः ह्रस्वत्वम् इत्त्वप्रतिषेधार्थम् .
(प्_7,4.12) क_इइइ,348.9-14 रो_व्,254.5-10 {7।10} ऋतः ह्रस्वत्वम् उच्यते इत्त्वप्रतिषेधार्थम् .
(प्_7,4.12) क_इइइ,348.9-14 रो_व्,254.5-10 {8।10} इत्त्वम् मा भूत् इति .
(प्_7,4.12) क_इइइ,348.9-14 रो_व्,254.5-10 {9।10} गुणः वा इति इयति उच्यमाने गुणेन मुक्ते इत्त्वम् प्रसज्येत .
(प्_7,4.12) क_इइइ,348.9-14 रो_व्,254.5-10 {10।10} ह्रस्वः वा इति उच्यमाने ह्रस्वेन मुक्ते यथाप्राप्तः गुणः भविष्यति
(प्_7,4.13) क_इइइ,348.16-19 रो_व्,255.2-5 {1।9} के अणः ह्रस्वत्वे तद्धितग्रहणम् कृन्निवृत्त्यर्थम् .
(प्_7,4.13) क_इइइ,348.16-19 रो_व्,255.2-5 {2।9} के अणः ह्रस्वत्वे तद्धितग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_7,4.13) क_इइइ,348.16-19 रो_व्,255.2-5 {3।9} किम् प्रयोजनम् .
(प्_7,4.13) क_इइइ,348.16-19 रो_व्,255.2-5 {4।9} कृन्निवृत्त्यर्थम् .
(प्_7,4.13) क_इइइ,348.16-19 रो_व्,255.2-5 {5।9} कृति मा भूत् .
(प्_7,4.13) क_इइइ,348.16-19 रो_व्,255.2-5 {6।9} राका , धाका इति .
(प्_7,4.13) क_इइइ,348.16-19 रो_व्,255.2-5 {7।9} तत् तर्हि वक्तव्यम् .
(प्_7,4.13) क_इइइ,348.16-19 रो_व्,255.2-5 {8।9} न वक्तव्यम् .
(प्_7,4.13) क_इइइ,348.16-19 रो_व्,255.2-5 {9।9} उणादयः अव्युत्पन्नानि प्रातिपदिकानि
(प्_7,4.23) क_इइइ,348.21-22 रो_व्,255.7-8 {1।5} इह कस्मात् न भवति .
(प्_7,4.23) क_इइइ,348.21-22 रो_व्,255.7-8 {2।5} प्रोह्यते , उपोह्यते .
(प्_7,4.23) क_इइइ,348.21-22 रो_व्,255.7-8 {3।5} एकादेशे कृते व्यपवर्गाभावात् .
(प्_7,4.23) क_इइइ,348.21-22 रो_व्,255.7-8 {4।5} एवम् अपि आ , ऊह्यते , ओह्यते , समोह्यते .
(प्_7,4.23) क_इइइ,348.21-22 रो_व्,255.7-8 {5।5} अणः इति वर्तते
(प्_7,4.24) क_इइइ,349.2-6 रो_व्,256.1-5 {1।10} एतेः लिङि उपसर्गात् .
(प्_7,4.24) क_इइइ,349.2-6 रो_व्,256.1-5 {2।10} एतेः लिङि उपसर्गात् इति वक्तव्यम् .
(प्_7,4.24) क_इइइ,349.2-6 रो_व्,256.1-5 {3।10} इह मा भूत् .
(प्_7,4.24) क_इइइ,349.2-6 रो_व्,256.1-5 {4।10} ईयात् .
(प्_7,4.24) क_इइइ,349.2-6 रो_व्,256.1-5 {5।10} तत् तर्हि वक्तव्यम् .
(प्_7,4.24) क_इइइ,349.2-6 रो_व्,256.1-5 {6।10} न वक्तव्यम् .
(प्_7,4.24) क_इइइ,349.2-6 रो_व्,256.1-5 {7।10} उपसर्गात् इति वर्तते .
(प्_7,4.24) क_इइइ,349.2-6 रो_व्,256.1-5 {8।10} एवम् तर्हि आचार्यः अन्वाचष्टे उपसर्गात् इति अनुवर्तते इति .
(प्_7,4.24) क_इइइ,349.2-6 रो_व्,256.1-5 {9।10} न एतत् अन्वाख्येयम् अधिकाराः अनुवर्तन्ते इति .
(प्_7,4.24) क_इइइ,349.2-6 रो_व्,256.1-5 {10।10} एषः एव न्यायः यत् उत अधिकाराः अनुवर्तेरन्
(प्_7,4.27) क_इइइ,349.8-12 रो_व्,256.7-11 {1।6} दीर्घोच्चारणम् किमर्थम् न रिङ् ऋतः इति एव उच्यते .
(प्_7,4.27) क_इइइ,349.8-12 रो_व्,256.7-11 {2।6} का रूपसिद्धिः : मात्रीयति , पित्रीयति .
(प्_7,4.27) क_इइइ,349.8-12 रो_व्,256.7-11 {3।6} अकृत्सार्वधातुकयोः इति दीर्घत्वम् भविष्यति .
(प्_7,4.27) क_इइइ,349.8-12 रो_व्,256.7-11 {4।6} एवम् तर्हि सिद्धे सति यत् दीर्घोच्चारणम् करोति तत् ज्ञापयति आचार्यः भवति एषा परिभाषा अङ्गवृत्ते पुनः वृत्तौ अविधिः निष्ठितस्य इति .
(प्_7,4.27) क_इइइ,349.8-12 रो_व्,256.7-11 {5।6} किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् .

(प्_7,4.27) क_इइइ,349.8-12 रो_व्,256.7-11 {6।6} पिबेः गुणप्रतिषेधः चोदितः सः न वक्तव्यः भवति
(प्_7,4.30) क_इइइ,349.14-16 रो_व्,256.13-257.3 {1।7} यङ्प्रकरणे हन्तेः हिंसायाम् ईट् .
(प्_7,4.30) क_इइइ,349.14-16 रो_व्,256.13-257.3 {2।7} यण्प्रकरणे हन्तेः हिंसायाम् ईट् वक्तव्यः .
(प्_7,4.30) क_इइइ,349.14-16 रो_व्,256.13-257.3 {3।7} जेघ्नीयते .
(प्_7,4.30) क_इइइ,349.14-16 रो_व्,256.13-257.3 {4।7} यदि ईट् अभ्यासरूपम् न सिध्यति .
(प्_7,4.30) क_इइइ,349.14-16 रो_व्,256.13-257.3 {5।7} एवम् तर्हि यङ्प्रकरणे हन्तेः हिंसायाम् ईक् .
(प्_7,4.30) क_इइइ,349.14-16 रो_व्,256.13-257.3 {6।7} एवम् अपि उपधालोपः न प्राप्नोति .
(प्_7,4.30) क_इइइ,349.14-16 रो_व्,256.13-257.3 {7।7} एवम् तर्हि यङ्प्रकरणे हन्तेः हिंसायाम् घ्नी
(प्_7,4.35) क_इइइ,349.19-350.5 रो_व्,257.5-11 {1।9} अत्यल्पम् इदम् उच्यते : अपुत्रस्य इति .
(प्_7,4.35) क_इइइ,349.19-350.5 रो_व्,257.5-11 {2।9} अपुत्रादीनाम् इति वक्तव्यम् इह अपि यथा स्यात् : जनीयन्तः न्वग्रवः पुत्रीयन्तः सुदानवः .
(प्_7,4.35) क_इइइ,349.19-350.5 रो_व्,257.5-11 {3।9} छन्दसि प्रतिषेधे दीर्घप्रतिषेधः .
(प्_7,4.35) क_इइइ,349.19-350.5 रो_व्,257.5-11 {4।9} छन्दसि प्रतिषेधे दीर्घत्वस्य प्रतिषेधः वक्तव्यः .
(प्_7,4.35) क_इइइ,349.19-350.5 रो_व्,257.5-11 {5।9} संस्वेदयुः , मित्रयुः .
(प्_7,4.35) क_इइइ,349.19-350.5 रो_व्,257.5-11 {6।9} न वा अश्वाघस्य आद्वचनम् अवधारणार्थम् .
(प्_7,4.35) क_इइइ,349.19-350.5 रो_व्,257.5-11 {7।9} न वा वक्तव्यम् .
(प्_7,4.35) क_इइइ,349.19-350.5 रो_व्,257.5-11 {8।9} किम् कारणम् .
(प्_7,4.35) क_इइइ,349.19-350.5 रो_व्,257.5-11 {9।9} अश्वाघस्य आद्वचनम् अवधारणार्थम् भविष्यति अश्वाघयोः एव छन्चसि दीर्घः भविष्यति न अन्यस्य इति
(प्_7,4.41) क_इइइ,350.7-11 रो_व्,258.2-6 {1।6} श्यतेः इत्त्वम् व्रते नित्यम् .
(प्_7,4.41) क_इइइ,350.7-11 रो_व्,258.2-6 {2।6} श्यतेः इत्त्वम् व्रते नित्यम् इति वक्तव्यम् .
(प्_7,4.41) क_इइइ,350.7-11 रो_व्,258.2-6 {3।6} संशितव्रतः .
(प्_7,4.41) क_इइइ,350.7-11 रो_व्,258.2-6 {4।6} तत् तर्हि वक्तव्यम् .
(प्_7,4.41) क_इइइ,350.7-11 रो_व्,258.2-6 {5।6} न वक्तव्यम् .
(प्_7,4.41) क_इइइ,350.7-11 रो_व्,258.2-6 {6।6} देवत्रातः गलः ग्राहः इतियोगे च सद्विधिः , मिथः ते न विभाष्यन्ते गवाक्षः संशितव्रतः
(प्_7,4.46) क_इइइ,350.15-351.2 रो_व्,259.2-15 {1।11} अवदत्तम् विदत्तम् च प्रदत्तम् च आदिकर्मणि , सुदत्तम् अनुदत्तम् च निदत्तम् इति च इष्यते .
(प्_7,4.46) क_इइइ,350.15-351.2 रो_व्,259.2-15 {2।11} किम् पुनः अयम् तकारान्तः आहोस्वित् दकारान्तः उत धकारान्तः अथ वा थकारान्तः .
(प्_7,4.46) क_इइइ,350.15-351.2 रो_व्,259.2-15 {3।11} कः च अत्र विशेषः .
(प्_7,4.46) क_इइइ,350.15-351.2 रो_व्,259.2-15 {4।11} तान्ते दोषः दीर्घत्वम् स्यात् .
(प्_7,4.46) क_इइइ,350.15-351.2 रो_व्,259.2-15 {5।11} यदि तकारान्तः दस्ति इति दीर्घत्वम् प्राप्नोति .
(प्_7,4.46) क_इइइ,350.15-351.2 रो_व्,259.2-15 {6।11} दान्ते दोषः निष्ठानत्वम् .
(प्_7,4.46) क_इइइ,350.15-351.2 रो_व्,259.2-15 {7।11} अथ दकारान्तः रदाभ्याम् निष्ठातः इति नत्वम् प्राप्नोति .
(प्_7,4.46) क_इइइ,350.15-351.2 रो_व्,259.2-15 {8।11} धान्ते दोषः धत्वप्राप्तिः .
(प्_7,4.46) क_इइइ,350.15-351.2 रो_व्,259.2-15 {9।11} अथ धान्तः झषः तथोः धः अधः इति धत्वम् प्राप्नोति .
(प्_7,4.46) क_इइइ,350.15-351.2 रो_व्,259.2-15 {10।11} थान्ते अदोषः तस्मात् थान्तः .
(प्_7,4.46) क_इइइ,350.15-351.2 रो_व्,259.2-15 {11।11} अथ थकारान्तः न दोषः भवति
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {1।38} अचः उपसर्गात् तत्वे आकारग्रहणम् .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {2।38} अचः उपसर्गात् तत्वे आकारग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {3।38} न कर्तव्यम् .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {4।38} अलः अन्त्यस्य विधयः भवन्ति इति आकारस्य भविष्यति .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {5।38} न सिध्यति .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {6।38} किम् कारणम् .

(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {7।38} आदेः हि परस्य .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {8।38} अत्र हि तस्मात् इति उत्तरस्य आदेः परस्य इति दकारस्य प्राप्नोति .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {9।38} न एषः दोषः .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {10।38} अवर्णप्रकरणात् सिद्धम् .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {11।38} अस्य इति वर्तते .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {12।38} क्व प्रकृतम् .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {13।38} अस्य द्वौ इति .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {14।38} यदि अवर्णग्रहणम् अनुवर्तते दद्भावे दोषः भवति .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {15।38} एवम् तर्हि एवम् वक्ष्यामि दः अद्घोः इति .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {16।38} दः यः आकारः तस्य अत् भवति .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {17।38} ततः अचः उपसर्गात् तः .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {18।38} अस्य इति एव .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {19।38} एवम् अपि सूत्रभेदः कृतः भवति .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {20।38} न असौ सूत्रभेदः .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {21।38} सूत्रभेदम् कम् उपाचरन्ति .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {22।38} यत्र तत् एव अन्यत् सूत्रम् क्रियते भूयः वा .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {23।38} यत् हि तत् एव उपसंहृत्य क्रियते न असौ सूत्रभेदः .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {24।38} अथ वा द्वितकारकः निर्देशः क्रियते सः अनेकाल् शित् सर्वस्य इति सर्वस्य भविष्यति .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {25।38} इह अपि तर्हि प्राप्नोति .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {26।38} अद्भिः , अद्भ्यः इति .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {27।38} अचः इति वर्तते .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {28।38} तत् च अवश्यम् अज्ग्रहणम् अनुवर्त्यम् लवाभ्याम् इति एवमर्थम् .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {29।38} अथ वा त्रितकारकः निर्देशः करिष्यते इहार्थौ द्वौ उत्तरार्थः च एकः .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {30।38} द्यतेः इत्त्वात् अचः तः .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {31।38} द्यतेः इत्त्वात् अचः तः इति एतत् भवति विप्रतिषेधेन .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {32।38} द्यतेः इत्त्वस्य अवकाशः .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {33।38} निर्दितम् , निर्दितवान् .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {34।38} अचः तः इति अस्य अवकाशः .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {35।38} प्रत्तम् , अवत्तम् .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {36।38} इह उभयम् प्राप्नोति .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {37।38} नीत्तम् , वीत्तम् .
(प्_7,4.47) क_इइइ,351.4-22 रो_व्,260.2-261.4 {38।38} अचः तः इति एतत् भवति विप्रतिषेधेन
(प्_7,4.48) क_इइइ,351.24-352.3 रो_व्,261.6-10 {1।4} अपः भि मासः छन्दसि .
(प्_7,4.48) क_इइइ,351.24-352.3 रो_व्,261.6-10 {2।4} अपः भि इति अत्र मासः छन्दसि उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् : मा अद्भिः इष्ट्वा इन्द्रः वृत्रहा .
(प्_7,4.48) क_इइइ,351.24-352.3 रो_व्,261.6-10 {3।4} अत्यल्पम् इदम् उच्यते .
(प्_7,4.48) क_इइइ,351.24-352.3 रो_व्,261.6-10 {4।4} स्ववस्स्वतवसोः मासः उषसः च तः इष्यते : स्ववद्भिः , स्वतवद्भिः , समुषद्भिः अजायथाः , मा अद्भिः इष्ट्वा इन्द्रः वृत्रहा
(प्_7,4.54) क_इइइ,352.5-7 रो_व्,261.12-14 {1।5} इस्त्वम् सनि राधः हिंसायाम् .
(प्_7,4.54) क_इइइ,352.5-7 रो_व्,261.12-14 {2।5} इस्त्वम् सनि राधः हिंसायाम् इति वक्तव्यम् .
(प्_7,4.54) क_इइइ,352.5-7 रो_व्,261.12-14 {3।5} प्रतिरित्सति .
(प्_7,4.54) क_इइइ,352.5-7 रो_व्,261.12-14 {4।5} हिंसायाम् इति किमर्थम् .

(प्_7,4.54) क_इइइ,352.5-7 रो_व्,261.12-14 {5।5} आरिरात्सति
(प्_7,4.55) क_इइइ,352.9-17 रो_व्,262.1-9 {1।19} ज्ञपेः ईत्त्वम् अनन्त्यस्य .
(प्_7,4.55) क_इइइ,352.9-17 रो_व्,262.1-9 {2।19} ज्ञपेः ईत्त्वम् अनन्त्यस्य इति वक्तव्यम् .
(प्_7,4.55) क_इइइ,352.9-17 रो_व्,262.1-9 {3।19} ज्ञीप्सति .
(प्_7,4.55) क_इइइ,352.9-17 रो_व्,262.1-9 {4।19} तत् तर्हि वक्तव्यम् .
(प्_7,4.55) क_इइइ,352.9-17 रो_व्,262.1-9 {5।19} न वक्तव्यम् .
(प्_7,4.55) क_इइइ,352.9-17 रो_व्,262.1-9 {6।19} लोपः अन्त्यस्य बाधकः भविष्यति .
(प्_7,4.55) क_इइइ,352.9-17 रो_व्,262.1-9 {7।19} अनवकाशाः विधयः बाधकाः भवन्ति सावकाशः च णिलोपः .
(प्_7,4.55) क_इइइ,352.9-17 रो_व्,262.1-9 {8।19} कः अवकाशः .
(प्_7,4.55) क_इइइ,352.9-17 रो_व्,262.1-9 {9।19} कारणा , हारणा .
(प्_7,4.55) क_इइइ,352.9-17 रो_व्,262.1-9 {10।19} एवम् अपि ईत्त्वम् अन्त्यस्य लोपस्य बाधकम् स्यात् .
(प्_7,4.55) क_इइइ,352.9-17 रो_व्,262.1-9 {11।19} अनवकाशाः हि विधयः बाधकाः भवन्ति ईत्त्वम् अपि सावकाशम् .
(प्_7,4.55) क_इइइ,352.9-17 रो_व्,262.1-9 {12।19} कः अवकाशः .
(प्_7,4.55) क_इइइ,352.9-17 रो_व्,262.1-9 {13।19} अनन्त्यः .
(प्_7,4.55) क_इइइ,352.9-17 रो_व्,262.1-9 {14।19} कथम् पुनः सति अन्त्ये अनन्त्यस्य ईत्त्वम् स्यात् .
(प्_7,4.55) क_इइइ,352.9-17 रो_व्,262.1-9 {15।19} भवेत् यः अचा आङ्गम् विशेषयेत् तस्य अनन्त्यस्य न स्यात् .
(प्_7,4.55) क_इइइ,352.9-17 रो_व्,262.1-9 {16।19} वयम् तु खलु अङेन अचम् विशेषयिष्यामः .
(प्_7,4.55) क_इइइ,352.9-17 रो_व्,262.1-9 {17।19} अङ्गस्य अचः यत्रतत्रस्थस्य इति .
(प्_7,4.55) क_इइइ,352.9-17 रो_व्,262.1-9 {18।19} एवम् अपि उभयोः सावकाशयोः परत्वात् ईत्त्वम् प्राप्नोति .
(प्_7,4.55) क_इइइ,352.9-17 रो_व्,262.1-9 {19।19} तस्मात् अनन्त्यस्य इति वक्तव्यम्
(प्_7,4.58) क_इइइ,352.19-20 रो_व्,262.11-12 {1।3} अभ्यासस्य अनचि .
(प्_7,4.58) क_इइइ,352.19-20 रो_व्,262.11-12 {2।3} अभ्यासस्य इति यत् उच्यते तत् अनचि द्रष्टव्यम् .
(प्_7,4.58) क_इइइ,352.19-20 रो_व्,262.11-12 {3।3} पतापतः , चराचरः , वदावदः
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {1।37} किम् अयम् षष्ठीसमासः : हलाम् आदिः हलादिः हलादिः शिष्यते इति .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {2।37} आहोस्वित् कर्मधारयः : हल् आदिः हलादिः हलादिः शिष्यते इति .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {3।37} कः च अत्र विशेषः .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {4।37} हलादिशेषे षष्ठीसमासः इति चेत् अजादिषु शेषप्रसङ्गः .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {5।37} हलादिशेषे षष्ठीसमासः इति चेत् अजादिषु शेषः प्राप्नोति .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {6।37} आनक्ष , आनक्षतुः , आनक्षुः .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {7।37} अस्तु तर्हि कर्मधारयः .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {8।37} कर्मधारयः इति चेत् आदिशेषनिमित्तत्वात् लोपस्य तदभावे लोपवचनम् .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {9।37} कर्मधारयः इति चेत् आदिशेषनिमित्तत्वात् लोपस्य तदभावे आद्यस्य हलः अभवे लोपः वक्तव्यः .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {10।37} आटतुः , आटुः .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {11।37} तस्मात् अनादिलोपः .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {12।37} तस्मात् अनादिः हल् लुप्यते इति वक्तव्यम् .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {13।37} उक्तम् वा .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {14।37} किम् उक्तम् .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {15।37} प्रतिविधास्यते हलादिशेषः इति .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {16।37} अयम् इदानीम् सः प्रतिविधानकालः .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {17।37} इदम् प्रतिविधीयते .

(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {18।37} इदम् प्रकृतम् अत्र लोपः अभ्यासस्य इति .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {19।37} ततः वक्ष्यामि .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {20।37} ह्रस्वः .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {21।37} ह्रस्वः भवति आदेशः .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {22।37} अभ्यासस्य लोपः इति अनुवर्तते .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {23।37} तत्र ह्रस्वभाविनाम् ह्रस्वः लोपभाविनाम् लोपः भविष्यति .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {24।37} ततः हलादिः शेषः च इति .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {25।37} अथ वा एवम् वक्ष्यामि .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {26।37} ह्रस्वः अहल् .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {27।37} ह्रस्वः भवति अभ्यासस्य इति .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {28।37} ततः अहल् .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {29।37} अहल् च भवति अभ्यासः .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {30।37} ततः आदिः शेषः .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {31।37} आदिः शेषः भवति अभ्यासस्य इति .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {32।37} अथ वा योगविभागः करिष्यते .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {33।37} ह्रस्वादेशः भवति अभ्यासस्य .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {34।37} ततः हल् .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {35।37} हल् च लुप्यते अभ्यासस्य .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {36।37} ततः आदिः शेषः .
(प्_7,4.60) क_इइइ,353.2-20 रो_व्,263.2-264.6 {37।37} आदिः शेषः च भवति अभ्यासस्य
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {1।39} शर्पूर्वशेषे खर्पूर्वग्रहणम् .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {2।39} शर्पूर्वशेषे खर्पूर्वग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {3।39} खर्पूर्वाः खयः शिष्यन्ते खरः लुप्यन्ते इति वक्तव्यम् .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {4।39} किम् प्रयोजनम् .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {5।39} उचिच्छिषति .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {6।39} व्युचिच्छिषति .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {7।39} तुकः श्रवणम् मा भूत् इति .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {8।39} तत् तर्हि वक्तव्यम् .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {9।39} न वक्तव्यम् .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {10।39} चर्त्वे कृते तुक् न भविष्यति .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {11।39} असिद्धम् चर्त्वम् तस्य असिद्धत्वात् तुक् प्राप्नोति .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {12।39} सिद्धकाण्डे पठितम् अभ्यासजश्त्वचर्त्वम् एत्त्वतुकोः इति .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {13।39} एवम् अपि अन्तरङ्गत्वात् प्राप्नोति तस्मात् खर्पूर्वग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {14।39} न कर्तव्यम् .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {15।39} एत्त्वतुग्ग्रहणम् न करिष्यते .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {16।39} अभ्यासजश्त्वचर्त्वम् सिद्धम् इति एव .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {17।39} आदिशेषप्रसङ्गः तु .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {18।39} आदिशेषः तु प्राप्नोति .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {19।39} तिष्ठासति .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {20।39} ननु च अनादिशेषः आदिशेषम् बाधिष्यते .

(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {21।39} कथम् अन्यस्य उच्यमानम् अन्यस्य बाधकम् स्यात् .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {22।39} असति खलु अपि सम्भवे बाधनम् भवति अस्ति च सम्भवः यत् उभयम् स्यात् .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {23।39} यदि आदिशेषः अपि भवति शर्पूर्ववचनम् इदानीम् किमर्थम् स्यात् .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {24।39} शर्पूर्ववचनम् किमर्थम् इति चेत् खयाम् लोपप्रतिषेधार्थम् .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {25।39} शर्पूर्ववचनम् किमर्थम् इति चेत् खयाम् लोपः मा भूत् इति .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {26।39} व्यपकर्षविज्ञानात् सिद्धम् .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {27।39} व्यपकर्षविज्ञानात् सिद्धम् एतत् .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {28।39} किम् इदम् व्यपकर्षविज्ञानात् इति .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {29।39} अपवादविज्ञानात् .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {30।39} अपवादत्वात् अत्र अनादिशेषः आदिशेषम् बाधिष्यते .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {31।39} ननु च उक्तम् कथम् अन्यस्य उच्यमानम् अन्यस्य बाधकम् स्यात् इति .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {32।39} इदम् तावत् अयम् प्रष्टव्यः .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {33।39} यदि तत् न उच्येत किम् इह स्यात् .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {34।39} हलादिशेषः .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {35।39} हलादिशेषः चेत् न अप्राप्ते हलादिशेषे इदम् उच्यते तत् बाधकम् भविष्यति .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {36।39} यत् अपि उच्यते असति खलु अपि सम्भवे बाधनम् भवति अस्ति च सम्भवः यत् उभयम् स्यात् इति सति अपि सम्भवे बाधनम् भवति .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {37।39} तत् यथा .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {38।39} दधि ब्राह्मणेभ्यः दीयताम् तक्रम् कौण्डिन्याय इति सति अपि सम्भवे दधिदानस्य तक्रदानम् बाधकम् भवति .
(प्_7,4.61) क_इइइ,353.22-354.20 रो_व्,264.8-266.10 {39।39} एवम् इह अपि सति अपि सम्भवे अनादिशेषः आदिशेषम् बाधिष्यते
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {1।30} दाधर्ति इति किम् निपात्यते .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {2।30} धारयतेः श्लौ अभ्यासस्य दीर्घत्वम् णिलुक् च .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {3।30} अनिपात्यम् .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {4।30} तूतुजानवदभ्यासस्य दीर्घत्वम् पर्णशुषिवत् णिलुक् भविष्यति .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {5।30} धृङः वा अभ्यासस्य दीर्घत्वम् परस्मैपदम् च .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {6।30} अनिपात्यम् .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {7।30} तूतुजानवदभ्यासस्य दीर्घत्वम् युध्यतिवत् परस्मैपदम् भविष्यति .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {8।30} दर्धर्ति इति किम् निपात्यते .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {9।30} धारयतेः श्लौ अभ्यासस्य रुक् णिलुक् च .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {10।30} अनिपात्यम् .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {11।30} देवाअदुह्रवद्रुट् पर्णश्रुषिवत् णिलुक् भविष्यति .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {12।30} धृङः वा अभ्यासस्य रुक् परस्मैपदम् च .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {13।30} अनिपात्यम् .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {14।30} देवाअदुह्रवत् रुड्युध्यतिवत् परस्मैपदम् च भविष्यति .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {15।30} बोभूतु इति किम् निपात्यते .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {16।30} भवतेः यङ्लुगन्तस्य अगुणत्वम् निपात्यते .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {17।30} न एतत् अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {18।30} सिद्धम् अत्र अगुणत्वम् भूसुवोः तिङि इति .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {19।30} एवम् तर्हि नियमार्थम् भविष्यति .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {20।30} अत्र एव यङ्लुगन्तस्य गुणः न भवति न अन्यत्र इति .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {21।30} क्व मा भूत् .

(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {22।30} बोभवीति इति .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {23।30} तेतिक्ते इति किम् निपात्यते .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {24।30} तिजेः यङ्लुगन्तस्य आत्मनेपदम् निपात्यते .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {25।30} न एतत् अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {26।30} सिद्धम् अत्र आत्मनेपदम् अनुदात्तङितः आत्मनेपदम् इति .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {27।30} नियमार्थम् तर्हि भविष्यति .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {28।30} अत्र एव यङ्लुगन्तस्य आत्मनेपदम् भवति न अन्यत्र इति .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {29।30} क्व मा भूत् .
(प्_7,4.65) क_इइइ,354.24-355.16 रो_व्,266.14-267.15 {30।30} बेभिदि इति चेच्छिदि इति
(प्_7,4.67) क_इइइ,355.18-356.5 रो_व्,268.2-269.2 {1।21} किमर्थम् स्वपेः अभ्यासस्य सम्प्रसारणम् उच्यते यदा सर्वेषु अभ्यासस्थानेषु स्वपेः सम्प्रसारणम् उक्तम् .
(प्_7,4.67) क_इइइ,355.18-356.5 रो_व्,268.2-269.2 {2।21} स्वापिग्रहणम् व्यपेतार्थम् .
(प्_7,4.67) क_इइइ,355.18-356.5 रो_व्,268.2-269.2 {3।21} स्वापिग्रहणम् क्रियते व्यपेतार्थम् .
(प्_7,4.67) क_इइइ,355.18-356.5 रो_व्,268.2-269.2 {4।21} व्यपेतार्थः अयम् आरम्भः .
(प्_7,4.67) क_इइइ,355.18-356.5 रो_व्,268.2-269.2 {5।21} सुष्वापयिषति इति .
(प्_7,4.67) क_इइइ,355.18-356.5 रो_व्,268.2-269.2 {6।21} अस्ति प्रयोजनम् एतत् .
(प्_7,4.67) क_इइइ,355.18-356.5 रो_व्,268.2-269.2 {7।21} किम् तर्हि इति .
(प्_7,4.67) क_इइइ,355.18-356.5 रो_व्,268.2-269.2 {8।21} तत्र क्यजन्ते अतिप्रसङ्गः .
(प्_7,4.67) क_इइइ,355.18-356.5 रो_व्,268.2-269.2 {9।21} तत्र क्यजन्ते अतिप्रसङ्गः भवति .
(प्_7,4.67) क_इइइ,355.18-356.5 रो_व्,268.2-269.2 {10।21} इह अपि प्राप्नोति .
(प्_7,4.67) क_इइइ,355.18-356.5 रो_व्,268.2-269.2 {11।21} स्वापकम् इच्छति स्वापकीयति स्वापकीयतेः सन् सिस्वापकीयिषति इति .
(प्_7,4.67) क_इइइ,355.18-356.5 रो_व्,268.2-269.2 {12।21} सिद्धम् तु णिग्रहणात् .
(प्_7,4.67) क_इइइ,355.18-356.5 रो_व्,268.2-269.2 {13।21} सिद्धम् एतत् .
(प्_7,4.67) क_इइइ,355.18-356.5 रो_व्,268.2-269.2 {14।21} कथम् .
(प्_7,4.67) क_इइइ,355.18-356.5 रो_व्,268.2-269.2 {15।21} णिग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_7,4.67) क_इइइ,355.18-356.5 रो_व्,268.2-269.2 {16।21} न कर्तव्यम् .
(प्_7,4.67) क_इइइ,355.18-356.5 रो_व्,268.2-269.2 {17।21} निर्देशात् एव हि व्यक्तम् ण्यन्तस्य ग्रहणम् इति .
(प्_7,4.67) क_इइइ,355.18-356.5 रो_व्,268.2-269.2 {18।21} न अत्र निर्देशः प्रमाणम् शक्यम् कर्तुम् .
(प्_7,4.67) क_इइइ,355.18-356.5 रो_व्,268.2-269.2 {19।21} यथा हि निर्देशः तथा इह अपि प्रसज्येत .
(प्_7,4.67) क_इइइ,355.18-356.5 रो_व्,268.2-269.2 {20।21} स्वापम् करोति स्वापयति स्वापयतेः सन् सिस्वापयिषति इति .
(प्_7,4.67) क_इइइ,355.18-356.5 रो_व्,268.2-269.2 {21।21} तस्मात् णिग्रहणम् कर्तव्यम्
(प्_7,4.75) क_इइइ,356.7-11 रो_व्,269.4-8 {1।10} त्रिग्रहणानर्थक्यम् गणान्तत्वात् .
(प्_7,4.75) क_इइइ,356.7-11 रो_व्,269.4-8 {2।10} त्रिग्रहणम् अनर्थकम् .
(प्_7,4.75) क_इइइ,356.7-11 रो_व्,269.4-8 {3।10} किम् कारणम् .
(प्_7,4.75) क_इइइ,356.7-11 रो_व्,269.4-8 {4।10} गणान्तत्वात् .
(प्_7,4.75) क_इइइ,356.7-11 रो_व्,269.4-8 {5।10} त्रयः एव निजादयः .
(प्_7,4.75) क_इइइ,356.7-11 रो_व्,269.4-8 {6।10} उत्तरार्थम् तु .
(प्_7,4.75) क_इइइ,356.7-11 रो_व्,269.4-8 {7।10} उत्तरार्थम् तर्हि त्रिग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_7,4.75) क_इइइ,356.7-11 रो_व्,269.4-8 {8।10} भृञाम् इत् त्रयाणाम् यथा स्यात् .
(प्_7,4.75) क_इइइ,356.7-11 रो_व्,269.4-8 {9।10} इह मा भूत् .
(प्_7,4.75) क_इइइ,356.7-11 रो_व्,269.4-8 {10।10} जहाति

(प्_7,4.77) क_इइइ,356.13-15 रो_व्,269.10-270.3 {1।5} अर्तिग्रहणम् किमर्थम् न बहुलम् छन्दसि इति एव सिद्धम् .
(प्_7,4.77) क_इइइ,356.13-15 रो_व्,269.10-270.3 {2।5} न हि अन्तरेण छन्दः अर्तेः श्लुः लभ्यः .
(प्_7,4.77) क_इइइ,356.13-15 रो_व्,269.10-270.3 {3।5} एवम् तर्हि सिद्धे यत् अर्तिग्रहणम् करोति तत् ज्ञापयति आचार्यः भाषायाम् श्लुः भवति इति .
(प्_7,4.77) क_इइइ,356.13-15 रो_व्,269.10-270.3 {4।5} किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् .
(प्_7,4.77) क_इइइ,356.13-15 रो_व्,269.10-270.3 {5।5} इयर्ति इति एतत् सिद्धम् भवति
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {1।36} ऐचोः यङि दीर्घप्रसङ्गः ह्रस्वात् हि परम् दीर्घत्वम् .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {2।36} ऐचोः यङि दीर्घत्वम् प्राप्नोति .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {3।36} डोढौक्यते , तोत्रौक्यते इति .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {4।36} ननु च ह्रस्वत्वे कृते दीर्घत्वम् न भविष्यति .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {5।36} न सिध्यति .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {6।36} किम् कारणम् .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {7।36} ह्रस्वात् हि परम् दीर्घत्वम् .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {8।36} ह्रस्वत्वम् क्रियताम् दीर्घत्वम् इति किम् अत्र कर्तव्यम् .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {9।36} परत्वात् दीर्घत्वेन भवितव्यम् .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {10।36} न वा अभ्यासविकारेषु अपवादस्य उत्सर्गाबाधकत्वात् .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {11।36} न वा एषः दोषः .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {12।36} किम् कारणम् .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {13।36} अभ्यासविकारेषु अपवादस्य उत्सर्गाबाधकत्वात् .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {14।36} अभ्यासविकारेषु अपवादाः उत्सर्गान् न बाधन्ते इति एषा परिभाषा कर्तव्या .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {15।36} कानि एतस्याः परिभाषायाः प्रयोजनानि .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {16।36} प्रयोजनम् सन्वद्भावस्य दीर्घत्वम् .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {17।36} अचीकरत् , अजीहरत् .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {18।36} सन्वद्भावम् अपवादत्वात् दीर्घत्वम् न बाधते .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {19।36} मान्प्रभृतीनाम् दीर्घत्वम् इत्त्वस्य .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {20।36} मान्प्रभृतीनाम् दीर्घत्वम् अपवादत्वात् इत्त्वम् न बाधते .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {21।36} गणेः ईत्वम् हलादिशेषस्य .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {22।36} गणेः ईत्वम् अपवादत्वात् हलादिशेषम् न बाधते .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {23।36} इदम् अयुक्तम् वर्तते .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {24।36} किम् अत्र अयुक्तम् .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {25।36} ऐचोः यङि दीर्घप्रसङ्गः ह्रस्वात् हि परम् दीर्घत्वम् इति उक्त्वा ततः उच्यते न वा अभ्यासविकारेषु अपवादस्य उत्सर्गाबाधकत्वात् इति .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {26।36} तस्याः च परिभाषायाः प्रयोजनानि नाम उच्यन्ते प्रयोजनम् सन्वद्भावस्य दीर्घत्वम् मान्प्रभृतीनाम् दीर्घत्वम् इत्त्वस्य गणेः ईत्वम् हलादिशेषस्य इति च .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {27।36} न च सन्वद्भावम् अपवादत्वात् दीर्घत्वम् बाधते .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {28।36} किम् तर्हि परत्वात् .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {29।36} न खलु अपि मान्प्रभृतीनाम् दीर्घत्वम् अपवादत्वात् दीर्घत्वम् बाधते .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {30।36} किम् तर्हि अन्तरङ्गत्वात् .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {31।36} न खलु अपि गणेः ईत्त्वम् अपवादत्वात् हलादिशेषम् बाधते .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {32।36} किम् तर्हि अनवकाशत्वात् .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {33।36} एवम् तर्हि इयम् परिभाषा कर्तव्या अभ्यासविकारेषु बाधकाः न बाधन्ते इति .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {34।36} सा तर्हि एषा परिभाषा कर्तव्या .
(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {35।36} न कर्तव्या .

(प्_7,4.82) क_इइइ,356.17-357.19 रो_व्,270.5-272.2 {36।36} आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति भवति एषा परिभाषा इति यत् अयम् अकितः इति प्रतिषेधम् शास्ति
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {1।36} अकितः इति किमर्थम् .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {2।36} यंयम्यते , रंरम्यते .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {3।36} अकितः इति शक्यम् अकर्तुम् .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {4।36} कस्मात् न भवति यंयम्यते , रंरम्यते इति .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {5।36} नुकि कृते अनजन्तत्वात् .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {6।36} अतः उत्तरम् पठति .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {7।36} अकिद्वचनम् अन्यत्र किदन्तस्य अलः अन्त्यनिवृत्त्यर्थम् .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {8।36} अकिद्वचनम् क्रियते ज्ञापकार्थम् .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {9।36} किम् ज्ञाप्यम् .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {10।36} एतत् ज्ञापयति आचार्यः अन्यत्र किदन्तस्य अभ्यासस्य अलोन्त्यविधिः न भवति इति .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {11।36} किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {12।36} प्रयोजनम् ह्रस्वत्वात्त्वेत्त्वगुणेषु .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {13।36} ह्रस्वत्वम् .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {14।36} अवचच्छतुः , अवचच्छुः .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {15।36} अत्त्वम् .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {16।36} चच्छृदतुः , चच्छृदुः .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {17।36} इत्त्वम् .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {18।36} चिच्छादयिषति , चिच्छर्दयिषति .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {19।36} गुणः .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {20।36} चेच्छिद्यते , चोच्छुष्यते .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {21।36} तुकि कृते अनन्त्यत्वात् एते विधयः न प्राप्नुवन्ति .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {22।36} विप्रतिषेधात् सिद्धम् .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {23।36} न एतानि सन्ति प्रयोजनानि .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {24।36} विप्रतिषेधेन अपि एतानि सिद्धानि .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {25।36} तुक् क्रियताम् एते विधयः इति किम् अत्र कर्तव्यम् .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {26।36} परत्वात् एते विधयः इति .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {27।36} तदन्ताग्रहणात् वा .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {28।36} अथ वा न एवम् विज्ञायते अभ्यासस्य अजन्तस्य ऋकारान्तस्य अकारान्तस्य इगन्तस्य इति .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {29।36} कथम् तर्हि .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {30।36} अभ्यासे यः अच् अभ्यासे यः ऋकारः अभ्यासे यः अकारः अभ्यासे यः इच् इति .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {31।36} एवम् च कृत्वा दीर्घत्वम् प्राप्नोति .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {32।36} एवम् तर्हि इदम् इह व्यपदेश्यम् सत् आचार्यः न व्यपदिशति .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {33।36} किम् अपवादः नुक् दीर्घत्वस्य इति .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {34।36} एवम् तर्हि सिद्धे सति यत् अकितः इति प्रतिषेधम् शास्ति तत् ज्ञापयति आचार्यः भवति एषा परिभाषा अभ्यासविकारेषु बाधकाः न बाधन्ते इति .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {35।36} किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् .
(प्_7,4.83) क_इइइ,357.21-358.18 रो_व्,272.4-274.2 {36।36} ऐचोः यङि दीर्घप्रसङ्गः ह्रस्वात् हि परम् दीर्घत्वम् इति उक्तम् सः न दोषः भवति
(प्_7,4.85) क_इइइ,358.20-359.2 रो_व्,274.4-10 {1।8} नुकि यंयम्यते , रंरम्यते इति रूपासिद्धिः .
(प्_7,4.85) क_इइइ,358.20-359.2 रो_व्,274.4-10 {2।8} नुकि सति यंयम्यते , रंरम्यते इति रूपम् न सिध्यति .
(प्_7,4.85) क_इइइ,358.20-359.2 रो_व्,274.4-10 {3।8} अनुस्वारागमवचनात् सिद्धम् .

(प्_7,4.85) क_इइइ,358.20-359.2 रो_व्,274.4-10 {4।8} अनुस्वारागमः वक्तव्यः .
(प्_7,4.85) क_इइइ,358.20-359.2 रो_व्,274.4-10 {5।8} एवम् अपि इदम् एव रूपम् स्यात् यंय्यम्यते , इदम् न स्यात् यंयम्यते .
(प्_7,4.85) क_इइइ,358.20-359.2 रो_व्,274.4-10 {6।8} पदान्तवत् च .
(प्_7,4.85) क_इइइ,358.20-359.2 रो_व्,274.4-10 {7।8} पदान्तात् च इति वक्तव्यम् .
(प्_7,4.85) क_इइइ,358.20-359.2 रो_व्,274.4-10 {8।8} वा पदान्तस्य इति
(प्_7,4.90) क_इइइ,359.4-6 रो_व्,274.12-14 {1।6} रीक् ऋत्वतः संयोगार्थम् .
(प्_7,4.90) क_इइइ,359.4-6 रो_व्,274.12-14 {2।6} रीक् ऋत्वतः इति वक्तव्यम् .
(प्_7,4.90) क_इइइ,359.4-6 रो_व्,274.12-14 {3।6} किम् प्रयोजनम् .
(प्_7,4.90) क_इइइ,359.4-6 रो_व्,274.12-14 {4।6} संयोगार्थम् .
(प्_7,4.90) क_इइइ,359.4-6 रो_व्,274.12-14 {5।6} संयोगान्ताः प्रयोजयन्ति .
(प्_7,4.90) क_इइइ,359.4-6 रो_व्,274.12-14 {6।6} वरीवृश्च्यते , परीपृच्छ्यते , बरीभृज्ज्यते
(प्_7,4.91) क_इइइ,359.8-9 रो_व्,275.2-4 {1।3} मर्मृज्यते , मर्मृज्यमानासः इति च उपसङ्ख्यानम् .
(प्_7,4.91) क_इइइ,359.8-9 रो_व्,275.2-4 {2।3} मर्मृज्यते , मर्मृज्यमानासः इति च उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् .
(प्_7,4.91) क_इइइ,359.8-9 रो_व्,275.2-4 {3।3} मर्मृज्यते , मर्मृज्यमानासः
(प्_7,4.92) क_इइइ,359.11-17 रो_व्,275.6-12 {1।13} किम् इदम् ऋकारग्रहणम् अङ्गविशेषणम् .
(प्_7,4.92) क_इइइ,359.11-17 रो_व्,275.6-12 {2।13} ऋकारान्तस्य अङ्गस्य इति .
(प्_7,4.92) क_इइइ,359.11-17 रो_व्,275.6-12 {3।13} आहोस्वित् अभ्यासविशेषणम् .
(प्_7,4.92) क_इइइ,359.11-17 रो_व्,275.6-12 {4।13} ऋकारान्तस्य अभ्यासस्य इति .
(प्_7,4.92) क_इइइ,359.11-17 रो_व्,275.6-12 {5।13} अङ्गविशेषणम् इति आह .
(प्_7,4.92) क_इइइ,359.11-17 रो_व्,275.6-12 {6।13} कथम् ज्ञायते .
(प्_7,4.92) क_इइइ,359.11-17 रो_व्,275.6-12 {7।13} यत् अयम् तपरकरणम् करोति .
(प्_7,4.92) क_इइइ,359.11-17 रो_व्,275.6-12 {8।13} कथम् कृत्वा ज्ञापकम् .
(प्_7,4.92) क_इइइ,359.11-17 रो_व्,275.6-12 {9।13} न हि कः चित् अभ्यासे दीर्घः अस्ति यदर्थम् तपरकरणम् क्रियेत .
(प्_7,4.92) क_इइइ,359.11-17 रो_व्,275.6-12 {10।13} अथ अङ्गविशेषणे ऋकारग्रहणे सति तपरकरणे किम् प्रयोजनम् .
(प्_7,4.92) क_इइइ,359.11-17 रो_व्,275.6-12 {11।13} इह मा भूत् .
(प्_7,4.92) क_इइइ,359.11-17 रो_व्,275.6-12 {12।13} चाकीर्ति , चाकीर्तः , चाकिरति .
(प्_7,4.92) क_इइइ,359.11-17 रो_व्,275.6-12 {13।13} किरतिम् चर्करीतान्तम् पचति इति अत्र यः नयेत् , प्राप्तिज्ञम् तम् अहम् मन्ये प्रारब्धः तेन सङ्ग्रहः
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {1।48} इह कस्मात् न भवति .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {2।48} अजजागरत् .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {3।48} लघुनि चङ्परे इति उच्यते व्यवहितम् च अत्र लघु चङ्परम् .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {4।48} इह अपि तर्हि न प्राप्नोति .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {5।48} अचीकरत् , अजीहरत् .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {6।48} वचनात् भविष्यति .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {7।48} इह अपि वचनात् प्राप्नोति .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {8।48} अजजागरत् .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {9।48} येन न अव्यवधानम् तेन व्यवहिते अपि वचनप्रामाण्यात् .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {10।48} केन च न अव्यवधानम् .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {11।48} वर्णेन .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {12।48} एतेन पुनः सङ्घातेन व्यवधानम् भवति न भवति च .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {13।48} एवम् अपि अचिक्षणत् अत्र न प्राप्नोति .

(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {14।48} एवम् तर्हि आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति भवति एवञ्जातीयकानाम् इत्त्वम् इति यत् अयम् अत्स्मृदॄत्वरप्रथम्रदस्तॄस्पशाम् इति इत्त्वबाधनार्थम् अत्त्वम् शास्ति .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {15।48} सन्वद्भावदीर्घत्वे णेः णिचि उपसङ्ख्यानम् .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {16।48} सन्वद्भावदीर्घत्वे णेः णिचि उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् : वादितवन्तम् प्रयोजितवान् , अवीवदत् वीणाम् परिवादकेन .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {17।48} किम् पुनः कारणम् न सिध्यति .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {18।48} णिचा व्यवहितत्वात् .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {19।48} लोपे कृते न अस्ति व्यवधानम् .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {20।48} स्थानिवद्भावात् व्यवधानम् एव .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {21।48} प्रतिषिध्यते अत्र स्थानिवद्भावः दीर्घविधिम् प्रति न स्थानिवत् इति .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {22।48} एवम् अपि अनग्लोपः इति प्रतिषेधम् प्राप्नोति .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {23।48} वृद्धौ कृतायाम् लोपः तत् न अग्लोपि अङ्गम् भवति .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {24।48} एवम् तर्हि इदम् इह सम्प्रधार्यम् .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {25।48} वृद्धिः क्रियताम् लोपः इति किम् अत्र कर्तव्यम् .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {26।48} परत्वात् वृद्धिः .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {27।48} नित्यः लोपः .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {28।48} कृतायाम् अपि वृद्धौ प्राप्नोति अकृतायाम् अपि .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {29।48} लोपः अपि अनित्यः .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {30।48} अन्यस्य कृतायाम् वृद्धौ प्राप्नोति अकृतायाम् अन्यस्य शब्दान्तस्य च प्राप्नुवन् विधिः अनित्यः भवति .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {31।48} उभयोः अनित्ययोः परत्वात् वृद्धिः .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {32।48} वृद्धौ कृतायाम् लोपः तत् न अग्लोपि अङ्गम् भवति .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {33।48} मीमादीनाम् तु लोपप्रसङ्गः .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {34।48} मीमादीनाम् तु लोपः प्राप्नोति .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {35।48} अमीमपत् .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {36।48} सिद्धम् तु रूपातिदेशात् .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {37।48} सिद्धम् एतत् .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {38।48} कथम् .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {39।48} रूपातिदेशः अयम् .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {40।48} सनि यादृशम् अभ्यासरूपम् तत् सन्वद्भावेन अतिदिश्यते न च मीमादीनाम् सनि अभ्यासरूपम् अस्ति .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {41।48} अङ्गान्यत्वात् वा सिद्धम् .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {42।48} अथ वा ण्यन्तम् एतत् अङ्गम् अन्यत् .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {43।48} लोपे कृते न अङ्गान्यत्वम् .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {44।48} स्थानिवद्भावात् अङ्गम् अन्यत् .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {45।48} कथम् अजिज्ञपत् .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {46।48} अत्र सनि अपि ण्यन्तस्य एव उपादानम् आप्ज्ञप्यृधाम् ईत् इति .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {47।48} अत्र अङ्गान्यत्वाभावात् अभ्यासलोपः स्यात् .
(प्_7,4.93) क_इइइ,359.19-360.24 रो_व्,276.1-278.3 {48।48} तस्मात् पूर्वः एव परिहारः सिद्धम् तु रूपातिदेशात् इति
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {1।121} सर्ववचनम् किमर्थम् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {2।121} सर्ववचनम् अलोन्त्यनिवृत्त्यर्थम् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {3।121} सर्वग्रहणम् क्रियते अलोन्त्यनिवृत्त्यर्थम् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {4।121} अलः अन्त्यस्य विधयः भवन्ति इति अन्त्यस्य द्विर्वचनम् मा भूत् इति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {5।121} क्व पुनः अलोन्त्यनिवृत्त्यर्थेन अर्थः सर्वग्रहणेन .

(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {6।121} नित्यवीप्सयोः इति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {7।121} नित्यवीप्सयोः इति उच्यते न च अन्त्यस्य द्विर्वचनेन नित्यता वीप्सा वा गम्यते .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {8।121} इह तर्हि परेः वर्जने इति अन्त्यस्य अपि द्विर्वचनेन वर्ज्यमानता गम्येत .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {9।121} षष्ठीनिर्देशार्थम् च . षष्ठीनिर्देशार्थम् च सर्वग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {10।121} षष्ठीनिर्देशः यथा प्रकल्पेत .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {11।121} अनिर्देशे हि षष्ठ्यर्थाप्रसिद्धिः . अक्रियमाणे सर्वग्रहणे षष्ठ्यर्थस्य अप्रसिद्धिः स्यात् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {12।121} कस्य .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {13।121} स्थानेयोगत्वस्य .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {14।121} क्व पुनः इह षष्ठीनिर्देशार्थेन अर्थः सर्वग्रहणेन यावता सर्वत्र एव षष्ठी उच्चार्यते .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {15।121} परेर्वर्जने प्रसमुपोदःपादपूरणे उपर्यध्यधसःसामीप्ये वाक्यादेरामन्त्रितस्य इति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {16।121} इह न का चित् षष्ठी नित्यवीप्सयोः इति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {17।121} ननु च एषा एव षष्ठी .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {18।121} न एषा षष्ठी .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {19।121} किम् तर्हि .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {20।121} अर्थनिर्देशः एषः .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {21।121} नित्ये च अर्थे वीप्सायाम् च इति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {22।121} अलोन्त्यनिवृत्त्यर्थेन तावत् न अर्थः सर्वग्रहणेन .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {23।121} इदम् तावत् अयम् प्रष्टव्यः .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {24।121} नित्यवीप्सयोः द्वे भवतः इति उच्यते द्विशब्दः आदेशः कस्मात् न भवति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {25।121} आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति न द्विशब्दः आदेशः भवति इति यत् अयम् तस्यपरमाम्रेडितम् अनुदात्तम्च इति आह .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {26।121} कथम् कृत्वा ज्ञापकम् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {27।121} द्विशब्दः अयम् एकाच् तस्य एकाच्त्वात् तस्यपरमाम्रेडितम् अनुदात्तम्च इति एतत् न अस्ति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {28।121} पश्यति तु आचार्यः न द्विशब्दः आदेशः भवति इति ततः तस्य परमाम्रेडितम् अनुदात्तम्च इति आह .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {29।121} यदि तर्हि न द्विशब्दः आदेशः भवति के तर्हि इदानीम् द्वे भवतः .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {30।121} द्विशब्देन यत् उच्यते .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {31।121} किम् पुनः तत् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {32।121} द्विशब्दः अयम् सङ्ख्यापदम् सङ्ख्यायाः च सङ्ख्येयम् अर्थः .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {33।121} सङ्ख्येये द्वे भविष्यतः .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {34।121} के पुनः ते .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {35।121} पदे वाक्ये मात्रे वा .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {36।121} तत् यदा तावत् पदे वाक्ये वा तदा अनेकाल्त्वात् सर्वादेशः सिद्धः .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {37।121} यदा मात्रे अपि तदा अनेकाल्शित्सर्वस्य इति सर्वादेशः भविष्यति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {38।121} यदा तर्हि अर्धमात्रे तदा सर्वादेशः न सिध्यति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {39।121} न एषः दोषः .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {40।121} न च अर्धमात्रे द्विः उच्येते .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {41।121} किम् कारणम् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {42।121} इह व्याकरेणे यः सर्वाल्पीयान् स्वरव्यवहारः सः मात्रया भवति न अर्धमात्रया व्यवहारः अस्ति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {43।121} तेन अर्धमात्रे न भविष्यतः .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {44।121} एवम् अपि कुतः एतत् पदे द्वे भविष्यतः इति न पुनः वाक्ये स्याताम् मात्रे वा .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {45।121} नित्यवीप्सयोः द्वे भवतः इति उच्यते न च वाक्यद्विर्वचनेन मात्राद्विर्वचनेन वा नित्यता वीप्सा वा गम्यते .

(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {46।121} षष्ठीनिर्देशार्थम् एव तर्हि सर्वग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {47।121} न वा पदाधिकारात् . न वा वक्तव्यम् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {48।121} किम् कारणम् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {49।121} पदाधिकारात् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {50।121} पदस्य इति प्रकृत्य द्विर्वचनम् वक्ष्यामि .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {51।121} तत् च समासतद्धितवाक्यनिवृत्त्यर्थम् . तत् च अवश्यम् पदग्रहणम् कर्तव्यम् समासनिवृत्त्यर्थम् तद्धितनिवृत्त्यर्थम् वाक्यनिवृत्त्यर्थम् च .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {52।121} समासनिवृत्त्यर्थम् तावत् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {53।121} सप्तपर्णः अष्टापदम् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {54।121} तद्धितनिवृत्त्यर्थम् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {55।121} द्विपदिका त्रिपदिका .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {56।121} माषशः कार्षापणशः .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {57।121} वाक्यनिवृत्त्यर्थम् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {58।121} ग्रामे ग्रामे पानीयम् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {59।121} माषम् माषम् देहि .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {60।121} अथ क्रियमाणे अपि वै पदग्रहणे समासनिवृत्त्यर्थम् इति कथम् इदम् विज्ञायते .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {61।121} समसस्य निवृत्त्यर्थम् समासनिवृत्त्यर्थम् इति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {62।121} आहोस्वित् समासे निवृत्त्यर्थम् समासनिवृत्त्यर्थम् इति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {63।121} किम् च अतः .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {64।121} यदि विञायते समासस्य निवृत्त्यर्थम् समासनिवृत्त्यर्थम् इति सिद्धम् सप्तपर्णः सप्तपर्णौ सप्तपर्णाः इति सप्तपर्णाभ्याम् सप्तपर्णेभ्यः इति अत्र प्राप्नोति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {65।121} अथ विज्ञायते समासे निवृत्त्यर्थम् समासनिवृत्त्यर्थम् इति सप्तपर्णः सप्तपर्णौ सप्तपर्णाः इति अत्र अपि प्राप्नोति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {66।121} तथा तद्धितनिवृत्त्यर्थम् इति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {67।121} कथम् इदम् विज्ञायते .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {68।121} तद्धितस्य निवृत्त्यर्थम् तद्धितनिवृत्त्यर्थम् इति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {69।121} आहोस्वित् तद्धिते निवृत्त्यर्थम् तद्धितनिवृत्त्यर्थम् इति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {70।121} किम् च अतः .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {71।121} यदि विज्ञायते तद्धितस्य निवृत्त्यर्थम् तद्धितनिवृत्त्यर्थम् इति सिद्धम् द्विपदिकाः त्रिपदिकाः द्विपदिकाभ्याम् त्रिपदिकाभ्याम् माषशः कार्षापणशः इति अत्र प्राप्नोति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {72।121} अथ विज्ञायते तद्धिते निवृत्त्यर्थम् तद्धितनिवृत्त्यर्थम् इति द्विपदिकाः त्रिपदिकाः इति अत्र अपि प्राप्नोति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {73।121} तथा वाक्यनिवृत्त्यर्थम् इति कथम् इदम् विज्ञायते .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {74।121} वाक्यस्य निवृत्त्यर्थम् वाक्यनिवृत्त्यर्थम् इति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {75।121} आहोस्वित् वाक्ये निवृत्त्यर्थम् वाक्यनिवृत्त्यर्थम् इति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {76।121} किम् च अतः .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {77।121} यदि विज्ञायते वाक्यस्य निवृत्त्यर्थम् वाक्यनिवृत्त्यर्थम् इति यदि वाक्यम् वीप्सायुक्तम् भवितव्यम् एव द्विर्वचनेन .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {78।121} अथ अपि अवयवः भवतु एव .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {79।121} तत् एतत् क्रियमाणे अपि पदग्रहणे आलूनविशीर्णम् भवति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {80।121} किम् चित् सङ्गृहीतम् किम् चित् असङ्गृहीतम् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {81।121} सगतिग्रहणम् च . सगतिग्रहणम् च कर्तव्यम् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {82।121} प्रपचति प्रपचति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {83।121} प्रकरोति प्रकरोति इति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {84।121} किम् पुनः कारणम् न सिध्यति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {85।121} न हि सगतिकम् पदम् भवति .

(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {86।121} समासनिवृत्त्यर्थेन तावत् न अर्थः पदग्रहणेन .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {87।121} समासेन उक्तत्वात् वीप्सायाः द्विर्वचनम् न भविष्यति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {88।121} किम् च भोः समासः वीप्सायाम् इति उच्यते .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {89।121} न खलु वीप्सायाम् इति उच्यते गम्यते तु सः अर्थः .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {90।121} तत्र उक्तः समासेन इति कृत्वा द्विर्वचनम् न भविष्यति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {91।121} यत्र च समासेन अनुक्ता वीप्सा भवति तत्र द्विर्वचनम् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {92।121} तत् यथा .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {93।121} एकैकविचिताः अन्योन्यसहायाः इति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {94।121} अथ वा यत् अत्र वीप्सायुक्तम् न अदः प्रयुज्यते .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {95।121} किम् पुनः तत् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {96।121} पर्वणि पर्वणि सप्त पर्णानि अस्य .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {97।121} पङ्क्तौ पङ्क्तौ अष्टौ पदानि अस्य इति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {98।121} तद्धितनिवृत्त्यर्थेन च अपि न अर्थः पदग्रहणेन .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {99।121} तद्धितेन उकत्वात् वीप्सायाः द्विर्वचनम् न भविष्यति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {100।121} तद्धितः खलु अपि वीप्सायाम् इति उच्यते .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {101।121} यत्र च तद्धितेन अनुक्ता वीप्सा भवति तत्र द्विर्वचनम् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {102।121} तत् यथा .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {103।121} एकैकशः ददाति इति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {104।121} वाक्यनिवृत्त्यर्थेन च अपि न अर्थः पदग्रहणेन .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {105।121} पदद्विर्वचनेन उक्तत्वात् वीप्सायाः वाक्यद्विर्वचनम् न भविष्यति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {106।121} यत्र च पदद्विर्वचनेन अनुक्ता वीप्सा भवति तत्र द्विर्वचनम् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {107।121} तत् यथा .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {108।121} प्रपचति प्रपचति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {109।121} प्रकरोति प्रकरोति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {110।121} उत्तरार्थम् तर्हि पदग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {111।121} तस्यपरमाम्रेडितम् अनुदात्तम्च इति वक्ष्यति तत् पदद्विर्वचने यथा स्यात् वाक्यद्विर्वचनेमा भूत् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {112।121} मह्यम् ग्रहीष्यति मह्यम् ग्रहीष्यति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {113।121} माम् अभिव्याहरिष्यति माम् अभ्व्याहरिष्यति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {114।121} कथम् च अत्र द्विर्वचनम् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {115।121} छान्दसत्वात् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {116।121} स्वरः अपि तर्हि छान्दसत्वात् एव न भविष्यति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {117।121} उत्तरार्थम् एव तर्हि पदग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {118।121} पदस्य पदात् इति वक्ष्यति तत् पदग्रहणम् न कर्तव्यम् भवति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {119।121} सर्वग्रहणम् अपि तर्हि उत्तरार्थम् .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {120।121} अनुदात्तंसर्वमपादादौ इति वक्ष्यति तत् सर्वग्रहणम् कर्तव्यम् भवति .
(प्_8,1.1.1) क_इइइ,361.1-364.12 रो_व्,279-288 {121।121} उभयम् क्रियते तत्र एव
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {1।25} इहार्थम् एव तर्हि षष्ठीनिर्देशार्थम् अन्यतरत् कर्तव्यम् .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {2।25} षष्ठीनिर्दिष्टस्य स्थाने द्विर्वचनम् यथा स्यात् द्विःप्रयोगः मा भूत् इति .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {3।25} किम् च स्यात् .
(प्_8,1.1.2) क_इइइ,363.28-364.13 रो_व्,288-292 {4।25} आम् पचसि देवदत्ता3 आमएकान्तरमामन्त्रितमनन्तिके इति एकान्तरता न स्यात् .