ग्रंथ पाठ

वैशेषिकसूत्र · अध्याय 2.1

2.1.1

रूपरसगन्धस्पर्शवती पृथिवी

2.1.2

रूपरसस्पर्शवत्य आपो द्रवाः स्निग्धाश् च

तेजो रूपस्पर्शवत्

वायुः स्पर्शवान्

त आकाशे न विद्यन्ते

सर्पिर्जतुमधूच्छिष्टानां पार्थिवानाम् अग्निसंयोगाद् द्रवताद्भिः सामान्यम्

2.1.7

त्रपुसीसलोहरजतसुवर्णानां तैजसानाम् अग्निसंयोगाद् द्रवताद्भिः सामान्यम्

2.1.8

विषाणी ककुद्मान् प्रान्तेवालधिः सास्नावान् इति गोत्वे दृष्टं लिङ्गम्

2.1.9

स्पर्शश् च

2.1.10

न च दृष्टानां स्पर्श इत्य् अदृष्टलिङ्गो वायुः

2.1.11

अद्रव्यवत्त्वाद् द्रव्यम् (च्,व्,भ्व् उ अद्रव्यवत्त्वेन)

2.1.12

क्रियावत्त्वाद् गुणवत्त्वाच् च (व् ओमित्स्)

2.1.13

अद्रव्यवत्त्वेन नित्यत्वम् उक्तम् (च्,भ्व्) (व् अद्रव्यत्वेनानित्यम्, उ अद्रव्यत्वेन)

2.1.14

वायोर् वायुसंमूर्च्छनं नानात्वे लिङ्गम्

2.1.15

वायोर् इति सति स्न्निकर्षे प्रत्यक्षाभावाद् दृष्टं लिङ्गं न विद्यते

2.1.16

सामान्यतोदृष्टाच् चाविशेषः

2.1.17

तस्माद् आगमिकम्

2.1.18

संज्ञाकर्म त्व् अस्मद्विशिष्तानां लिङ्गम्

2.1.19

प्रत्यक्षपूर्वकत्वात् संज्ञाकर्मणः

2.1.20

निष्क्रमणं प्रवेशनम् इत्य् आकाशस्य लिङ्गम्

2.1.21

तद् अलिङ्गम् एकद्रव्यवत्त्वात् कर्मणः

2.1.22

कारणान्तरानुकॄप्तिवैधर्म्याच् च

2.1.23

संयोगाद् अभावः कर्मणः

2.1.24

कारणगुणपूर्वः कार्ये गुणो दृष्टः कार्यान्तराप्रादुर्भावाच् च शब्दः स्पर्शवताम् अगुणः

2.1.25

परत्र समवायात् प्रत्यक्षत्वाच् च नात्मगुणो न मनोगुणः

2.1.26

लिङ्गम् आकाशस्य

2.1.27

द्रव्यत्वनित्यत्वे वायुना व्याख्याते

मूल पाठ: Vaiśeṣikasūtra · Data entry Nozawa Masanobu · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0