स्कन्द पुराण · अध्याय 7.24

॥ पुलस्त्य उवाच ॥ ॥
ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ गुहामध्यनिवासिनी ॥
देवी कात्यायनी यत्र शुंभदानवनाशिनी

शुंभोनाम महादैत्यः पुराऽऽसीत्पृथिवीतले ॥
तेन सर्वं जगद्व्याप्तं जित्वा देवान्रणाजिरे

स शंकरवराद्दैत्यो देवदानवरक्षसाम्॥
अवध्यो योषितं मुक्त्वा सर्वेषां प्राणिनां भुवि

ततो देवगणाः सर्वे गत्वाऽर्बुदमथाचलम् ॥
तपस्तेपुर्वधार्थाय शुंभस्य जगतीपते ॥
देवीमाराधयामासुर्व्यक्तरूपां सुरेश्वरीम्

अथ तेषां प्रसन्ना सा दृष्टिगोचरमागता ॥
अब्रवीद्वरदास्मीति ब्रूत किं करवाणि च

॥ देवा ऊचुः ॥ ॥
सर्वं नोऽपहृतं देवि शुंभेन सुदुरात्मना ॥
तं निषूदय कल्याणि सोवध्योन्यैः सदा रणे

त्वया संरक्षिता देवि पुरा बाष्कलितो वयम्

नान्याऽस्माकं गतिर्मातस्त्वां मुक्त्वा चारुहासिनीम् ॥
॥ पुलस्त्य उवाच ॥ ॥
एवमुक्ता सुरैर्देवी गत्वा शुंभनिकेतनम्॥
आजुहाव रणे क्रुद्धा भर्त्सयित्वा मुहुर्मुहुः

स तया याचिते युद्धे ज्ञात्वा तां योषितं नृप ॥
अवज्ञाय ततो दैत्यः प्रेषयामास दानवान्

जीवग्राहेण दुष्टेयं गृह्यतां परुषस्वना ॥
क्रियतां दारुणो दंडो मम वाक्यान्न संशयः

अथ तस्य समादेशाद्दानवास्तां ततो द्रुतम् ॥
गत्वा निर्भर्त्सयामासुर्वेष्टयित्वा दिशो दश

ततोऽवलोकनाद्दैत्यास्तया ते भस्मसात्कृताः ॥
ततः शुंभः प्रकुपितः स्वयमेव समाययौ

अब्रवीत्तिष्ठतिष्ठेति खङ्गमुद्यम्य भीषणः ॥
सोऽपिदेव्या महाराज तथा चैवावलोकितः

अभवद्भस्मसात्सद्यः पतंग इव पावकम्॥
हते तस्मिंस्ततो दैत्याः शेषाः पार्थिवसत्तम॥
भित्त्वा रसातलं जग्मुः पातालं भयसंयुताः

ततो देवगणाः सर्वे तुष्टुवुस्तां सुरेश्वरीम्॥
अब्रुवंश्च वरं ब्रूहि यत्ते मनसि वर्त्तते

देव्युवाच ॥ ॥
तत्रैव पर्वते स्थास्ये ह्यर्बुदेऽहं सुरोत्तमाः ॥
अभीष्टः पर्वतोऽस्माकं सं सदाऽर्बुदसंज्ञितः

॥ देवा ऊचुः ॥ ॥
तत्रस्थां त्वां समालोक्य मर्त्त्या यांति त्रिविष्टपम् ॥
विना यज्ञैस्तथा दानैः स्वर्गः संकीर्णतां गतः॥
नान्यत्कारणमस्तीह निषेधस्य सुरेश्वरि

॥ देव्युवाच ॥ ॥
तत्राहं विजने रम्ये गुहामध्ये सुरेश्वराः ॥
स्थास्यामि विरलाः केचिद्यास्यंति प्राणिनो मम ॥
दृष्टिगोचरमार्गे हि गत्वा तं पर्वतं प्रति

॥ देवा ऊचुः ॥ ॥
यद्येवं देवि तेऽभीष्टमेवं कुरु शुचिस्मिते ॥
वयं त्वां तत्र द्रक्ष्यामः शुक्लाष्टम्यां सदा शुचेः

॥ पुलस्त्य उवाच ॥ ॥
एवमुक्ताः सुरा देव्या प्रहृष्टास्त्रिदिवं ययुः ॥
सापि देवी गिरौ तत्र गत्वा चैवार्बुदे नृप

गुहामध्यं समासाद्य नित्यं जगद्धिताय वै ॥
विविक्ते न्यवसत्प्रीता दुर्ल्लभा सुरमानवैः

यस्तां पश्यति राजेन्द्र शुक्लाष्टम्यां समाहितः ॥
अभीष्टं स सदाप्नोति यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे कात्यायनीमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुर्विंशोऽध्यायः