स्कन्द पुराण · अध्याय 4.31

॥ अगस्त्य उवाच ॥ ॥
सर्वज्ञ हृदयानंद स्कंदस्कंदित तारक ॥
न तृप्तिमधिगच्छामि शृण्वन्वाराणसीकथाम्

अनुग्रहो यदि मयि योग्योस्मि श्रवणे यदि ॥
तदा कथय मे नाथ काश्यां भैरव संकथाम्

कोसौ भैरवनामात्र काशिपुर्यां व्यवस्थितः ॥
किं रूपमस्य किं कर्म कानि नामानि चास्य वै

कथमाराधितश्चैव सिद्धिदः साधकस्य वै ॥
आराधितः कुत्र काले क्षिप्रं सिद्ध्यति भैरवः

॥ स्कंद उवाच ॥ ॥
वाराणस्यां महाभाग यथा ते प्रेम वर्तते ॥
तथा न कस्यचिन्मन्ये ततो वक्ष्याम्यशेषतः

प्रादुर्भावं भैरवस्य महापातकनाशनम् ॥
यच्छ्रुत्वा काशिवासस्य फलं निर्विघ्रमाप्नुयात्

पाणिभ्यां परितः प्रपीड्य सुदृढं निश्चोत्य निश्चोत्य च ब्रह्मांडं सकलं पचेलिमरसालोच्चैः फलाभं मुहुः ॥
पायंपायमपायतस्त्रिजगतीमुन्मत्तवत्तै रसैर्नृत्यंस्तांडवडंबरेण विधिनापायान्महाभैरवः

कुंभयोने न वेत्त्येव महिमानं महेशितुः ॥
चतुर्भजोपि वैकुंठश्चतुर्वक्त्रोपि विश्वकृत्

न चित्रमत्र भूदेव भवमाया दुरत्यया ॥
तया संमोहिताः सर्वे नावयंत्यपि तं परम्

वेदयेद्यदिचात्मानं स एव परमेश्वरः ॥
तदा विंदंति ब्रह्माद्याः स्वेच्छयैव न तं विदुः

स सर्वगोपि नेक्ष्येत स्वात्मारामो महेश्वरः ॥
देववद्बुध्यते मूढैरतीतो यो मनोगिराम्

पुरा पितामहं विप्र मेरुशृंगे महर्षयः ॥
प्रोचुः प्रणम्य लोकेशं किमेकं तत्त्वमव्ययम्

समा यया महेशस्य मोहितो लोकसंभवः ॥
अविज्ञाय परं भावमात्मानं प्राह वर्पिणम्

जगद्योनिरहं धाता स्वयंभूरेक ईश्वरः ॥
अनादिमदहं ब्रह्म मामनर्च्य न मु च्यते

प्रवर्तको हि जगतामहमेको निवर्तकः ॥
नान्यो मदधिकः सत्यं कश्चित्कोपि सुरोत्तमाः

तस्यैवं ब्रुवतो धातुः क्रतुर्नारायणांशजः ॥
प्रोवाच प्रहसन्वाक्यं रोषताम्रविलोचनः

अविज्ञाय परं तत्त्वं किमेतत्प्रतिपाद्यते ॥
अज्ञानं योगयुक्तस्य न चैतदुचितं तव

अहं कर्ता हि लोकानां यज्ञो नारायणः परः ॥
न मामनादृत्य विधे जीवनं जगतामज

अहमेव परं ज्योतिरहमेव परा गतिः ॥
मत्प्रेरितेन भवता सृष्टिरेषा विधीयते ॥

एवं विप्र कृतौ मोहात्परस्परजयैषिणौ ॥
पप्रच्छतुः प्रमाणज्ञानागमांश्चतुरोपि तौ

॥ विधिक्रतू ऊचतुः ॥ ॥
वेदाः प्रमाणं सर्वत्र प्रतिष्ठां परमामिताः ॥
यूयमेव न संदेहः किं तत्त्वं प्रतितिष्ठत

श्रुतय ऊचुः ॥ ॥
यदि मान्या वयं देवौ सृष्टिस्थितिकरौ विभू ॥
तदा प्रमाणं वक्ष्यामो भवत्संदेहभेदकम्

श्रुत्युक्तमिदमाकर्ण्य प्रोचतुस्तौ श्रुतीः प्रति ॥
युष्मदुक्तं प्रमाणं नौ किं तत्त्वं सम्यगुच्यताम्

ऋगुवाच ॥ ॥
यदंतःस्थानि भूतानि यतः सर्वं प्रवर्तते ॥
यदाहुस्तत्परं तत्त्वं स रुद्रस्त्वेक एव हि

॥ यजुरुवाच ॥ ॥
यो यज्ञैरखिलैरीशो योगेन च समिज्यते ॥
येन प्रमाणं हि वयं स एकः सर्वदृक्छिवः

॥ सामोवाच ॥ ॥
येनेदं भ्रश्यते विश्वं योगिभिर्यो विचिंत्यते ॥
यद्भासा भासते विश्वं स एकस्त्र्यंबकः परः

॥ अथर्वोवाच ॥ ॥
यं प्रपश्यंति देवेशं भक्त्यानुग्रहिणो जनाः ॥
तमाहुरेकं कैवल्यं शंकरं दुःखतस्करम्

श्रुतीरितं निशम्येत्थं तावतीव विमोहितौ ॥
स्मित्वाहतुः क्रतु विधीमोहाध्येनांकितौ मुने

कथं प्रमथनाथोसौ रममाणो निरंतरम्॥
दिगंबरः पितृवने शिवया धूलिधूसरः

विटंकवेशो जटिलो वृषगोव्यालभूषणः ॥
परं ब्रह्मत्वमापन्नः क्व च तत्संगवर्जितम्

तदुदीरितमाकर्ण्य प्रणवात्मा सनातनः ॥
अमूर्तो मूर्तिमान्भूत्वा हसमान उवाच तौ

प्रणव उवाच ॥
न ह्येष भगवाञ्छक्त्या स्वात्मनो व्यतिरिक्तया ॥
कदाचिद्रमते रुद्रो लीलारूपधरो हरः

असौ हि भगवानीशः स्वयंज्योतिः सनातनः ॥
आनंदरूपा तस्यैषा शक्तिर्नागंतुकी शिवा

इत्येवमुक्तेपि तदा मखमूर्तेरजस्य हि ॥
नाज्ञानमगमन्नाशं श्रीकंठस्यैव मायया

प्रादुरासीत्ततो ज्योतिरुभयोरंतरे महत् ॥
पूरयन्निजया भासा द्यावाभूम्योर्यदंतरम्

ज्योतिर्मंडलमध्यस्थो ददृशे पुरुषाकृतिः ॥
प्रजज्वालाथ कोपेन ब्रह्मणः पंचमं शिरः

आवयोरंतरं कोसौ बिभृयात्पुरुषाकृतिम् ॥
विधिः संभावयेद्यावत्तावत्स हि विलोकितः

स्रष्टा क्षणेन च महान्पुरुषो नीललोहितः ॥
त्रिशूलपाणिर्भालाक्षो नागोडुपविभूषणः

हिरण्यगर्भस्तं प्राह जाने त्वां चंद्रशेखरम् ॥
भालस्थलान्ममपुरा रुद्रः प्रादुरभूद्भवान्

रोदनाद्रुद्रनामापि योजितोसि मया पुरा ॥
मामेव शरणं याहि पुत्र रक्षां करोमि ते

अथेश्वरः पद्मयोनेः श्रुत्वा गर्ववतीं गिरम्॥
सकोपतः समुत्पाद्य पुरुषं भैरवाकृतिम्

प्राह पंकजजन्मासौ शास्यस्ते कालभैरव ॥
कालवद्राजसे साक्षात्कालराजस्ततो भवान्

विश्वं भर्तुं समर्थोऽसि भरणाद्भैरवः स्मृतः ॥
त्वत्तो भेष्यति कालोपि ततस्त्वं कालभैरवः

आमर्दयिष्यति भवांस्तुष्टो दुष्टात्मनो यतः ॥
आमर्दक इति ख्याति ततः सर्वत्र यास्यति

यतः पापानि भक्तानां भक्षयिष्यति तत्क्षणात् ॥
पापभक्षण इत्येव तव नाम भविष्यति

या मे मुक्तिपुरी काशी सर्वाभ्योपि गरीयसी ॥
आधिपत्यं च तस्यास्ते कालराज सदैव हि

तत्र ये पापकर्तारस्तेषां शास्ता त्वमेव हि ॥
शुभाशुभं न तत्कर्म चित्रगुप्तो लिखिष्यति

एतान्वरान्प्रगृह्याऽथ तत्क्षणात्कालभैरवः ॥
वामांगुलिनखाग्रेण चकर्त च शिरो विधेः

यदंगमपराध्नोति कार्यं तस्यैव शासनम् ॥
अतो येन कृता निंदा तच्छिन्नं पचमं शिरः

यज्ञमूर्तिधरो विष्णुस्ततस्तुष्टाव शंकरम् ॥
भीतो हिरण्यगर्भोपि जजाप शतरुद्रियम्

आश्वास्य तौ महादेवः प्रीतः प्रणतवत्सलः ॥
प्राह स्वां मूर्तिमपरां भैरवं तं कपर्दिनम्

मान्योऽध्वरोसौ भवता तथा शतधृतिस्त्वयम् ॥
कपालं वैधसं चापि नीललोहित धारय

ब्रह्महत्यापनोदाय व्रतं लोकाय दर्शयन्॥
चर त्वं सततं भिक्षां कापालव्रतमास्थितः ॥
इत्युक्त्वांऽतर्हितो देवस्तेजोरूपस्तदा शिवः

उत्पाद्य कन्यामेकां तु ब्रह्महत्येति विश्रुताम् ॥
रक्तांबरधरां रक्तां रक्तस्रग्गंधलेपनाम्

दंष्टाकरालवदनां ललज्जिह्वातिभीषणाम् ॥
अंतरिक्षैकपादाग्रां पिबंतीं रुधिरं बहु

कर्त्रीं कर्परहस्ताग्रां स्फुरत्पिंगोग्रतारकाम् ॥
गर्जयंतीं महावेगां भैरवस्यापिभीषणाम्

यावद्वाराणसीं दिव्यां पुरीमेष गमिष्यति ॥
तावत्त्वं भीषणे कालमनुगच्छोग्ररूपिणि

सर्वत्र ते प्रवेशोस्ति त्यक्त्वा वाराणसीं पुरीम्॥
नियोज्यतामिति शिवोप्यंतर्धानं गतस्ततः

तत्सान्निध्याद्भैरवोपि कालोभूत्कालकालतः ॥
स देवदेववाक्येन बिभ्रत्कापालिकं व्रतम्

कपालपाणिर्विश्वात्मा चचार भुवनत्रयम्॥
नात्याक्षीच्चापि तं देवं ब्रह्महत्या सुदारुणा

सत्यलोकेपि वैकुंठे महेंद्रादि पुरीष्वपि ॥
त्रिजगत्पतिरुग्रोपि व्रती त्रिजगतीश्वरः

प्रतितीर्थं भ्रमन्नापि विमुक्तो ब्रह्महत्यया

अनेनैवानुमानेन महिमा त्ववगम्यताम् ॥
ब्रह्महत्यापनोदिन्याः काश्याः कलशसंभव

संति तीर्थान्यनेकानि बहून्यायतनानि च ॥
अधि त्रिलोकिनो काश्याः कलामर्हंति षोडशीम्

तावद्गर्जंति पापानि ब्रहत्यादिकान्यलम् ॥
यावन्नाम न शृण्वंति काश्याः पापाचलाशनेः

प्रमथैः सेव्यमानोऽयं त्रिलोकीं विचरन्हरः ॥
कापालिको ययौ देवो नारायणनिकेतनम्

अथायांतं महाकालं त्रिनेत्रं सर्पकुंडलम् ॥
महादेवांशसंभूतं भैरवं भीषणाकृतिम्

पपात दंडवद्भूमौ दृष्ट्वा तं गरुडध्वजः ॥
देवाश्च मुनयश्चैव देवनार्यः समंततः

निपेतुः प्रणिपत्यैनं प्रणतः कमलापतिः ॥
शिरस्यंजलिमारोप्य स्तुत्वा बहुविधैः स्तवैः

क्षीरोदमथनो तां प्राह पद्मालयां हरिः ॥
प्रिये पश्याऽब्जनयने धन्याऽसि सुभगेनघे

धन्योऽहं देवि सुश्रोणि यत्पश्यावो जगत्पतिम् ॥
अयं धाता विधाता च लोकानां प्रभुरीश्वरः

अनादिः शरणः शांतः परः षड्विंशसंमितः ॥
सर्वज्ञः सर्वयोगीशः सर्वभूतैकनायकः

सर्वभूतांतरात्माऽयं सर्वेषां सर्वदः सदा ॥
यं विनिद्रा विनिःश्वासाः शांता ध्यानपरायणाः

धिया पश्यंति हृदये सोयमद्य समीक्ष्यताम्॥
यं विदुर्वेदतत्त्वज्ञा योगिनो यतमानसाः

अरूपो रूपवान्भूत्वा सोयमायाति सर्वगः ॥
अहो विचित्रं देवस्य चेष्टितं परमेष्ठिनः

।
यस्याख्यां ब्रुवतां नित्यं न देहः सोपि देहधृक्॥
यं दृष्ट्वा न पुनर्जन्म लभ्यते मानवैर्भुवि

सोयमायाति भगवांस्त्र्यंबकः शशिभूषणः ॥
पुंडरीकदलायामे धन्येमेऽद्य विलोचने

धिग्धिक्पदं तु देवानां परं दृष्ट्वाऽत्र शंकरम् ॥
लभ्यते यन्न निर्वाणं सर्वदुःखांतकृत्तु यत्

देवत्वादशुभं किंचिद्देवलोके न विद्यते ॥
दृष्ट्वापि सर्वदेवेशं यन्मुक्तिं न लभामहे

एवमुक्त्वा हृषीकेशः संप्रहृष्टतनूरुहः ॥
प्रणिपत्य महादेवमिदमाह वृषध्वजम्

किमिदं देवदेवेन सर्वज्ञेन त्वया विभो ॥
क्रियते जगतां धात्रा सर्वपापहराऽव्यय

क्रीडेयं तव देवेश त्रिलोचन महामते ॥
किं कारणं विरूपाक्ष चेष्टितं ते स्मरार्दन

किमर्थं भगवत्र्छंभो भिक्षां चरसि शक्तिप ॥
संशयो मे जगन्नाथ नतत्रैलोक्यराज्यद

एवमुक्तस्ततः शंभुर्विष्णुमेतदुदाहरत् ॥
ब्रह्मणस्तु शिरश्छिन्नमंगुल्यग्रनखेन ह

तदघप्रतिघं विष्णो चराम्येतद्व्रतं शुभम् ॥
एवमुक्तो महेशेन पुंडरीकविलोचनः

स्मित्वा किंचिन्नतशिराः पुनरेवं व्यजिज्ञपत् ॥
यथेच्छसि तथा क्रीड सर्वविष्टपनायक

मायया मां महादेव नच्छादयितुमर्हसि ॥
नाभीकमलकोशात्तु कोटिशः कमलासनान्

कल्पे कल्पे सृजामीश त्वन्नियोगबलाद्विभो ॥
त्यज मायामिमां देव दुस्तरामकृतात्मभिः

मदाद्यो महादेव मायया तव मोहिताः ॥
यथावदवगच्छामि चेष्टितं ते शिवापते

संहारकाले संप्राप्ते सदेवानखिलान्मुनीन् ॥
लोकान्वर्णाश्रमवतो हरिष्यसि यदा हर

तदा क्व ते महादेव पाप ब्रह्मवधादिकम् ॥
पारतंत्र्यं न ते शंभो स्वैरं क्रीडेत्ततो भवान्

अतीतब्रह्मणामस्थ्नां स्रक्कंठे तव भासते ॥
तदातदा क्वानुगता ब्रह्महत्या तवानघ

कृत्वापि सुमहत्पापं त्वां यः स्मरति भावतः ॥
आधारं जगतामीशं तस्य पापं विलीयते

यथा तमो न तिष्ठेत संनिधावंशुमालिनः ॥
तथा न भवभक्तस्य पापं तस्य व्रजेत्क्षयम्

यश्चिंतयति पुण्यात्मा तव पादांबुजद्वयम् ॥
ब्रह्महत्यादिकमपि पापं तस्य व्रजेत्क्षयम्

तव नामानुरक्ता वाग्यस्य पुंसो जगत्पते ॥
अप्यद्रिकूटतुलितं नैनस्तमनुबाधते

रजसा तमसा विवर्धितं क्व नु पापं परितापदायकम् ॥
क्व च ते शिव नाम मंगलं जनजीवातु जगद्रुजापहम्

यदि जातुचिदंधकद्विषस्तवनामौष्ठपुटाद्विनिःसृतम् ॥
शिवशंकर चंद्रशेखरेत्यसकृत्तस्य न संसृतिः पुनः

परमात्मन्परंधाम स्वेच्छा विधृत विग्रह ॥
कुतूहलं तवेशेदं क्व पराधीनतेश्वरे

अद्य धन्योस्मि देवेश यं न पश्यति योगिनः ॥
पश्यामि तं जगन्मूलं परमेश्वरमक्षयम्

अद्य मे परमो लाभस्त्वद्य मे मंगलं परम् ॥
त्वद्दृष्ट्यमृततृप्तस्य तृणं स्वर्गापवर्गदम्

इत्थं वदति गोविंदे विमला पद्मया तया ॥
मनोरथवती नाम भिक्षापात्रे समर्पिता

भिक्षाटनाय देवोपि निरगात्परया मुदा ॥
दृष्ट्वाऽनुयायिनीं तां तु समाहूय जनार्दनः ॥
संप्रार्थयद्ब्रह्महत्यां विमुंच त्वं त्रिशूलिनम्

॥ ब्रह्महत्योवाच ॥ ॥
अनेनापि मिषेणाऽहं संसेव्यामुं वृषध्वजम् ॥
आत्मानं पावयिष्यामि क्व पुनर्भवदर्शनम्

सा तत्याज न तत्पार्श्वं व्याहृतापि मुरारिणा ॥
तमूचेऽथ हरिं शंभुः स्मेरास्यो वचनं शुभम्

त्वद्वाक्पीयूषपानेन तृप्तोस्मि बहुमानद ॥
वरं वृणीष्व गोविंद वरदोऽस्मि तवानघ

न माद्यंति यथा भैक्षैर्भिक्षवोप्यतिसंस्कृतैः ॥
यथामानसुधापानैर्नुन्न भिक्षाटनज्वराः

महाविष्णुरुवाच ॥ ॥
एष एव वरः श्लाघ्यो यदहं देवताधिपम् ॥
पश्यामि त्वां देवदेवं मनोरथपथातिगम्

अनभ्रेयं सुधावृष्टिरनायासो महोत्सवः ॥
अयत्नो निधिलाभो यद्वीक्षणं हरते सताम्

अवियोगोऽस्तु मे देव त्वदंघ्रियुगलेन वै ॥
एष एव वरः शंभो नान्यं कंचिद्वरं वृणे

ईश्वर उवाच ॥ ॥
एवं भवतु तेऽनंत यत्त्वयोक्तं महामते ॥
सर्वेषामपि देवानां वरदस्त्वं भविष्यसि

अनुगृह्येति दैत्यारिं केंद्रादि भुवने चरन् ॥
भेजे विमुक्तिजननीं नाम्ना वाराणसीं पुरीम्

यत्र स्थितानां जंतूनां कलां नार्हंति षोडशीम्॥
अपि ब्रह्मादि देवानां पदानि विपदां पदम्

वरं वाराणसी वासी जटी मुंडी दिगंबरः ॥
नान्यत्रच्छत्रसंछन्न वसुधामंडलेश्वरः

वरं वाराणसी भिक्षा न लक्षाधिपतान्यतः ॥
लक्षाधीशो विशेद्गर्भं तद्भिक्षाशी न गर्भभाक्

भिक्षापि यत्र भिक्षुभ्यो दत्तामलकसंमिता ॥
सुमेरुणापि तुलिता वाराणस्यां गुरुर्भवेत्

वर्षाशनं हि यो दद्यात्काश्यां सीदत्कुटुंबिने ॥
यावंत्यब्दानि तावंति युगानि स दिवीज्यते

वाराणस्यां वर्षभोज्यं यो दद्यान्निरुपायिने ॥
स कदाचित्तृट्क्षुधा नो दुःखं भुंक्ते नरर्षभः

वाराणस्यां निवसतां यत्पुण्यमुपजायते ॥
तदेव संवासयितुः फलं त्वविकलं भवेत्

ब्रह्महत्यादि पापानि यस्या नाम्नोपि कीर्तनात् ॥
त्यजंति पापिनं काशी सा केनेहोपमीयते

क्षेत्रे प्रविष्टमात्रेऽथ भैरवे भीषणाकृतौ ॥
हाहेत्युक्त्वा ब्रह्महत्या पातालतलमाविशत्

कपालब्रह्मणो रुद्रः सर्वेषामेव पश्यताम्॥
हस्तात्पतितमालोक्य ननर्त परया मुदा

विधेः कपालं नामुंचत्करमत्यंतदुःसहम्॥
हरस्य भ्रमतः क्वापि तत्काश्यां क्षणतोऽपतत्

शूलिनो ब्रह्मणो हत्या नापैति स्म च या क्वचित् ॥
सा काश्यां क्षणतो नष्टा कथं काशी न दुर्लभा

अतः प्रदक्षिणीकार्या पूजनीया पुरी त्वियम्

वाराणसीति काशीति महामंत्रमिमं जपम् ॥
यावज्जीवं त्रिसंध्यं तु जंतुर्जातु न जायते

अविमुक्तं महाक्षेत्रं स्मरन्प्राणांस्तु यस्त्वजेत् ॥
दूरदेशांतरस्थोपि सोपि जातु न जायते

आनंदकानने यस्य चित्तं संस्मरते सदा ॥
तत्क्षेत्रनामश्रवणान्न स भूयोऽभिजायते

रुद्रावासे वसेन्नित्यं नरो नियतमानसः ॥
एनसामपि संभारं कृत्वा कालाद्विमुच्यते

महाश्मशानमासाद्य यदि देवाद्विपद्यते ॥
पुनः श्मशानशयनं न क्वापि लभते पुमान्

कपालमोचनं काश्यां ये स्मरिष्यंति मानवाः ॥
तेषां विनंक्ष्यति क्षिप्रमिहान्यत्रापि पातकम्

आगत्य तीर्थप्रवरे स्नानं कृत्वा विधानतः ॥
तर्पयित्वा पितॄन्देवान्मुच्यते ब्रह्महत्यया

अशाश्वतमिदं ज्ञात्वा वाराणस्यां वसंति ये ॥
देहांते तत्परं ज्ञानं तेषां दास्यति शंकरः

इयं काशीपुरी विप्र साक्षाद्रुद्रतनुः परा ॥
अनिर्वाच्या परानंदा दुष्प्राप्येशविरोधिभिः

अस्यास्तत्त्वमहं जाने शिवभक्तिपरोपि वा ॥
मुच्यंते जंतवोऽत्रैव यथा योगेन योगिनः

परंपदमियं काशी परानंद इयं पुरी ॥
इयमेव परं ज्ञानं सेव्याऽसौ मोक्षकांक्षिभिः

अत्रोषित्वापीशभक्तान्विरुणद्धि तु यः कुधीः ॥
पुर्यैद्रुह्यति वा मूढस्तस्यान्यत्रात्र नो गतिः

कपालमोचनं तीर्थं पुरस्कृत्वा तु भैरवः ॥
तत्रैव तस्थौ भक्तानां भक्षयन्नघसंततिम्

पापभक्षणमासाद्य कृत्वापापशतान्यपि ॥
कुतो बिभेति पापेभ्यः कालभैरवसेवकः

आमर्दयति पापानि दुष्टानां च मनोरथान् ॥
आमर्दक इति ख्यातस्ततोऽसौ कालभैरवः

कलिकालं कलयति सदा काशी निवासिनाम्॥
अतः ख्यातिं परां प्राप्तः कालभैरवसंज्ञिताम्

सदैव यस्य भक्तेभ्यो यमदूताः सुदारुणाः ॥
परमां भीरुतां प्राप्तास्ततोसौ भैरवः स्मृतः

मार्गशीर्षासिताष्टम्यां कालभैरवसंनिधौ ॥
उपोष्य जागरं कुर्वन्महापापैः प्रमुच्यते

यत्किंचिदशुभं कर्म कृतं मानुषबुद्धितः ॥
तत्सर्वं विलयं याति कालभैरव दर्शनात्

अनेकजन्मनियुतैर्यत्कृतं जंतुभिस्त्वघम्॥
तत्सर्वं विलयत्याशु कालभैरव दर्शनात्

कृत्वा च विविधां पूजां महासंभारविस्तरैः ॥
नरो मार्गासिताष्टम्यां वार्षिकं विघ्नमुत्सृजेत्

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां रविभूमिजवासरे ॥
यात्रां च भैरवीं कृत्वा कृतैः पापैः प्रमुच्यते

कालभैरव भक्तानां सदा काशीनिवासिनाम् ॥
विघ्नं यः कुरुते मूढः स दुर्गतिमवाप्नुयात्

विश्वेश्वरेपि ये भक्ता नो भक्ताः कालभैरवे ॥
काश्यां ते विघ्नसंघातं लभंते तु पदे पदे

तीर्थे कालोदके स्नात्वा कृत्वा तर्पणमत्वरः ॥
विलोक्य कालराजं च निरयादुद्धरेत्पितॄन्

अष्टौ प्रदक्षिणीकृत्य प्रत्यहं पापभक्षणम् ॥
नरो न पापैर्लिप्येत मनोवाक्कायसंभवैः

तस्मिन्नामर्दके पीठे जप्त्वास्वाभीष्टदेवताम् ॥
षण्मासं सिद्धिमाप्नोति साधको भैरवाज्ञया

वाराणस्यामुषित्वा यो भैरवं न भजेन्नरः ॥
तस्य पापानि वर्धंते शुक्लपक्षे यथा शशी

यं यं संचितयेत्कामं पापभक्षणसेवया ॥
बलिपूजोपहारैश्च तं तं स समवाप्नुयात्

कालराजं न यः काश्यां प्रतिभूताष्टमीकुजम् ॥
भजेत्तस्यक्षयेत्पुण्यं कृष्णपक्षे यथा शशी

श्रुत्वाध्यायमिमं पुण्यं ब्रह्महत्यापनोदकम् ॥
भैरवोत्पत्तिसंज्ञं च सर्वपापैः प्रमुच्यते

बंधनागारसंस्थोपि प्राप्तोपि विपदं पराम् ॥
प्रादुर्भावं भैरवस्य श्रुत्वा मुच्येत संकटात्

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंडे पूर्वार्द्धे भैरवप्रादुर्भावोनामेकत्रिंशोध्यायः