रामायण · अध्याय 7.023

स तु जित्वा दशग्रीवो यमं त्रिदशपुंगवम्
रावणस् तु जयश्लाघी स्वसहायान् ददर्श ह

जयेन वर्धयित्वा च मारीचप्रमुखास् ततः
पुष्पकं भेजिरे सर्वे सान्त्विता रवणेन ह

ततो रसातलं हृष्टः प्रविष्टः पयसो निधिम्
दैत्योरग गणाध्युष्टं वरुणेन सुरक्षितम्

स तु भोगवतीं गत्वा पुरीं वासुकिपालिताम्
स्थाप्य नागान् वशे कृत्वा ययौ मणिमतीं पुरीम्

निवातकवचास् तत्र दैत्या लब्धवरा वसन्
राक्षसस् तान् समासाद्य युद्धेन समुपाह्वयत्

ते तु सर्वे सुविक्रान्ता दैतेया बलशालिनः
नानाप्रहरणास् तत्र प्रयुद्धा युद्धदुर्मदाः

तेषां तु युध्यमानानां साग्रः संवत्सरो गतः
न चान्यतरयोस् तत्र विजयो वा क्षयो ऽपि वा

ततः पितामहस् तत्र त्रैलोक्यगतिर् अव्ययः
आजगाम द्रुतं देवो विमानवरम् आस्थितः

निवातकवचानां तु निवार्य रणकर्म तत्
वृद्धः पितामहो वाक्यम् उवाच विदितार्थवत्

न ह्य् अयं रावणो युद्धे शक्यो जेतुं सुरासुरैः
न भवन्तः क्षयं नेतुं शक्याः सेन्द्रैः सुरासुरैः

राक्षसस्य सखित्वं वै भवद्भिः सह रोचते
अविभक्ता हि सर्वार्थाः सुहृदां नात्र संशयः

ततो ऽग्निसाक्षिकं सख्यं कृतवांस् तत्र रावणः
निवातकवचैः सार्धं प्रीतिमान् अभवत् तदा

अर्चितस् तैर् यथान्यायं संवत्सरसुखोषितः
स्वपुरान् निर्विशेषं च पूजां प्राप्तो दशाननः

स तूपधार्य मायानां शतम् एकोनम् आत्मवान्
सलिलेन्द्रपुरान्वेषी स बभ्राम रसातलम्

ततो ऽश्मनगरं नाम कालकेयाभिरक्षितम्
तं विजित्य मुहूर्तेन जघ्ने दैत्यांश् चतुःशतम्

ततः पाण्डुरमेघाभं कैलासम् इव संस्थितम्
वरुणस्यालयं दिव्यम् अपश्यद् राक्षसाधिपः

क्षरन्तीं च पयो नित्यं सुरभिं गाम् अवस्थिताम्
यस्याः पयोविनिष्यन्दात् क्षीरोदो नाम सागरः

यस्माच् चन्द्रः प्रभवति शीतरश्मिः प्रजाहितः
यं समासाद्य जीवन्ति फेनपाः परमर्षयः
अमृतं यत्र चोत्पन्नं सुरा चापि सुराशिनाम्

यां ब्रुवन्ति नरा लोके सुरभिं नाम नामतः
प्रदक्षिणं तु तां कृत्वा रावणः परमाद्भुताम्
प्रविवेश महाघोरं गुप्तं बहुविधैर् बलैः

ततो धाराशताकीर्णं शारदाभ्रनिभं तदा
नित्यप्रहृष्टं ददृशे वरुणस्य गृहोत्तमम्

ततो हत्वा बलाध्यक्षान् समरे तैश् च ताडितः
अब्रवीत् क्व गतो यो वो राजा शीघ्रं निवेद्यताम्

युद्धार्थी रावणः प्राप्तस् तस्य युद्धं प्रदीयताम्
वद वा न भयं ते ऽस्ति निर्जितो ऽस्मीति साञ्जलिः

एतस्मिन्न् अन्तरे क्रुद्धा वरुणस्य महात्मनः
पुत्राः पौत्राश् च निष्क्रामन् गौश् च पुष्कर एव च

ते तु वीर्यगुणोपेता बलैः परिवृताः स्वकैः
युक्त्वा रथान् कामगमान् उद्यद्भास्करवर्चसः

ततो युद्धं समभवद् दारुणं लोमहर्षणम्
सलिलेन्द्रस्य पुत्राणां रावणस्य च रक्षसः

अमात्यैस् तु महावीर्यैर् दशग्रीवस्य रक्षसः
वारुणं तद् बलं कृत्स्नं क्षणेन विनिपातितम्

समीक्ष्य स्वबलं संख्ये वरुणस्या सुतास् तदा
अर्दिताः शरजालेन निवृत्ता रणकर्मणः

महीतलगतास् ते तु रावणं दृश्य पुष्पके
आकाशम् आशु विविशुः स्यन्दनैः शीघ्रगामिभिः

महद् आसीत् ततस् तेषां तुल्यं स्थानम् अवाप्य तत्
आकाशयुद्धं तुमुलं देवदानवयोर् इव

ततस् ते रावणं युद्धे शरैः पावकसंनिभैः
विमुखीकृत्य संहृष्टा विनेदुर् विविधान् रवान्

ततो महोदरः क्रुद्धो राजानं दृश्य धर्षितम्
त्यक्त्वा मृत्युभयं वीरो युद्धकाङ्क्षी व्यलोकयत्

तेन तेषां हया ये च कामगाः पवनोपमाः
महोदरेण गदया हतास् ते प्रययुः क्षितिम्

तेषां वरुणसूनूनां हत्वा योधान् हयांश् च तान्
मुमोचाशु महानादं विरथान् प्रेक्ष्य तान् स्थितान्

ते तु तेषां रथाः साश्वाः सह सारथिभिर् वरैः
महोदरेण निहताः पतिताः पृथिवीतले

ते तु त्यक्त्वा रथान् पुत्रा वरुणस्य महात्मनः
आकाशे विष्ठिताः शूराः स्वप्रभावान् न विव्यथुः

धनूंषि कृत्वा सज्यानि विनिर्भिद्य महोदरम्
रावणं समरे क्रुद्धाः सहिताः समभिद्रवन्

ततः क्रुद्धो दशग्रीवः कालाग्निर् इव विष्ठितः
शरवर्षं महावेगं तेषां मर्मस्व् अपातयत्

मुसलानि विचित्राणि ततो भल्लशतानि च
पट्टसांश् चैव शक्तीश् च शतघ्नीस् तोमरांस् तथा
पातयाम् आस दुर्धर्षस् तेषाम् उपरि विष्ठितः

अथ विद्धास् तु ते वीरा विनिष्पेतुः पदातयः

ततो रक्षो महानादं मुक्त्वा हन्ति स्म वारुणान्
नानाप्रहरणैर् घोरैर् धारापातैर् इवाम्बुदः

ततस् ते विमुखाः सर्वे पतिता धरणीतले
रणात् स्वपुरुषैः शीघ्रं गृहाण्य् एव प्रवेशिताः

तान् अब्रवीत् ततो रक्षो वरुणाय निवेद्यताम्
रावणं चाब्रवीन् मन्त्री प्रभासो नाम वारुणः

गतः खलु महातेजा ब्रह्मलोकं जलेश्वरः
गान्धर्वं वरुणः श्रोतुं यं त्वम् आह्वयसे युधि

तत् किं तव वृथा वीर परिश्राम्य गते नृपे
ये तु संनिहिता वीराः कुमारास् ते पराजिताः

राक्षसेन्द्रस् तु तच् छ्रुत्वा नाम विश्राव्य चात्मनः
हर्षान् नादं विमुञ्चन् वै निष्क्रान्तो वरुणालयात्

आगतस् तु पथा येन तेनैव विनिवृत्य सः
लङ्काम् अभिमुखो रक्षो नभस्तलगतो ययौ