रामायण · अध्याय 6.003

सुग्रीवस्य वचः श्रुत्वा हेतुमत् परमार्थवित्
प्रतिजग्राह काकुत्स्थो हनूमन्तम् अथाब्रवीत्

तरसा सेतुबन्धेन सागरोच्छोषणेन वा
सर्वथा सुसमर्थो ऽस्मि सागरस्यास्य लङ्घने

कति दुर्गाणि दुर्गाया लङ्कायास् तद् ब्रवीहि मे
ज्ञातुम् इच्छामि तत् सर्वं दर्शनाद् इव वानर

बलस्य परिमाणं च द्वारदुर्गक्रियाम् अपि
गुप्ति कर्म च लङ्काया रक्षसां सदनानि च

यथासुखं यथावच् च लङ्कायाम् असि दृष्टवान्
सरम् आचक्ष्व तत्त्वेन सर्वथा कुशलो ह्य् असि

श्रुत्वा रामस्य वचनं हनूमान् मारुतात्मजः
वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो रामं पुनर् अथाब्रवीत्

श्रूयतां सर्वम् आख्यास्ये दुर्गकर्मविधानतः
गुप्ता पुरी यथा लङ्का रक्षिता च यथा बलैः

परां समृद्धिं लङ्कायाः सागरस्य च भीमताम्
विभागं च बलौघस्य निर्देशं वाहनस्य च

प्रहृष्टा मुदिता लङ्का मत्तद्विपसमाकुला
महती रथसंपूर्णा रक्षोगणसमाकुला

दृढबद्धकवाटानि महापरिघवन्ति च
द्वाराणि विपुलान्य् अस्याश् चत्वारि सुमहान्ति च

वप्रेषूपलयन्त्राणि बलवन्ति महान्ति च
आगतं परसैन्यं तैस् तत्र प्रतिनिवार्यते

द्वारेषु संस्कृता भीमाः कालायसमयाः शिताः
शतशो रोचिता वीरैः शतघ्न्यो रक्षसां गणैः

सौवर्णश् च महांस् तस्याः प्राकारो दुष्प्रधर्षणः
मणिविद्रुमवैदूर्यमुक्ताविचरितान्तरः

सर्वतश् च महाभीमाः शीततोया महाशुभाः
अगाधा ग्राहवत्यश् च परिखा मीनसेविताः

द्वारेषु तासां चत्वारः संक्रमाः परमायताः
यन्त्रैर् उपेता बहुभिर् महद्भिर् दृढसंधिभिः

त्रायन्ते संक्रमास् तत्र परसैन्यागमे सति
यन्त्रैस् तैर् अवकीर्यन्ते परिखासु समन्ततः

एकस् त्व् अकम्प्यो बलवान् संक्रमः सुमहादृढः
काञ्चनैर् बहुभिः स्तम्भैर् वेदिकाभिश् च शोभितः

स्वयं प्रकृतिसंपन्नो युयुत्सू राम रावणः
उत्थितश् चाप्रमत्तश् च बलानाम् अनुदर्शने

लङ्का पुरी निरालम्बा देवदुर्गा भयावहा
नादेयं पार्वतं वन्यं कृत्रिमं च चतुर्विधम्

स्थिता पारे समुद्रस्य दूरपारस्य राघव
नौपथश् चापि नास्त्य् अत्र निरादेशश् च सर्वतः

शैलाग्रे रचिता दुर्गा सा पूर् देवपुरोपमा
वाजिवारणसंपूर्णा लङ्का परमदुर्जया

परिघाश् च शतघ्न्यश् च यन्त्राणि विविधानि च
शोभयन्ति पुरीं लङ्कां रावणस्य दुरात्मनः

अयुतं रक्षसाम् अत्र पश्चिमद्वारम् आश्रितम्
शूलहस्ता दुराधर्षाः सर्वे खड्गाग्रयोधिनः

नियुतं रक्षसाम् अत्र दक्षिणद्वारम् आश्रितम्
चतुरङ्गेण सैन्येन योधास् तत्राप्य् अनुत्तमाः

प्रयुतं रक्षसाम् अत्र पूर्वद्वारं समाश्रितम्
चर्मखड्गधराः सर्वे तथा सर्वास्त्रकोविदाः

अर्बुदं रक्षसाम् अत्र उत्तरद्वारम् आश्रितम्
रथिनश् चाश्ववाहाश् च कुलपुत्राः सुपूजिताः

शतं शतसहस्राणां मध्यमं गुल्मम् आश्रितम्
यातुधाना दुराधर्षाः साग्रकोटिश् च रक्षसाम्

ते मया संक्रमा भग्नाः परिखाश् चावपूरिताः
दग्धा च नगरी लङ्का प्राकाराश् चावसादिताः

येन केन तु मार्गेण तराम वरुणालयम्
हतेति नगरी लङ्कां वानरैर् अवधार्यताम्

अङ्गदो द्विविदो मैन्दो जाम्बवान् पनसो नलः
नीलः सेनापतिश् चैव बलशेषेण किं तव

प्लवमाना हि गत्वा तां रावणस्य महापुरीम्
सप्रकारां सभवनाम् आनयिष्यन्ति मैथिलीम्

एवम् आज्ञापय क्षिप्रं बलानां सर्वसंग्रहम्
मुहूर्तेन तु युक्तेन प्रस्थानम् अभिरोचय