रामायण · अध्याय 3.024

अवष्टब्धधनुं रामं क्रुद्धं च रिपुघातिनम्
ददर्शाश्रमम् आगम्य खरः सह पुरःसरैः

तं दृष्ट्वा सगुणं चापम् उद्यम्य खरनिःस्वनम्
रामस्याभिमुखं सूतं चोद्यताम् इत्य् अचोदयत्

स खरस्याज्ञया सूतस् तुरगान् समचोदयत्
यत्र रामो महाबाहुर् एको धुन्वन् धनुः स्थितः

तं तु निष्पतितं दृष्ट्वा सर्वे ते रजनीचराः
नर्दमाना महानादं सचिवाः पर्यवारयन्

स तेषां यातुधानानां मध्ये रतो गतः खरः
बभूव मध्ये ताराणां लोहिताङ्ग इवोदितः

ततस् तं भीमधन्वानं क्रुद्धाः सर्वे निशाचराः
रामं नानाविधैः शस्त्रैर् अभ्यवर्षन्त दुर्जयम्

मुद्गरैर् आयसैः शूलैः प्रासैः खड्गैः परश्वधैः
राक्षसाः समरे रामं निजघ्नू रोषतत्पराः

ते बलाहकसंकाशा महानादा महाबलाः
अभ्यधावन्त काकुत्स्थं रामं युद्धे जिघांसवः

ते रामे शरवर्षाणि व्यसृजन् रक्षसां गुणाः
शैलेन्द्रम् इव धाराभिर् वर्षमाणा महाधनाः

स तैः परिवृतो घोरै राघवो रक्षसां गणैः
तिथिष्व् इव महादेवो वृतः पारिषदां गणैः

तानि मुक्तानि शस्त्राणि यातुधानैः स राघवः
प्रतिजग्राह विशिखैर् नद्योघान् इव सागरः

स तैः प्रहरणैर् घोरैर् भिन्नगात्रो न विव्यथे
रामः प्रदीप्तैर् बहुभिर् वज्रैर् इव महाचलः

स विद्धः क्षतजादिग्धः सर्वगात्रेषु राघवः
बभूव रामः संध्याभ्रैर् दिवाकर इवावृतः

विषेदुर् देवगन्धर्वाः सिद्धाश् च परमर्षयः
एकं सहस्त्रैर् बहुभिस् तदा दृष्ट्वा समावृतम्

ततो रामः सुसंक्रुद्धो मण्डलीकृतकार्मुकः
ससर्ज निशितान् बाणाञ् शतशो ऽथ सहस्रशः

दुरावारान् दुर्विषहान् कालपाशोपमान् रणे
मुमोच लीलया रामः कङ्कपत्रान् अजिह्मगान्

ते शराः शत्रुसैन्येषु मुक्ता रामेण लीलया
आददू रक्षसां प्राणान् पाशाः कालकृता इव

भित्त्वा राक्षसदेहांस् तांस् ते शरा रुधिराप्लुताः
अन्तरिक्षगता रेजुर् दीप्ताग्निसमतेजसः

असंख्येयास् तु रामस्य सायकाश् चापमण्डलात्
विनिष्पेतुर् अतीवोग्रा रक्षः प्राणापहारिणः

तैर् धनूंषि ध्वजाग्राणि वर्माणि च शिरांसि च
बहून् सहस्ताभरणान् ऊरून् करिकरोपमान्

ततो नालीकनाराचैस् तीक्ष्णाग्रैश् च विकर्णिभिः
भीमम् आर्तस्वरं चक्रुर् भिद्यमाना निशाचराः

तत् सैन्यं निशितैर् बाणैर् अर्दितं मर्मभेदिभिः
रामेण न सुखं लेभे शुष्कं वनम् इवाग्निना

के चिद् भीमबलाः शूराः शूलान् खड्गान् परश्वधान्
चिक्षिपुः परमक्रुद्धा रामाय रजनीचराः

तानि बाणैर् महाबाहुः शस्त्राण्य् आवार्य राघवः
जहार समरे प्राणांश् चिच्छेद च शिरोधरान्

अवशिष्टाश् च ये तत्र विषण्णाश् च निशाचराः
खरम् एवाभ्यधावन्त शरणार्थं शरार्दिताः

तान् सर्वान् पुनर् आदाय समाश्वास्य च दूषणः
अभ्यधावत काकुत्स्थं क्रुद्धो रुद्रम् इवान्तकः

निवृत्तास् तु पुनः सर्वे दूषणाश्रयनिर्भयाः
रामम् एवाभ्यधावन्त सालतालशिलायुधाः

तद् बभूवाद्भुतं युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम्
रामस्यास्य महाघोरं पुनस् तेषां च रक्षसाम्