पद्म पुराण · अध्याय 3.59

व्यास उवाच-
एवं वनाश्रमे स्थित्वा तृतीयं भागमायुषः ।
चतुर्थं चायुषो भागं संन्यासेन नयेत्क्रमात्

अग्नीनात्मनि संस्थाप्य द्विजः प्रव्रजितो भवेत् ।
योगाभ्यासरतः शांतो ब्रह्मविद्यापरायणः

यदा मनसि संपन्नं वैराग्यं सर्ववस्तुषु ।
तदा संन्यासमिच्छेच्च पतितः स्याद्विपर्यये

प्राजापत्यां निरूप्येष्टिमाग्नेयीमथवा पुनः ।
दांतः शुक्लकषायोसौ ब्रह्माश्रममुपाश्रयेत्

ज्ञानसंन्यासिनः केचिद्वेदसंन्यासिनोऽपरे ।
कर्मसंन्यासिनस्त्वन्ये त्रिविधाः परिकीर्तिताः

यः सर्वत्र विनिर्मुक्तो निर्द्वंद्वश्चैव निर्भयः ।
प्रोच्यते ज्ञानसंन्यासी आत्मन्येव व्यवस्थितः

वेदमेवाभ्यसेन्नित्यं निराशीर्निष्परिग्रहः ।
प्रोच्यते वेदसंन्यासी मुमुक्षुर्विजितेंद्रियः

यस्त्वग्निमात्मसाकृत्वा ब्रह्मार्पणपरो द्विजः ।
ज्ञेयः स कर्मसंन्यासी महायज्ञपरायणः

त्रयाणामपि चैतेषां ज्ञानी त्वभ्यधिको मतः ।
न तस्य विद्यते कार्यं न लिंगं वा विपश्चितः

निर्ममो निर्भयः शांतो निर्द्वंद्वः पर्णभोजनः ।
जीर्णकौपीनवासाः स्यान्नग्नो वा ध्यानतत्परः

ब्रह्मचारी जिताहारो ग्रामादन्नं समाहरेत् ।
अध्यात्मरतिरासीत निरपेक्षो निराशिषः

आत्मनैव सहायेन सुखार्थं विचरेदिह ।
नाभिनंदेत मरणं नाभिनंदेत जीवनम्

कालमेव प्रतीक्षेत निर्देशं भृतको यथा ।
नाध्येतव्यं न वर्तव्यं श्रोतव्यं न कदाचन

एवं ज्ञानपरो योगी ब्रह्मभूयाय कल्पते ।
एकवासाथ वा विद्वान्कौपीनाच्छादनोपि वा

मुंडी शिखी वाथ भवेत्त्रिदंडी निष्परिग्रहः ।
काषायवासाः सततं ध्यानयोगपरायणः

ग्रामांते वृक्षमूले वा वसेद्देवालयेपि वा ।
समः शत्रौ तथा मित्रे तथा मानापमानयोः

भैक्ष्येण वर्तयेन्नित्यं नैकान्नादी भवेत्क्वच्चित् ।
यस्तु मोहेन वान्यस्मादेकान्नादी भवेद्यतिः

न तस्य निष्कृतिः काचिद्धर्मशास्त्रेषु दृश्यते ।
रागद्वेषवियुक्तात्मा समलोष्टाश्मकांचनः

प्राणिहिंसानिवृत्तश्च मौनी स्यात्सर्वनिस्पृहः ।
दृष्टिपूतं न्यसेत्पादं वस्त्रपूतं जलं पिबेत्

सत्यपूतां वदेद्वाणीं मनःपूतं समाचरेत् ।
नैकत्र निवसेद्देशे वर्षाभ्योन्यत्र भिक्षुकः

स्नात्वा शौचयुतो नित्यं कमंडलुकरः शुचिः ।
ब्रह्मचर्यरतो नित्यं वनवासरतो भवेत्

मोक्षशास्त्रेषु निरतो ब्रह्मसूत्री जितेंद्रियः ।
दंभाहंकारनिर्मुक्तो निंदापैशुन्यवर्जितः

आत्मज्ञानगुणोपेतो यदि मोक्षमवाप्नुयात् ।
अभ्यसेत्सततं देवं प्रणवाख्यं सनातनम्

स्नात्वाचम्य विधानेन शुचिर्देवालयादिषु ।
यज्ञोपवीती शांतात्मा कुशपाणिः समाहितः

धौतकाषायवसनो तस्मिञ्छन्नतनूरुहः ।
अधियज्ञं ब्रह्मजपेदाधिदैविकमेव च

आध्यात्मिकं च सततं वेदान्ताभिहितं च यत् ।
पुत्रेषु चाथ निवसन्ब्रह्मचारी यतिर्मुनिः

वेदमेवाभ्यसेन्नित्यं स याति परमां गतिम् ।
अहिंसासत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यं तपः परम्

क्षमादया च संतोषो व्रतान्यस्य विशेषतः ।
वेदांतज्ञाननिष्ठो वा पंचयज्ञान्समाहितः

कुर्य्यादहरहः स्नात्वा भिक्षार्थे नैव तेन हि ।
होममंत्रान्जपेन्नित्यं कालेकाले समाहितः

स्वाध्यायं चान्वहं कुर्य्यात्सावित्रीं संध्ययोर्जपेत् ।
ध्यायीत सततं देवमेकांतं परमेश्वरम्

एकान्नं वर्जयेन्नित्यं कामं क्रोधं परिग्रहम् ।
एकवासा द्विवासा वा शिखी यज्ञोपवीतवान् ।
कमंडलुकरो विद्वांस्त्रिदंडो याति तत्परम्

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे यतिधर्मनिरूपणं नामैकोनषष्टितमोऽध्यायः