नगरोपमसूत्र · भाग 14

रेचोन्स्त्रुच्तेद् तेxत् ओf थे नगरोपमसूत्र अच्चोर्दिन्ग् तो ओने ओf थे म्स् त्रदितिओन्स्, नमेल्य् थे पेल्लिओत्।स्तेइन् मनुस्च्रिप्त्
इ. चनोनिचल् तेxत्
नग्सू इ.1 एवं मया श्रुतम् एक् अस्मिन् समये भगवाञ् श्रावस्त्यां विहरति स्म जेतवने ऽनाथपिण्डदस्यारामे ─
स्ह्त् 154 (बेगिन्निन्ग् ओf म्स्) ओपेन्स् हेरे अस् fओल्लोwस्: (श्राव)स्त्या(ं) निदानं पूर्व्वं मे भि[क्षवः] स(ं)[ब्](ओधिम्) .
नग्सू इ.2 तत्र भगवान् भिक्षून् आमन्त्रयति स्म ─ पूर्वं मे भिक्षवो अनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अनभिस ं बुद्धस्यैकाकिनो रहसिग तस्य प्रतिसंलीनस्यैवं चेतसि चेतः परिवितर्क उदपादि
नग्सू इ.3 कृच्छ्रं बतायं लोक आपन् न् ओ यद् उत जायते ऽपि जीर्यते ऽपि म्रियते ऽपि च्यवते ऽप्य् उपपद्यते ऽपि अथ च पुनर् इमे सत्वा जरामरणस्योत्तरे निःसरणं यथाभूतं न प् र् अजानन्ति ─
नग्सू इ.4 तस्य ममैतद् अभवत् ─ कस्मिन् नु सति जराम रणं भवति किंप्रत्ययं च पुनर् जरामर णं तस्य मम योनिशो मनसिकुर्वत एवं यथाभूतस्याभिसमय उदपादि ─
जात्यां सत्यां जरामरणं भवति ─ जातिप्रत्ययञ् च पुनर् जरामरणम् ─
नग्सू इ.5 तस्य ममैतद् अभवत् ─ कस्मिं नु सति जातिर् भवति ─ किंप्रत्यया च पुनर् जातिः ─ तस्य मम योनिशो मनसिकुर्वत एवं यथाभूतस्याभिसमय उदपादि ─ भ् अ व् ए सति जातिर् भवति भवप्रत्यया च पुनर् जातिः
wए स्होउल्द् नोते थत् ओउर् रेचोन्स्त्रुच्तेद् तेxत् हेरे (fरोम् एन्द् ओf 119व्6 तो बेगिन्निन्ग् ओf 120र्1) हस् मन्य् मोरे अक्षरस् थन् थे गप् wओउल्द् अल्लोw fओर्. बेचौसे ओउर् रेचोन्स्त्रुच्तेद् तेxत् अल्मोस्त् चेर्तैन्ल्य् मुस्त् रेप्रेसेन्त् सोमेथिन्ग् च्लोसे तो थे ओरिगिनल् तेxत्, wए हवे सुप्पोसेद् थत् थे स्च्रिबेऽस् एये इन् अल्ल् लिकेलिहोओद् स्किप्पेद् fरोम् थे fइर्स्त् यथाभूतस्याभि- wहिछ् wओउल्द् हवे चोन्च्लुदेद् 119व्6 दोwन् तो -समय उदपादि wहिछ् wओउल्द् हवे बेगुन् 120र्1. थे रेचोन्स्त्रुच्तेद् तेxत् इस् बसेद् उपोन् होएर्न्ले नो.149.x.33 [= ओर्.15009।670] व्1 4 अन्द् स्ह्त् 154.
नग्सू इ.6 तस्य ममैतद् अभवत् कस्मिं नु सति भवो भव ति ─ किंप्रत्य यश् च पुनर् भवः तस्य मम योनिशो मनसिकुर्वतः एवं यथाभूतस्याभिसमय उदपादि ─ उपादाने सति भ वो भव ति उपादानप्रत्ययश् च पुनर् भवः
नग्सू इ.7 तस्य ममैतद् अभवत् कस्मिं नु सति उपादानं भवति किंप्रत्ययं च पु नर् उपा दानं तस्य मम योनिशो मनसिकुर्वतः एवं यथाभूतस्याभिसमय उदपादि ─ तृष्णायां सत्यां उप् आदानं भवति तृष्णाप्रत्ययञ् च पुनर् उपादानं
नग्सू इ.8 तस्य ममैतद् अभवत् कस्मिं नु सति तृष्णा भवति किंप्रत्यया च पुनस् तृष्णा तस्य मम योनिशो मन सिकुर्वतः एवं यथाभूतस्याभिसमय उदपादि ─ वेदनायां सत्यां तृष्णा भवति वेदनाप्रत्यया च पुनस् तृष्णा ─
नग्सू इ.9 तस्य ममै तद् अभवत् कस्मिं नु स ति वे दना भवति किंप्रत्यया च पुनर् वेदना तस्य मम योनिशो मनसिकुर्वतः ए वं यथाभू तस्य् आ भिसमय उदपादि ─ स्पर्शे सति वेदना भवति ─ स्पर्शप्रत्यया च पुनर् वेदना ─
नग्सू इ.10 तस्य ममैतद् अभवत् कस्मि ं नु सति स्पर्शो भवति किंप्रत्ययश् च पुनः स्पर्शः तस्य मम योनिशो मनसिकुर्वतः एवं यथाभूतस्याभिसम् अय उ दपादि ─ षडायतने सति स्पर्शो भवति षडायतनप्रत्ययश् च पुनः स्पर्शः
नग्सू इ.11 तस्य ममैतद् अभवत् क स्मिं नु सति ष् अ डायतनं भवति किंप्रत्ययं च पुनः षडायतनं तस्य मम योनिशो मनसिकुर्वतः एवं यथाभूतस्या भिसमय उदपादि ─
ना मरूपे सति षडायतनं भवति नामरूपप्रत्ययञ् च पुनः षडायतनं
नग्सू इ.12 तस्य ममैतद् अभवत् कस् म् इं नु सति नामरूपं भवति किंप्रत्ययञ् च पुनर् नामरूपं तस्य मम योनिशो मनसिकुर्वतः एवं यथाभूतस्याभिसमय उदपादि ─ विज्ञाने सति नामरूपं भवति विज्ञानप्रत्ययञ् च पुनर् नामरूपं
तस्य ममैतद् अभवत् कस्मिं नु स त् इ विज्ञान ं भवति किंप्रत्ययं च पुनर् विज्ञानं तस्य मम योनिशो मनसिकुर्वतः एवं यथाभूतस्याभिसमय उदपादि ─ नामरूपे सति विज्ञानं भवति नामरूपप्रत्ययं च पुनर् विज्ञानं
तस्य मम विज्ञाना त् प्रत्यु दावर्तते मानसं नातः परतो व्यतिवर्तते
नग्सू इ.13 14 थे रेअसोन् fओर् स्किप्पिन्ग् नुम्बेर्स् 13 अन्द् 14 इस् थत् इन् fओल्लोwइन्ग् त्रिपाठीऽस् परग्रफिन्ग्, wए हवे नोत् अदोप्तेद् हिस् रेचोन्स्त्रुच्तिओन् ओf थे प्रतीत्यसमुत्पाद fओर्मुल हेरे तो त्wएल्वे अङ्गस्. सेए इन्त्रोदुच्तिओन् सेच्तिओन् इव्.च् fओर् fउर्थेर् दिस्चुस्सिओन्.
नग्सू इ.15 यद् उत नामरूपप्रत्ययं विज्ञानं विज्ञानप्रत्ययं नामरूपं नामरूपप्रत्ययं षडायतनं षडायतनप्रत्ययः स्पर्शः स्पर्शप्रत्यया वेदना वेदनाप्रत्यया तृष्णा तृष्णाप्रत्ययम् उपादा न म् उ पादानप्रत्ययो भ व भवप्रत्यया जातिर् जातिप्रत्ययं जरामरणं शोकपरिदेवदुःखदौर्मनस्योपायासाः सं भ वंत्य् एवम् अस्य केवलस्य महतो दुःखस्कन्धस्य समुदयो भवति ─ ॥
नग्सू इ.16 तस्य ममैतद् अभवत् कस्मि न् न्व् असति जराम् अरणं न भवति ─ कस्य निरोधाज् जरामरणनिरोधः तस्य मम योनिशो मनसिकुर्वतः एवं यथाभूतस्याभि सम य उदपादि जात्याम् असत्यां जरामरणं न भवति जातिनिरोधाज् जरामरणनिरोधः
नग्सू इ.17 तस्य ममैतद् अ भवत् क स्मि न् न्व् असति जातिर् न भवति ─ कस्य निरोधाज् जातिनिरोधः तस्य मम योनिशो मनसिकुर्वतः एवं यथाभूतस्याभि स म य उदपादि ─ भवे असति जातिर् न भवति भवनिरोधाज् जातिनिरोधः
नग्सू इ.18 तस्य ममैतद् अभवत् कस्मि न् न्व् असति भवो न भवति ─ क स्य निरोध् आद् भवनिरोधः तस्य मम योनिशो मनसिकुर्वतः एवं यथाभूतस्याभिसमय उदपादि ─ उपादाने अस ति भ वो न भवति उपादाननिरोधाद् भवनिरोधः
नग्सू इ.19 तस्य ममैतद् अभवत् कस्मि न् न्व् असति उपादानं न भवति कस्य निरो धा द् उपादाननिरोधः तस्य मम योनिशो मनसिकुर्वतः एवं यथाभूतस्याभिसमय उदपादि तृष्णाया म् अ सत्याम् उपादानं न भवति तृष्णानिरोधाद् उपादाननिरोधः
नग्सू इ.20 तस्य ममैतद् अभवत् कस्मि न् न्व् असति तृष्णा न भव ति कस्य निरोधात् तृष्णानिरोधः तस्य मम योनिशो मनसिकुर्वतः एवं यथाभूतस्याभिसमय उदपादि ─
वेदनाया म् असत्यां तृष्णा न भवति वेदनानिरोधात् तृष्णानिरोधः
नग्सू इ.21 तस्य ममैतद् अभवत् कस्मि न् न्व् असति वेदना न भवति कस्य निरोधाद् वेद नानिरोध ः तस्य मम योनिशो मनसिकुर्वतः एवं यथाभूतस्याभिसमय उदपादि ─
स्पर्शे असति वेदना न भवत् इ स्पर्श निरोधाद् वेदनानिरोधः
नग्सू इ.22 तस्य ममैतद् अभवत् कस्मि न् न्व् असति स्पर्शो न भवति कस्य निरोधात् स्पर्शनिरोधः तस्य मम योनि शो मनसिकुर्वतः एवं यथाभूतस्याभिसमय उदपादि ─
षडायतने असति स्पर्शो न भवति षडा य तननिरोधात् स्पर्शनिरोधः

नग्सू इ.23 तस्य ममैतद् अभवत् कस्मि न् न्व् असति षडायतनं न भवति कस्य निरोधात् षडा यतननिरोधः तस्य मम योनिशो मनसिकुर्वतः एवं यथाभूतस्याभिसमय उदपादि ─ नामरूपे असति ष डायतन ं न भवति नामरूपनिरोधात् षडायतननिरोधः
नग्सू इ.24 तस्य ममैतद् अभवत् कस्मि न् न्व् असति नामरूपं न भवति कस्य निरोधान् नाम रूपन् इ रोधः तस्य मम योनिशो मनसिकुर्वतः एवं यथाभूतस्याभिसमय उदपादि ─ विज्ञाने असति नामरूपं न भवति विज्ञाननिरोधान् नामरूपनिरोधः
नग्सू इ.25 तस्य ममैतद् अभवत् कस्मि न् न्व् असति विज्ञानं न भवति कस्य निरो धाद् विज्ञान निरोधः तस्य मम योनिशो मनसिकुर्वतः एवं यथाभूतस्याभिसमय उदपादि ─
संस्कारेष्व् अस त्सु विज्ञानं न भवति संस्कारनिरोधाद् विज्ञाननिरोधः
नग्सू इ.26 तस्य ममैतद् अभवत् कस्मि न् न्व् असति संस्कारा न भ वन्ति कस्य निरोधात् संस्कारनिरोधः तस्य मम योनिशो मनसिकुर्वतः एवं यथाभूतस्याभिसमय उदपादि ─
अवि द्याया म् अ स त्यां संस्कारा न भवं ति अविद्यानिरोधात् संस्कारनिरोधः
प्.स्. ब्लेउ 67(1)व्2 अन्द् स्ह्त् 420, fओलिओ 7र्3 (निद्स, त्रन्स्लितेरतिओन् नो. 109) हवे fओल्लोwइन्ग् फ्रसे: इत्य् अविद्यानिरोधा(त् संस्कारनिरोधः) .
नग्सू इ.27 संस्कारनिरोधाद् विज्ञाननिरोधः विज्ञाननिरोधान् नाम रूपनि रोधः नामरूपनिरोधात् षडायतननिरोधः षडायतननिरोधात् स्पर्शनिरोधः स्पर्शनिरोधाद् वेदनानिरोध ः वे दनानि रोधात् तृष्णानिरोधः तृष्णानिरोधाद् उपादाननिरोधः उपादाननिरोधाद् भवनिरोधः भवनिरोधाज् जातिनिरोधः जाति निरोधा ज् जरामरणनिरोधः शोकपरिदेवदुःखदौर्मनस्योपायासा निरुध्यंत्य् एवम् अस्य केवलस्य महतो दुःख स् क न्धस्य निरोधो भवति ॥

नग्सू इ.28 तस्य ममैतद् अभवद् अधिगतो मे पौराणो मार्गः पौराणो वर्त्म पौराणी पुटा पूर्वकैर्षि भिर् यातानुयाता
थे च्लस्सिचल् सन्स्क्रित् fओर्म्, wहिछ् wए हवे उसेद् थ्रोउघोउत् थे रेचोन्स्त्रुच्तेद् पोर्तिओन्स् ओf ओउर् तेxत्, wओउल्द् ओf चोउर्से बे -कैर् ऋषि- . होwएवेर् थे म्स् दोएस् नोत् अल्लोw स्पचे fओर् थत् मन्य् अक्षरस् , सो wए हवे अदोप्तेद् थे fओर्म् उसेद् एल्सेwहेरे इन् थे पेल्लिओत्।स्तेइन् म्स्. सेए नोते 9 ओf थे त्रन्स्लतिओन् fओर् fउर्थेर् रेमर्क्स्.
नग्सू इ.29 तद्यथा पुरुषः अरण्ये प्रवणे अन्वाहिण्डं अधिगच्छेत् पौराणं मार्गं पौराणं वर्त्मं पौराणीं पु टां पूर्वकै र् म् अनु ष्यैर् यातानुयाता ─ स त(म् अ)नुगच्छेत् स तम् अनुगच्छं स तत्र पश्येत् पौराणं मार्गं पौराणं नगरं पौराणीं राजधा नीम् आरामसंप न्ना ं वनसंपन्नां पुष्करिणीसंपन्नां शुभां दापवतीं रमणीयां
पश्येत् पौराणं मार्गं: ओमित् पौराणं मार्गं , च्f. नेxत् परग्रफ्.
नग्सू इ.30 तस्यैवं स्याद् य न् न्व् अहं गत्वा राज्ञे आरोचयेयं अथ स प् उरु षो राज्ञ् ए गत्वा आरोचयेद् यत् खलु देव जानीयाः इहाहम् अद्राक्षम् अरण्ये प्रवणे अन्वाहिण्डं पौराणं मार्गं पौराणं वर्त्म पौराणीं पुटां पूर्वकैर् मनुष्यैर् यातानुयातां सो ऽहं तम् अनुगतवां सो ऽहं तम् अनुगच्छन्न् अद्राक्षं पौराणं नग रं पौराणी ं राजधानीम् आरामसंपन्नां वनसंपन्नां पुष्करिणीसंपन्नां शुभां दापवतीं रमणीयां तां देवो नगरी ं मापयतु
नग्सू इ.31 अथ स राजा तां नगरीं मापयेत् सा च स्याद् अपरेण समयेन राजधानी ऋद्धा च स्फीता च क्षे मा च सु भीक्षा चाकीर्णबहुजनमनुष्या च ─
नग्सू इ.32 एवम् एवा भिक्षव अधिगतो मे पौराणो मार्गः पौराणं वर्त्म पौराणी पुटा पूर्वकै र्षिभिर् यातानुयाता
एवम् एवा: रेअद् एवम् एव
नग्सू इ.33 कतमो ऽसौ पौराणो मार्गः पौराणं वर्त्मः पौराणी पुटा पूर्वकैर्षिभिर् यातानुयाता :
नग्सू इ.34 यद् उ तार्या ष्टाङ्गो मार्गः तद्यथा सम्यग्दृष्टिः सम्यक्संकल्पः सम्यग्वाक् सम्यक्कर्मान्त ः सम्यगाजीवः सम्यग्व्यायामः सम्यक्स्मृति ः सम्य क्समाधिर् एवाष्टमः
नग्सू इ.35 अत् लेअस्त् ओने म्स् (स्ह्त् 787 = निद्स त्रन्स्लितेरतिओन् नो. 127.2) इन्सेर्त्स् थे fओल्लोwइन्ग् सेन्तेन्चे अfतेर् एवाष्टमः : (अयम् अ)सौ [भि]क्षवः पौराणो मार्गः पौर्(आणं व)[र्त्म] पौराणी पूटा पूर्वकै ऋषिभिर् यातानुया(ता) ; च्f. अल्सो थे मूलसर्वास्तिवाद-विनय चिततिओन् [व्. न्äथेर्, च्. वोगेल्, अन्द् क्. wइल्ले, "थे fइनल् लेअवेस् ओf थे प्रव्रज्यावस्तु पोर्तिओन् ओf थे विनयवस्तु मनुस्च्रिप्त् fओउन्द् नेअर् गिल्गित्, पर्त् 1, संघरक्षितावदान", इन्: सन्स्क्रित्-तेxते औस् देम् बुद्धिस्तिस्छेन् कनोन्: नेउएन्त्देच्कुन्गेन् उन्द् नेउएदितिओनेन् इइइ, ग्öत्तिन्गेन् 1996 (सन्स्क्रित्-wöर्तेर्बुछ् देर् बुद्धिस्तिस्छेन् तेxते औस् देन् तुर्fअन्-fउन्देन्, बेइहेfत् 6), प्. 260]. थिस् सेन्तेन्चे चोन्स्तितुतेस् पर्. 35 इन् त्रिपाठीऽस् एदितिओन्, बुत् सिन्चे इत् इस् मिस्सिन्ग् इन् थे पेल्लिओत्।स्तेइन् म्स्, wए हवे लिकेwइसे ओमित्तेद् थिस् परग्रफ् हेरे.
नग्सू इ.36 सो ऽहं तम् अनुगतवां सो ऽहं तम् अनुगच्छं जरामरणम् अद्राक्षं जरामरणसमुदयं ज रामरणनिरोधं जरामरणनिरोधगामिनीं प्र तिपदम् अद्राक्षम्
नग्सू इ.37 एवं जातिभवोपादानतृष्णावेदनास्पर्शषडायतननामरूपविज्ञानं संस्कारान् अद्राक्षं संस्कारसमुदयं संस्कार निरोधं संस्कारनिरोधगामिनीं प्रतिपदम् अद्राक्षं
प्.स्. ब्लेउ 67(3)र्4ff. प्रेसेर्वेस् अ fउल्ल्य् एलबोरतेद् तेxत् इन्स्तेअद् ओf थिस् मोरे त्रुन्चतेद् पस्सगे: जातिम् अद्राक्षं जातिसमु(दय)ं जा(त्)इ(न्)इ(रो)धं जातिनिरोधगामिनी⟨ं⟩ प्रतिपदम् अद्राक्ष(ं) ─
भव(म् अद्राक्षं भवसमुद) ( 5 ) यं भवनिरोधं भवनिरोधगामिनी⟨ं⟩ प्र्(अतिपदम् अद्राक्षं ─ उ)पादानम् अद्राक्षं उपादानसमुदयं उ(प्)आ(दाननिरोधम् उपादान) ( 3व्1 ) (नि)र्(ओध)गामिनी⟨ं⟩ प्रतिपदम् अद्राक्षं ─ तृ(ष्णाम् अद्राक्षं तृष्णासम्)उद्(अ)य्(अं) तृष्णान्(इ)र्(ओ)ध(ं) तृ(ष्)ण्(आ)न्(इ)रोधगामिनी⟨ं⟩ प्रत्(इपदम् अद्राक्षं ─ स्पर्श) ( 2 ) (म् अ)द्राक्षं स्पर्शसमुदयं स्प(र्)श्(अनिरोधं स्पर्शनि)रोधगामिनीं प्रतिपदम् अद्राक्षं ─ षडायतनम् अ(द्राक्षं षडायतन) ( 3 ) (स)मुदयं षडायतननिरोधं षडायतननिरोधगामिनीं प्रतिपदम् अद्राक्षं ─ न्(आ)म्(अ)रूपम् अ(द्राक्षं नामरूपस) ( 4 ) मुदयं नामरूपनिरोधं नामरूपनिरोधगा(मि)नीं प्रतिपदम् अद्राक्षं ─ विज्ञानम् अद्रा(क्ष)ं विज्(ञ्)आन(समुदयं विज्ञाननिरो) ( 5 ) (ध)ं विज्(ञ्)आननिरोधगामिनी(ं) प्(र्)अतिपदम् अद्राक्षं ─ सं(स्कार)म् अद्रक्षं संस्कारसमुदयं . . . ; च्f. प्.स्. ब्लेउ 77व्3 6, 78व्3 5, 276व्x z, पेतित्स् fरग्स्. 693, 1295, अन्द् 1297; स्ह्त् 157, fरग्मेन्त् ब्र्1 2 अन्द् 787र्4 व्4.
नग्सू इ.38 सो ऽहम् इमां ध् अ र्मां स्वयम् अभिज्ञायाभिसंबुद्ध्या भिक्षूणाम् आरोचयामि भिक्षूणीनाम् उपासकानाम् उपासिकानां नानातीर्थ्यश्रमणब्रा ह्मणचरकप रिव्राजकानां
नग्सू इ.39 तत्र भिक्षुर् अपि सम्यक्प्रतिपद्यमानः आराधको भवति आराधयति न्यायं धर्मं कुशलं भिक्ष् उण्य् अप्य् उपासको ऽप्य् उपासिकापि सम्यक्प्रतिपद्यमाना आराधिका भवति ─ आराधयति न्यायं धर्मं कुशलम्* ─
नग्सू इ.40 एवम् इदं ब्रह्मचर्यं वैस्तारिकं भवति बहुजन्यं पृथुभूतं यावद् देवमनुष्येभ्यः सम्यक्सुप्रकाशितम्* ॥
क्रोत्. 9(2)र्1 2 चोन्तिनुएस्: इदम् अवोचत्* भगवां आप्तमनसस् ते भिक्षवो भगवतो भाषितम् अभ्यनन्दम्* ॥ नगरोपमसूत्रं समाप्त ॥ ॥ ; लिने 3 चोन्तैन्स् अ चोलोफोन् fओर् wहिछ् सेए त्रन्स्लितेरतिओन्, चनोनिचल् तेxत्, व्. च्f. अल्सो स्ह्त् 152, fरग्मेन्त् एव्2 3. थे एन्द् ओf थे चनोनिचल् तेxत् इस् मिस्सिन्ग् fरोम् थे पेल्लिओत्।स्तेइन् म्स्. wए हवे रेचोन्स्त्रुच्तेद् थिस् सेच्तिओन् ओन् थे बसिस् ओf पेत् 1व्5 2र्1, स्ह्त् 157, fरग्मेन्त् ब्र्4 5, 167र्6 व्2, 179र्5 व्2, अन्द् 616व्3 4; च्f. अल्सो थे मूलसर्वास्तिवाद-विनयचिततिओन् [व्. न्äथेर्, च्. वोगेल्, अन्द् क्. wइल्ले, "थे fइनल् लेअवेस् ओf थे प्रव्रज्यावस्तु पोर्तिओन् ओf थे विनयवस्तु मनुस्च्रिप्त् fओउन्द् नेअर् गिल्गित्, पर्त् 1, संघरक्षितावदान", इन्: सन्स्क्रित्-तेxते औस् देम् बुद्धिस्तिस्छेन् कनोन्: नेउएन्त्देच्कुन्गेन् उन्द् नेउएदितिओनेन् इइइ, ग्öत्तिन्गेन् 1996 (सन्स्क्रित्-wöर्तेर्बुछ् देर् बुद्धिस्तिस्छेन् तेxते औस् देन् तुर्fअन्-fउन्देन्, बेइहेfत् 6), प्. 261].
इइ. अप्पेन्दिx
थे fइर्स्त् पर्त् ओf थे अप्पेन्दिx हस् बेएन् अदप्तेद् fरोम् थे पेत्रोव्स्क्य् म्स् wहिछ् इस् थे ओन्ल्य् एxतन्त् म्स् थत् प्रेसेर्वेस्, अल्मोस्त् एन्तिरेल्य्, थत् पर्त् ओf थे अप्पेन्दिx नोत् fओउन्द् इन् थे पेल्लिओत्।स्तेइन् म्स्. बेचौसे ओउर् रेचोन्स्त्रुच्तिओन् ओf थे चनोनिचल् तेxत् अन्द् अप्पेन्दिx इस् इन्तेन्देद् तो रेप्रेसेन्त् अ सिन्ग्ले म्स् त्रदितिओन् (अस् रेउनितेद् fरोम् थे लोन्दोन् अन्द् परिस् चोल्लेच्तिओन्स्), थे सेच्तिओन् ओf थे पेत्रोव्स्क्य् म्स् थत् हस् बेएन् उसेद् तो रेचोन्स्त्रुच्त् थे अप्पेन्दिx हस् बेएन् गिवेन् इन् बोल्द्. थे परग्रफिन्ग् इस् मोरे ओर् लेस्स् अर्बित्रर्य्.

नग्सू इइ.1 प्रत् युपस्थितस्य पुनर् नगरोपमस्य व्याक र णस्य ब्र ह् म् आ सनत्कुमारो ऽतिक्रा न्तवर्णः अतिक्रान्तायां रात्र्यां येन भगवांस् तेनोप गाम उपेत्य भगवत्प् आ द् औ शिर सा वन्दित्वा एकान्ते अस्थाद् एकान्तस्थितः ब्रह्मा स नत्कुमारो भगवतः पुरतः गाथां ब भ् आषे ॥
अहो विद्या महाविद्या क्लेशविषप्रघा तनी
भाषितं ते महावीर भूतेषु ह्य् अन् उकम्पकः
प्रत् युपस्थितस्य : थिस् रेचोन्स्त्रुच्तिओन् इस् तेन्ततिवे सिन्चे wए हवे नो wअय् तो देतेर्मिने थे अक्षर(स्) इम्मेदिअतेल्य् प्रेचेदिन्ग् उपस्थितस्य इन् पेत्. 2र्2. इन् थे बेगिन्निन्ग् ओf थिस् लिने अबोउत् सेवेन् मोरे अक्षरस् अरे मिस्सिन्ग्, बुत् अत् लेअस्त् थे fइर्स्त् सिx अल्मोस्त् चेर्तैन्ल्य् बेलोन्ग् तो थे एन्द् ओf थे चनोनिचल् तेxत्. स्ह्त् 179 गिवेस् अ दिffएरेन्त् त्रन्सितिओन् बेत्wएएन् थे चनोनिचल् तेxत् अन्द् थे अप्पेन्दिx: ... सम्यक्सुप्रकाशितम्* समनन्तरपर्यावसितस्य व्यक्(अर)णस्य ⟨नगरोपम⟩म् इत्य् अधिवचनम्* ॥ ॥ अथ ब्रह्म सनत्कुमारो ...
नग्सू इइ.2 अ स्त् इ मारिष पु रस्तिमायां दिशि द्वे महाराक्षसि प्रतिवसतश् चन्द्रप्रभा ना म सूर्यप्रभा च् अ .. सह स्रपरिव् आरे ते मानुषिकां प्रजां रक्षां गुप्तिं बलं फाषं स् उखस् प र्श् अ विहारतायै परिपालयतः प थगता अप्य् उत्प थ् अ गत् आ अपि आरामगता अपि शुन्यागारगता अपि चतस्रः परिषदो भिक्षुर् भिक्षु णी उपासका उपासिकास् तदन्यांश् च मनुष्यांस् तत्रेमे म न्त्रपदा भवन्ति येन तेषाम् आ क् अ र्षणं भवति तद्यथा
वड : सरड : चप्पुष : शरङ्ग् उली
(फाषं स्)उखस्(प)र्श्(अ)विहारतायै : स्ह्त् 176, fओल्. 20व्3 21र्2 रेअद्स् फाष(सुखस्प)र्[शवि]हारतायां परिपालयंति पथगते(नापि उ)त्पथगतेनापि आरामगतेनापि शुण्यागारगतेनापि चतुर्णा[ं] परिषदां भिक्षु⟨णा⟩ं भिक्षुण्[ई]नाम् उपासकानाम् उपासिकानां तदन्येषां च मनुष्याणां . चप्पुष : स्ह्त् 176, fओल्.21र्4 रेअद्स् चपुट .
नग्सू इइ.3 करिष्ये मारिष इम स्य नगरोपमस्य व्य् आ करणस्य सिद्धिं र् अ क् ष ं बन्धं परिग्रहम् ─ तद्यथा
पुरिमे ─ क प्फ् ए ─ परुमेले ─ रिमेले ─ परापरे ─ पुरापुरे ─ कुकुमति क्षीरमति ─
कुरुरु ─ मुरुरु ─ क् उररा ─ मुररा ─ कान्ति ओष्ट्रापालि ─ घोरि गन्धारि ─ सोप क्के ─ चपफरि + + + + + पुरापुरि ─ एणे ─ मेणे ─ दप्फे ─ दडप्फे ─ अलसापति ─ प दुमापति कुमुदाप त् इ स्वाह ॥
चपफरि : इत् इस् उन्च्लेअर् होw मन्य् अक्षरस् अरे मिस्सिन्ग् अत् थिस् पोइन्त्. स्ह्त् 176, fओल्. 21व्2 5 रेअद्स् थेसे मन्त्रपदस् अस् fओल्लोwस्: पुरिमे ─ कप्पे ─ परुमेले ─ रिमेले ─ परापुरे पुरापुरे ─ कुकूमति ─ क्षीरमति ─ कुरुरु ─ मुरुरु ─ कुरुरा मुरुरा ─ कान्ति ─ ओष्ट्रषालि ─ घोरि गन्धारि चोरि चण्डालि ─ सौपक्के ─ चपफरि ─ ; प्.स्. ब्लेउ 129र्य् अद्द्स् अन् इन्तेर्लिनेअर् इन्सेर्तिओन् बेलोw घोरि : चोरि चण्डलि मा दे .. .. ; च्f. अल्सो आटानाटिकसूत्र (होffमन्न् एद्., ब्रुछ्स्त्üच्के देस् आटानाटिकसूत्र औस् देम् zएन्त्रलसिअतिस्छेन् सन्स्क्रित्कनोन् देर् बुद्धिस्तेन् , लेइप्zइग् 1939; रेप्र्. wइथ् सुप्प्लेमेन्त् ब्य् ल्. सन्देर्, स्तुत्त्गर्त् 1987), 33ff. अन्द् थे भद्रकरात्रियसूत्र , fरग्. 3ब्5 इन् स्.f. ओल्देन्बुर्ग्, "ओत्र्य्व्कि कस्ह्गर्स्किख् सन्स्क्रित्स्किख् रुकोपिसेय् इz सोब्रनिय न्.f. पेत्रोव्स्कोगो, इइइ," zवोइरओ xव् (1902 1903): 0116.
नग्सू इइ.4 आगमिष्यति मारिष मारः पापीयांस् तस्य पु रत इमे मन्त्रपदा भाषितव्यः
बु द्ध श्र् एष्ठो न् अ श्रेष्ठस् त्वं नास्ति श्रेष्ठस् तथागतात्*
बुद्धो हि श्रेष्ठो लोकस्य धर्मराजो ह्य् अनुत्तरः ─
धर् म श्र् ए ष्ठो न श्रेष्ठ स् त् व् अं नास् त् इ श्र् ए ष्ठो ऽत्र धर्मतः
ध र्मो हि श्रेष्ठो लोकस्य विरागोपशमः स् उ ख म्* ─
संघ श्रेष्ठो न् अ श्रेष् ठ् अ स् त्वं नास्ति श्रेष्ठो ऽत्र संघ तः
संघो हि श्रेष्ठो लोकस्य पुण् य् अ क्ष् ए त्र् ओ ह्य् अनुत्त् अरः ॥
नग्सू इइ.5 अथ पु नर् मारिष नगरोपमं व्याकरणम् विपश्यि नः तथागतस्यार् ह त् अ ः सम्यक्संबुद्धस्य धर्मद्वारो ना म व्याकरणं बभू व् अ ─ कनकमुनेस् तथाग त स्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य अ पि धर्मद्वारो नाम व्याकरणं बभूव ─ काश्यपस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य अपि धर्मद्वारो नाम व्या क् अ र् अ णं बभूव ।

नग्सू इइ.6 भगवतः पुन् अ र् ए त र्हि शाक्यमुनेस् तथा गतस्यार्हतः सम्यक्संबु द्ध् अ स्य ज् अ रामरणज्ञाने यथाभूतम् अभिसंबोधात्* ज रामरणसमुदयज्ञाने ज रामरणनिरोधज्ञाने जरामरणनिरोधगामिनी प्रतिपज्ज्ञाने यथा भूतम् अभिसंबोधात्* एवं जातिर् भवम् उपादानं तृष्णा वेदना स्पर्शः षडाय तन ं नामरूपं विज्ञानं संस्कारज्ञाने यथाभूत म् अभिसंबोधात्* संस्कारसमुद यज्ञा न् ए संस्कार् अनि रोधज्ञाने संस्कारनिरोध गामिनीप्रतिपज्ज्ञाने यथाभूतम् अ भि सं बोधात्* .. .. .. .. प्. .. र्मा .इ .. .. .. + + + + + + + + + + + ..[त्]* नगरोपमं व्याकरण ं
प्रतिपज्ज्ञाने : स्ह्त् 154, fरग्म्. एव्1 रेअद्स् -प्रतिपदज्ञाने (fओर् -प्रतिपदाज्ञाने ). एवं जातिर् भवम् : स्ह्त् 154, fरग्स्. द् अन्द् ए प्रेसेर्वे अ fउल्ल्य् एलबोरतेद् वेर्सिओन् ओf थिस् पस्सगे, रेपेअतिन्ग् थे चोम्प्लेते fओर्मुल fओर् एअछ् मेम्बेर् ओf थे प्रतीत्यसमुत्पाद .
नग्सू इइ.7 तस्माद् अस्य व्याकर णस्य + + + + + + + + + + .. धर्म सं बोधो नगरोपमम् इत्य् अधिवचनम्*
नग्सू इइ.8 अस्मिं खलु नगरोपमे व्याकरणे भा ष्य् अ माणे अयं त्रिसहस्रमहा सहस् र् ओ लोकध् आतु स् तृकृत्वा कम्पितः संकम्पितः संप्रकंपितः क्षुभितः संक्षुभितः संप्रक्षुभितः व्यथितस् संव्यथि तः सं प्रव्यथितः चलितः संचलितः संप्रचलितः
पेत्. 5व्4 5 रेअद्स् इन् अ सोमेwहत् दिffएरेन्त् ओर्देर्: संकम्पितः संप्रकम्पितः चलितः संचलितः संप्र(चलितः व्यथितः संव्यथितः) ( 5व्5 ) संप्रव्यथितः क्षुभितः संक्षुभितः संप्रक्षुभितः .
नग्सू इइ.9 तस्मात् तर्हि मारिष इदं नगरोपमं व्याकरणं भिक्षूणां शास्तारम् एवानुमन्तव्यं सत्कर्त्तव्यं गुरुकर्तव्यं मानयितव्यं पूजयितव्यं उपनिःशृत्य विहर्तव्यं भि क्ष् ऊ णां भिक्षुणीनाम् उपासकानाम् उपासिकानां देवानां नागानां यक्षाणां राक्षसानां प्रेतानां कुम्भाण्डा नां पि शाचानां इदं व्याकरणं शास्तारम् एवानुमन्तव्यं सत्कर्तव्यं गुरुकर्तव्यं मानयितव्यं पूजयितव्यं उपनिःशृ त्य वि ह र्त व्यम्*
नग्सू इइ.10 इ द ं च पुनर् मारिष नगरोपमं व्याकरणं कामावचरैर् देवैः कोटिनयुतशतसहस्रैर् भाषितं च् आ भ्य् अनु मो दितं चाष्टाविं शति भि र् यक्षसेनापतिभिर् भाषितं चाभ्यनुमोदितं च चतुर्भिश् च महाराजाभिर् भाषितं चाभ्यनुमोदितं च श क्रेण देवेन्द्रेण भाषितं चाभ्यनुमोदितं च ब्राह्मणः-सभापतिना भाषितं चाभ्यनुमोदितं च शुद्धावसैर् देवैः कोटि नयुतशतसहस्रैर् भाषितं चाभ्यनुमोदितं च अतीतैश् च नदीगङ्गवालुकाप्राख्यैस् तथागतैर् अर् अ ह द् भि ः सम्यक्संबुद्धैर् भाषितं अनागता अपि नदीगङ्गवालुकाप्राख्यास् तथागता अर्हंतः सम्यक्संबुद्धा भाषि ष्यन्ति भगवान् अप्य् एतर्हि प्रत्युत्पन्ने ध्वनि तथागतो ऽर्हं सम्यक्संबुद्धो भाषितवान्*
ब्राह्मणः-सभापतिना: स्ह्त् 176, fओल्. 30र्3 रेअद्स् ब्रह्मा सभापतिना . शुद्धावसैर्: पेत्. 4व्3 अन्द् स्ह्त् 176, fओल्. 30र्4 रेअद् शुद्धावसैश् च . नदीगङ्गवालुकाप्राख्यैस्: स्ह्त् 176, fओल्. 30व्1 रेअद्स् -वालिक- .
नग्सू इइ.11 यः कश्चिन् मारिष इदं व्याकरणं उद्देक्ष्यत् इ धारयिष्यति ग्राहयिष्यति वाचयिष्यति स्वाध्यायिष्यति पर्यवाप्स्यति मनसिकरिष्यति सः अहिना न दंक्ष्य ति विषं काये न तरिष्यति शस्त्रं न क्रमिष्यति नोदकेन कालं करिष्यति अग्निना न दङ्क्ष्यति राजानो ऽपि न प्रसहीष्य् अंति चो रा न मुषिष्यंति राजकुलमध्यगतो ऽपि स्वस्तिनोत्तरिष्यति गाढबन्धनबद्धो ऽपि मोक्ष्यति आसन्नासमागतो ऽपि अभ्य् अवका शगतो भविष्यति सर्वे च कृत्यकाखोर्दमन्त्रवेताड प्रतिविगमिष्यंति सर्वे च भूतगणा न विहे ठयि ष्यंति अन्यत्र पूर्वकेण कर्मणा इदं विदित्वा ब्रह्मा सनत्कुमारो भगवत्पादौ शिरसा वन्दित्वा भगव न्तं तृप्रदक्षिणीकृत्वा तत्रैवान्तर्हितः ॥
दंक्ष्य(ति): स्ह्त् 1275र्5 रेअद्स् दश्यिष्यति ; च्f. अल्सो स्ह्त् 906, fरग्. च् (fओल्. 21)र्6: दशिष्यति . दङ्क्ष्यति: पेत्. 6र्3 रेअद्स् धंक्ष्य ( ति ). विदित्वा: पेत्. 6व्1 रेअद्स् वदित्वा wहिछ् मुस्त् बे थे चोर्रेच्त् रेअदिन्ग्.
नग्सू इइ.12 अथ चत्वारो महाराजानः अतिक्रान्तवर्णा अभिक्रान्तायां रात्र्यां येन भ गवांस् ते नोप ज ग्मु र् उप् एत्य भगवत्पादौ श् इ रसा वन् दि त्वा यथा स्वकस्वकां दिशं निःशृत्य एकान्ते तस्थूर् एकान्तस्थितः
तस्थूर्: रेअद् तस्थुर्
नग्सू इइ.13 अथ पुरस्ति मा य् आं दिशं निःशृत्य धृतिराष्ट्रो महाराजा येन भगवांस् तेनांजलिं प्रणम्य भगवन्तं गाथया अभ्यभाषत्*
अहो विद्या म हाविद्या क्लेशविषप्रघातनी
भाषिता ते महावीर निर्ज्वरा ज्वरनाशनी ─
दिशं: स्ह्त् 875र्3 रेअद्स् पुरस्तिमां दिशि . ज्वरनाशनी: स्ह्त् 875व्2 3 रेअद्स् ज्वरशामिनी : .
नग्सू इइ.14 अस्ति मारिषा पुरस्तिमायां दिशायां द्वे महा राक्षसि प्रतिवसतः सुग्रिणी नाम वसुग्रिणी च पंचसहस्रपरिवारे ते मानुषिकां प्रजां रक्षां गुप्तिं ब् अलं फाषं सु खस्पर्शविहारतायै परिपालयतः पथगता अपि उत्पथगता अपि आरामगता अपि शुण्याग् आरगता अपि चतस्रः परिषदो भिक्षूणां भिक्षुणीनां उपासकानां उपासिकानांस् तदन्यंश् च मनुष्याणां तत्रेमे मंत्रपदा भवन्ति य् ए न तेष् आम् आकर्षणं भवति तद्यथा
विजिनि विजिनि ─ संस्कृनि ─ विज्ञिनि विज्ञिनि ─ क्षीरमति कुलमति ॥ फल् अ + + .. .. .. .ए .. रापुरे ─ एने मेने ─ दप्फे दडप्फे ─ अलसापति ─ पदुमापति कुमुदापति स्वाहा ─ ॥
दिशायां : च्f. स्ह्त् 875व्4 अन्द् एल्सेwहेरे इन् प्.स्. ब्लेउ 434 (fओल्. 129र्6, 129व्4, एत्च्.); प्.स्. पेतित्स् fरग्स्. 340+606र्w रेअद्स् [दि]श्[इ] .
नग्सू इइ.15 आगमिष्यति म् आरिष मारः पापीया ं स् तस्य पुरतः इमे मन्त्रपदा भाषितव्यः
बुद्ध श्रेष्ठो न श्रेष्ठस् त्वं पूर्ववत्* विस्तरेण त्रयः श्लोकः 3
नग्सू इइ.16 य ः कश्चि न् मारिष इदं नगरोपमं व्याकरणं उद्देक्ष्यति धारयिष्यति पूर्ववद् यावद् अन्यत्र पूर्वकेन कर्मणा ॥
नग्सू इइ.17 अथ द क्षिणान् दिशं निःशृत्य विरूढको महाराजा येन भगवांस् तेनांजलिं प्रणम्य भगवंतं गाथया अभ्यभा षत्*
अहो विद्या महाविद्या क्लेशविषप्रघातनी
भाषिता ते महावीर निर्ज्वरा ज्वरनाशनी ─
विरूढको: प्.स्. पेतित्स् fरग्. 1365व्ब् स्तर्त्स् हेरे. अत् 1365व्ब् wए fइन्द् [कुम्भ्].[ण्ड्]. च्f. आर्य-महा-मायूरी विद्या-राज्ञी (स्हूयो तकुबो एद्.), 16.6: दक्षिणायाम् आनन्द दिशायां विरूढको नाम कुम्भाण्डमहाराजा प्रतिवसति स्म.
नग्सू इइ.18 अस्ति मारिषा दक्षि णायां दिशायां द्वे महाराक्षसि प्रतिवसतः चण्डिनी नाम उपचण्डिनी च पंचसहस्रपरिवारे ते मानुषिकां प्रजा ं पूर्वव द् यावत् तत्रेम् ए म न्त्रपदा भवन्ति येन तेषाम् आकर्षणं भवति तद्यथा
नामिनि ─ नामिनि ─ षडिनि षडिनि ─ स्पर्शिनि स्पर्शि नि स्वाहा ॥

स्वाहा ॥: मच्. 1.5 चोन्तिनुएस् wइथ् wहत् wअस् सुरेल्य् पर्त् ओf थिस् fओर्मुलैच् तेxत्: आगमिष्यति मारिष मारः पापीयां ( 1.6 ) (स् तस्य पुरत इमे मन्त्रपदा भाषितव्याः बुद्धः श्रेष्ठो न श्रेष्ठस् त्व)ं प्(ऊर्)व्(अ)वद् (य्)आवद् अन्यत्र (पूर्व) ( 2.1 ) (केण कर्मणा ॥) . स्ह्त् 906, fरग्. च् (fओल्. 21) अन्द् स्ह्त् 909, fरग्. ब् बोथ् अप्पेअर् तो इन्च्लुदे नोत् ओन्ल्य् थे तेxत् अस् रेप्रेसेन्तेद् इन् थे मच्. म्स्, बुत् अ fउल्ल्य् एलबोरतेद् वेर्सिओन् थेरेओf (इ.ए. wइथोउत् थे अब्ब्रेविअतिओन् पूर्ववद् यावद् ).
नग्सू इइ.19 अथ पश्चिमायां दिशं निःशृत्य विरूपाक्षो महाराजा येन भगवांस् तेनांजलिं प्रणम्य भगवन्तं गाथ या अभ्य भाषत्* ॥
अहो विद्या महाविद्या क्लेशविषप्रघातनी
भाषिता ते महावीर निर्ज्वरा ज्वरनाशनी ।
नग्सू इइ.20 अस्ति मा रिष पश्चिमायां दिशायां द्वे महाराक्षसि प्रतिवसतः दृश्या नाम महादृश्या च प ं चसहस्र परिवारे ते मानु षिकां प्रजां रक्षां गुप्तिं बलं फाषं सुखस्पर्शविहारतयै पूर्ववद् यावत् तत्रेमे मन्त्रपदा भवन्ति येन् अ तेषाम् आकर्षणं भवति तद्यथा
वेदिनि ─ वेदिनि ─ तृष्णिनि ─ तृष्णिनि ─ उपादिनि ─ स्वाहा ॥
दिशायां: मच्. 2.3 रेअद्स् दिशि . वेदिनि: स्ह्त् 905, fरग्. अ (fओल्. 28)र्.1 2 अप्पेअर्स् तो हवे त्wओ मोरे मन्त्रपदस् प्रेचेदिन्ग् थिस् ओने: 1 [स्]व्[आ]ह ─ कुशि ─ कुशिकेसरि ॥। ; 2 ल मालिनी स्वाह ─ तद्य + ॥। . उपादिनि: स्ह्त् 905, fरग्. अ (fओल्. 28)र्3 रेअद्स् उपादानिनि .
नग्सू इइ.21 आगमिष्यति मारिष मारः पापीयांस् तस्य पुरत इमे मंत्रपदा भाषितव्यः
बुद्ध श्रेष्ठो न श्रेष्ठस् त्वं नास्ति श्रेष्ठस् तथागतः पूर्ववद् यावद् अन्यत्र पूर्वकेण कर्म णा ॥
पूर्ववद् यावद्: स्ह्त् 905, fरग्. अ (fओल्. 28)र्4ff. प्रेसेर्वेस् अ fउल्ल्य् एलबोरतेद् तेxत् (इ.ए. wइथोउत् थे अब्ब्रेविअतिओन्).
नग्सू इइ.22 अथोत्तरायां दिशि निःशृत्य वैश्रवणो महाराजा : येन भगवांस् तेनांजलिं प्रणम्य भगवन्तं गा थ या अभ्यभाषत्*
अहो विद्या महाविद्या क्लेशविषप्रघातनी

भाषिता ते महावीर निर्ज्वरा ज्वरनाशनी
अथोत्तरायां: मच्. 3.2 रेअद्स् अथोत्तरान् .
नग्सू इइ.23 सन्ति मारिष उत्तरा यान् दिशि भौमा यक्षाः अनेकयक्षसहस्राः परिवार प्रतिवसंति ते मानुषिकां प्रजां रक्षां गुप्तिं बलं फ् आषं सु ख स्पर्शविहारतायै परिपालयन्ति ─ पथगता अपि उत्पथगता अपि आरामगता अपि शुन्यागारगता अपि चत् अस्रः प रिषदो भिक्षूणां भिक्षुणीन् आ ं उपासकानां उपासिकानांस् तदन्यांश् च मनुष्याणां तत्रेमे मंत्रपदा भवंति येन तेष् आ म् आ कर्षण ं भवति तद्यथा
भाविनि भाविनि ─ जातिनि ─ जातिनि ─ मरणि ─ मरणि ─ स्वाहा ॥
अनेकयक्षसहस्राः: मच्. 3.5 रेअद्स् अनेकस(हस्राः) . मनुष्याणां: मच्. 4.2 रेअद्स् (भि)क्(षु)णी (उ)पासका उपा(स्)इक्(आ)स् तदन्याश् च मनुष्यां . तत्रेमे: स्ह्त् 909, fरग्. अ (fओल्. 61)र्1 स्तर्त्स् हेरे अन्द् रेअद्स् (र)क्षां भवतु परित्रं परिग्रहं परिपालनम्* (त)त्रेमे . भाविनि: स्ह्त् 905, fरग्. ब् (fओल्. 30)व्1 2 हस् सोमे मन्त्रपदस् प्रेचेदिन्ग्: 1 तद्यथा ह + + + ॥। ; 2 रि ─ रिरंस[व्]. + + ॥। .
नग्सू इइ.24 आगमिष्यति मारिष मार ः पापीयां स् तस्य पुरत इमे मन्त्रपदा भाषितव्यः
बुद्ध श्रेष्ठो न श्रेष्ठस् त्वं नास्ति श्रेष्ठस् तथागतात्*
बुद्धो हि श्रेष्ठो लोकस्य धर्मराजो ह्य् अनु त्तरः ─
धर्म श्रेष्ठो न श्रेष्ठस् त्वं नास्ति श्रेष्ठो ऽत्र धर्मतः
धर्मो हि श्रेष्ठो लोकस्य विरागोपशमः सुखम्*
संघ श्रेष्ठो न श्रेष्ठस् त्वं नास्ति श्रेष्ठो ऽत्र संघतः
संघो हि श्रेष्ठो लोकस्य पुण्यक्षेत्रो ह्य् अनुत्तर 3
इमे मन्त्रपदा: स्ह्त् 909, fरग्. अ (fओल्. 61)र्3 रेअद्स् मन्त्रा . तथागतात्*: मच्. 4.5 रेअद्स् नास्ति बुद्धेन (श्रेष्ठतः) ; स्ह्त् 909, fरग्. अ (fओल्. 61)र्3 5 रेअद्स् नास्ति बुद्धे[न्]. ; च्f. स्ह्त् 905, fरग्. अ (fओल्. 28)र्5; 906, fरग्. च् (fओल्. 21)र्2. धर्मतः: स्ह्त् 909, fरग्. अ (fओल्. 61)र्4 रेअद्स् नास्ति धर्मेण श्[र्]एष्(ठ्)अ[त ─] . विरागोपशमः: मच्. 5.1 अन्द् स्ह्त् 909, fरग्. अ (fओल्. 61)र्5 रेअद् विरागोपशमं . संघतः: स्ह्त् 909, fरग्. अ (fओल्. 61)र्5 रेअद्स् नास्ति सङ्घेन श्रेष्ठत्. .
नग्सू इइ.25 यः कश्चिन् मा रिष इ दं न गरोपमं व्याकरणं उद्देक्ष्यति धारयिष्यति ग्राहयिष्यति वाचयिष्यति स्वाध्यायिष्यति पर्यवाप्स्यत् इ मनसिक र् इष्य ति स अहिना न दं क्ष् य् अति विषं काये न तरिष्यति ─ शस्त्रं न क्रमिष्यति ─ नोदकेन कालं करिष्यति अग्निना न धक्ष्यति राजानो ऽपि न प्रसहि ष्यंति चोरा न मुषिष्यंति ─ राजकुलमध्यगतो ऽपि स्वस्तिनोत्तरिष्यति ─ गाढबन्धनबद्धो ऽपि मुच्चिष्यति आसन्नसमाग तो ऽपि ─ अभ्यवकाशगतो भविष्यति : सर्वे च कृत्यकाखोर्दमन्त्रवेताड प्रतिविगमिष्यंति सर्वे च भूत ग णा न विहे ठयि ष्यंति अन्यत्र पूर्वकेण कर्मणा ॥
स अहिना : स्ह्त् 909, fरग्. अ (fओल्. 61)व्2 रेअद्स् तस्य्(आ)ह्(इना) . मुच्चिष्यति: मच्. 6.1 रेअद्स् (म्)ओक्ष्य(ति) . कृत्यकाखोर्दमन्त्रवेताड: मच्. 6.2 रेअद्स् [क्].क्[ख्]ओर्[द्]अ- ; स्ह्त् 909, fरग्. अ (fओल्. 61)व्5 रेअद्स् कक्खो[र्]. ; स्ह्त् 1675र्3 रेअद्स् [क्]आक्खोर्द- .
नग्सू इइ.26 अथ चत्वारो महाराजानः येन भगवांस् तेनांजलिं प्रणम्य भ गव न्त म् इ दम् अवोचत्*
अहो सुभाषिता विद्या शाक्यसिंहेन धीमता ─
द्वादशाङ्गसमायुक्ता सर्वभूतनिवार् अण् ई
स र्वे देवा नागा यक्षा प्रेता कुंभाण्डा काडपूतना
यो इमे अतिक्रमेन् मंत्रां महाराज्ञा मुखनिर्गताम्*
सप्तधास्य स्फल् एन् म् ऊ र्धा दशधा हृदयं स्फलेत्*
(इ)दम् अवोचत्*: अल्थोउघ् थे म्स् च्लेअर्ल्य् रेअद्स् अवोचत्* , wए wओउल्द् एxपेच्त् अन् अओर्.प्ल्. हेरे: अवोचन् . काडपूतना: मच्. 6.6 रेअद्स् कादपूतना ; स्ह्त् 971व्2 रेअद्स् कटपुटः . यो इमे: उन्मेत्रिचल्! मच्. 6.6 रेअद्स्: मे [दतिवुस् एथिचुस्]. मुखनिर्गताम्*: स्ह्त् 1675व्1 रेअद्स् (मह्)आराजमुखनिर्गत्(आम्) . स्फलेत्*: स्ह्त् 971व्3 रेअद्स् (सप्तधा)स्य फलेन् मुर्द्ध्न दाशत हृतयं ॥। ; मच्. 7.1 रेअद्स् हृदयं फलेत्* अन्द् इन् स्ह्त् 1675व्2 इस् प्रेसेर्वेद् यं [फले] .
नग्सू इइ.27 इदं वदित्वा चत्वारो महाराजानो भगवत्पादौ शिरसा वन्दित्वा भगवन्तं तृप्रदक्षिणीकृ त् व् आ तत्रैवान्तर्हित
नग्सू इइ.28 अथ भगवांस् तस्या एव रात्र्या अत्ययात् पुरस्ताद् भिक्षुसंघस्य प्रज्ञप्त एवासने न्यषीदत्* निषद्य भग वा ं भिक्षून् आमन्त्रयति ─ यथाद्य भिक्षवो ब्रह्मा सनत्कुमारो ऽतिक्रान्तवर्णः अभिक्रान्तायां रात्र्यां येनाहं तेनोपसंक्रन्त् अः उपे त्य मम पादौ शिरसा वन्दित्वा एकान्ते अस्थाद् एकान्तस्थितः ब्रह्मा सनत्कुमारो मम पुरतो गाथां बभाषे
अहो वि द्या महाविद्या पूर्ववद् यावद्
नग्सू इइ.29 इदं वदि त्वा ब्रह्मा सनत्कुमारो मम पादौ शिरसा वन्दित्वा मां तृः प्रदक्षिणीं कृत्वा तत्रैवान्तर्हि तः
नग्सू इइ.30 अथ चत्वारो महाराजानो ऽतिक्रान्तवर्णा अ भिक्रान्तायां रात्र्यां येनाहं तेनोपसंक्रान्त उपेत्य म म पादौ शिरसा वन्दि त्वा यथा स्वका ं निःश् ऋत्य एकान्ते तस्थुर् एकान्तस्थित पूर्ववद् यावद्
तेनोपसंक्रान्त: रेअद् -क्रान्ता . (यथा स्वका)ं: मच् 8.4 रेअद्स् [स्]व[क्]अस्व .. .. [श्]इ⟨ं⟩ ; च्f. नग्सू इइ.12: यथा स्वकस्वकां दिशं निशृत्य . एकान्तस्थित: रेअद् -स्थिता .
नग्सू इइ.31 इदं वदित्वा चत्वारो महाराजानो मम पादौ शिरसा वन्दित्वा मां तृः प्रद क्ष् इ ण् ई कृत्वा तत्रैवान्तर्हिताः उद्गृह्णत भिक्षवो नगरोपमं व्याकरणं धारयत ग्राहयत वाचयत पर्यवाप् नुत मनसिकुरुत तत् कस्माद् धेतो अर्थोपसंहितं नगरोपमं व्याकरणं धर्मोपसंहितं आदिब्रह्मचर्यस्याभिज्ञायै संब् ओधये निर्वाणाय संवर्तते ─
वाचयत: मच्. 9.1 रेअद्स् स्वध्यायत .
नग्सू इइ.32 अथ च पुनः कुलपुत्रेण श्रद्धाप्रव्रजितेन श्रद्धया अगाराद् अनगारिकं प्रव्रजि त्वा नगरोपमं व्याकरणं साधु च सुष्ठु च उद्गृह्णितव्यं धारयितव्यं ग्राहयितव्य ं वाचयितव्यं स्वाध्यायि तव्यं पर्यवाप्तव्यं मनसीकर्तव्यं इदम् अवोचत्* ॥
अवोचत्*: थे तेxत् इन् थे स्तेइन् म्स् एन्द्स् हेरे बुत् मच्. 9.6 गिवेस् थे स्तन्दर्द् च्लोसिन्ग्: भगवां अप्तमनास् (fओर् आप्तमनसस् ) ते भि(क्षवो भगवतो भाषितम् अभ्यनन्दन्) .
नगरोपमं सूत्रं समाप्तः रक्षं भवतु पृष्तगौतमाय : ॥
पृष्तगौतमाय : ॥: मच्. 10.1 हस् अ चोलोफोन् इन् तोछरिअन् ब्: नगरोपम्* आर पो सोल्मे पैक्(आ)म्(ऐ) [एन्द् ओf नगरोपम(सूत्र) . इ हवे wरित्तेन् एवेर्य्थिन्ग् चोम्प्लेतेल्य्]. थे औथोर्स् wओउल्द् लिके तो थन्क् द्र्. क्.त्. स्छ्मिद्त् (सअर्ब्र्üच्केन्) fओर् थिस् रेस्तोरतिओन् अन्द् त्रन्स्लतिओन्.