काश्यपपरिवर्तसूत्र · भाग 2128

130 तद्यथापि नाम काश्यप ग्लानः पुरुषो राजार्हन् भैषज्यम् उपयुज्या सं वरेण
4 कालं कुर्यात्* एवम् एव काश्यप बहुश्रुतस्य क्लेशव्याधि द्रष्टव्यः यस् तेनासंवरेण कालं करोति ।
5 यो राजार्हां भैषज्यां पर्यापुनित्वा असंवरेण अपायगामी भवति । तत्रेदम् उच्यते 4 ॥ यथापि राजार्हं पीत्व भे ष जं
fओल्. 65व् (क्प्-सि प्।2)
1 व्रजेन् नरो ऽसंवरतो निपातं । बहुश्रुतस्य्ऽ एष तु क्लेशव्याधिर् यो ऽसंवरेणेह करोति कालम्*
131 तद्यथापि नाम काश्यप अन र्घं
2 वैडूर्यमहामणिरत्नम् उच्चारे पतितम् अकार्योपकं भवति । एवम् एव काश्यप बहुश्रुतस्य लाभसत्कार- उ च्चारपतनं
3 द्रष्टव्य । निष्किंचनं देवमनुष्येषु । तत्रेदम् उच्यते 5 ॥ रत्नं यथोच्चारगतं जुगुस्पितं य था
4 स्यान् न तथा यथा पुर । बहुश्रुतस्यापि वदामि भिक्षोः सत्कारमीडे पतनं तथ्ऽ एव । ॥ तद्यथापि नाम का श्य प
5 तद् एव वैडूर्यं महामणिरत्नम् अमेध्यावस्कराद् उद्धृतं भवेत् सुधौतं सुप्रक्षालितं सुपरिमार्जितं । तं मणिरत् न् अस्वभावम्
fओल्. 66र् (क्प्-सि प्।2)
1 एव न विजहत्य् एवम् एव काश्यप बहुश्रुतो ऽल्पप्रयत्नेन सर्वक्लेशान् विशोधयति महाप्रज्ञारत्नस्वभावम् ए व
2 न विजहाति 6 । ॥
132 तद्यथापि नाम काश्यप मृतकस्य शिरसि सुवर्णमाला । एवम् एव काश्यप दुःशीलस्य का षायधारणं द्रष्टव्यं । तत्रेदम् उच्यते । 7 ॥ सुवर्णमालेव मृतस्य शीर्षे न्यस्ता यथा स्याद् अथ पुष्पमाल् आ ।
4 काषायवस्त्राणि तथा विशीले दृष्ट्वान कुर्यान् मनसः प्रदोषं ॥
133 तद्यथापि नाम काश्यप अवदातवस् त् र् अप्रावृ त स्य
5 प्रवरचन्दनानुलिप्तस्य श्रेष्ठिपुत्रस्य वा राजपुत्रस्य वा शिरसि चण्पकमालाबद्धं भवेत्* एवम् ए व काश्यप दुः शी लवतो
fओल्. 66व् (क्प्-सि प्।2)
1 बहुश्रुतस्य काषायधारणं द्रष्टव्य : तत्रेदम् उच्यते 8 ॥ सुस्नातस्यानुलिप्तस्य श्रेष्ठिपुत्रस्य शोभन् अं शीर्षे च ण्प कमालेव
2 शुभगन्धा मनोरमा यथा तथ्ऽ एव काषायं संवरस्थे बहुश्रुते द्रष्टव्यं शीलसंपन्नज् इनपुत्रे
3 गुणान्विते 2 ॥
134 चत्वार इमे काश्यप दुःशीला शीलवन्तप्रतिरूपकाः कतमे चत्वारः इह काश्यप ए क त्यो
4 भिक्षुः प्रातिमोक्षसंवरसंवृतो विहरति । आचारगोचरसंपन्न अणुमात्रेष्व् अवद्येषु भयदर्शी समाद् आ य
5 शिक्षते शिक्षापदेषु । परिशुद्धकायकर्मवाङ्मनस्कर्मणा समन्वागतो विहरति । परिशुद्धाजीवः स च भव् अ त्य्
fओल्. 67र् (क्प्-सि प्।2)
1 आत्मवादी अयं काश्यप प्रथमो दुःशीलः शीलवन्तप्रतिरूपको द्रष्टव्यः ॥ पुनर् अपरं काश्यप इह्ऽ एकत्यो भिक्षुर् विनय ध रो भवति ।
2 प्रवर्तितविनयो विनयगुप्तिप्रतिष्ठितः सत्कायदृष्टिर् अस्यानुचलिता भवति । अयं काश्यप द्वि ती यो
3 दुःशीलः शीलवन्तप्रतिरूपकः ॥ पुनर् अपरं काश्यप इह्ऽ एकत्यो भिक्षुः मैत्राविहारि भवति सत्वारं ब ण या
4 समन्वागतः स च अजाति सर्वधर्माणां श्रुत्वा उ त् त्रसति । संत्रसति । संत्रासम् आपद्यते । अयं का श्यप
5 तृतीयो दुःशीलः शीलवन्तप्रतिरूपकः ॥ पुनर् अपरं काश्यप इह्ऽ एकत्यो भिक्षुः द्वादशधुतगुणस मादाय वर्तते
fओल्. 67व् (क्प्-सि प्।2)
1 उपलंभदृष्टिकश् च भवत्य् अहंकारस्थितः अयं काश्यप चतुर्थो दुःशीलः शीलवन्तप्रतिरूपको द्र ष्टव्यः इमे काश्य प
2 चत्वारो दुः शी ला शीलवन्तप्रतिरूपका द्रष्टव्याः ॥
135 शीलं शीलम् इति काश्यप उच्यते । यत्र नात्मा + नैर्. +
3 नात्मीयं न सत्वो न सत्वप्रज्ञप्तिः न क्रिया नाक्रिया । न करणं नाकरणं । न चारो नाचारः न प्रचा रो
4 नाप्रचारः न नामं न रूप । न निमित्तं नानिमित्तं । न शमो न प्रशमः न ग्राहो नोत्सर्गः न ग्राह्यं ना ग् र् आ ह्य ।
5 न सत्वो न सत्वप्रज्ञप्तिः न वाङ् न वाक्प्रज्ञप्ति न चित्तं न चित्तप्रज्ञप्तिः न लोको नालोकः न निश्रयो ना नि श्र यः
fओल्. 68र् (क्प्-सि प्।2)
1 नात्मशीलोत्कर्षणा । न परदुःशीलपंसना । न शीलमन्यना । न शीलकल्पना । न विकल्पना । न संक ल्प ना ।
2 न परिकल्पना । इयम् उच्यते काश्यप आर्याणां शील । अनास्रवम् अपर्यापन्नं त्रैधातुकानु ग तं

3 सर्वनिश्रयापगं ।
136 अथ भगवांस् तस्यां वेलायम् इमां गाथाम् अभाषतः ॥ न शीलवन्तस्य म् अलं
4 न किंचन न शीलवन्तस्य मदो न निश्रयः न शीलवन्तस्य तमो न बन्धनम्* न शीलवन्तस्य रजो न द् ओषः
5 शान्तप्रशान्त-उपशान्तमानसो कल्पविकल्पापगतो निरंगणः सर्वेञ्जनामन्यनविप्रमुक् त् अः स शी लवा न्
fओल्. 68व् (क्प्-सि प्।2)
1 काश्यप बुद्धशासने : न कायसापेक्षि न जीवितार्थिको ह्य् अनर्थिकः सर्वभवोपपत्तिभिः सम्यग्गत् अ ः स्ः ः ः ः
2 प्रतिष्ठितः स शीलवान् काश्यप बुद्धशासने । 3 न लोकलिप्तो न च लोकनिश्रितो : आलोकप्राप्तो अममो अकि ञ्च नः
3 न चात्मसंज्ञी न परेषु संज्ञी संज्ञा परिज्ञाय विशुद्धशीलः 4 यस्या न ऽपारं न च पारमध्य् अं अ पा रपारे
4 च न जातु सक्तः अवबद्ध्ऽ असक्तो अकुहो अनास्रवः स शीलवान् काश्यप बुद्धशासने । 5
137 नामे च
5 रूपे च असक्तमानसः समाहितस् सो हि सुदान्तचित्तः यस्येह आत्मा न च आत्मनीया-म्-एतावता शीलस्थि तो
fओल्. 69र् (क्प्-सि प्।2)
1 निरुच्यते । 6 न शिक्षया मन्यति प्रातिमोक्षे न चापि तेन भवतेह तन्मयो । अथोत्तरं मर्गति आर्यमार्गे विशुद्धशीलस्य् अ
2 इमे निमित्ता 7 न शीलपरमो न समाधितन्मयो : पर्येषते-द्-उत्तरि प्रज्ञभावना । अनोपलंभम् आर्याण गोत्रं
3 विशुद्धशील ं सुगतप्रशस्तम्* सत्कायदृष्टे हि विमुक्तमानसो अहं ममेतीह न तस्य भोति । अधिमुच्यते
4 शुन्यत बुद्धगोचरम् इमस्य शीलस्य समो न विद्यते । 9 शीले प्रतिष्ठाय समाधि शुद्धः समाधिप्राप्तस्य च
5 प्रज्ञभावना । प्रज्ञाय ज्ञानं भवते विशुद्धं विशुद्धज्ञानस्य च शीलसंपदा । 10 ॥
138 अस्मिन् खलु पुनर् गाथाभिनिर्हारे
fओल्. 69व् (क्प्-सि प्।2)
1 भाष्यमाणे अष्टानां भिक्षुशतानाम् अनुपादायास्रवेभ्यश् चित्तानि विमुक्तानि । द्वात्रिंशतीनां च प्राणसहस्राणां विर जो
2 विगतमलं धर्मेषु धर्मचक्षुर् विशुद्धं । पंच भिक्षुशतानि ध्यानलाभी न्य् उत्थायासनेभ्यः प्रक्रान्तानि इ मां
3 गंभीरा ं धर्मदेशनां नावतरन्तो नावगाहमानाः अनधिमुच्यमानाः
139 अथायुष्मान् महाकाश्यपो भग व न्तम्
4 एतद् अवोचत्* इमानि भगवां पंच भिक्षुषतानि ध्यानलाभीन्य् उत्थायासनेभ्यः प्रक्रान्तानि । इमा ं
5 गंभीरा ं धर्मदेशनाम् नावतरन्तो नावगाहन्तो-म्-अनधिमुच्यमानाः भगवान् आह । तथा ह्य् एते काश्यप भिक्षवः
fओल्. 70र् (क्प्-सि प्।2)
1 अधिमानिका ते-म्-अनधिमुच्यमाना इमां गंभीरा ं गाथाभिनिर्हाराम् अनास्रवं शीलविशुद्धिनिर्देशं श्रुत्वा नाव त रन्ति
2 नाधिमुच्यन्ति नावगाहन्ति तत् कस्माद् धेतो गंभीरो ऽयं काश्यप गाथाभिनिर्हारं गंभीरा बुद्धाना भ ग वन्तानां
3 बोधि सा न शक्यम् अनवरोपितकुशलमूले पापमित्रपरिगृहीतेर् अनधिमुक्तिबहुले सत्वै र्
4 अधिमुच्यितुं वा पर्यापुनितुं वा अवतरितुं वा ।
140 अपि च काश्यप एतानि पंच भिक्षुशतानि काश्यप स्य
5 तथागतस्यार्हत सम्यक्संबुद्धस्य प्रवचने अन्यतीर्थिकश्रावका अभूवन्* ते काश्यपस्य तथाग त स्यान्तिकाद्
fओल्. 70व् (क्प्-सि प्।2)
1 उपारंभाभिप्रायैर् एका धर्मदेशना श्रुता श्रुत्वा च्ऽ एव चित्तप्रसादो लब्ध आश्चार्यं यावन् मधुरप्रियभा णी
2 खल्व् अयं काश्यपस् तथागतो ऽर्हां संयक्सम्बुद्ध इति । ते ततश् च्युत समाना एकचित्तप्रसादेन काल ग ताः
3 त्रायस्त्रिंशेषु देवेषूपपन्नाः तेन्ऽ एव हेतुना इह मम शासने प्रव्रजिताः तान्य् एतानि का श्य प
4 पंच भिक्षुशतानि दृष्टिगतप्रस्कन्दितानि इमां गंभीरा धर्मदेशना नावतरन्ति नावगाहन् ति
5 नाधिमुच्यन्ते न श्रद्दधन्ति । कृतं पुनर् एषा ऽम् अयं धर्मदेशनाया परिकर्म न भूयो विनिपातगामिनो भवि ष्य न्ति ।
fओल्. 71र् (क्प्-सि प्।2)
1 एभिर् एव स्कन्धैः परिनिर्वास्यन्ति । ॥

141 तत्र भगवान् आयुष्मन्तं सुभूतिम् आमन्त्रयति स्म । गच्छ त्वं सुभूते
2 एतान् भिक्षु संज्ञपय सुभूतिर् आह । भगवत एव तावद् एते भिक्षवो भाषितं प्रतिविलोमयन्ति कः
3 पुनर् वादो मम । अथ खलु भगवांस् तस्यां वेलाया ं येन मार्गेण ऽते भिक्षवो गच्छन्ति स्म । तस्मिन् मा र्गे
4 द्वौ भिक्षु निर्मिमीते स्म । अथ तानि पंच भिक्षुशतानि येन मार्गेण तौ द्वौ भिक्षु निर्मितौ तेनोपसंक्राम न्न्
5 उपसंक्रम्य्ऽ एवम् अवोचन्* कुत्र आयुष्मन्तो गमिष्यथ : ताव् अवोचता : गमिष्याम वयम् अरण्यायतनेष् उ
fओल्. 71व् (क्प्-सि प्।2)
1 सुखं फाषं विहरिष्यामः तत् कस्माद् धेतोर् यं हि भगवान् धर्मं देशयति ताम् आवा ं धर्मदेशनां नाव त रावो नावगाहाम् अ हे ।
2 न्ऽ अधिमुच्यावहे । उ त् त्रसावः संत्रसावः संत्रासम् आपद्यामहे । ताव् आवाम् अरण्यायतनेषु सुखं
3 विहरिष्यामः
142 तान्य् अपि पंच भिक्षुशतान्य् एतद् अवोचन्* वयम् अप्य् आयुष्मन्तो भगवतो धर्मदेशना नावतरामो
4 नावगाहामहे नाधिमुच्यामहे । उ त् त्रसामः संत्रसामः संत्रासम् आपद्यामहे । ते वयम् अरण्याय त ने षु
5 ध्यानसुखविहारैर् विहरिष्यामः निर्मितकाव् अवोचता संगायिष्याम वयम् आयुष्मन्तो न विवदिष्यामः अवि वा दपरमो
fओल्. 72र् (क्प्-सि प्।2)
1 हि श्रमणधर्मः यद् इह-म्-आयुष्मन्त इत्य् उच्यते परिनिर्वाणम् इति । कतमः स धर्मो यः परि निर्वा स्य ति
2 कश्चित् पुनर् अस्मिं कये आत्मा वा सत्वो वा जीवो वा जन्तुर् वा पोषो वा पुद्गलो वा मनुजो वा मानवो वा
3 कर्ता वा कारको वा वेदको वा जानको वा संजानको वा उत्थापको वा समुत्थापको वा यः परिनिर्वास्यति ।
143 ते आहु ः ।
4 न क्वचिद् अस्ति । अस्मिं काये आत्मा वा सत्वो वा जीवो वा जन्तुर् वा पुरुषो वा पुद्गलो वा मनुजो वा मानवो वा
5 कर्ता वा कारको वा वेदको वा जानको वा संजानको वा उत्थापको वा यः परिनिर्वास्यति । निर्मितका प्राहु ः । किं
fओल्. 72व् (क्प्-सि प्।2)
1 पुन साक्षीकृयाया परिनिर्वास्यतीति । ते आहुः रागक्षयाय द्वेषक्षयाय मोहक्षयाय आयुष्मन्त पर् इ नि र्वाणम् इति ।
2 निर्मितका प्राहुः किं पुनर् आयुष्मता रागद्वेषमोहाः संविद्यन्ते यां क्षपयिष्यथ । ते
3 आहु । न ते आध्यात्मेन न बहिर्धा नोभयम् अन्तरेणोपलभ्यन्ते । नापि ते अपरिकल्पिता उत्पद्यन् त् ए
4 निर्मितकाव् अवोचता । तेन-म्-आयुष्मन्तो मास्मान् कल्पयत : मास्मान् विकल्पयत : यदायुष्मन्तो न
5 कल्पयिष्यथ : न विकल्पयिष्यथ : तदायुष्मन्तो न रंक्ष्यथ न विरंक्ष्यथ : यश् चायुष्मन्तो न रक्तो न विरक्तः स
fओल्. 73र् (क्प्-सि प्।2)
1 शान्त इत्य् उच्यते ।
144 शीलम् आयुष्मन्तो न संसरति न परिनिर्वाति समाधिप्रज्ञाविमुक्तिविमुक्तिज्ञानदर्शनम् आयुष् मन्तो
2 न संसरति न परिनिर्वाति । एभिश् च्ऽ एवायुष्मन्तो धर्मै निर्वाणं सूच्यते । एते च धर्मा शून्या विविक्ता अग्रा ह्याः
3 प्रजहीते ऽताम् आयुष्मन्तः संज्ञा यदुत परिनिर्वाणम् इति मा च संज्ञाया संज्ञा कार्ष्ट : मा असंज्ञाया मा
4 च संज्ञया संज्ञा परिज्ञासिष्ट । यः संज्ञया संज्ञा परिजानाति संज्ञाबन्धनम् एवास्य तद् भवति । सं ज्ञा वे दयितनिरोधसमापत्तिम्
5 आयुष्मन्तः समापद्यध्वं मा च कल्पयथ मा विकल्पयथ : संज्ञावेदयित निरो ध समापत्तिसमापन्नस्य
fओल्. 73व् (क्प्-सि प्।2)
1 भिक्षोर् नास्त्य् उत्तरे करणीयम् इति वदामः
145 अस्मिं खलु पुनर् धर्मपर्याये भाष्यमाणे ते षां
2 पंचानां भिक्षुशतानाम् अनुपादायास्रवेभ्यः चित्तानि विमुक्तानि । ते विमुक्तचित्ता येन भगवांस् ते नो प संक्रमन्न्
3 उपसंक्रम्य भगवतः पादौ शिरोभिर् वन्दित्वा एकान्ते न्यषीदन्* अथायुष्मान् सुभुतिस् ता न् भि क्षू न्
4 एतद् अवोचत्* क्व नु खल्व् आयुष्मन्तो गता कुतो वा आगताः ते अवोच ं न क्वचिद् गमनाय । न कुतश्चिद् आग म ना य ।
5 भदन्त सुभूते भगवता धर्मो देशितः सुभूतिर् आह । को नामायुष्मन्ता ं शास्ता । ते आहुः यो नो त्पन्नो न प रि निर्वास्यति ।
fओल्. 74र् (क्प्-सि प्।2)

1 146 सुभूतिर् आह । कस्य युष्मे श्रावका कस्य सकाशाद् युष्मे विनीता ते आहुर् येन न प्राप्त नाभिसं बुद्धः
2 सुभूतिर् आह । कस्य सकाशाद् युष्माकं धर्मं श्रुतं । ते आहु र् यस्य न स्कन्धा न धातवो नायतनानि 3 सुभू ति र्
3 आह । कथं पुनर् युष्मे धर्मं श्रुतं । ते आहुर् न बन्धनाय न मोक्षाय । 4 सुभूतिर् आह । कथं यूयं प्र यु क्ता
4 ते आहु ः । न योगाय न प्रयोगाय । न प्रहाणाय । 5 सुभूतिर् आह केन यूयं विनीताः ते आ हु ः
5 यस्य न कायपारिनिष्पत्तिर् न चित्तप्रचारं । 6 सुभूतिर् आह । कथं युष्माभि प्रयुज्यमाना विमुक्ताः ते
fओल्. 74व् (क्प्-सि प्।2)
1 आहुः नाविद्यप्रहाणाय न विद्योत्पादाय 7
147 सुभूतिर् आह । कस्य यूयं श्रावकाः ते आहुः यस्य न प्राप्तो नाभ् इ सं बुद्धः 8
2 सुभूतिर् आह । केवचिरेन यूयं परिनिर्वास्यथ : ते आहुः यावच्चिरेण तथागतनिर्मि त का ः
3 परिनिर्वास्यन्ति तावच्चिरेण वयं परिनिर्वास्यामः 9 सुभूतिर् आह । कृतं युष्माभि स्वकार्थ् अ
4 ते आहुः अर्थानुपलब्धत्वात् 10 सुभूतिर् आह । कृतं युष्माभिः करणीय । ते आहु । कारकानुप ल ब्धि त्वात्* 11
5 सुभूतिर् आह । के ऽव युष्माकं सब्रह्मचारिण । ते आहुः । ये त्रैधातुके नोपचरन्ति । न प्रचरन् ति 12
fओल्. 75र् (क्प्-सि प्।2)
1 148 सुभूतिर् आह । क्षीणा यूष्माकं क्लेशाः ते आहुर् अत्यन्तक्षयत्वात् सर्वधर्माणां 13 सुभूतिर् आह । धर्षिता यु ष्मभि र्
2 मारः ते आहुः स्कन्धमारानुपलब्धित्वात्* 14 सुभूतिर् आह । परिचीर्णो युष्माभिस् तथागतः ते आहु र् न
3 कायेन न वाचा न चित्तेन 15 सुभूतिर् आह । स्थिता युष्माकं दाक्षीणेयभूमौ : ते आहुः अग्राहतः अ प्र ति ग्राहतः 16
4 सुभूतिर् आह । च्छिन्ना यूयं संसारं । ते आहुः अनुच्छेद-अशाश्वतत्वात्* 17 सु भू ति र्
5 आह । प्रतिपन्ना यूयं श्रमणभूमौ । ते पुनर् आहुः असंगाविमुक्तौ । 18 सुभूतिर् आ ह ।
fओल्. 75व् (क्प्-सि प्।2)
1 कि ं गामिनायुष्मन्तः ते आहुः यद्गमिनस् तथागतनिर्मिताः 19 ॥
149 इति ह्य् आयुष्मतः सुभूते ः परिपृच्छतः तेषा ं च
2 भिक्षूणां विसर्जयन्तानां । तस्या पर्षदि अष्टानां भिक्षुशतानां पंचानां च भिक्षुणीशतानाम् अनुपादाय स्र वे भ्यश्
3 चित्तानि विमुक्तानि । द्वात्रिंशतीनां च प्राणसहस्राणां सदेवमानुषिकायां प्रजायां विरजो विगत मलं
4 धर्मेषु धर्मचक्षुर् विशुद्धम्* ॥
150 अथ खलु समन्तालोको नाम बोधिसत्वो महासत्वो भगवन्तम् एतद् अवोचत्* इ ह भ ग वन्
5 महारत्नकूटे धर्मपर्याये शिक्षितुकामेन बोधिसत्वेन कथं स्थातव्यं कथं प्रतिपत्तव्यं । कथं शिक्षितव्यम्* भग वा न्
fओल्. 76व् (क्प्-सि प्।2)
1 आह । उद्गृह्य कुलपुत्र इह धर्मपर्याये शिक्षा आख्याता प्रतिपत्तिसाराणां सत्पुरुषाणाम् इयं धर्मप र् य् आ यो
2 बह्वर्थकरो भविष्यति ।
151 तद्यथापि नाम कुलपुत्र कश्चिद् एव पुरुषः मृन्मयीनाव्ऽ अभिरुह्य गंगान् अदी म्
3 उत्तर्तुकामो भवेत्* तत् किं मन्यसे कुलपुत्र कीदृशेन वीर्येण तेन पुरुषेण सा नोर् वाहयितव्या भवे त्* आ ह
4 बलवता भगवन् वीर्येण । तत् कस्माद् धेतोः मा मे असंप्राप्तपारस्य्ऽ एवान्तरेण नौर् विपद्येत । महा-ओ घा र्ण वप्राप्तो
5 ऽस्मिन् मा हैवान्तरेणायं नावा विकीर्येत । भगवान् आह । एवम् एव समन्तालोक अतो बहुतरे ण
fओल्. 76व् (क्प्-सि प्।2)
1 बलवन्ततरेण वीर्येण बोधिसत्वेन बोधिः समुदानयितव्या : महाबलवीर्येण च बुद्धधर्मा समुदानयित व्या
2 152 एव ं मनसीकारेण अनित्यो बतायं कायः चतुर्महाभूतिकः मातापितृकललसंभूत । अध्रुवो
3 ऽनाश्वासिकः विपरिणामधर्मः उच्छदस्नपनपरिमर्दनभेदनविकिरणविध्वंसनधर्मः ओदन् अकु ल्मा षोपचितः {म्स्: ओदनकुल्मासोपचितः}
4 अचिरस्थायी अनाहारो न तिष्ठति । जर्जरगृहसदृशो दुर्बलः मा हैव अनादत्तसा र स्या न्तरेण
5 कालक्रिया भविष्यति । महोघार्णवप्राप्तो ऽस्मि चतुरोत्तररोगशतप्राप्तानां सत्वानाम् उह्यमान् आना म्
fओल्. 77र् (क्प्-सि प्।2)

1 उत्तारणताया बोधिसत्वेन महाधर्मनावं समुदानयिष्यामि । यया धर्मनावा सर्वसत्वा संसार् आर्ण व प्राप्तान्
2 उह्यमानान् उत्तारयिष्यामि ।
153 तत्र समन्तालोक कीदृशे धर्मनौ बोधिसत्वस्य समुदानयि तव्या
3 इह समन्तालोक बोधिसत्वेन धर्मनावा समुदानयितव्या यदुत सर्वसमचित्तसंभाराः भ व न्ति
4 अनन्तपुण्योपचिता शीलफलनिर्जाता दानपरिवारालंकारालंकृता : आशयदृढसारब् अन्ध न सुबद्धा :
5 क्षान्तिसौरत्यस्मृतिशल्यबद्धा सप्तबोध्यंगसंभारदृढवीर्यकुशलधर्मदारुसमुदानिता ध्यान् अचि त्त क्रमनीयकर्मणीकृता :
fओल्. 77व् (क्प्-सि प्।2)
1 दान्तशान्ताजानेयकुशलशिल्पसुनिष्ठिता अत्यन्ताकोप्यधर्ममहाकरुणासंगृही ता
2 चतुःसंग्रहवस्तुशूरतुरगवाहिनी प्रत्यर्थिकप्रज्ञाज्ञानसुप्रतिरक्षिता । उपायकौशल्यसुकृतविच्. +
3 चतुब्रह्मविहारसुशोधितां ।
154 चतुस्मृत्युपस्थानसुचिन्तितकायोपनीता । सम्यक्प्रहाणप्रसठा रि द्धिपा द जवजविता ।
4 इन्द्रियसुनिरीक्षित दानवक्रविगत बलवेगसमुद्गता अन्तरेण ऽशिथिला बोध्यंगविबोधन्.
5 अरिशत्रुमारपथजहनी मानोक्रमवाहिनी । कुतीर्थ्यतीर्थजहनी । शमथनिध्यप्तिनिर्दिष्टा । विपश्यनाप्र यो गा ।
fओल्. 78र् (क्प्-सि प्।2)
1 उभयोर् अन्तयोर् असक्तवाहिनी । हेतुधर्मयुक्ता विपुलविस्तीर्णाक्षयप्रहाणाबन्धा विघुष्टशब्दा दश सु दि क्षु
2 शब्दम् आदायत्य् आगच्छतागच्छताभिरु ह त महाधर्मनावं निर्वाणपुरगामिनी । क्षेममार्गगामिनी । म ह् आ पारि म तीर
3 सत्कायदृष्टिं जहनीं । पारिमतीरगामिनी लघुसर्वदृष्टिगतविगता ।
155 ईदृशी कुलपुत्र धर्म नौ
4 बोधिसत्वेन समुदानयितव्य : अपरिमाणकल्पकोटीनयुतशतसहस्रपरिखिन्नमानसेन । स र्व सत्वानाम्
5 अर्थाय अनया सद्धर्मनावा सर्वसत्वा तारयितव्या : चतुर्भिर् ओघे उह्यमाना : ईदृ शी
fओल्. 78व् (क्प्-सि प्।2)
1 नावा कुलपुत्र बोधिसत्वेन समुदानयितव्या : तत्र समन्तालोक कतामा बोधिसत्वस्य क्षिप्राभिज्ञता । यदुत अकृ त्रि म ः
2 प्रयोगः सर्वसत्वेषु । तीव्रच्छन्दिकता आशयशुद्ध्या । उतप्तवीर्यता सर्वकुशलमूलसमुदानय .. +
3 ये कुशलच्छन्दिकता योनिशमनसिकारेण श्रुतातृप्तता प्रज्ञापारिपूर्यै : निर्मानता प्रज्ञोप चया य ।
4 प्रव्रज्यानिम्नताइ सर्वगुणपरिपूर्यै अरण्यवासः कायचित्तविवेकतया ।
156 असंसर्गो दुर्जन्. +
5 न विवर्जनतया । धर्मार्थिकता परमार्थार्थप्रतिसरणतया । ज्ञानार्थो ऽत्यन्ताकोपनार्थतया । धर्मा र् थ् ओ ज्ञा ना र्थतया ।
fओल्. 79र् (क्प्-सि प्।2)
1 सत्यार्थो अविसंवादनार्थतया । शुन्यतार्थो सम्यक्प्रयोगार्थतया । विवेकार्थो अत्यन्तोप शमा र्थ तायेति ॥ इयम् उच्यते समन्तालोक बोधिसत्वस्य महासत्वस्य क्षिप्राभिज्ञता ॥
157 अथ खल्व् आयुष्मान् म हाका श्य पो
3 भगवन्तम् एतद् अवोचत्* आश्चार्यं भगवन्* आश्चार्यं सुगत : यावच् चेयं महारत्नकूटो सूत्रान्तरा ज् ञ्.
4 उपकारीभूतो महायानसंप्रस्थितानां कुलपुत्राणां च कुलदुहितॄणां च । कियद् भगवन् स कुलपुत्रो वा
5 कुलदुहिता वा पुण्यं प्रसवति । य इतो रत्नकूटं सूत्रान्तराज्ञा-द्-एकगाथाम् अप्य् उपदिशेत्*
158 एवम् उक्ते भग वान् आ यु ष्मन्तं
fओल्. 79व् (क्प्-सि प्।2)
1 महाकाश्यपम् एतद् अवोचत्* यो हि काश्यप कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा गंगानदीवालुकसमेषु लोकधा तुषु
2 परमाणुरजांसि भिन्देय भित्वा तात्तका चैव वारा वापेय । तात्तका चैव तं सर्वलोकधातवः सप्त् अरत्न प रिपूर्णं कृत्वा तथागतेभ्यो ऽर्हद्भ्यः सम्यक्संबुद्धेभ्यो दानं दद्यात्* गंगानदीवालुकसमानां च बुद्धा नां
4 भगवन्तानाम् एकैकस्य च तथागतस्य गंगानदीवालुकासमान् विहारान् करापयेत्*
159 गंगानदीवा लुकास मानां च बुद्धानां भगवताम् एकैकं च तथागतस्याप्रमेयश्रावकसंघं गंगानदीवालुकासमान् कल्पां च सर्व सु खोपधानैः
fओल्. 80र् (क्प्-सि प्।2)

1 परिचरेत् । तेषां च बुद्धानां भगवतां यावज्जीव मनापेन कायकर्म् ए ण वाक्कर्मेण म् अनस्क र्मे ण
2 उपस्थानपारिचर्याय तात्तका चैव गंगानदीवालुकासमां लोकधातवः परमाणुरजांसि त त्त का
3 भिद्य भित्वा वा तात्तका चैव वारा वापेय । तान् सर्वं लोकधातुः सप्तरत्नपरिपूर्णं कृत्व् आ दा नं
4 दद्याद् बुद्धानां भगवतां यावज्जीवं च मनापेन कायकर्मणा वाक्कर्मणा मनस्कर्मणा उप स्थान पा रिचर्याय
5 तात्तका चैव गंगानदीवालुकासमान् अपि तात्तका चैव बुद्धानां भगवतां सत्कुर्याद् ग् उरुकुर्या न्
fओल्. 80व् (क्प्-सि प्।2)
1 मानयेत् पूजयेत् तेषां च परिनिर्वृतानां सप्तरत्नमया स्तुपा कारापयेत्* यश् च कुलपुत्रो वा कुल दुहि ता
2 वा इतो महारत्नकूटात् सूत्रान्तराज्ञा सर्वबुद्धभाषिताद् एकाम् अपि गाथा उद्गृह्णेय धार येत्*
3 अस्य पुण्यस्कन्धस्य स पूर्वकपुण्यस्कन्धः शतिमाम् अपि । कला ं नोपैति । सहस्रिमाम् अपि । कोटि श त सहस्रिमाम्
4 अपि । संख्याम् अपि । कलाम् अपि । गणनाम् अपि । उपमा म् अ पि । उपनिषाम् अपि । न क्ष मते
5 यश् च श्रुणेय श्रुत्वा च न परिक्षिपेय । अयं ततो बहुतरः पुण्यस्कन्धप्रसुतो भवेत्* यश् च मातृ ग् र् आम +
fओल्. 81र् (क्प्-सि प्।2)
1 + .. .. शृणुयाद् वा लिखापयेद् वा पर्याप्नुयाद् वा तस्य न जातु व् इ न् इ पातो भविष्यति । स एव तस्य पश्च् इ म् अकः भा वो
2 भविष्यति ।
160 यत्र च पृथिवीप्रदेशे अयं रत्नकूटो धर्मपर्यायो भाष्यते वा देश्यते वा लिख्यते वा लिखितो
3 वा पुस्तगतं वा तिष्ठेत् स पृथिवीप्रदेशो चैत्यभूतो सदेवकस्य लोकस्य यस्य च धर्मभाणकस्यान्त् इका द्
4 इमं धर्मपर्यायं शृणुयाद् वा उद्गृह्णीयाद् वा लिखेद् वा पर्याप्नुयाद् वा । तस्य धर्मभाणकस्यान्तिके ए वं रू पा
5 गौरवा-म्-उत्पादयितव्यः तद्यथापि नाम काश्यप त थागतस् य् अ । य् अश् च कु ल् अपुत्र् ओ वा कु ल् अदुहिता धर्म भा णकं
fओल्. 81व् (क्प्-सि प्।2)
1 सत्करि ष् य् अ त् इ गुरुकरिष्यति मा नयि ष् य् अ त् इ । पूज् अ य् इष् य् अ त् इ । त्. .. .य्. .. .. .य्. र्. त्. .. + + + + + + + + +
2 मर ण काले चास्य तथागतद र् शनं भविष्यति ।
161 तथागतदर्शनेन च दश च कायकर्मपार् इ शुद्धि प्र् अ तिल् अ प् स्यते ।
3 क तमे दश । यदुत वेदनाया अपर्यादत्तचित्त कालं करिष्यति । चक्षुविभ्रमश् चास्य न भविष्यति 2 न ह स्त विक्षेपं
4 च करिष्यति 3 न पादविक्षेपं च करिष्यति । 4 नोच्चारं करिष्यति । 5 न प्रस्रावं करिष्यति । 6 न हृ द य् आ त्
5 स्वेदं प्र घ् आर् इ ष् यति । 7 न म् उ ष्टिं करिष्यति । 8 न चाकाशं परा मृश ति : 9 यथा निषण् आ .आव् अ .आय्. + + + +
(क्प्-व्द्), प्प्. 58f.: सि प्।85अ
fओल्. 5
1 14 च त्वारीमानि काश्यप् अ बोधिसत्वस्य कल्याण म् इ त्र् आ ण् इ कतमानि चत्वारि । याचनको बोधिसत्वस्य कल्याणमित्रं बोधिमार्गोपस्तंभ् आ य
(क्प्-व्द्) सि प्।85अ
र्2 धर्मभाणको बोधिस त् वस्य कल्याणमित्रं श्रुतप्रज्ञोपस्तंभाय । प्रव्रज्यासमादप क् ओ बोधि स त्वस्य कल्याणमित्रं सर्वकुशल मू लोपस्तंभाय ।
(क्प्-व्द्) सि प्।85अ
र्3 बुद्धो भगवां बोधिसत्वस्य कल्याणमित्रं सर्वबुद्धधर्मोपस्तंभाय । इमानि काश्यप बोधिसत्वस्य कल्या ण मित्राणि ॥ 14 :
(क्प्-व्द्) सि प्।85अ
र्4 15 चत्वार इमे काश्यप बोधिसत्वप्रतिरूपकाः कतमे चत्वारः लाभसत्कारार्थिको भवति न धर्मार्थिक् आः
(क्प्-व्द्) सि प्।85अ
र्5 कीर्तिशब्दश्लोकार्थिको भवति न गुणार्थिकः आत्मसुखार्थिको भवति न सत्वदुःखाप नय नार्थि कः पर्षद्गणार्थिको {म्स्: पर्षद्गुणार्थिको} भवति न विवेक् आर्थि क ः
(क्प्-व्द्) सि प्।85अ
र्6 इमे काश्यप चत्वारो बोधिसत्वप्रतिरूपकाः 15 ॥
16 चत्वार इमे काश्यप बोधिसत्वस्य भ् ऊतगु णाः कतमे चत्वारः शुन्यतां च् आ धि मु च्यति
(क्प्-व्द्) सि प्।85अ

र्7 कर्मविपाकं चाभिश्रद्दधाति {म्स्: चाभिश्रद्धदाति} नैरात्म्यं चास्य क्षमते सर्वसत्वेषु च महाकरुणा निर्वा णगत श् चास्याशयः संसारगतश् च प्रयोग ः
(क्प्-व्द्) सि प्।85अ
व्1 स त्वपरिपाकाय च दानं विपाकाप्रतिकांक्षनता च इमे काश्यप चत्वारो बोधिसत्वस्य भू तगु णाः 16 ॥
17 चत्वार इमे काश्यप
(क्प्-व्द्) सि प्।85अ
व्2 बोधिसत्वस्य महानिधानप्रतिलंभाः कतमे चत्वारः बुद्धोत्पादारागणता । षट्पारमिताश्रव णः अप् रतिहतचित्तस्य धर्मभाणकदर् श न म्*
(क्प्-व्द्) सि प्।85अ
व्3 अप्रमत्तस्यारण्यवासाभिरतः इमे काश्यप चत्वारो बोधिसत्वमहानिधानप्रतिलंभ् आः 17 ॥
18 चत्वार इमे काश्यप बोधि स त्व स्य
(क्प्-व्द्) सि प्।85अ
व्4 मारसमतिक्रमणा धर्माः कतमे चत्वारः बोधिचित्तस्यानुत्सर्गः {म्स्: बोधिसत्वस्यानुत्सर्गः} सर्वसत्वेष्व् अप्रतिहतचित्तता । सर्वदृष्टिकृता ना म्
(क्प्-व्द्) सि प्।85अ
व्5 अवबोधः अनतिमन्यता सर्वसत्वेषु इमे काश्यप चत्वारो बोधिसत्वस्य मारस मत् इक्रमणा धर्माः 18 ॥
19 चत्वार इ मे
(क्प्-व्द्) सि प्।85अ
व्6 काश्यप धर्मा बोधिसत्वस्य सर्वकुशलमूलसंग्रहाय संवर्तन्ते कतमे चत्वारः निष्कुहकस्यारण्यवासः प्रतिकाराप्रातिकांक्षिणश् च त्व् आ रि
(क्प्-व्द्) सि प्।85अ
व्7 स ं ग्रहवस्तू नि सर्वसत्वेष् उ कायजीव् इ त् ओ त्स् अ र्गः सद्धर्मपर्येष्टिम् आरभ्य श्रुतार्थातृप्तता सर्वकुशलमूलसमुदानयनता +
(क्प्-व्द्), प्प्. 60-62: होएन्र्ले 143 स्.ब्. 38+39+मन्नेर्हेइम् fरग्मेन्त् नो. 3
fओल्. 169?
र्1 एव म् एव काश्यपैकत्या श्रमणब्राह्मणा बहून् धर्मां पर्याप्य न रा गत् ऋ ष्णा + + + + + + + + + + + + मोहतृष्णा विनोदयन्ति । ते धर्मार्णवानोह्यमाने : क्लेशतृष्णया काल्. + +
(क्प्-व्द्) होएन्र्ले 143 स्.ब्. 38+39+मन्नेर्हेइम् fरग्मेन्त् नो. 3
र्2 तिगामिनो भवन्ति 2 ॥
129 तद्यथा काश्यप वैद्य औषधभ्रस्त्रा गृहीत्व्. .. .. .. च्. + + + + + + + + + + + उत्पद्येत । न च तं व्याधि । शक्नुया चिकित्सितु ं । एवम् एव काश्यप बहुश्रुतस्य व्य्. + +
(क्प्-व्द्) होएन्र्ले 143 स्.ब्. 38+39+मन्नेर्हेइम् fरग्मेन्त् नो. 3
र्3 द्रष्टव्यः यस् तेन श्रुतेन न श क्नोत्य् आत्मानं क्लेषव्याधिं चि कि त्सि तुं न् इरर्थकं तस्य तं श्रुतं भवति 3 ॥
130 तद्यथापि का श्यप ग्लान ः पुरुषो राजार्हं भैषज्यम् उपयुज्यतासंवरेण कालं कुर्यात्*
(क्प्-व्द्) होएन्र्ले 143 स्.ब्. 38+39+मन्नेर्हेइम् fरग्मेन्त् नो. 3
र्4 एवम् एव काश्यप बहुश्रुतस्य क्लेशव्याधि द्रष्ट व्यो यस् तेनासंवरेण कालं करोति ॥
131 तद्यथापि काश्यप मणिरत्नम् उच् च् आरे पतित म् अकार्योपगं भवत्य् एवम् एव् अ काश्य प
(क्प्-व्द्) होएन्र्ले 143 स्.ब्. 38+39+मन्नेर्हेइम् fरग्मेन्त् नो. 3
र्5 बहुश्रुतस्य लाभसत्कारोच्चारप + .ओ द्र ष्टव्यः निष्किंचन ं देवमन्. .ए .यषु ॥
132 तद्यथापि काश्यप मृतस्य माला । एवम् एव काश्यप दु ः शीलस्य काष्. य .र्. +
(क्प्-व्द्) होएन्र्ले 143 स्.ब्. 38+39+मन्नेर्हेइम् fरग्मेन्त् नो. 3
र्6 व्यः ॥
133 तद्यथापि काश्यप सुस्नातस्य सुविलि प्त स्य् अ सुच्छि न्नकेशनखस्यावदात् अ वस्त्रप्रावृतस्य प्रवरचन्दनानुलिप्तस्य श्रेष्ठिपुत्रस्य शीर्षे चण्पकमाला एवम् एव काश्य प दुःशी ल वतो
(क्प्-व्द्) होएन्र्ले 143 स्.ब्. 38+39+मन्नेर्हेइम् fरग्मेन्त् नो. 3
र्7 ब हुश्रुतस्य काषायधार .. + + + + ॥
134 चत्वार इमे काश्यप दुःशीला शीलवप्रतिरूपकाः कतमे चत्वारः इह काश्य प इ हैकत्यो भिक्ष् उः प्राति मो क् ष सं वरसंव् . र्तो
(क्प्-व्द्) होएन्र्ले 143 स्.ब्. 38+39+मन्नेर्हेइम् fरग्मेन्त् नो. 3

र्8 भवति । आचा .य्. + + + + + + + अण् उमा त्रेष्व् अपि ऽवद्येषु भयदर्शी समादाय शि क्षति शिक्षापदे .. .. .. .इ .. द्ध्. .. .. .. .. .. .. + + +
(क्प्-व्द्) होएन्र्ले 143 स्.ब्. 38+39+मन्नेर्हेइम् fरग्मेन्त् नो. 3
व्1 .. .. .. + + समन्वा गतो व् इहरति परिशु + + + + + + + + .. .. .. यं काश्यप प्रथमो दु ः शील ः शीलवप्रतिरूपकः ॥ पुनर् अपरं काश्य् अप इहैकत्यो भिक्षुर् विनय् अधरो भ वति
(क्प्-व्द्) होएन्र्ले 143 स्.ब्. 38+39+मन्नेर्हेइम् fरग्मेन्त् नो. 3
व्2 प्रवृ तवि नयो विनयगुप्तो + + + + य्. दृष्टिं चास्यानुचलितं भवति : अयं काश्यप द्वितीयो दु ः शील ः शीलवप्रतिरूपकः ॥ पुन र् अ परं काश्यप इहैक् अत्यो भि क्षु ः
(क्प्-व्द्) होएन्र्ले 143 स्.ब्. 38+39+मन्नेर्हेइम् fरग्मेन्त् नो. 3
व्3 मैत्राविहारी भवति । सत्वारंबणय्. + + + + स मन्वागतो भवति । अजातिं सर्वसंकाराणां श्रुत्वा : उ त् त्रसति संत्रसति । संत्रासम् आपद्यते । अयं काश्यप तृतीय् ओ दुः शी लः
(क्प्-व्द्) होएन्र्ले 143 स्.ब्. 38+39+मन्नेर्हेइम् fरग्मेन्त् नो. 3
व्4 शीलवप्रतिरूपकः ॥ पुनर् अपरं काश्यप इहैकत्यो भिक्षुः द्वादश धुतगुणान् समा दा य वर्तते । उपलंभदृष्टिकश् च भवति । अहंकारममंकार +
(क्प्-व्द्) होएन्र्ले 143 स्.ब्. 38+39+मन्नेर्हेइम् fरग्मेन्त् नो. 3
व्5 अयं काश्यप चतुर्थो दु ः शीलः शीलवप्रतिरूपकाः ॥ इमे काश्यप चत्वारो दु ः शील ः शीलवप्रतिरूपका
135 शीलं शीलम् इति काश्यप उच्यते । यत्र नात्मा न्. + +
(क्प्-व्द्) होएन्र्ले 143 स्.ब्. 38+39+मन्नेर्हेइम् fरग्मेन्त् नो. 3
व्6 3 यं : न क्रिया नाक्रिया । न करणं नाकरणं । न चारो नाचारो न प्रचारो नाप्रचार ः न नामरूपम् । न निमित्तं : न शमो न प्रशमः न ग्राहो नोत्सर्गः न ग्राह्यं : न सत्वो न सत्वप्रज्ञ प्ति ः
(क्प्-व्द्) होएन्र्ले 143 स्.ब्. 38+39+मन्नेर्हेइम् fरग्मेन्त् नो. 3
व्7 न वा ङ् न वा क् प्रज्ञप्तिः न चि त् तं न चि त् तप्रज्ञप्तिः न लोको नालोकः न निश्रयो नानिश्रयः नात्मश् ईलो त्क र् ष् अणा । न पराकर्मशील्यपंसना : न शीलमन्यना । न शी लकल्प ना :
(क्प्-व्द्) होएन्र्ले 143 स्.ब्. 38+39+मन्नेर्हेइम् fरग्मेन्त् नो. 3
व्8 न संकल्पना : इदम् उच्यते काश्यप आर्याणां शीलम्* अ + + + + + + + + + + + + .आपगतम्* ॥ सर्वनिश्रयविगतम्* ।
136 अथ भगवां तस्या ं वेलाय्.
(क्प्-व्द्), प्प्. 63f.: स्ह्त् इ 374
र्1 151 + + + कीद् ऋ शे न वीर्येण तेन सत्पुरुषेण सा नावा वाहयितव्या : आह बलवता भगवा न् वीर्येण + + + + + + + + + + + + + + +
2 र्णव प्र् आ प्तो ऽस्मिं : मा हेवान्तरेणायं नावा विकीर्येत : भगवान् आह : एवम् एव समन्ता लोक + + + + + + + + + + + + + + + +
3 बोधिसत्वेन । बुद्धधर्मा समुदानयितव्याः :
152 एव ं मनसिकारेण अनित्यो । ब तायं कायः + + + + + + + + + + + + + + +
4 न्तसारस्य कालक्रिया भविष्यति महोघार्ण व प्राप्तो ऽस्मिं : चतुरोगप्राप्तानां सत्वानां वुह्यम् आनां + + + + + + + + + + + + + + + + + +
व्1 वान् समुदानयिष्यामि : यया महाधर्मनावा यान् सत्वान् संसारार्णावप्राप्तान् वुह्यम् आनान्. + + + + + + + + + + + + + + + + + + + +
2 153 शि धर्मनावा । बोधिसत्वेन समुदानयित्वा : येयं सर्वसत्वसमचित्तता सं + + + + + + + + + + + + + + + + + + + +
3 शीलफ ल् अ निर्याता दानपरिवारालंकृता : आशयदृढसार बन्ध ननिबद्धा : क्षान्तिसौ रत् य् अस्मृतिशल्यबद्धा + + + + + + + + + + +
4 स प्त बोध्यंगसं भारदृढवीर्यकुशलधर्मदारुसम् उ दानीता ध्यानचित्तक्रमनीयकर्मण्याकृता : दान्तशान्त्. + + + + + + + + + + + + + + + + + +