काश्यपपरिवर्तसूत्र · भाग 120

म्स्स्: सि प्।2, सि प्।85अ; होएर्न्ले 143 स्.ब्.38+39+मन्नेर्हेइम् 3; स्ह्त् इ 374
fओल्. 1व् (क्प्-सि प्।2)
1 सिद्धम्* एवं मया श्रुतम् एकस्मिं समये भगवान् राजगृहे विहरति स्म । गृद्धकूटे पर्वत् ए
2 महता भिक्षुसंघेन सार्धम् अष्टाभिर् भिक्षुसहस्रैः षोडशभिश् च बोधिसत्वसहस्रैः नाना बु द्ध क्षेत्रसंनिपतितैर्
3 एकजातिप्रबद्धैर् यदुतानुत् त् अरस्यां सम्यक्सम्बोधौ । तत्र भगवा न् आ यु ष्मन्तं
4 महाकाश्यपम् आमन्त्रयति स्म ।
1 चत्वार इमे काश्यप धर्मा बोधिसत्वस्य प्रज्ञापारि हा णा य
5 संवर्तन् त् ए । कतमे चत्वारः यदुत अगौर व् ओ भव ति धर्मे च ध् अर्मभाण के च । धर्म मात्सरः
fओल्. 2र् (क्प्-सि प्।2)
1 च भवति । धर्माचार्यमुष्टिञ् च करोति धर्मकामानञ् च पुद्गलानां धर्मान्तरायं करोति । विच्छ न् द् अयति
2 विक्षिपति । न देशयति । प्रतिच्छादयति । आभिमानिकश् च भवत्य् आत्मोत्कर्षी परपंसकः इमे
3 काश्यप चत्वारो धर्मा बोधिसत्वस्य प्रज्ञापारिहाणाय संवर्तते । तत्रेदम् उच्यते ॥ अ गौर वो
4 भवति च धर्मभाणके धर्मेषु मात्सर्यरतो च भोति । आचार्यमुष्टिं च करोति धर्मे ध र्मार्थि क् आ ना
5 च करोति विघ् न् अम्* विच् छ् अ न् दयन्तो विविधं क्षिपन्तो धर्मं न देशयति जिनप् र् अशस् त् आन्* सो आ त्म उ त्क र्षणि
fओल्. 2व् (क्प्-सि प्।2)
1 नित्ययु क् तो परपंसने चाभिरतः कुसीदो । चतुरो इमे धर्मा जिनेन प्रोक्ता प्रज्ञाप्र हा णा य
2 जिनोरसानाम् एतां हि चत्वारि जहित्वा धर्माश् चतुरो परां धर्मजिनोक्त भावयेत्* ॥
3 2 चत्वार इमे काश्यप धर्मा बोधिसत्वस्य महाप्रज्ञातायै संवर्तन्ते । कतमे च त्वा र ः
4 यदु त सगौरवो भवति धर्मे च धर्मभाणके च । यथाश्रुतांश् च धर्मान् यथा प र्या प्तान्
5 परेभ्यो विस्तरेण संप्रकाशयति । निरामिषेण चित्तेन न प्रतिकांक्षयति श्रव णं
fओल्. 3र् (क्प्-सि प्।2)
1 लाभसत्कारश्ल् ओ कं बाहुश्रुत्येन च प्रज्ञागमं विदित्वा । आदिप्तशिरश्चै लोपमः श्रु तं
2 पर्येषते श्रुताश् च धर्मान् धारयति । प्रतिपत्तिसारश् च भवति न व्याहा रपद वा क्यपरमः
3 इमे काश्यप चत्वारो धर्माः बोधिसत्वस्य महाप्रज्ञता यै सं व र्तन्ते
4 इदम् उवाच भगवांस् तत्रेदम् उच्यते ॥ सगौरवो भवति च धर्मभा णके
5 यथाश्रुतान् धर्म प रे षु भाषते । निरामिषश् चाप्रतिकांक्षमाणो न लाभसत्कारशिलोक् अ
fओल्. 3व् (क्प्-सि प्।2)
1 .य्. तः श्रुतेन प्रज्ञाग म सो विदित्वा आदीप्तशीर्षः श्रुतम् एषते सदा । यथाश्रुतान् धारय ती
2 च धर्मान् धारित्व धर्मा प्रतिपत्तिया स्थितः प्रतिपत्तिसारो च स भोति पण्डितो न वाक्प + + +
3 तपरो च भोति : चत्वार्ऽ इमा धर्म भजन्त पण्डिताः प्रज्ञाम् अनाप्नोति जिनप्रशस्ता :
3 चतुर्भिः
4 काश्यप धर्मैः समन्वागतस्य बोधिसत्वस्य बोधिचित्तं मुह्यति कतमैश् चतुर्भिः यदुत् आचार्य गु र् उ दाक्षिणीयविसंवादनतया ।
5 परेषाम् अकौकृत्ये कौकृत्योपसंहारणतया महायान स ं प्रस्थिता नां
fओल्. 4र् (क्प्-सि प्।2)
1 च् अ स् अ त्वानाम् अ व र् ण् आ यशकीर्त् इ शब्दश्लोकनिश्चारणत् अ य् आ । माय् आ शाठ्य् ए न् अ च् अ प् अ र् अ म् उप् अचरति नाध्याशये न ।
2 एभिः काश्यप चतुर्भिः धर्मैः समन्वागतस्य बोधिसत्वस्य बोधिचित्तं मुह्यति । इदम् उव् आच भग वां
3 तत्रेदम् उच्यते ॥ गुरुदाक्षिणीये न करोति प्रोक्तुं परेषु कौकृत्य्ऽ उपसंहरन्ति ।
बोधा य संप्र स्थि त
4 ये च सत्वास् तेषाम् अवर्णम् अयशं भणन्ति । मायाय शाठ्येन च केतवेन
पर् अं च सेव न्ति

5 च नाशयेन । च् अ त् उर् ओ इ म् ए ध र् म न् इषेव् य मान् आ मोहेन् त् इ चित्तं वरब् उ द् ध् अबोधये : त् अस् म् आद् इमा न् धर्म निषे व माणो
fओल्. 4व् (क्प्-सि प्।2)
1 वराग्रब् ओ ध् आय सु द् ऊर् इ वर् त् अ त् ए । .. ताद्व् इ प् अरीतस् तु न् इ ष् ए व् अ माण् ओ व् अ राग्र् अ ब् ओ ध् इं स्पृश् अ त् इ प्र् अ शा स् त् आं
4 च तु र्भिः
2 काश्यप धर्मैः समन्वागतस्य बोधिसत्त्वस्य । सर्वासु जातिषु जातमात्रस्य बोधिचित्त् अम् आमुखी भ वति
3 न चान्तरा मु ह्यति यावद् बोधिमण्डनिषदनात्* कतमैश् चतुर्भिः यदुत जीवितहे तोर् अपि सं प्रजान
4 मृषावाद ं न भाषते । अन्तमश हास्यप्रेक्ष्यम् अपि । अध्याशयेन च सर्वसत्वानाम् अन् तिके तिष्ठ त्य् अ पगतमायाशाठ्य त या ।
5 सर्वबोधिसत्वेषु च शास् तृ संज्ञाम् उ त् प् आदयति । चत् उ र् द् इशं च त् ए ष् आ ं वर्णं परि चा रयति ।
fओल्. 5र् (क्प्-सि प्।2)
1 याश् च सत्वान् परिपाचयति तान् सर्वान् उत्तरस्या ं सम्यक्सम्बोधौ समादापय् अति + + प्रादे शि कयानस्पृहणतया ।
2 एभिः काश्यप चतुर्भिः धर्मैः समन्वागतस्य बोधिसत्त्व् अ स्य् अ स् अर्वासु जा ति षु
3 जातमात्रस्य बो धिचित्तम् आमुखीभवति न चान्तरां मुह्यति यावद् बोधिमण्डनिषदनात्* तत्रेद म्
4 उच्यते । 4 ॥ न जीवितार्थे अनृतं वदन्ति भाषन्ति वाचं सद अर्थयुक्तां । मायाय शाठ्ये न च नि त्य
5 वर्जिता अध्याशयेन सद सत्व पश्यति । बोधाय ये प्रस्थित शुद्धसत्वा शास् त् एति तान् मन्यति बोधिस त्वान्*
fओल्. 5व् (क्प्-सि प्।2)
1 वर्ण ं च तेषा ं भणते चतुर्दिशं शास्तार स ं ज्ञा ं सद्ऽ उपस्थ् अ प् इ त्वा 2 य् आं श् चापि सत्वान् परिपाच् अ यति अनुत्तर् ए ज् ञ् आनि
2 समादपेति एतेषु धर्मेषु प्रतिष्ठितानां चित्तं न बोधाय कदाचि मुह्यति : 3 ॥
5 चतुर्भिः काश्यप धर्मैः
3 समन्वागतस्य बोधिसत्वस्योत्पन्नोत्पन्ना कुशला धर्माः पर्यादीयन्ते यैर् न विवर्धति कु शलै र्
4 धर्मैः कतमैश् चतुर्भिः यदुत अभिमानिकस्य लोकायतनमन्त्रपर्येष्ट्या । लाभसत् क् आराध् यवसित स् य् अ
5 कुलप्रत्यवलोकनेन । बोधिसत्वविद्वेषाभ्याख्यानेन । अश्र् उ तानाम् अनुद् द् इष्टानां च सू त् र् आन्तानां प्रतिक्षेपे ण :
fओल्. 6र् (क्प्-सि प्।2)
1 एभिः काश्यप चतुर्भिर् धर्मैः समन्वागतस्य बोधिसत्वस्योत्पन्नोत्पन्ना कुशला ध र्माः पर्यादीयन्ते यैर् न
2 विवर्धते कुशलैर् धर्मैः तत्रेदम् उच्यते 5 ॥ लोकायिकम् एषति आभिमानिको कुलानि च् अ योजयति लाभार्थ तो
3 2 बुद्धौरसा द्विषते च बोधिसत्वांस् तेषाम् अवर्णं भणते समन्तात्* नोद्दिष्ट नो चापि श्रुता सूत्रान्ता हितेन
4 क्षिपीत इमि जिनेन प्रोक्तान् तम् एहि धर्मेहि समन्वितस्य कुशलेषु धर्मेषु न वृद्धिर् अस्ति । तस्माद् धि पण्डि त
5 बोधिसत्वो दूरान् विजह्याच् चतुरो पि धर्मान्* इमा निषेवन्त सुदूरि बोधये नभं व भूमीय सुदूरदूरे ॥
6 च तु र्भिः
fओल्. 6व् (क्प्-सि प्।2)
1 काश्यप धर्मैः समन्वागतो बोधिसत्वः अपरिहाणधर्म् ओ भवति विशेषगामितायै : कतम् ऐ श् चतुर्भ् इ ः स् उ श्रुतं
2 पर्येषते न दुश्रुतं । यदुत षट्पारमिताबोधिसत्वपिटकपर्येष्टि श्वसदृशश् च भवति निर्मा नतया
3 सर्वसत्वेषु धर्मलाभसंतुष्टश् च भवति । सर्वमिथ्याजीवपरिवर्जितः आर्यवंशसंतुष् टः नाप ता या
4 चापत्या न परांश् चोदयति । न च दोषान्तरस्खलितगवेषी भवति । येषु चा स्य बुद्धिर् न गा ह ते
5 तत्र तथागतम् ए व साक्षीति कृत्वा न प्रतिक्षिपति । तथागत एव जानाति नाहं जाने अनन्ता बुद्धबो ध् इ र्
fओल्. 7र् (क्प्-सि प्।2)
1 नानाधिमुक्तिकानां सत्वानां यथाधिमुक्तिकतया धर्मदेशना प्रवर्तते । एभिः का श्यप चतुर्भिर् धर्मैः समन्वा ग तो
2 बोधिसत्वः अपरिहाणधर्मो भवति विशेषगामितायै । तत्रेदम् उच्यते 6 ॥ नित्यं च सो पारमितासु
3 युक्तो उपायकौशल्य्ऽ अथ बोधिपीटके । निर्मानतायाश् च श्वचित्तसादृशो सर्वे च सत्वेषु नि र्मानतः सेवति
4 तुष्टश् च लाभेन स धार्मिकेन आजिवशुद्धो स्थित आर्यवंशे । परं च नापत्तिषु चोदयन्तो स्खलित ं परेषां
5 न गवेषमाणो 2 न गाहते यत्र च बुद्धिर् अस्य तथागतं साक् ष् इकरोति तत्र ।

नाहं प्रजानामि जिनो प्रजा नते
fओल्. 7व् (क्प्-सि प्।2)
1 अनन्त बोधि सुगतेन भाषिता 3 इमा तु धर्माश् चतुरो विदित्वा न हापये जातु विशेषम् उत्तमम्* इमेषु धर्मेषु प्रति ष्ठि तस्य
2 न दुर्लभा बोधि जिनप्रशस्ता ॥
7 चत्वार इमे काश्यप कुटिलाश् चित्तोत्पादास् तेन बोधिसत्वे न परि व र्जितव्याः
3 कतमे चत्वार यदुत कांक्षा विमतिर् विचिकित्सा सर्वबुद्धधर्मेषु । मानमदम्रक्ष क्र् ओ धव्यापा दा ः
4 सर्वसत्वेषु इर्ष्यामात्सर्यं परलाभेषु अवर्णायशोकीर्तिशब्दश्लोकनिश्चारणतया बोधिसत्वेषु
5 इमे काश्यप चत्वारः कुटिलाश् चित्तोत्पादास् ते न बोधिसत्वेन परिवर्जितव्याः तत्रेद म् उच्यते 7 ॥ धर्मेषु कांक्षां वि म तिं
fओल्. 8र् (क्प्-सि प्।2)
1 च कुर्वति सत्वेषु मानं मद क्रोधं सेवति । मात्सर्यम् इर्ष्या परलाभ कुर्वते जिने प्रसाद ं च् अ न् अ करोति कुदाचन
2 अकीर्त्य् अवर्णम् अयशं च चारयी सो बोधिसत्वेषु सदा अविद्वान्* चत्वारि चित्ता कुटिला विवर्जये त् स्यात् सत्व प क्षं
3 सद बोधिसत्वः 2 ॥
8 चत्वार इमे काश्यप ऋजुकस्य बोधिसत्वस्य ऋजुकलक्षणानि भवन्त् इ कत मा नि
4 चत्वारि । यदुत आपत्ति-आपन्नो न प्रच्छादयत्य् आचष्टे विवृणोति निष्पर्युत्थानो भवति । येन् अ स त्य वचनेन
5 राज्यपारिहाणिर् वा धनपारिहाणिर् वा कायजीवितान्तरायो भवेत् तत् सत्यवचनं न विग् ऊ ढ +
fओल्. 8व् (क्प्-सि प्।2)
1 नान्येनान्यं प्रतिनिसृत्य वाचा भाषते । सर्वपरोपक्रमेषु चाक्रोशपरिभाषणकुत्सनपंसनता डन त र्जनवधबन्धनापराधेष्व्
2 आत्मापराधी भवति । कर्मविपाकप्रतिसरणो न परेषां कुप्यति ना नु शयं
3 वहति । स श्रद्धाप्रतिष्ठितश् च भवति । सर्वाश्रद्धेयान् अपि बुद्धधर्मा श्रद्दधाति आशय् अशुद्ध ता म्
4 उपादाय । इमे काश्यप चत्वारो ऋजुकस्य बोधिसत्वस्य ऋजुकलक्षणानि भवन्ति । त त्रेदम् उ च्य ते 8 ॥
5 आपत्तिम् आपन्न न च्छादयन्ति कथेन्ति विवरन्ति च एति दोषान्* धनराज्यहेतो न च जी व् इ तार्थं मृषा
fओल्. 9र् (क्प्-सि प्।2)
1 वदन्ते विदधीय संज्ञाम्* आक्रोशनाकुत्सनपंसनासु वधेषु बन्धेष्व् अवरोधनेषु । आत्मापराधी न परे षु
2 कुप्यते कर्मस्वको नानुशयं वहन्तो : 2 स श्रद्दधाति सुगतान बोधिं
श्रद्धास्थितो आशयि शुद्धि युक्तो
3 ऋजुकलक्षणा ह्य् एति जिनेन प्रोक्ता वराग्रसत्वेन निषेवितव्याः 3 ॥
9 चत्वार इमे काश्यप बोधिस त्व ख डुंकाः
4 कतमे चत्वारः श्रुतोद्धतधर्मविहारी च भवति न च प्रतिपद्यते धर्मानुधर्मप्रतिपत्तिं । अ नु शासनेन्ऽ
5 उद्धतधर्मविहारी च भवति । न च शुश्रूषत्य् आचार्योपाध्यायानां । श्रद्धादेयं विनिपातयति च्य् उत प्र तिज्ञश्
fओल्. 9व् (क्प्-सि प्।2)
1 च श्रद्धादेयं परिभुंक्ते । दान्ताजानेयप्राप्ताश् च बोधिसत्वां दृष्ट्वा अगौरवो भवति मानग्राही । इम् ए
2 काश्यप चत्वारो बोधिसत्वखडुंकाः तत्रेदम् उच्यते 9 ॥ श्रुतेन औद्धत्यविहारि भोति न चोद्धतो गच्छति आ नु शासनिं ।
3 सो उद्धतो सेवति सर्वधर्मान् शुश्रूषते न च आर्यां कथंचित्* च्युतप्रतिज्ञो परिभुंजते स दा
4 श्रद्धाय दिन्नानि सुभोजनानि । आजन्यप्राप्तान् अपि बोधिसत्वान् पश्यित्व नो गौरवता करोति । 2 म् आ नं
5 च सो बृंहयते खडुंको निर्माण नो सेवति बोधिसत्वान्* एते खडुंका सुगतेन प्रोक्ता जिनात्मजास् ते पर् इ व र्जनीयात्* 3 ॥
fओल्. 10र् (क्प्-सि प्।2)
1 10 चत्वार इमे काश्यप आजानेया बोधिसत्वाः कतमे चत्वारः सुश्रुतं श्रुणोति तत्र च प्रति पद्य ते ।
2 अर्थप्रतिसरणश् च भवति न व्यंजनप्रतिसरणः प्रदक्षिणग्राही भवत्य् अववादानुशासने । सु व चा ः
3 सुकृतकर्मकारी च भवति । गुरुशुश्रूषनिर्यातः आजानेय भोजनानि च परिभुंक्ते । अच्युत शी ल समाधिर्
4 दान्ताजानेयाप्राप्तांश् च बोधिसत्वां दृष्ट्वा सगौरवो भवति सप्रतीशः तन्निम्नः तत्प्रवणः तत्प्रा ग्भा रः

5 तद्गुणप्रतिकांक्षी । इमे काश्यप चत्वारो आजानेया बोधिसत्वाः तत्रेदम् उच्यते 10 ॥ श्रुणोति यं सुश्रुत
fओल्. 10व् (क्प्-सि प्।2)
1 तं करोति धर्मार्थसारो प्रतिपत्तिसुस्थितः प्रदक्षिणं गृह्णति आनुशासनी ं सुवचो गुरु सेवति धर्मकाम । शील् ए
2 समाधौ च सदा प्रतिष्ठितो । सुभोजनं भुंजति शीलसंवृतः सगौरवो भवति च सप्रदेशो तन्निम्न तत्प्रो णु
3 गुणाभिकांक्षि 2 आजन्यप्राप्ताश् च जिनोरसा ये प्रेमेण तां पश्यति नित्यकालम्* चत्वार एते सुगतो प दि ष्टा
4 आजन्यप्राप्ता सुगतस्य पुत्राः 3 ॥
11 चत्वार इमे काश्यप बोधिसत्वस्खलितानि । कतमानि चत्वा रि
5 अपरिपाचितेषु सत्वेषु विश्वासो बोधिसत्वस्य स्खलितं । अभाजनीभूतेषु सत्वेषूदारबुद्धधर्मसंप्र काश न ता
fओल्. 11र् (क्प्-सि प्।2)
1 बोधिसत्वस्य स्खलितं । उदाराधिमुक्तिकेषु सत्वेषु हीनयानसंप्रकाशना बोधिसत्वस्य स्खलितं । सम्यक्प्र त्यु प स्थितेषु
2 सत्वेषु शीलवत्सु कल्याणधर्मेषु प्रतिमानना दुःशीलपापधर्मसंग्रहो बोधिसत्वस्य स्खलित् अं ।
3 इमानि काश्यप चत्वारो बोधिसत्वस्खलितानि । तत्रेदम् उच्यते 10 ॥ न विश्वसेयापरिपाचितेषु अभ् आ ज ने
4 धर्म उदार नो भणे । उदारधर्मेषु न हीनयाने प्रकाशये जातु स बोधिसत्वो । सम्यक्स्थितां शी ल गुणोपपेतान्
5 कल्याणधर्मा न विमानयेत । दुःशीलसत्वा न परिग्रहेया पापं च धर्मं परिवर्जयेत : स्ख लि तानि
fओल्. 11व् (क्प्-सि प्।2)
1 चत्वारि इमानि ज्ञात्वा विवर्जयेद् दूरत बोधिसत्वः इमा निषेवन्तु न बोधि बुद्ध्यते तस्माद् विवर्जेद् इमि धर्म
2 पण्डितः 3 ॥
12 चत्वार इमे काश्यप बोधिसत्वमार्गाः । कतमे चत्वारः समचित्तता सर्वसत्वेषु ।
3 बुद्धज्ञानसमादापनता सर्वसत्वेषु समधर्मदेशना सर्वसत्वेषु सम्यक्प्रयोगता सर्वस् अ त्वे षु ।
4 4 इमे काश्यप चत्वारो बोधिसत्वमार्गाः तत्रेदम् उच्यते 12 ॥ समचित्त सत्वेषु भ वे त
5 नित्यं समादपेया-द्-इह बुद्धयाने । धर्मं च देशेत जिनप्रशस्तं सर्वेषु सत्वेषु प्रसन्नचित्तो । सम् य क्प्र युक्ता
fओल्. 12र् (क्प्-सि प्।2)
1 प्रतिपत्तिसुस्थितो सर्वेषु सत्वेषु समं चरेत । मार्गान् इमांश् चतुर जिनप्रशस्तां जिनोरसा सद तं
2 भावयन्ति । 3 ॥
13 चत्वार इमे काश्यप बोधिसत्वस्य कुमित्राणि कुसहायास् ते बोधिसत्वेन परिवर्जयि त व्या ।
3 कतमानि चत्वारि । श्रावकयानीयो भिक्षु आत्महिताय प्रतिपन्नः प्रत्येकबुद्धयानीयो
4 ऽल्पार्थो ऽल्पकृत्यः लोकायतिको विचित्रमन्त्रप्रतिभानः यं च पुद्गलं सेवमान ततो लोकामिषसंग्र हो
5 भवति न धर्मसंग्रहः इमे काश्यप चत्वारो बोधिसत्वस्य कुमित्राणि कुसहायास् ते बोधिसत्वेन परिव र्ज यितव्याः
fओल्. 12व् (क्प्-सि प्।2)
1 तत्रेदम् उच्यते ॥ ये श्रावका आत्महिताय युक्ता योगं च ये प्रव्रजिताश् चरन्ति । प्रत्येकबुद्धा पि
2 च ये ऽल्पकृत्या अल्पार्थसंसर्ग विवर्जयन्ति । लोकायतं ये च पठन्ति बाला विग्राहिका यत्र क थो पदिष्टा ।
3 यं सेवमानामिषसंग्रहो भवेद् भवेन् न धर्मस्य च संग्रहो यहिम्* 2 तान् बोधिसत्वाश् चतु रो
4 प्रहाय कल्याणमित्राश् चतुरो भजन्ति । एते कुमित्रा कुसहाय-य्-उक्ता जिनेन दूरात् परिवर्ज नी या । 3 ॥
14 चत्वार इमे काश्यप बोधिसत्वस्य भूतकल्याणमित्राणि । कतमानि चत्वारि । याचनको ब् ओ धि स त्वस्य
fओल्. 13र् (क्प्-सि प्।2)
1 भूतकल्याणमित्रं बोधिमार्गोपस्तंभाय संवर्तते धर्मभाणको बोधिसत्वस्य भूतकल्याण मित्रं
2 श्रुतप्रज्ञोपस्तंभाय संवर्तते । प्रव्रज्यासमादपको बोधिसत्वस्य भूतकल्याणमित्र सर्वकुश् अलमू लो पस्तंभाय
3 संवर्तते । बुद्धा भगवन्तो बोधिसत्वस्य भूतकल्याणमित्र सर्वबुद्धधर्मोप् अस्तं भा य
4 संवर्तते । इमे काश्यप बोधिसत्वस्य भूतकल्याणमित्राणि तत्रेदम् उच्यते । 12 ॥ कल्या ण मि त्रं
5 स च दायकानां प्रतिग्राहको बोधिपरिग्रहाय । धर्मार्थवादी श्रुतप्रज्ञक् आरी क ल्याणमित्रं सुगते न

fओल्. 13व् (क्प्-सि प्।2)
1 प्रोक्तं । प्रव्रज्य ये चापि समादपेन्ति ते मित्र मूलं सुगतस्य वुक्ताः बुद्धाश् च मित्रं सुगतात्मजानां सम्बुद्धम् आ र्ग स्य्ऽ
2 उपस्तम्भनाय : एते हि चत्वारि जिनप्रशस्ता कल्याणमित्रा सुगतात्मजानां ।
एता ं निषेव न्त
3 सदाप्रमत्ता प्राप्नोति बोधी सुगतोपदिष्टा । 3 ॥
15 चत्वार इमे काश्यप बोधिसत्वप्रतिरूप काः
4 कतमे चत्वारः । लाभसत्कारार्थिको भवति न धर्मार्थिकः कीर्तिशब्दश्लोकार्थिको भवति न गु णा र्थिकः
5 आत्मसुखार्थिको भवति न सत्वदुःखापनयनार्थिकः पर्षद्गणार्थिको भव ति न
fओल्. 14र् (क्प्-सि प्।2)
1 विवेकार्थिकः इमे काश्यप चत्वारो बोधिसत्वप्रतिरूपकाः तत्रेदम् उच्यते 14 ॥ लाभार्थिको भवति न धर्म का मो
2 कीर्त्यर्थिको न्न्ऽ एव गुणेभिर् अर्थिकः न सत्वदुःखापनयेन चार्थिको यो चात्मनो नित्य सुख् एन चा र्थि कः
3 पर्षद्गणार्थी न विवेककामो सुखे प्रसक्तो न गुणेषु सक्तो । चत्वार एते प्रतिरूपकोक्ताः त् ए
4 बोधिसत्वात् परिवर्जनीया 2 ॥
16 चत्वार इमे काश्यप बोधिसत्वस्य भूता बोधिसत्वगुणा । कतमे च त्वा र
5 शुन्यतां चाधिमुच्यते । कर्मविपाकं चाभिश्रद्दधाति । नैरात्म्यं चास्य क्षमते सर्वसत्वेषु महाकरुण् आ
fओल्. 14व् (क्प्-सि प्।2)
1 निर्वाणगतश् चास्याशयः संसारगतश् च प्रयोगः सत्वपरिपाकाय च दानं विपाकाप्रतिकांक्षनता च । इम् ए
2 काश्यप चत्वारो धर्मा बोधिसत्वस्य भूता बोधिसत्वगुणा तत्रेदम् उच्यते 15 ॥ शुन्याश् च धर्मान् अधिमुच्य् अ ते
3 सदा विपाक पत्तीयति कर्मणं च । नैरात्मक्षान्त्या समताप्रतिष्ठितो करुणां च सत्वेषु जन् ए ति
4 नित्यं । निर्वाणि भावो सद तस्य भोति प्रयोग संसारगतश् च तस्य । परिपाचनार्थं च ददाति दा न ं वि पा क
5 नाकांक्षति कर्मणां च 2 ॥
17 चत्वार इमे काश्यप बोधिसत्वस्य महानिधानप्रतिलंभाः कतमे च् अत्वारः
fओल्. 15र् (क्प्-सि प्।2)
1 बुद्धोत्पादारागणता । षट्पारमिताश्रवणः अप्रतिहतचित्तस्य धर्मभाणकदर्शनं । अप्रमत्तस्यार् अण्यवा सा भिरतः
2 इमे काश्यप चत्वारो बोधिसत्वस्य महानिधानप्रतिलंभा । तत्रेदम् उच्यते । 16 ॥ बु द्धा न म्
3 आरागण सर्वजातिषु श्रवश् च षण्णाम् अपि पारमीणाम् । प्रसन्नचित्तो ऽपि च धर्मभाणकं सम्पश्य् अ ते
4 गौरव जातु नित्यम्* सदाप्रमत्तस्य चारण्यवासो तत्र्ऽ एव सो भोति रतिः सदास्य । चत्वार धर्मा सुग् अ ते न
5 प्रोक्ता महानिधानानि जिनात्मजानाम्* 2 ॥
18 चत्वार इमे काश्यप बोधिसत्वमारपथसमतिक्रमणा ध र् म् आः
fओल्. 15व् (क्प्-सि प्।2)
1 कतमे चत्वारः बोधिचित्तस्यानुत्सर्गः सर्वसत्वेष्व् अप्रतिहतचित्तता । सर्वदृष्टीकृतानाम् अवबोधना । अनत् इ म न्यना
2 सर्वसत्वेषु इमे काश्यप चत्वारो बोधिसत्वस्य मारपथसमतिक्रमणा धर्मा । तत्रेदम् उ च्य ते 17 ॥
3 बोधाय चित्तं न परित्यजन्ति सत्वेषु च प्रतिघ जहन्ति नित्यम्* सर्वाश् च दृष्टीगतन् उत्सृजन् ति
4 न चाधिमन्यन्ति ऽह सत्वकायम्* चत्वार एते सुगतेन प्रोक्ता धर्मा हि मारस्य अतिक्रमाय । ए तान्
5 निषेवित्व जिना भवन्ति अंगीरसा अप्रतिमा विनायका 2 ॥
19 चत्वार इमे काश्यप धर्मा बोधिसत्वस्य स र्वकुश ल धर्मसंग्रहाय
fओल्. 16र् (क्प्-सि प्।2)
1 संवर्तन्ते । कतमे चत्वार निष्कुहकस्यारण्यवासाभिरतिः प्रतिकाराप्रातिकांक्षिणश् च् अत्वारि
2 संग्रहवस्तूनि सर्वसत्वेषु काय ज् ईवितोत्सर्गः सद्धर्मपर्येष्टिम् आरभ्यातृप्तिता सर्वकुशलमू ल स मुदाननाय ।
3 इमे काश्यप च त्वारो धर्मा बोधिसत्वस्य सर्वकुशलधर्मसंग्रहाय संवर्त् अन्ते

4 तत्रेदम् उच्यते । 18 ॥ अरण्यवासे कु ह नाविवर्जितो सत्वेषु चा संग्रहयो जिनोक्ता । उत्सर्ग काय् अ स्य
5 च जीवितस्य सद्धर्मपर्येष्टि समार भ् इ त्वा समुदाननायाश् च सदा अतृप्तो कुशलान मूलान अ न ल्प कानां ।
fओल्. 16व् (क्प्-सि प्।2)
1 कुशलान धर्माण च संग्रहार्थे च त्वा रो धर्म् आ सुगतेन प्रोक्ता 2 ॥
20 चत्वार इमे काश्यप बोधिसत्वस् या प्र मेया
2 पुण्यसंभाराः कतमे च त्वा र् अ ः निरामिषचित्तस्या धर्मदानं दुःशीलेषु च सत्वेषु महाक् अ रु णा
3 सर्वसत्वेषु बोधिचित्तारोचन् अत् आ दुर्बलेषु सत्वेषु क्षान्त्या सेवनता । इमे काश्यप चत्वारो बोधिस त्व स्या प्रमेया
4 पुण्यसंभाराः तत्रेद म् उ च्यते 19 ॥ दानं च धर्मस्य जिनप्रशस्तं चित्तेन शुद्धेन नि रामि षे ण
5 अपेतशीले करुणा च तीव्रा परेषु ब् ओधाय जनेति चित्तम्* । क्षान्त्याधिसेवेति च दुर्बलेषु
धर्मेष्व् अ मी +
fओल्. 17र् (क्प्-सि प्।2)
1 संग्रहता यै च् ओक्ता । एता निषेवित्वा जिना भवन्ति ते बोधिसत्वे सद सेवितव्याः चतुष्कका अष्ट जहि त्व पाप क् आ ।
2 बोधाय ये आवरणं करोन्ति । तथापरा द्वादश सेव्य पण्डिता प्राप्नोति बोधिं अमृतं स्पृशित्व् आ +
3 ये चाग्रसत्वा इम धर्मनेत्री धारेन्ति वाचेन्ति प्रकाशयन्ति । तेषा जिनो पुण्यम् अनन्तु भाषते ये षा म्
4 अप्रमाणं जिन वर्णयन्ति 4 ये क्षेत्रकोट्यो यथ गंगवालिका रत्नान पूरित्वन तेषु दद्यात्* यो वा इतो
5 गाथ चतुष्पदी पठेद् इमस्य पुण्यस्य न एति संख्या । 5 ॥
21 चत्वार इमे काश्यप धर्मा बोधिसत्वस्य अविद्या भा गीयक्लेशसमतिक्रमाय
fओल्. 17व् (क्प्-सि प्।2)
1 संवर्तन्ते । कतमे चत्वारः शीलसंवरः सद्धर्मपरिग्रहः प्रदीपदानम् अन्तम श ः
2 दानं संस्तुतेभ्यः इमे काश्यप चत्वारो धर्मा बोधिसत्वस्य अविद्याभागीयक्लेशसमतिक्रमाय संवर्तन् ते ॥
3 22 चत्वार इमे काश्यप धर्मा बोधिसत्वस्य अनावरणज्ञानताये संवर्तन्ते ।
कतमे चत्वारः य् अ दु त
4 इन्द्रियसंवरः गंभीरार्थविवरणता स्वलाभेनानवमन्यना । परलाभेष्व् अनध्यव सा न ता ।
5 इमे काश्यप चत्वारो धर्मा बोधिसत्वस्यानावरणज्ञानताये संवर्तन्ते । 22 ॥
23 न खलु पुनः
fओल्. 18र् (क्प्-सि प्।2)
1 काश्यप नाममात्रेण बोधिसत्वो महासत्व इत्य् उच्यते धर्मचर्यया समचर्यया कुशलचर्यया धर्म् आश्
2 रिताभिः काश्यप समन्वागतो बोधिसत्वो महासत्व इत्य् उच्यते । द्वात्रिंशद्भि काश्यप धर्मैः समन्वा ग तो
3 बोधिसत्वो इत्य् उच्यते । कतमे द्वात्रिंशद्भिः यदुत हितसुखाध्याशयतया सर्वसत्वेषु । स् अ र्व ज्ञज्ञानावतारणतया
4 किम् अहम् अर्घामीति परेषां ज्ञानाकुत्सनता निरधिमानतया । द् ऋ ढा ध्याशयतया ः
5 अकृत्रिमप्रेमतया । अत्यन्तमित्रता । मित्रामित्रेषु समचित्ततया । या वन् नि र्वा णपर्यन्तताये ।
fओल्. 18व् (क्प्-सि प्।2)
1 24 सूनृतवाक्यता स्मितमुखपूर्वाभ् इ भाषणता-न्-उपादत्त् ए षु भार् ए ष्व् अ व् इ ष् अ द् आ न् अतया
2 सर्वसत्वेष्व् अपरिछिन्नमहाकरुणता अपरिखिन्नमानसतया सद्धर्मपर्येष्टिम् आरभ्यातृप् ता
3 श्रुतार्थतया । आत्मस्खलितेषु दोषदर्शनतया । परस्खलितेष्व् अरुष्टापत्तिचोदनतया । स् अ र्व-ई र्यपथेषु
4 बोधिचित्तपरिकर्मतया । विपाकाप्रतिकांक्षिण त्यागः सर्वभवगत्युपप त्त्य नि ःश्रितं
5 शीलम्* सर्वसत्वेष्व् अप्रतिहता क्षान्तिः
25 सर्वकुशलमूलसमुदाननाय वीर्यं । आरूप्यध् आतु प रिकर्षितं
fओल्. 19र् (क्प्-सि प्।2)
1 ध्यानां । उपायसंगृहीता प्रज्ञा । चतुःसंग्रहवस्तुसंप्रयुक्ता उपाय । शीलवद्दुःशी लाद्व य तया

2 मैत्रता । सत्कृत्य धर्मश्रवणं । सत्कृत्यारण्यवासः सर्वलोकविचित्रिकेष्व् अनभिरतिः कु दृ ष्टिविगतं ।
3 हीनयानास्पृहणता । महायाने चानुशंससंदर्शितया । पापमित्रविवर्जनत् आ ।
4 कल्याणमित्रसेवनता । चतुब्रह्मविहारनिष्पादनता । पंचाभिज्ञविक्रीडनता । ज्ञानप्रतिस र णता ।
5 प्रतिपत्तिविप्रतिपत्तिस्थिताना सत्वानाम् अनुत्सर्गः एकांशवचनता । सत्यगुरुकता । सर्व कु शलमूलसमुदानतया
fओल्. 19व् (क्प्-सि प्।2)
1 अतृप्तता । बोध् इ चित्तपूर्वंगमता ।
26 एभिः काश्यप द्वात्रिंशद्भिर् धर्मैः स मन्वा ग तो
2 बोधिसत्वो महासत्व इत्य् उच्यते ॥ तत्रेदम् उच्यते । ॥ सर्वेषु सत्वेषु हितं सुखं च अध्याशये ना प्य्
3 अधिमुच्यमानाः सर्वज्ञज्ञानोतरणाय किं नु अर्घामि नार्घाम्य् अहं ज्ञानमाना । अकुत्सन् अत या नधिमानताया
4 दृढाशयाकृत्रिमप्रेमताया : सत्वेषु चात्यन्तसुमित्रताया यावन् न नि र्वा णपरायणत्वं 2
5 मित्रे अमित्रे समचित्तताया स्मितोमुखत्वं सुनृता च वाणी । उपात्तभारे + +
fओल्. 20र् (क्प्-सि प्।2)
1 दार्यणत्वं करुणापरिच्छिन्न तथ्ऽ एव सत्वे 3
27 सद्धर्मपर्येष्टिय नास्ति खेदः श्रुतेष्व् अतृप्ते स्खलिते ऽत्मदोष् अ । प र श्
2 च रुष्टेन न चोदनीयः ईर्यापथे चित्तसुकर्मताया 4 त्यागो विपाकाप्रतिकांक्षणं च अन् इश्रि तं
3 शील भवंगतीषु सत्वेषु क्षान्ति प्रतिघातवर्जिता समुदाननाया कुशलस्य वीर्य 5 आरूप्यधा त्व व कृष्टं
4 च ध्यानं उपायतो संगृहीता च प्रज्ञा : चतुःसंग्रहेः संग्रहीतो ऽपायो दुःशीलशीले
ऽद्वय ता
5 च मैत्र्या 6 सत्कृत्य धर्मश्रवणं च कालं सत्कृत्य वासो च अरण्य शान्ते । लोकेषु चित्रेषु रतिर् न कार्यं हीने षु
fओल्. 20व् (क्प्-सि प्।2)
1 यानेषु रतिर् न कार्यम्* 7 उदारयानेषु स्पृहा जनेया पापाणि मित्राणि विवर्जयेया । कल्याणमित्र् आणि स दा
2 च सेवे चत्वार ब्रह्माश् च विहार भावयेत्* 8
28 क्रीडेत् अभिज्ञेहि च पंचभिः सदा ज्ञानानुसारी च भावेत न् इत्यं
3 न उत्सृजेया प्रतिपत्तियुक्ता न च द्वितीया पि कदाचिद् अन्याः 9 एकान्तवादी च भवेत नित्यं सत्ये च
4 से गौरव नित्य भोति । भावेति धर्मांश् च जिनप्रशस्ता पूर्वंगमं बोधयि चित्त कृत्वा 10 द्वात्रिंशद् एते सुग त् ए न
5 प्रोक्ता धर्मा निषेव्या सुगतोरसेभि । इमेहि धर्मेहि समन्विता ये ते बोधिसत्वा सुगतेन प्रोक्ता 11 ॥
29 उ पमो प न्यासनिर्देशास्
fओल्. 21र् (क्प्-सि प्।2)
1 ते काश्यप निर्देक्ष्यामि । यैर् उपमोपन्यासनिर्देशेभिः बोधिसत्वो महासत्वगुणान् व् इ ज्ञापय् एत्* ॥
2 तद्यथा काश्यप इयं महापृथिवी सर्वसत्वोपजीव्या निर्विकारा निष्प्रतिकारा । एवम् एव काश्य प
3 प्रथमचित्तोत्पादिको बोधिसत्वो यावद् बोधिमण्डनिषदना तावत् सर्वसत्वोपजीव्यो निर्विकारो नि ष्प्र तिकारो
4 भवति । तत्रेदम् उच्यते ॥ पृथिवी यथा सर्वजनोपजीव्या प्रतिकार नाकांक्षति नि र् वि का रा ।
5 चित्ते तथाद्ये स्थिता बोधिसत्वो यावन् न बुद्धो भविता जिनोत्तम । अनुत्तरा सर्वजनोपजीव्यो प्रतिका र
fओल्. 21व् (क्प्-सि प्।2)
1 नाकांक्षति निर्विकारो । पुत्रे च शत्रुंहि च तुल्यमानसो पर्येषते नित्य वराग्रबोधिम्* 2 ॥
30 तद्यथा काश्यप अब्धातु
2 सर्वतृणगुल्मोषधिवनस्पतयो रोहापयति । एवम् एव काश्यप आशयशुद्धो बोधिसत्वः सर्व स त्वानि
3 मैत्रतया स्फरित्वा विहरन् सर्वसत्वानां सर्वशुक्लधर्मान् विरोहयति । तत्रेदम् उच्यते ॥
4 यथापि आब्धातु तृणगुल्म-म्-औषधी वनस्पतीन् औषधिधान्यजातान्* एम् एव शुद्धाशयबोधिस त्वो
5 मैत्र्याय सत्वान् स्फरते अनन्तान्* स्फरित्व धर्मान् विविधा क्रमेण शुक्लेहि धर्मेहि विवर्धमानः अ नुपू र्व

fओल्. 22र् (क्प्-सि प्।2)
1 प्राप्नोति जिनान बोधिं निहत्य मारं सबलं ससैन्यम्* 2 ॥
31 तद्यथा काश्यप तेजोधातुः सर्वसस्यानि परिप् आच य ति ।
2 एवम् एव काश्यप बोधिसत्वस्य प्रज्ञा सर्वसत्वानां सर्वशुक्लधर्मान् परिपाचयति । त त् र् ए द म्
3 उच्यते 3 ॥ यथापि तेजो परिपाचयन्ति सस्यानि सर्वाणि तृणौषधींश् च । एम् एव प्रज्ञा सुगत् आ त्म जानान्
4 धर्मान् शुभा वर्धयते जनस्य । ॥
32 तद्यथा काश्यप वायुधातुः सर्वबुद्धक्षेत्राणि विठपय ति ।
5 एवम् एव काश्यप बोधिसत्वस्योपायकौशल्यं सर्वबुद्धधर्मान् विठपयति । तत्रेदम् उच्यते । ॥ वायु र्
fओल्. 22व् (क्प्-सि प्।2)
1 यथ्ऽ एव विठपेति क्षेत्रान् बुद्धान नानाविध आशयतो । उपाय एवं हि जिनोरसानान् विठपन्ति धर्मान् सुगतो क्त -म्-अग्रान्* ॥
2 33 तद्यथापि नाम काश्यप मारस्य पापीमतश् चतुरंगं बलसैन्य सर्वदेवैर् न शक्यम् अभि भ वितुं
3 पर्यादतुं वा । एवम् एव काश्यप शुद्धाशयो बोधिसत्व सर्वमारैर् न शक्यम् अभिभवितु ं पर्या द त्तुं वा । ॥
4 34 तद्यथापि नाम काश्यप शुक्लपक्षे चन्द्रमण्डलं परिपूर्यते वर्धते च । एवम् एव का श्य प
5 आशयशुद्धो बोधिसत्वः सर्वशुक्लधर्मैर् वर्धते । तत्रेदम् उच्यते 6 ॥ शुक्लपक्षे यथ चन्द्रमण्डलं प् अरि पू र्यते
fओल्. 23र् (क्प्-सि प्।2)
1 वर्धति नो च हीयते । एम् एव शुद्धाशय बोधिसत्वो : शुद्धेहि धर्मेहि सदा विवर्धते । ॥
35 तद्यथापि न् आम
2 काश्यप सूर्यमण्डलम् एकप्रमुक्ताभि सूर्यरश्मिभिः सत्वानाम् अवभासं करोति । एवम् एव काश्यप् अ
3 बोधिसत्व-म्-एकप्रमुक्ताभिः प्रज्ञारश्मिभिः सत्वानाम् ज्ञानावभासं करोति । तत्रेदम् उच्यते 7 ॥ एकप्र मु क्ताभि
4 यथ्ऽ एव सूर्यो रश्मीभि सत्वान करोति भासम्* एवं जिनानां सुत ज्ञानरश्मिभि
प्रज्ञाय स त्वा न
5 ऽवभास कुर्वति । ॥
36 तद्यथापि नाम काश्यप सिङ्हो मृगराजा यतो यत एव प्रक्रमते सर्वत्रा भी तो
fओल्. 23व् (क्प्-सि प्।2)
1 ऽनुत्रस्त एवं प्रक्रमति । एवम् एव काश्यप शीलश्रुतगुणधर्मप्रतिष्ठितो बोधिसत्वो यतो यत एव प्रक्र म ते
2 सर्वत्राभीतो ऽनुत्रस्त एव प्रक्रमते । तत्रेदम् उच्यते 8 ॥ यथा हि सिङ्हो मृगराज केसरी
3 येनेच्छकं याति असंत्रसन्तो । एवम् एव शीलश्रुतज्ञानसुस्थितो येनेच्छकं गच्छति बोधिसत्वो । ॥
37 त द्य थापि
4 नाम काश्यप सुदान्तः कुंजरो नागस् सर्वभारवहनतया न परिखिद्यते । एवम् एव ए व
5 काश्यप सुदान्तचित्तो बोधिसत्व सर्वसत्वानां सर्वभारवहनता न परिखिद्यते : तत्रेदम् उच्यते 9 ॥
fओल्. 24र् (क्प्-सि प्।2)
1 यथापि नागो बलवान् सुदान्तो भारं वहन्तो न-द्-उपेति खेदं । सुदान्तचित्तो तथा बोधिसत्वो सत्वान भारेण न् अ खे द म्
2 ऐति ॥
38 तद्यथापि नाम काश्यप पद्मम् उदके जातम् उदकेन न लिप्यते । एवम् एव काश्यप बोधिसत्वो
3 लोके जातो लोकधर्मे हि न लिप्यते । तत्रेदम् उच्यते 10 ॥ पद्मं यथा कोकनदं जलेरुहं जलेन नो लिप्यति
4 कर्दमेन वा । लोकेस्मि जातो तथा बोधिसत्वो न लोकधर्मेहि कदाचि लिप्यते । ॥
39 तद्यथापि नाम काश्यप
5 विटपच्छिन्नो वृक्षो मूले ऽनुपहते पुनर् एव विरोहति । एवम् एव काश्यप उपायकौशल्यक्लेशच्छिन्नो बोधि स त्वः
fओल्. 24व् (क्प्-सि प्।2)
1 सर्वकुशलमूलसंयोजने ऽनुपहते पुनर् एव त्रैधातुके विरोहति । तत्रेदम् उच्यते 11 ॥ यथापि वृक्षो

2 विटपस्मि च्छिन्नो विरोहते मूल दृढे ऽनुपद्रुते । एवम् उपायो ऽपहतो विरोहते मूलस्मि संयोजन
3 सुप्रहीणे । ॥
40 तद्यथापि नाम काश्यप नानादिग्विदिक्षु महानदीष्व् आप्स्कन्धो महासमुद्रे प्रविष्टः सर्वम् ए क रसो
4 भवति यदुत लवणरसः एवम् एव काश्यप नानामुखोपचितं कुशलमूलं बोधिसत्वस्य बो धा य
5 परिणामितं सर्वम् एकरसं भवति यद् इद ं विमुक्तिरस ं । तत्रेदम् उच्यते 12 ॥ नानानदीनाम् उदकं प्रविष्टं महा समु द्र्ऽ
fओल्. 25र् (क्प्-सि प्।2)
1 एकरसं यथा स्यात्* कुशलानि नानामुखसंचितानि परिनामितान्य् एकरसानि बोधये ॥
41 तद्यथापि नाम् अ का श्य प
2 सुमेरुप्रतिष्ठिता चतुर्महाराजकायिकास् त्रयस्त्रिंशाश् च देवाः एवम् एव काश्यप बोधिचित्ताकु श ल मूलप्रतिष्ठिता
3 बोधिसत्वस्य सर्वज्ञता तत्रेदम् उच्यते 13 ॥ चतुर्महाराजिकस् त्रायस्त्रिंशा य था
4 सुमेरुस्थित देवसंघा । तथ बोधिसत्वा कुशले प्रतिष्ठ् इत् आः सर्वज्ञता प्राप्य वदन्ति धर्मान्* ॥
42 तद्यथापि
5 नाम काश्यप आमात्यसंगृहीता राजानः सर्वराजकार्याणि कुर्वन्ति । एवम् एव काश्यप उपायसंगृही ता
fओल्. 25व् (क्प्-सि प्।2)
1 बोधिसत्वस्य प्रज्ञा सर्वबुद्धकार्याणि करोति । तत्रेदम् उच्यते 14 ॥ यथा हि राजान आमात्यसंग्रहा सर्वाणि क् आ र्या णि
2 करो न् ति नित्यं । तथ बोधिसत्वस्य उपायसंग्रहो बुद्धार्थ प्रज्ञाय करोन्ति नित्य ॥
43 तद्यथापि नाम क् आ श्य प
3 व्यभ्रे देवे विगतवलाहके नास्ति वर्षस्यायद्वारम् एवम् एव काश्यप अल्पश्रुतस्य बोधिसत्वस्या न्ति का
4 नास्ति सद्धर्मवृष्टेर् आयद्वारं । तत्रेदम् उच्यते 15 ॥ व्यभ्रे यथा विगतवलाहके नभे वर्षस्य आयो
5 न कदाचि विद्यते । अल्पश्रुतस्यान्तिक धर्मदेशना न बोधिसत्वस्य कदाचि लभ्यते ॥
44 तद्यथापि नाम काश्यप अ भ्र घनमेघसमुत्थिता
fओल्. 26र् (क्प्-सि प्।2)
1 वर्षधारा सस्यान्य् अभिवर्षति । एवम् एव काश्यप महाकरुणाधर्ममेघसमुत्थ् इता
2 बोधिसत्वस्य सद्धर्मवृष्टिस् सत्वानाम् अभिवर्षति । तत्रेदम् उच्यते 16 ॥ यथापि मेघो विपुलो सविद्युतो स स्या नु
3 वर्षेण करोति तृप्तिम्* । सद्धर्ममेघोत्थितवर्षधारा तर्पेति सत्वास् तथ बोधिसत्वः ॥
45 तद्यथा प् इ
4 नाम काश्यप यत्र राजा चक्रवर्ति उत्पद्यते तत्र सप्त रत्नान्य् उत्पद्यन्ते एवम् एव काश्यप य त् र् अ
5 बोधिसत्व उत्पद्यते तत्र सप्तात्रिंशद् बोधपक्ष्या धर्मा उत्पद्यन्ते । तत्रेदम् उच्यते 17 ॥ उत्पद्यते यत्र हि च क् र् अव र्ति
fओल्. 26व् (क्प्-सि प्।2)
1 तत्रास्य रत्नानि भवन्ति सप्त उत्पद्यते यत्र च बोधिसत्वस् तत्रास्य बोध्यंग भवन्ति सप्त ॥
46 तद्यथापि नाम क् आश्य प
2 यत्र मणिरत्नायद्वारं भवति बहूनां तत्र कर्षापणशतसहस्राणाम् आयद्वारं भवति । ए व म्
3 एव काश्यप यत्र बोधिसत्वस्यायद्वारं भवति । बहूनाम् तत्र श्रावकप्रत्येकबुद्धहशतसहस्रा णा म्
4 आयद्वारं भवति । तत्रेदम् उच्यते 18 ॥ यथापि यस्मिं मणिरत्न भोति । कर्षापणायो बहु त त्र
5 भोति संबोधिचित्तस्य च यत्र आयो आयो बहू तत्र च श्रावकानाम् ॥
47 तद्यथापि नाम काश्यप मिश्रकावनप्र ति ष्ठ् इ ताना
fओल्. 27र् (क्प्-सि प्।2)
1 त्रायस्त्रिंशानां देवानाम् उपभोगपरिभोगाः समाः संतिष्ठन्ते । एवम् एव काश्यप आशयशुद्धस्य बो धि सत्वस्य
2 सर्वसत्वानाम् अन्तिके सम्यक्प्रयोगो भवति । तत्रेदम् उच्यते 19 ॥ यथापि देवान समा
3 प्रयोगा मिश्रावने संस्थिहते स्थिताना एवम् एव शुद्धाशय बोधिसत्वो सत्वेषु सम्यक् कुरुते प्रयो ग म्* ॥

4 48 तद्यथापि नाम काश्यप मन्त्रौषधपरिगृहीतं विषं न विनिपातयति । एवम् एव काश्यप ज्ञानोपा य कौशल्यपरिगृहीतो
5 बोधिसत्वस्य क्लेशविषं न शक्नोति विनिपातयितुम्* । तत्रेदम् उच्यते 20 ॥ यथा विषम् मन् त्र प रिग्रहेण
fओल्. 27व् (क्प्-सि प्।2)
1 जनस्य दोषं क्रिययासमर्थं एवं हि ज्ञानी इह बोधिसत्वो क्लेशैर् न शक्यं विनिपातनाय । ॥
49 त द्य थापि
2 नाम काश्यप यं महानगरेषु संकरकूटं भवति स इक्षुक्षेत्रेषु शालिक्षेत्रेषु मृद्वीकाक्षेत्रे षु
3 चोपकारीभूतो भवति । एवम् एव काश्यप यो बोधिसत्वस्य क्लेशः स सर्वज्ञतायाम् उपकारीभू तो
4 भवति । तत्रेदम् उच्यते । 21 ॥ नगरेषु संकारु यथा अचोक्षो सो इक्षुक्षेत्रेष्ऽ उपकार कुर्वति । एवम् एव
5 क् ल् एशो उपकार कुर्वति यो बोधिसत्वस्य जिनान धर्मे । ॥
50 तद्यथापि नाम काश्यप इष्वस्त्रे अशिक्षितस्य शस्त्रग्रह ण ं
fओल्. 28र् (क्प्-सि प्।2)
1 एवम् एव काश्यप अल्पश्रुतस्य बोधिसत्वस्य धर्मप्रविचयकौशल्यमीमांस-द्-अर्थग्रहणज्ञानं द्रष्टव्यः 22 ॥
2 51 तद्यथापि नाम काश्यप कुंभकारस्य बालभाजनेषूदाराग्निदानम् एवम् एव काश्यप बालप्रज्ञेषु बो धि स त्वस्योदारधर्मदेशना
3 वेदितव्यः 23 ॥
52 तस्मिन् तर्हि काश्यप इह महारत्नकूटे धर्मपर्याये शिक्षितु का मेन
4 बोधिसत्वेन योनिशोधर्मप्रयुक्तेन भवितव्यं । तत्र काश्यप कतमो योनिशधर्मप्रयोगः य दु त
5 सर्वधर्माणां भूतप्रत्यवेक्षा । कतमा च काश्यप सर्वधर्माणां भूतप्रत्यवेक्षा । यत्र काश्यप नात्मप्रत्यवे क्षा
fओल्. 28व् (क्प्-सि प्।2)
1 नसत्वनजीवनपोषनपुद्गलनमनुजनमानवाप्रत्यवेक्षा । इयम् उच्यते काश्यप मध्यमा प्रतिपद् ध र्मा णां
2 भूतप्रत्यवेक्षा ।
53 पुनर् अपरं काश्यप मध्यमा प्रतिपद् धर्माणां भूतप्रत्यवेक्षा या रूपस्य न नि त्य म्
3 इति प्रत्यवेक्षा नानित्यानीति प्रत्यवेक्षा । या वेदनायाः संज्ञायाः संस्काराणां विज्ञानस्य न नित्यम् इ ति
4 प्रत्यवेक्षा । नानित्यम् इति प्रत्यवेक्षा इयम् उच्यते काश्यप मध्यमा प्रतिपद् धर्माणां भूतप्रत्यवेक्षा
5 54 या पृथिवीधातोर् न नित्यम् इति प्रत्यवेक्षा नानित्यम् इति प्रत्यवेक्षा याब्धातोस् तेजोधातोर् वायुधातो न नित्यम् इति प्रत्य वे क्षा
fओल्. 29र् (क्प्-सि प्।2)
1 नानित्यम् इति प्रत्यवेक्षा । या आकाशधातोर् विज्ञानधातो न नित्यम् इति प्रत्यवेक्षा नानित्यम् इति प्रत्यवेक्षा इय म्
2 उच्यते काश्यप मध्यमा प्रतिपद् धर्माणां भूतप्रत्यवेक्षा ।
55 पुनर् अपरं काश्यप मध्यमा प्रतिपद् धर्माणां भूत प्र त्यवेक्षा ।
3 या चक्षुरायतनस्य न नित्यम् इति प्रत्यवेक्षा नानित्यम् इति प्रत्यवेक्षा इयम् उच्यते काश्यप मध्य मा
4 प्रतिपद् धर्माणां भूतप्रत्यवेक्षा । एवं यावच् छ्रोत्रघ्राणजिह्वाकायमनायतनस्य न नित्यम् इत् इ प्रत्यवेक्षा नान् इत्यम् इति ।
5 प्रत्यवेक्षा इयम् उच्यते काश्यप मध्यमा प्रतिपद् धर्माणां भूतप्रत्यवेक्षा ।
56 नित्यम् इति काश्यप अयम् एको ऽन्तः अनि त्य म्
fओल्. 29व् (क्प्-सि प्।2)
1 इति काश्यप अयं द्वितीयो ऽन्तः यद् एतयोर् द्वयो नित्यानित्ययोर् मध्यं तद् अरूप्य् अनिदर्शनम् अनाभासम् अविज्ञप्तिकम् अप्र ति ष्ठम्
2 अनिकेतम् इयम् उच्यते काश्यप मध्यमा प्रतिपद् धर्माणां भूतप्रत्यवेक्षा ।
57 आत्मेति काश्यप अयम् एको ऽन्तः
3 नैरात्म्यम् इत्य् अयं द्वितीयो ऽन्तः यद् आत्मनैरात्म्ययोर् मध्यं तद् अरूप्य् अनिदर्शनम् अनाभासम् अविज्ञप्तिकम् अप्र ति ष्ठम्
4 अनिकेतम् इयम् उच्यते काश्यप मध्यमा प्रतिपद् धर्माणां भूतप्रत्यवेक्षा ।
58 भूतचित्तम् इति काश्यप अय म्
5 एको ऽन्तः अभूतचित्तम् इति काश्यप अयं द्वितीयो ऽन्तः यत्र काश्यप न चेतना न मनो न विज्ञानम् इयम् उच्यते का श्य प

fओल्. 30र् (क्प्-सि प्।2)
1 मध्यमा प्रतिपद् धर्माणां भूतप्रत्यवेक्षा
59 एवं सर्वधर्माणां कुशलाकुशलानां लोकिकलोकोत्तराणां सावद्यानव् अ द्या नां
2 सास्रवानास्रवानां संस्कृतासंस्कृतानां संक्लेश इति काश्यप अयम् एको ऽन्तः व्यवदानम् इत्य् अयं काश्य प
3 द्वितीयो ऽन्तः यो ऽस्यान्तद्वयस्यानुपगमो ऽनुदाहारो प्रव्याहार इयम् उच्यते काश्यप मध्यमा प्रतिपद् ध र्मा णां
4 भूतप्रत्यवेक्षा ।
60 अस्तीति काश्यप अयम् एको ऽन्तः नास्तीत्य् अयं द्वितीयो ऽन्तः यद् एतयोर् द्वयोर् अन्तयोर् म ध्य म्
5 इयम् उच्यते काश्यप मध्यमा प्रतिपद् धर्माणां भूतप्रत्यवेक्षा
61 यद् अपि काश्यप युष्माकं मयाख्यात । यदु त
fओल्. 30व् (क्प्-सि प्।2)
1 अविद्याप्रत्यया संस्काराः संस्कारप्रत्ययं विज्ञानं विज्ञानप्रत्ययं नामरूपं नामरूपप्रत्ययं षडाय त नं
2 षडायतनप्रत्यय स्पर्शः स्पर्शप्रत्यया वेदना वेदनाप्रत्यया तृष्णा तृष्णाप्रत्ययम् उपादा न म्
3 उपादानप्रत्ययो भवः भवप्रत्यया जातिः जातिप्रत्यया जरामरणशोकपरिदेवदुःखदौर्मन स्यो पायासाः
4 संभवन्त्य् एवम् अस्य केवलस्य महतो दुःखस्कन्धस्य समुदयो भवति ।
62 अविद्यानिरोधा सं स्क् आ र निरोधः
5 संस्कारनिरोधाद् विज्ञाननिरोधः विज्ञाननिरोधान् नामरूपनिरोधः नामरूपनिरोधात् षडायतननि
fओल्. 31 (क्प्-सि प्।2) इस् मिस्सिन्ग्
fओल्. 32र् (क्प्-सि प्।2)
1 च्यते काश्यप मध्यमा प्रतिपद् धर्माणां भूतप्रत्यवेक्षा । ॥
63 पुनर् अपरं काश्यप धर्माणां भूतप्रत्यवेक्षा यन् न शुन्य ता या
2 धर्मा शून्या करोति धर्मा एव शून्या । यन् नानिमित्तेन धर्मान् अनिमित्तान् करोति धर्मा चैवानिमित्ताः यन् ना प्र णिहितेन
3 धर्मा ऽप्रणिहितान् करोति धर्मा एवाप्रणिहिताः यन् नानभिसंस्कारेण धर्मानभिसं स् कृ तान्
4 करोति धर्मा चैवानभिसंस्कृताः एवं नानुत्पादेन धर्मान् अनुत्पादा करोति धर्मा चैवानुत्पन्नाः ए वं
5 न्ऽ अजाता धर्मान् अजातीकरोति धर्मा चैवाजाताः एव ं यन् न अग्राह्या धर्मान् अग्राह्या करोति धर्मा चैवाग्राह्या ।
fओल्. 32व् (क्प्-सि प्।2)
1 एवम् नानास्रवा धर्मान् अनास्रवा करोति धर्मा चैवानास्रवा । एवं यो न्ऽ अस्वभावेन धर्मान् अस्वभावीकरोति ध र्मा
2 चैवास्वभावा । एवं यन् न ऽस्वभावेन धर्मास्वभावता धर्माणां यत् स्वभावं नोपलभते या एवं प्र त्य वेक्षा
3 इयम् उच्यते काश्यप मध्यमा प्रतिपद् धर्माणां भूतप्रत्यवेक्षा : ॥
64 न खलु पुनः काश्यप पुद्ग ल भावविनाशाय
4 शून्यता पुद्गलश् चैव शून्यता शून्यता चैव शून्यता । अत्यन्तशुन्यता । पूर्वान्तशुन्यता । अ प रान्तशुन्यता
5 प्रत्युत्पन्नशुन्यता । शुन्यता काश्यप प्रतिसरथ मा पुद्गलम्* ये खलु पुन काश्यप शुन्यतोप लं भेन
fओल्. 33र् (क्प्-सि प्।2)
1 शुन्यता प्रतिसरन्ति । तान् अहं काश्यप नष्टप्रनष्टान् इति वदामि इतो प्रवचनात्* वरं खलु पुन काश्यप
2 सुमेरुमात्रा पुद्गलदृष्टिर् आश्रिता न त्व् एवाधिमानिकस्य शुन्यतादृष्टि-म्-आलिना । तत् कस्माद् धेतो पुद्गलदृष्टि ग तानां
3 काश्यप शुन्यता निःसरणं शुन्यतादृष्टि पुन काश्यप केन निःसरिष्यति : ॥
65 तद्यथापि नाम
4 काश्यप कश्चिद् एव पुरुषो ग्लानो भवेत्* तस्मै वैद्यो भैषज्यं दद्यात् तस्य तद् भैषज्यं सर्वदोषान् उचाल्य कोष्ठ ग त
5 न निर्गच्छेत्* तत् किं मन्यसे काश्यप अपि नु स ग्लानपुरुषस् तस्माद् ग्लान्या परिमुक्तो भवेत्* यस्य तद् भैषज्यं
fओल्. 33व् (क्प्-सि प्।2)
1 सर्वकोष्ठगता दोषान् उच्चाल्य कोष्ठगतो न निःसरेत्* आह नो भगवान्* गाढतरश् च तस्य पुरुषस्य तद् गेलान्यं भवेत्*

2 यस्य तद् भैषज्यं सर्वदोषान् उचाल्य स र्व कोष्ठगतं न निःसरेत्* भगवान् आह । एवम् एव काश्यप सर्व दृ ष्टिगतानां
3 उन्यता निःसरणं यस्य खलु पुनः काश्यप शुन्यतादृष्टिस् तम् अहम् अचिकित्स्यम् इति वदा मि ।
4 तत्रेदम् उच्यते । ॥ यथा हि वैद्यो पुरुषस्य दद्याद् विरेचनं रोगविनिग्रहाय
उच्चाल्य दोषाश् च न निः स रेत
5 ततोनिदानं च न चोपशान्ति । ॥ एम् एव दृष्टीगहनाशृतेषु या शुन्यता निःसरणं परं हि । सा शु
fओल्ल्. 34-36 (क्प्-सि प्।2) अरे लोस्त्. होwएवेर्, इन् fअच्त् थेरे अरे ओन्ल्य् त्wओ पगेस् ओमित्तेद्; अन्द् थे नेxत् fओलिओ ओन्wअर्द्स् इस् मिस्तकेन्ल्य् पगिनतेद्.
fओल्. 37र् (क्प्-सि प्।2)
1 ये पि शुन्यं । ॥
70 तद्यथापि नाम काश्यप तैलप्रदीपस्य् अ न् ऐवं भवत्य् अहम् अन्धकारं विधमामीति । अथा च पुनस् तैलप्र द्यो ते
2 कृते आलोकं प्रतीत्य तमोन्धकारं विगच्छति । यश् च काश्यप तैलप्रद्योतो यश् च तमोन्धकारम् उभायम् ए त च्छुन्यता ।
3 अग्राह्या शून्य निश्चेष्टा : एवम् एव काश्यप यं च ज्ञानं चाज्ञानं च उभयम् एतच्छु न्य ता -द्-अग्राह्या
4 शून्या निश्चेष्ट्या 7 । ॥
71 तद्यथापि नाम काश्यप गृहे वा लयने वा अववरके वा वर्षासहस्र स्या त्ययेन
5 न तत् कदाचित् तैलप्रद्योतः कृतो भवेत्* अथ च तत्र कश्चिद् एव पुरुषः तैलप्रदीपं कुर्यात्* तत् किं मन्यसे
fओल्. 37व् (क्प्-सि प्।2)
1 काश्यप मैवं तस्य तमोन्धकारस्य भूद् वर्षासहस्रं संचितो ऽहं नाहम् इतो विगमिष्यामीति । आह नो हीदं भगवन् न् अ ह् इ
2 तस्य तमोन्धकारस्य शक्तिर् अस्ति यस् तैलप्रद्योत् ए कृते न विगन्तुम् अवश्यं तेन विगतव्यं भगवान् आह एव म्
3 एव काश्यप कल्पकोटीनयुतशतसहस्रसंचितो ऽपि कर्मक्लेश एकेन योनिशोमनसीकारप्रज्ञाप्र त्य वेक्षणेन
4 विगच्छति । तैलप्रद्योत इति काश्यप आर्यस्यैतत् प्रज्ञेन्द्रियस्याधिवचनं । तमोन्धकार इति का श्य प
5 कर्मक्लेशस्याधिवचनम्* तत्रेदम् उच्यते 8 ॥ यथापि दीपो लयने चिरस्य कृतो भवेत पुरुषेण केनचित्*
fओल्ल्. 38-39 (क्प्-सि प्।2) अरे मिस्सिन्ग्
fओल्. 40र् (क्प्-सि प्।2)
1 77 वालम् उद्धरेत्* कुशलान्वितं श्रावकम् एव पश्यथ कुशलेन युक्तम् अभिसंस्कृतेन । ॥
78 तद्यथापि नाम काश्यप घु ण खादितस्य
2 सर्षप-म्-अभ्यन्तरे आकाशधातु एवम् एव काश्यप श्रावकस्याभिसंस्कृतं ज्ञानं द्रष्टव्य । त त्रे दम्
3 उच्यते 14 ॥ घुणखादितस्यैव हि सर्षपस्य आकाशम् अभ्यन्तरितो परित्तं । अभिसंस्कृतं ज्ञा न
4 तथा विजानथ यं श्रावकस्य लघुकं परित्तकं ॥
79 तद्यथापि नाम काश्यप दशासु दिक्ष्व् आकाशधातुर् ए वं
5 बोधिसत्वस्याभिसंस्कृतं ज्ञानं द्रष्टव्यं । तत्रेदम् उच्यते 15 ॥ यथापि आकाश दशद्दिशासु अनावृतं तिष्ठति स र्व लोके ।
fओल्. 40व् (क्प्-सि प्।2)
1 अभिसंस्कृतं पश्यथ बोधिसत्वे ज्ञानं तथा सर्वजगत्प्रधान । ॥
80 तद्यथापि नाम काश्यप राज्ञः क्षत्रियस्य
2 मूर्ध्नाभिषिक्तस्याग्रमहिषी दरिद्रपुरुषेण सार्धं विप्रतिपद्येत तस्य ततः पुत्रो जायेत : तत् किं मन्य से
3 काश्यप अपि नु स राजपुत्र इति वक्तव्यः आह नो हीदं भगवन् भगवान् आह । एवम् एव काश्यप
4 किं चापि मम श्रावकार् धर्मधातुनिर्जाता न च पुनस् ते तथागतस्याभिषेक्यपुत्रा इति वक्तव्याः तत्रे द म्
5 उच्यते 16 ॥ यथापि राज्ञो महिषी मनापी दरिद्रसत्वेन सहा वसेत । तस्या स् उतस् तेन च जायते यो
fओल्. 41र् (क्प्-सि प्।2)
1 स राजपुत्रो न तु राजा भेष्यति । एवम् एव ये श्रावका वीतरागा न ते ऽभिषेक्या मम जातु पुत्राः तथा हि ते आ त्म हिताय
2 युक्ता स्वपरोभयार्थेकर बुद्धपुत्राः ॥
81 । तद्यथापि नामा काश्यप राजा क्षत्रियो मूर्ध्ना भि षिक्तः

3 प्रत्यवरया चेटिकया सह प्रतिपद्येत । तस्य तत पुत्र उत्पद्येत । किं चापि काश्यप स प्र त्य वरया
4 चेटिकया सान्तिकाद् उत्पन्नो ऽथ च पुन स राजपुत्र इति वक्तव्यः एवम् एव काश्यप किं चापि
5 प्रथमचित्तोत्पादिको बोधिसत्वः अप्रतिबलः संसारे संसरन्* सत्वान् विनयि तुं कामम् अथा च पुन स तथाग त पुत्रो
fओल्. 41व् (क्प्-सि प्।2)
1 इति वक्तव्यः तत्रेदम् उच्यते 17 ॥ चेटीय सार्धं यथ चक्रवर्ती संवासं गत्वा जनयेत पुत्रं । किं चापि च् ए टी य
2 सकाश जातो तं राजपुत्रेति वदेति लोके । चित्ते तथा प्रथमे बोधिसत्वो बलेन हीनो त्रिभवे भ्रमन्तो ।
3 दानेन सत्वा विनयन्न् उपायैर् जिनात्मजो वुच्चति शुद्धसत्वो : 3 ॥
82 तद्यथापि नाम काश्यप राज्ञा चक्रव र्ति नः
4 पुत्रसहस्रं भवेत्* न चात्र कश्चि चक्रवर्तिलक्षणसमन्वागतो भवेत्* न तत्र राज्ञश् चक्रवर्ति न ः
5 पुत्रसंज्ञ मन्येत । एवम् एव काश्यप किं चापि तथागतो कोटीशतसहस्रपरिवारः श्रावकैर् न चात्र कश्चि द्
fओल्. 42र् (क्प्-सि प्।2)
1 बोधिसत्वो भवति न तत्र तथागतस्य पुत्रसंज्ञोत्पद्यते । तत्रेदम् उच्यते 18 ॥ यथा सहस्रं नृपते सुतानां न च्ऽ ए क
2 पुत्रो पि सलक्षणः स्यात्* न तत्र सञ्ज्ञा नृवरस्य तेषु वोढू यतस् ते न धुरं समर्थाः तथा हि बुद्धो बहु को टिनिर्वृतः
3 स्यात् तेषु कश्चिन् न च बोधिसत्वः न पुत्रसंज्ञा सुगतस्य तेषु न बोधिसत्वो ऽस्ति यतो ऽत्र कश्चित्* 2 ॥
4 83 तद्यथापि नाम काश्यप राज्ञश् चक्रवर्तिनो अग्रमहिष्या कुक्षे सप्तरात्रोपपन्नः कुमारश् चक्रवर्तिलक्षण स मन्वागतः
5 तस्य कुक्षिगतस्यापरिपक्वेन्द्रियस्य कललमहाभूतगतस्य बलवन्ततरा तत्र देवता स्पृह म्
fओल्. 42व् (क्प्-सि प्।2)
1 उत्पादयन्ति । न त्व् एव तेषु बलजवनवेगस्थामप्राप्तेषु कुमारेषु तत् कस्माद् धेतो स हि चक्रवर्तिवंशस्यानुपच्छेदा य
2 स्थास्यति । एवम् एव काश्यप प्रथमचित्तोत्पादिको बोधिसत्वः अपरिपक्वेन्द्रिय कललमहाभूतगत ए व
3 समानो-द्-अथ च पुनर् बलवन्ततरा तत्र पूर्व बुद्ध दर्शन् आ देवा स्पृहाम् उत्पादयन्ति । न त्व् एवाष्टविमोक्षध्या यी ष्व्
4 अर्हत्सु । तत् कस्माद् धेतोः स हि बुद्धवंशस्यानुपच्छेदाय स्थास्यति । तत्रेदम् उच्यते 19 ॥ यथाग्रदेवी य
5 तु चक्रवर्तिनो कुक्षिस्थितो लक्षणपुण्यसत्वो । बलवत्तरं देव स्पृहा करोन्ति न स्थामप्राप्तान कुमारकानां । ए का ग्रचित्ते
fओल्. 43र् (क्प्-सि प्।2)
1 स्थितबोधिसत्वे संसारसंस्थे घटमान बोधये । जनेन्ति तस्य स्पृह देवनागा न श्रावकेषु त्रिविमोक्ष ध्या यिषु ॥
2 84 तद्यथापि नाम काश्यप करविङ्कपोतक आण्डकोशप्रक्षिपतः अनिर्भिन्ने नयने सर्वपक्षिग ण म्
3 अभिभवति । यदुत गंभीरमधुरनिर्घोषरुतरवितेन । एवम् एव काश्यप प्रथमचित्तोत्पादिको बो धि सत्वो
4 अविद्याण्डकोशप्रक्षिप्त कर्मक्लेशतमस्तिमिरपटलपर्यवनद्धः नयनो ऽपि सर्वश्रावकप्रत्येक बु द्धा-म्-
5 अभिभवति । यदुत कुशलमूलपरिणामनाप्रयोगनिर्हाररुतरवितेन 20 ॥ तद्यथापि नाम काश्यप रा ज्ञ श्
fओल्. 43व् (क्प्-सि प्।2)
1 चक्रवर्तिन अग्रमहिष्या तत्क्षणजातं कुमारं सर्वश्रेष्ठिनैगमजानपतयः कोट्टराजानश् च नमस्यन्त्य् एवम् एव
2 काश्यप प्रथमचित्तोत्पादिको बोधिसत्वः सदेवको लोको नमस्करोन्ति 21 ॥
85 तद्यथापि नाम काश्यप ए कं
3 वैडूर्यं मणिरत्नं सुमेरुमात्रं राशि काचमणिकान्ऽ अभिभवति एवम् एव काश्यप प्रथमचित्तोत्पा दि को
4 बोधिसत्वः सर्वश्रावकप्रत्येकबुद्धान् अभिभवति । तत्रेदम् उच्यते 22 ॥ यथापि वैडूर्यमणि प्रभा स्व रः
5 काचामणीन् अभिभवते प्रभूतान्* एम् एव चित्ते प्रथमे बोधिसत्वो अभीभवति पृथक्च्छ्रावकान् गणान्* ॥
fओल्. 44र् (क्प्-सि प्।2)
1 86 तद्यथापि नाम काश्यप राज्ञो ऽग्रमहिष्याः तत्क्षणजातं कुमार सर्वश्रेष्ठिनैगमजानपदा कोट्टराजानश् च नम स्य न्ति ।
2 एवम् एव काश्यप प्रथमचित्तोत्पादिको बोधिसत्वः सदेवको लोको नमस्यन्ति । तत्रेदम् उच्यते 23 ॥ य था पि
3 राज्ञः पृथिवीश्वरस्य पुत्रो भवेल् लक्षणचित्रिताङ्गं दृष्त्व्ऽ एव तं जातमात्रं कुमारं सकोट्टराजा प्रण म न्ति
4 पौराः उत्पन्नमात्रे तथ बोधिसत्वे सल्लक्षणं तं जिनराजपुत्रं लोकस् सदेवो पि नमस्करोन्ति प्रस न्न चित्तं

5 बहुमानपूर्वम्* ॥
87 तद्यथापि नाम काश्यप यानि हिमवन्तः पर्वतराजा भैषज्यानि विरोहन्ति सर्वान्य् अ म मान्य्
fओल्. 44व् (क्प्-सि प्।2)
1 अपरिग्रहान्य् अविकल्पानि । यत्र च पुनर् व्याध्या व्युपनाम्यन्ते तं व्याधिं प्रशमयन्ति । एवम् एव काश्यप प्रथ म चित्तोत्पादिको
2 बोधिसत्वो य ज्ञानभैषज्यं समुदानयति तत् सर्व निर्विकल्प समुदानयति समचि त्त ता
3 सर्वसत्वेषु चिकित्सा प्र योज यति । तत्रेदम् उच्यते 24 ॥ हिमवन्त ये पर्वतराज भेषजा रोहन्ति ते नि र्म म
4 निर्विकल्पा । यत्रोपनाम्यन्ति च तं शमेन्ति व्याधिं जरा चापनयन्ति केचित्* जिनात्मजा पि समुदानयन् ति
5 यं ज्ञानभैषज्य विकल्प मुक्त्वा । हितार्थ सर्वं समुदानयन्ति समचित्त सत्वेषु चिकित्स कुर्वन्* ॥
88 तद्यथापि
fओल्. 45र् (क्प्-सि प्।2)
1 नाम काश्यप नवचन्द्रो नमस्कृयते सो च्ऽ एव पूर्णचन्द्रो न तथा नमस्कृयते । एवम् एव काश्यप ये मम श्र द्द धन्ति
2 ते बलवन्ततरं बोधिसत्वं नमस्कर्तव्य । न तथागतः तत् कस्य हेतो बोधिसत्वनिर्जाता हि तथागताः
3 तत्रेदम् उच्यते 25 ॥ चन्द्रं नवं सर्व नमस्करोन्ति तम् एव पूर्णं न नमस्करोन्ति । एम् एव यः श्रद्दधते जिना त्म जो
4 स बोधिसत्वं नमता ं जिना न तु । ॥
89 तद्यथापि नाम काश्यप मात्रिका सर्वशास्त्रग्रहणज्ञाने पूर्वंग मा ।
5 एवम् एव काश्यप प्रथमचित्तोत्पादिको बोधिसत्वः सर्वबुद्धविकुर्विताधिष्ठाने ऽनुत्तरे पूर्वंगमः ॥
90 तद्यथापि
fओल्. 45व् (क्प्-सि प्।2)
1 नाम काश्यप न जातु केनचिच् चन्द्रमण्डलम् उत्सृज्य तारकरूपं नमस्कृतपूर्वं । एवम् एव काश्यप न जातु पण्डितो म म
2 शिक्षाप्रतिपन्न बोधिसत्वं रिञ्चित्वा श्रावकं नमस्करोति । तत्रेदम् उच्यते 26 ॥ न केनचि च् चन्द्र विवर्जयि त्वा
3 नमस्कृता तारगणा कदाचित्* न जातु शिक्षाप्रतिपन्न एवं ममात्मजं त्यज् य् अ नमेत श्रावकः ॥
91 त द्य थापि
4 नाम काश्यप सदेवको लोको काचमणिकस्य परिकर्म कुर्यात्* न जातु स काचमणिको वैडूर्य म णिरत्नो
5 भविष्यति । एवम् एव काश्यप सर्वशीलशिक्षाधुतगुणसमाधिसमन्वागतो ऽपि श्रावको न जातु स
fओल्. 46र् (क्प्-सि प्।2)
1 बोधिमण्डे निषद्यानुत्तरा सम्यक्संबोधिम् अभिसंभोत्स्यते । तत्रेदम् उच्यते 27 ॥ यथापि लोको परिकर्म कुर्यात् स दे वकः
2 काचमणिस्य शुद्धये । न काच वैडूर्य कदाचि भेष्यते अन्यादृशी तस्य स-द्-एव जातिः एवं हि शी ला श्रुतध्यानयुक्तो
3 यः श्रावकः सर्वगुणान्वितो पि । न बोधिमण्डस्थित मार जित्वा बोधिं स्पृशित्वा सुग तो
4 भविष्यति ॥
92 तद्यथापि नाम काश्यप वैडूर्यस्य महामणिरत्नस्य परिकर्म क्रियमाणैर् बहूणां तत्र
5 कर्षापणशतसहस्राणाम् आयद्वारं भवति । एवम् एव काश्यप यत्र बोधिसत्वस्य परिकर्म क्रियमाणे
fओल्. 46व् (क्प्-सि प्।2)
1 बहूनां तत्र श्रावकप्रत्येकबुद्धशतसहस्राणाम् आयद्वारं भवति । तत्रेदम् उच्यते 28 ॥ वैडूर्यरत्ने परिक र्म
2 नीयते कर्षापणानां च बहु आयु भोति । बुद्धोरसानां परिकर्मणं तथा आयो बहूनां श्राव का नां तथ्ऽ एव । 30 ॥
3 93 अथ खलु भगवान् पुनर् एवायुष्मन्तं महाकाश्यपम् आमन्त्रयति स्म । यस्मिं काश्य प
4 देशे उष्ट्रधूमक कृष्णशिर उत्तानशायी भवति स देश सोपद्रवः सोपक्लेश सोपायासो भवति । स चे त्
5 पुन काश्यप यस्मिं देशे बोधिसत्वो भवति । स देश निरुपद्रव निरुपक्लेश निरुपायासो भवति । तस्मात् तर्हि
fओल्. 47र् (क्प्-सि प्।2)
1 काश्यप सत्वार्थोद्युक्तेन बोधिसत्वेन भवितव्यं तेन सर्वकुशलमूलानि सर्वसत्वानाम् उत्स्रष्टव्यं । सर्वं च कुशलमू ल
2 सम्यक् समुदानयितव्यं । यच् च ज्ञानभेषज्यं पर्येषते तेन चतुर्दिशं गत्वा सर्वसत्वानां भूतचिकित्सा

3 कर्तव्या : भूतचिकित्साया च सत्वा चिकित्सितव्याः
94 तत्र काश्यप कतमा भूतचिकित्सा : यदुत राग स्य
4 अशुभा चिकित्सा । द्वेषस्य मैत्री चिकित्सा : मोहस्य प्रतीत्यसमुत्पादप्रत्यवेक्षणा चिकित्सा : सर्वदृष्टी ग तानां
5 शुन्यता चिकित्सा : सर्वकल्पविकल्पपरिकल्पारंभणवितर्कमनसीकाराणाम् आनिमित्त चिकित्सा :
fओल्. 47व् (क्प्-सि प्।2)
1 सर्वकामधातुरूपधात्वारूप्यधातुप्रहाणाया-म्-अप्रणिहित चिकित्सा : सर्वविपर्यासाना चत्वारो ऽविपर्यास चिकि त्सा :
2 अनित्ये नित्यसंज्ञायाः अनित्याः सर्वसंस्कारा इति चिकित्सा : दुःखे सुखसंज्ञाया दुःखा सर्वसंस्का रा
3 इति चिकित्सा : अनात्मीये आत्मीयसंज्ञाया अनात्मान सर्वधर्मा इति चिकित्सा : अशुभे शुभसं ज्ञा याः
4 शान्तं निर्वाणम् इति चिकित्सा :
95 चत्वारि स्मृत्युपस्थानानि कायवेदनाचित्तधर्मसंनिश्रितानां चिकि त्सा :
5 काये कायानुपस्यी विहरति न च काये कायानुपाश्यनायाम् आत्म्यदृष्ट्यां पतति । वेदनायां वेदनानुप श्यी
fओल्. 48र् (क्प्-सि प्।2)
1 विहरति न च वेदनानुपश्यनाया आत्मदृष्टीगते पतति । चित्ते चित्तानुपश्यी विहरति न च चित्तानुपश्य ना यां
2 जीवदृष्टीये पतति । धर्मे धर्मानुपश्यी विहरति न च धर्मानुपश्यनायां पुद्गलदृष्टीये पतति ।
3 चत्वारि सम्यक्प्रहाणानि सर्वाकुशलधर्मप्रहाणाय चिकित्सा । सर्वकुशलधर्मपारिपूर्यै संवर्तन्ते ।
4 चत्वारो-द्-ऋद्धिपादाः कायचित्तपिण्डग्राहोत्सर्गाय संव र्तन् ते । चिकित्सा : पंचेन्द्रियाणि पंच बलानि
5 अश्राद्ध्यकौसीद्यमुषितस्मृतिचित्तविक्षेप-असंप्रजन्यतादुष्प्रज्ञाता नां चिकित्सा : सप्त बोध्यंगानि धर्मसमू हा ज्ञानस्य
fओल्. 48व् (क्प्-सि प्।2)
1 चिकित्सा : आर्याष्टांगो मार्ग दौष्प्रज्ञासर्वपरप्रवादिनां कुमार्गप्रतिपन्नानां चिकित्सा : इयम् उच्यते
2 काश्यप भूतचिकित्सा : तत्र काश्यप बोधिसत्वेन योगः करणीयः
96 यावन्त काश्यप जंबुद्वीपे वैद्या वा
3 वैद्यान्तेवासिनो वा सर्वेषां तेषाम् जीवको वैद्यराजा अग्रो-म्-आख्यायते । यावन्तः काश्यप त्रिसाहस्रम हा साहस्रायां
4 लोकधातौ सत्वाः ते सर्वे जीवकवैद्यराजसदृशा भवेयुः ते सर्वे परिपृच्छेरन्* दृष्टि कौ कृत्यप्रतिष्ठितस्य
5 प्रपतितस्य किं भैषज्यम् इति । ते न समर्था न च शक्नो न् ति तम् अर्थ आख्यातुं वा निर्देष्टुं वा
fओल्. 49र् (क्प्-सि प्।2)
1 ज्ञानविज्ञाता वा । तत्र काश्यप बोधिसत्वेनैवम् उपपरीक्षितव्य न मया लोकिकभैषज्यसंतुष्टिर् वेदितव्या । लोको त्त र
2 मया ज्ञानभैषज्यं पर्येषितव्यं सर्वकुशलमूलं च सम्यक् समुदानयितव्यम्* इत्य् एवं चोपपरीक्षि त व्यः
3 यच् च ज्ञानभैषज्यं समुदानयित्वा तेन चतुर्दिशं गत्वा सर्वसत्वानां भूतचिकित्सा कर्तव्याः
4 भूतचिकित्सया च सत्वानि चिकित्सितव्याः
97 तत्र कतरं लोकोत्तरं ज्ञानभैषज्यं । यद् इदं हेतुप्रत्ययज्ञानः
5 नैरात्म्ये निःसत्वनिर्जीवनिष्पोषनिष्पुद्गलेषु धर्मेष्व् अधिमुक्तिज्ञानं । शुन्यतानुपलंभेषु धर्मेष्व् अनुत्रासः चित्त प रिगवेषताये
fओल्. 49व् (क्प्-सि प्।2)
1 वीर्यं । स एवं चित्तं परिगवेषते । कतरं चित्तं रज्यति वा दुष्यति वा मुह्यति वा । अ ती तं
2 वा अनागतं वा प्रत्युत्पन्नं वा । यदि तावद् अतीतं चित्तं तत् क्षीणं । यद् अनागतं चित्तं तद् अ सं प्राप्तः
3 अथ प्रत्युत्पन्नस्य चित्तस्य स्थितिर् नास्ति ।
98 चित्तं हि काश्यप न बहिर्धा नोभययो-म्-अन्त रा ले
4 उपलभ्यते । चित्तं हि काश्यप अरूप्य् अनिदर्शनम् अप्रतिघम् अनाभासम् अविज्ञाप्तिकम् अप्र ति ष्ठितम्
5 अनिकेत : चित्तं हि काश्यप सर्वबुद्धैर् न दृष्टं न पश्यन्ति न पश्यिष्यन्ति न द्रक्ष्यन्ति यत् सर्वबुद्धैर् न
fओल्. 50र् (क्प्-सि प्।2)
1 दृष्तं न पश्यन्ति न द्रक्ष्यन्ति कीदृशस् तस्य प्रचारो द्रष्टव्यं नान्यत्र वितथविपर्यासपतिताया संतत्या धर्माः प्रव र्त न्ते 3

2 चित्तं हि काश्यप मायासदृशम् अभूतं विकल्प्य विविधोपपत्तिं परिगृह्णाति 4 चित्तं हि काश्यप वा यु सदृशं
3 दूरंगमम् अग्राह्यम् अप्रचार 5 चित्तं हि काश्यप नदीस्रोतसदृशम् अनवस्थितम् उत्प न्नं
4 भग्नविलीन 6 चित्तं हि काश्यप प्रदीपार्चिःसदृशं हेतुप्रत्ययतया प्रवर्तते । ज्वलति च 7
5 99 चित्तं हि काश्यप विद्युसदृश क्षणभंगाव्यवस्थितं 8 । चित्तं हि काश्यप आकाशसदृशम् आगन्तुकेर् उपक्लेशे सं क्लि श्यते 9
fओल्. 50व् (क्प्-सि प्।2)
1 चित्तं हि काश्यप वानरसदृश विषयाभिलाषि विचित्रकर्मसंस्थानतया 10 चित्तं हि काश्यप चित्रकर स दृश
2 विचित्रकर्माभिसंस्करणतया । 11 चित्तं हि काश्यप अनवस्थितं नानाक्लेशप्रवर्तनतया 12
3 चित्तं हि काश्यप एकचरम् अद्वितीयचित्ताभिसन्धानतया 13 चित्तं हि काश्यप राजसदृशं सर्वधर्मा धि पतेया 14
4 चित्तं हि काश्यप अमित्रसदृशं सर्वदुःखसंजननतया 15
100 चित्तं हि काश्यप पांस्वा गा रसदृशम्
5 अनित्ये नित्यसंज्ञया 16 चित्तम् हि काश्यप नीलमक्षिकासदृशम् अशुचो शुचिसंज्ञाया 17 चित्तं हि का श्य प
fओल्. 52र् (क्प्-सि प्।2); नो गप् बेत्wएएन् fओल्. 50 अन्द् 52, मिस्तके इन् पगिनतिओन्
1 मत्स्यबडीशसदृश दुःखे सुखसंज्ञाया 18 चित्तं हि काश्यप स्वप्नसदृशम् अनात्मीये आत्मीयसंज्ञाया 19
2 चित्तं हि काश्यप प्रत्यर्थिकसदृश विविधकारणाकरणतया 20 चित्तं हि काश्यप ओजाहारयक्षसदृश सदा व तारगवेषणतया 21
3 चित्तं हि काश्यप अरिसदृशं सदाच्छिद्रारामगवेषणतया 22
101 चित्तं हि का श्य प
4 सदा उन्नतावनतम् अनुनयप्रतिघोपहतं 23 चित्तं हि काश्यप चोरसदृश सर्वकुशलमूल मु षणतया 24
5 चित्तं हि काश्यप रूपाराम पतंगनेत्रसदृशं 25 चित्तं हि काश्यप शब्दाराम संग्रामभे री सदृशं 26
fओल्. 52व् (क्प्-सि प्।2)
1 चित्तं हि काश्यप सदा गन्धाराम वराह इव मीडकुणपे 27 चित्तं हि काश्यप रसाराम रसभो ज्य चेटीसदृशं 28
2 चित्तं हि काश्यप स्पर्शाराम मक्षिकेव तैलपात्रे 29
102 चित्तं हि काश्यप परिगवेषमा णं
3 न लभ्यते 30 यन् न लभ्यते तन् नोपलभ्यते तन् नातीतं नानागतं न प्रत्युत्पन्नं । यन् नातीतं ना ना गतं
4 न प्रत्युत्पन्नं त त् त्र्यध्वसमतिक्रान्तं य त् त्र्यध्वसमतिक्रान्तं । तन् नैवास्ति नेव नास्ति । यन् नैवास्ति
5 न नास्ति । तद् अजातं यद् अजातं । तस्य नास्ति स्वभावः यस्य नास्ति स्वभावः तस्य नास्त्य् उत्पाद । यस्य ना स्त्य् उ त्पादः
fओल्. 53र् (क्प्-सि प्।2)
1 तस्य नास्ति निरोधः यस्य नास्ति निरोधः तस्य नास्ति विगमः अविगमस् तस्य न गतिर् नागतिर् न च्युतिर् नोप प त्तिः
2 यत्र न गतिर् नागतिर् न च्युतिर् नोपपत्तिः तत्र न केचित् संस्काराः यत्र न केचित् संस्काराः तद् असंस्कृतं ।
3 103 तद् आर्याणां गोत्र यद् आर्याणां गोत्र । तत्र न शिक्षा न निश्रयो नानिश्रयः यत्र न शिक्षा न निःश्रयो नानिश्र य ः
4 तत्र न शिक्षाव्यतिक्रमः यत्र न शिक्षाव्यतिक्रमः तत्र न संवरो नासंवरः यत्र न संवरो नासं व र ।
5 तत्र न चारो नाचारः न प्रचारः यत्र न चारो नाचार न प्रचारः तत्र न चित्तं न चेतसिका धर्माः
fओल्. 53व् (क्प्-सि प्।2)
1 यत्र न चित्तं न चेतसिका धर्माः तत्र न मनो न विज्ञानः यत्र न मनो न विज्ञान । तत्र न कर्मो न विपाकः यत्र न
2 कर्मो न विपाकः तत्र न सुखं न दुःखं यत्र न सुखं न दुःखं तद् आर्याणां गोत्रं यद् आर्याणां गोत्रं । तत्र न कर्मो
3 न कर्माभिसंस्कारो नापि तत्र गोत्रे कायेन कर्म कृयते न वाचा न मनसा । नापि तत्र गोत्रे हीनो त्कृ ष्टमध्यमव्यवस्थानं
4 समं तद् गोत्रम् आकाशसमतया । निर्विशेषं तद् गोत्रं सर्वधर्मैकरसतया ।
104 विवि क्तं
5 तद् गोत्रं कायचित्तविवेकतया । अनुलोमं तद् गोत्रं निर्वाणस्य । विमलं तद् गोत्रं सर्वक्लेशमलविगत अममं
fओल्. 54र् (क्प्-सि प्।2)
1 तद् गोत्रम् अहंकारममकारविगतं । अविषमं तद् गोत्रं भूताभूतसमतया निर्यातं सत्यं तद् गोत्रं परमार्थ स त्यया ।

2 अक्षयं तद् गोत्र अत्यन्ततानुत्पन्नं । नित्यं तद् गोत्रं सदाधर्मतथतया । अशुभं तद् गोत्रं निर्वाण प रमतया ।
3 शुभं तद् गोत्रं सर्वाकारमलविगतं । अनात्मा तद् गोत्रम् आत्मनः परिगवेष्यमाणनुप लं भात् ।
4 विशुद्धं तद् गोत्रम् अत्यन्तविशुद्धतया । ॥
105 अध्यात्मं काश्यप परिमर्गथ मा बहिर् विधावध्वं । तत् कस्मा द्
5 धेतोः भविष्यन्ति काश्यप अनागते ऽध्वनि भिक्षवः श्वलोष्ट्वानुजवनसदृशाः कथं च काश्यप भिक्षवः श्वलोष्ट् व् आनुज व नसदृशा
fओल्. 54व् (क्प्-सि प्।2)
1 भवति । तद्यथापि नाम काश्यप श्वानो लोष्टुना त्रासितः तम् एव लोष्टु-र्-अनुधावति । न तम् अनुधा व ति ।
2 येन स लोष्टुं क्षिप्तं भवति । एवम् एव काश्यप स न् त्य् एके श्रमणब्राह्मणा ये रूपशब्दगन्ध र सस्पर्शैर्
3 भयभीता अरण्यायतनेषु विहरन्ति । तेषा तत्र्ऽ एकाकिनाम् अद्वितीयानां काय प्र विविक्तविहारिणां
4 रजनीयास् तज्जक्रिया {तर्जनीया?} रुपशब्दगन्धरसस्पर्शावभासम् आगच्छन्ति । ते तत्रा वे क्षकाः
5 सुखलिकानुयोगम् अनुयुक्ता विहरन्ति ।
106 ते न जानन्ति न बुद्ध्यन्ति किं रूपशब्दगन्धरस स्प र्शानां
fओल्. 55र् (क्प्-सि प्।2)
1 निःसरणम् इति । ते अजानन्ताः अबुद्ध्यन्तः तेषां रूपशब्दग न्ध रसस्पर्शानाम् आस्वादं चादीनवं
2 च निःसरणं च अवतीर्णा ग्रामनगरनिगमराष्ट्रराजधानीषु पुनर् एव रूपशब्दगन्धरस स्प र्शैर्
3 हन्यन्ते । सचेद् अरण्यगता कालं कुर्वन्ति । तेषां लोकिकसंवरस्थिताना स्वर्गलोक उपपत्ति र्
4 भवति । ते तत्रापि दिव्यैः पंचभिः कामगुणैर् हन्यन्ते । ते ततश् च्युता अपरिमुक्ता समानाश् चतुर्भि र्
5 अपायैर् निरयतिर्यग्योनियमलोकासुरैः एवं हि काश्यप भिक्षवः श्वलोष्ट्वनुजवनसदृशा भवन् ति । ॥
fओल्. 55व् (क्प्-सि प्।2)
1 107 कथम् च काश्यप भिक्षुर् न श्वलोष्ट्वनुजवनसदृशो {हेरेअfतेर् wरित्तेन् अल्wअय्स् अस् श्लेष्ट्श्} भवति यः काश्यप भिक्षु आक्रुष्टो न प्रत्याक्रोशति ताडितो न
2 प्रतिताडयति पंसितो न प्रतिपंसयति । भण्डितो न प्रतिभण्डयति । रोषितो न प्रतिरोषयति । आ ध्या त्मं
3 चित्तनिध्यप्तिं प्रत्यवेक्षते । को वाक्रुष्टो वा ताडितो वा । पंसितो वा भण्डितो वा रोषितो वा । एवं हि
4 काश्यप भिक्षुर् न श्वलेष्ट्वनुजवनसदृशो भवति । तत्रेदम् उच्यते ॥ श्वानो यथा लेष्टुन
5 त्रास्यमानो अनुधावते लेष्टु न येन क्षिप्तं एम् एव्ऽ इह्ऽ एके श्रमणा द्विजा वा
रूपादिभीता वनवासम् आश्रिता । ॥
fओल्. 56र् (क्प्-सि प्।2)
1 तेषां च तस्मिन् वसताम् अरण्ये रूपादयो दर्शनम् एत इष्टा । उपेक्षकाध्यात्मगते ऽनभिज्ञा आदीनवान् न् इ ःसरणं क् इ म् एषा
2 अजानमाना पुन ग्रामम् आश्रिता । पुने पि रूपेहि विहन्यमाना च्युतश् च देवै मनुजैश् च केचित् तत्रा पि
3 दिव्यान् उपभुज्य भोगा 3 अपायभूमिः प्रपतन्ति केचित्* च्युता च्युता दुःखम् उपैति मूढाः एवं हि
4 ते दुःखशतानुबद्धा श्वलेष्टतुल्या सुगतेन देशिता । 4 आक्रुष्ट नाक्रोशति ताडितस् तथा न पंसितः
5 पंसयते च केचित्* न भण्डितो भण्डयते तथान्या न रोषितो रोषयते च सूरतः 5 आध्यात्म चित्तं प्रति प क्षतश्
fओल्. 56व् (क्प्-सि प्।2)
1 च गवेषते शान्ततवि स्मृतीमान्* एवंविधः शीलव्रतोपपण्नो : न श्वानतुल्य कथितो जिनेन । 6 ॥
108 तद्यथापि ना म
2 काश्यप कुशलो अश्वदमकसूतो । यत्र यत्र पृथिवीप्रदेशे अश्व स्खलति । उत्कुंभति वा खडुंकक्रिया वा करो ति ।
3 तत्र तत्र चैव पृथिवीप्रदेशे निगृह्णाति स तथा तथा निगृह्णाति यन् न पुनर् अपि प्रकुप्यते । एवम् एव
4 काश्यप योगाचारो भिक्षुर् यत्र यत्रैवं चित्तस्य विकारं पश्यति । तत्र तत्रैवास्य निग्रहाय प्रतिपद्यते । स त था
5 तथा चित्तं निगृह्णाति यथा न पुन प्रकुप्यते । तत्रेदम् उच्यते । ॥ यथाश्वसूत कुशलो भवेत स्खलितं च अश्व ं स म भ् इ ग्र् अ ह् ए त् इ ।
fओल्. (57)र् (क्प्-सि प्।2)
1 योगी तथा चित्तविकार दृष्ट्वा तथा निगृह्णाति यथा न कुप्यति । ॥

109 तद्यथापि नाम काश्यप गलग्रह सर्वे न्द्रि याणां
2 ग्रहो भवति जीवितेन्द्रियस्योपरोधे वर्तते । एवम् एव काश्यप सर्वदृष्टिगतानाम् आत्मग्राहो धर्मजी वि तेन्द्रियस्योपरोधेन
3 वर्तते । तत्रेदम् उच्यते ॥ गलग्रहो वे यथ जीवितेन्द्रिया निगृह्णते नास्य सुखं ददाति ।
4 दृष्टीकृतानाम् अपि आत्मदृष्टि विनाशयेत इम धर्मजीवितं ॥
110 तद्यथापि नाम काश्यप पुरुषो यतो य त ः
5 बद्धो भवति ततस् तत एव मोचयितव्यो भवति । एवम् एव काश्यप यतो यत एव चित्तं सज्यति । ततस् त् अ त
fओल्. (57व्) (क्प्-सि प्।2)
1 एव मोचयितव्यं भवति । तत्रेदम् उच्यते ॥ यथापि बद्धः पुरुषः समन्तात् समन्ततो मोचयितव्य भोति ।
2 एवं यहिं सज्जति मूढचित्तं ततस् ततो योगिन मोचनीयम्* ॥
111 द्वाव् इमौ काश्यप प्रव्रजितस्याकाशपलि गो धौ ।
3 कतमौ द्वौ । लोकायतमन्त्रपर्येष्टिता च । उत्सदपात्रचीवरधारणता च । इमौ द्वौ । तत्रेदम् उ च्य ते 1 ॥
4 लोकायतस्याभ्यसनाभियोगो ततोत्सदं चीवरपात्रधारणं । आकाशबोधे इमि द्वे ऽप्रतिष्ठिते तौ
5 बोधिसत्वेन विवर्जनीयौ ॥
112 द्वाव् इमौ काश्यप प्रव्रजितस्य गाढबन्धनो । कतमौ द्वौ । यदुतात्मदृष्टिकृतब न्ध नं
fओल्. 58र् (क्प्-सि प्।2)
1 च लाभसत्कारश्लोकबन्धनं चेतीमे काश्यप द्वौ प्रव्रजितस्य गाढबन्धनं । तत्रेदम् उच्यते 2 ॥ द्वे बन्ध ने
2 प्रव्रजितस्य गाढे दृष्टीकृतं बन्धनम् उक्तम् आर्यैः सत्कारलाभयशबन्धनं च ते सर्वदा प्रव्र जि तेन
3 त्यज्ये ॥
113 द्वाव् इमौ काश्यप प्रव्रजितस्यान्तारयकरौ धर्मौ । कतमौ द्वौ ।
गृहपतिपक्षसेव ना
4 च आर्यपक्षविद्वेषणता चेतीमे काश्यप द्वौ प्रव्रजितस्यान्तरायकरौ धर्मौ । तत्रेदम् उच्यते 3 ॥
5 गृहस्थपक्षस्य च सेवना या आचार्यपक्षस्य च या विगर्हणा । द्वाव् अन्तरायो परिपन्थभूतो तौ बोधि स त्वेन
fओल्. 58व् (क्प्-सि प्।2)
1 विवर्यनीयौ ॥
114 द्वाव् इमौ काश्यप प्रव्रजितस्य मलौ कतमौ द्वौ । यदुत क्लेशाधिवासनता च मित्रकुलभे क्षा ककुलाध्यवसनताग्रहणं
2 चेतीमे काश्यप द्वौ प्रव्रजितस्य मलौ । तत्रेदम् उच्यते 4 ॥ क्लेशश् च यो प्रव्र जि तो
3 ऽधिवासयेत्* मित्रं सभेक्षाककुलं च सेवति । एतौ जिनेन्द्रेण हि देशितौ मलौ तौ बोधिसत्वेन वि व र्जनीयौ : ॥
4 115 द्वाव् इमौ काश्यप प्रव्रजितस्याशनिप्रपातौ । कतमौ द्वौ । सद्धर्मप्रतिक्षेपश् च च्युतशीलस्य
5 च श्रद्धादेयपरिभोगं चेतीमे काश्यप द्वौ प्रव्रजितस्य अशनीप्रपातो धर्मः तत्रेदम् उच्यते ॥ 5 ॥ सद्धर्मस्य
fओल्. 59र् (क्प्-सि प्।2)
1 प्रतिक्षेप च्युतशीलस्य भोजनं । अशनिप्रपातो द्वाव् एतौ वर्जनीयो कृपात्मकैः ॥
116 द्वाव् इमौ काश्यप प्रव्रजितस्य व्र णौ
2 कतमौ द्वौ । परदोषप्रत्यवेक्षनता च स्वदोषप्रतिच्छादनता चेतीमे काश्यप द्वौ प्रव्रजितस्य व्रणौ
3 तत्रेदम् उच्यते 6 ॥ वृणुते च स्वका दोषा परि दोषाश् च वीक्षते । विषाग्नितुल्यो द्वाव् एतौ व्रणौ त्यज्यौ परीक्षकैः ॥
4 117 द्वाव् इमौ काश्यप प्रव्रजितस्य परिदाघौ कतमौ द्वौ । यदुत सकषायस्य च काषायधारणं शीलवन् ता गुणवन्ता
5 चान्तिकाद् उपस्थानपरिचर्यास्वीकरणं चेतीमे काश्यप द्वौ प्रव्रजितस्य परिदाघौ । तत्रेदम् उ च्य ते 7 ॥
fओल्. 59व् (क्प्-सि प्।2)
1 सकषायचित्तस्य कषायधारणं शीलान्वितानां च सकाश सेवना परिचर्युपस्थानभिवादनं च धर्मा व्
2 इमौ द्वौ परिवर्जणीयौ । ॥
118 द्वाव् इमौ काश्यप प्रव्रजितस्य दीर्घग्लान्यौ कतमौ द्वौ । यदुत अभिमानिकस्य च चि त्त निध्यप्तिर्

3 महायानसंप्रस्थितानां च सत्वाना विछन्दना इमौ काश्यप द्वौ प्रव्रजितस्य दीर्घगैला न्यौ ।
4 तत्रेदम् उच्यते । 8 ॥ निध्यप्ति चित्तस्य्ऽ अभिमानिकानां विच्छन्दना यापि च बुद्धयानं । इमे हि द्वे प्रव्र जि तस्य
5 ग्लान्ये उक्ते जिनेनाप्रतिपुद्गलेन ॥
119 द्वाव् इमौ काश्यप प्रव्रजितस्य अचिकित्सौओ गैलान्यौ । कतमौ द्वौ ।
य दु ताभीक्ष्णापत्ति-आपद्यनता ।
fओल्. 60र् (क्प्-सि प्।2)
1 अव्युत्थानता चेति इमे काश्यप द्वौ प्रव्रजितस्य अचिकित्सो ग्लान्यो 9 ॥
120 द्वाव् इमौ का श्य प
2 प्रव्रजितस्य शल्यौ कतमौ द्वौ । यदुत शिक्षापदसमतिक्रमं च अनादत्तसारस्य च कालक्रिया
3 इमे काश्यप द्वौ प्रव्रजितस्य शल्यौ 10 ॥
121 श्रमण श्रमण इति काश्यप उच्यते । कियन् नु तावत् काश्य प
4 श्रमणः श्रमण इत्य् उच्यते । चत्वार इमे काश्यप श्रमणाः कतमे चत्वारः यदुत वर्णरूपलिङ्गसं स्था नश्रमण ।
5 आचारगुप्तिकुहकश्रमणः कीर्तिशब्दश्लोकश्रमणः भूतप्रतिपत्तिश्रमणः इमे काश्यप
fओल्. 60व् (क्प्-सि प्।2)
1 चत्वारः श्रमणाः ।
122 तत्र काश्यप कतमो वर्णरूपलिङ्गसंस्थानश्रमणः इह काश्यप इह्ऽ एकत्य श्रमण वर्णरूपलि ङ्ग संस्थानसमन्वागतो
2 भवति । संघाटीपरिवेष्टितो मुण्डशिरः सुपात्रपाणैः परिगृहीतः स च
3 भवत्य् अपरिशुद्धकायकर्मसमुदाचार अपरिशुद्धवाक्कर्मसमुदाचारः अपरिशुद्धमनस्कर्म स मुदाचारः
4 भवति । अयुक्त अमुक्तः अदान्तः अशान्तः अगुप्तः अविनीतः लुब्धः अलसो : दुःशीलः पा प धर्मसमाचारः
5 अयम् उच्यते काश्यप वर्णरूपलिङ्गसंस्थानश्रमणः ॥
123 तत्र काश्यप कतमः आचारगुप्तिकु ह कः
fओल्. 61र् (क्प्-सि प्।2)
1 श्रमणः इह काश्यप इहैकत्य श्रमणः आचारचारित्रसंप न् नो भवति संप्रजानचारी चतुर्भि ईर्या प थैर्
2 लूहान्नपानभोजी संतुष्टः चतुर्भिर् आर्यवंशेर् असंसृष्टो गृहस्थप्रव्रजितैर् अल्पभाष्यो ऽल्पमन्त्रः ते
3 चास्येर्यापथाः कुहनलपनतया कल्पिता भवन्ति । न चित्तपरिशुद्धये । न शमाय नोपशमा य ।
4 न दमाय । उपलंभदृष्टिकश् च भवति । शुन्यतानुपलंभाश् च धर्मेषु श्रुत्वा प्रपातसंज्ञी भवति ।
5 शुन्यतावादिनां च भिक्षूणाम् अन्तिके अप्रसादसंज्ञीम् उत्पादयति इयम् उच्यते काश्यप आचारगुप्तिकुहक श्र मणः ॥
fओल्. 61व् (क्प्-सि प्।2)
1 124 तत्र काश्यप कतमः कीर्तिशब्दश्लोकः श्रमणः इह काश्यप इहैकत्य श्रमणः प्रतिसंख्याय शी लं
2 रक्षति । कथ ं मां परे जानीयुः शीलवान् इति । प्रतिसंख्याय श्रुतम् उद्गृह्णीते कथ ं मां परे जानीयुर् बहु श्रु त
3 इति । प्रतिसंख्यायारण्ये प्रतिवसति । कथ ं मां परे जानीयुर् आरण्यक इति । प्रतिसंख्या य
4 अल्पेच्छः संतुष्टः प्रविविक्तो विहरति । यावद् एव परोपदर्शनाय न निर्वेदाय न विरागाय
5 न निरोधाय । नोपशमाय । ना संबोधये । न श्रामण्याय । न ब्राह्मण्याय । न निर्वाणाय । अयम् उच्य ते
fओल्. 62र् (क्प्-सि प्।2)
1 काश्यप कीर्तिशब्दश्लोकश्रमण ॥
125 तत्र काश्यप कतमो भूतप्रतिपत्तिः श्रमणः यः काश्यप भिक्षुर् अनर्थिको
2 भवति कायेन च जीवितेनापि । कः पुनर् वादो लाभसत्कारश्लोके । शुन्यता आनिमित्ता अप्रणिहिताश् च ध र्मां
3 श्रुत्वा आप्तमनो भवति तथत्वतायां प्रतिपन्नो निर्वाणे चाप्य् अनर्थिको ब्रह्मचर्यं चरति । कः पुन र्
4 वादस् त्रैधातुकाभिनन्दनतया शुन्यतादृष्ट्याप्य् अनर्थिको भवति । कः पुनर् वाद आत्मसत्वजीवपोषपु द्ग लदृष्ट्या ।
5 धर्मप्रतिसरणश् च भवति । क्लेषानां च अध्यात्म विमोक्ष मर्गति । न बहिर्धा धावति । अत्यन्तपरिशुद्धश् च

fओल्. 62व् (क्प्-सि प्।2)
1 प्रकृत्या सर्वधर्मा असंक्लिष्टान् पश्यति । आत्मद्वीपश् च भवत्य् अनन्यद्वीपः धर्मतो ऽपि तथागतं न समनुपश्यति कः पु न र्
2 वाद रूपकायेन । विरागतो ऽपि धर्मं नाभिनिविशते कः पुनर् वाद रुतवाक्पथोदाहरणेन । असं स्कृ तम्
3 अपि चार्यसंघं न विकल्पयति । कः पुनर् वादो गणसंनिपाततः नापि कस्यचिद् धर्मस्य प्र हा णायाभियुक्तो
4 भवति न भावनायै न साक्षीक्रियाय । न संसारे विरोहति । न निर्वाणम् अभि न न्दति ।
5 न मोक्षं पर्येषते । न बन्धं । प्रकृतिपरिनिर्वृता च सर्वधर्मान् विदित्वा न संसरति न परिणिर्वाय ति ।
fओल्. 63र् (क्प्-सि प्।2)
1 अयम् उच्यते काश्यप भूतप्रतिपत्तिः श्रमणः ॥ भूतप्रतिपत्त्या श्रामण्या योगः करणीयो न नामहे तु न
2 भवितव्यो इमे काश्यप चत्वार श्रमणा । तत्रेदम् उच्यते ॥
126 यो कायवाक्चित्तमनेर् अशुद्धो अदा न्त्ऽ
3 अगुप्तो अविनीत लुब्धो मुण्डशिरश् चीवरपात्रपाणी संस्थानलिङ्गा श्रमणेषु वुक्तो 1
आचारचर्यापि
4 समन्वितो पि रूक्षान्नभोजी कुहनादिसेवी चतुरार्यवंशेहि समन्वितो पि संसर्ग दूरात् परिवर्जयन् तो 2
5 ते चास्य सर्वे न दमाय भोन्ति न शान्तये नापि च निर्विदाय । शुन्यानिमित्तेषु प्रपातसंज्ञी आ चा रगुप्तिः
fओल्. 63व् (क्प्-सि प्।2)
1 कुहको द्वितीयो : 3 धुतागुणा शील श्रुतं समाधिः परस्य विस्वापनहेतु कुर्वति । न शान्तये नापि च
2 निर्विदाय कीर्तीयश्लोकश्रमणो तृतीय । 4 कायेन यो ऽ न् अर्थिक जीवितेन वा यो लाभसत्कारप रा मुखश् च
3 विमोक्ष-उत्पादमुखं च श्रुत्वा अनर्थिका सर्वभवद्गतीषु । 5 ॥ अत्यन्तशुन्याश् च परीक्ष् य् अ धर्मा न्
4 न निर्वृतिं पश्यति नाप्य् अनिर्वृतिं । विरागतो धर्मम् अवेक्षते सदा असंस्कृतं धर्मम् अनित्य निर्वृतः 6 ॥
127 तद्य था पि
5 नाम काश्यप दरिद्रपुरुषस्य समृद्धकोश इति नामधेयं भवेत्* तत् किं मन्यसे काश्यप अनुरूपं
fओल्. 64र् (क्प्-सि प्।2)
1 तस्य दरिद्रपुरुषस्य तन् नामधेयं भवेत्* आह नो हीदम् भदन्त भगवन्* भगवान् आह । एवम् एव काश्यप ये ते श्र म णब्राह्मणा
2 इत्य् उच्यन्ते । न च श्रामण्यब्राह्मण्यसमन्वागता भवन्ति । तान् अहं दरिद्रपुरुषान् इति वदामि ।
3 तत्रेदम् उच्यते ॥ यथा दरिद्रस्य भवेत नामं समृद्धकोशं ति न तच् च शोभते । श्रामण्यहीन श्रमणो न
4 शोभते दरिद्र आढ्येति व उच्यमानः ॥
128 तद्यथापि नाम काश्यप कश्चिद् एव पुरुषो महता उदकार्णवेनो ह्य मानः
5 तृषया कालं कुर्यात्* एवम् एव काश्यप इह्ऽ एकत्ये श्रमणब्राह्मणो बहून् धर्मान् पर्याप्नुवन्ति न रा ग तृष्णान्
fओल्. 64व् (क्प्-सि प्।2)
1 विनोदयन्ति । न द्वेषतृष्णा न मोहतृष्णा शक्नुवन्ति विनोदयितुं । ते महता धर्मार्णवेनोह्यमाना क्लेशतृष्णया
2 कालगता दुर्गतिगामिनो भवन्ति । तत्रेदम् उच्यते 2 ॥ यथा मनुष्यो उदकार्णवेन उह्याति तृष्णाय करेय
3 कालम्* तथा पठन्ता बहुधर्म तृष्णया धर्मार्णवस्था पि व्रजन्त्य् अपायं ॥
129 तद्यथापि नाम काश्यप वैद्यो ओ ष धभारं
4 गृहीत्वा अनुविचरेत्* तस्य कश्चिद् एव व्याधि उत्पद्येत न च तं व्याधि शक्नुया चिकित्सितुं । एवम् एव का श्य प
5 बहुश्रुतस्य क्लेशव्याधि द्रष्टव्या यस् तेन श्रुतेन न शक्नोति आत्मनः क्लेषव्याधि चिकित्सितुं । निरर्थकं तस्य तच् छ् र् उ तं
fओल्. 65र् (क्प्-सि प्।2)
1 भविष्यति । तत्रेदम् उच्यते 3 ॥ यथ्ऽ एव वैद्य्ऽ औषधभ्रस्त्रसंस्थे परिभ्रमेत निखिलंहि लोके । उत्पन्न व्याधिन् न निव र् तय् ए च न् इ र र्थकं
2 तस्य भवेत तं हि । भिक्षुस् तथा शीलगुणेर् उपेतः श्रुतेन युक्तो पि न चश् चिकित्सेत्*
अयोनिश क्लेशसमुत्थिता
3 रुजा वृथाश्रमस् तस्य श्रुताभियोगः ॥