gandharvatantram · अध्याय 1

गन्धर्वतन्त्रम् ।
१९३४
श्रीनगर, काश्मीर ।
श्रीगन्धर्वतन्त्रे विषयानुक्रमणी ।
पृ० १)
विषयः पृष्ठसंख्या
प्रथमः पटलः ।
मङ्गलाचरणम् १
तन्त्रावतरणप्रस्तावः १
पार्वतीश्वरसंवादः ३
गन्धर्वतन्त्रप्रचारेण दैत्यानां बलवर्धनम् ४
जगन्मोहनाय ब्रह्मप्रार्थनया दर्शन शास्त्रप्रचारः ६
देवताप्रार्थनया विष्णोर्मन्दराद्रौ शिवसमीपगमनम् ७
विष्णोराज्ञया शिवस्य शास्त्रदूषणान्निवृत्तिः ८
द्वितीयः पटलः ।
तुरीयाविद्यामहिमा ९
त्रिपुराशब्दनिर्वचनम् १०
विद्यायामधिकारिनिरूपणम् ११
विद्याद्यकूटोद्धार-तन्माहात्म्यम् ११
विद्याद्वितीयतृतीयकूटोद्धारः १२
लोपामुद्रोपासितविद्योद्धारः १२
शाम्भवीविद्योद्धार १२
शक्तेयविद्योद्धारः १३
कामनाभेदेन षोडशार्णविद्योद्धारः १३
षोडशकूटतुरीयाविद्या १४
तृतीयः पटलः ।
पञ्चमीविद्यामहिमा १६
पञ्चमीविद्योद्धारः १९
पञ्चमीविद्याफलकथनम् २०
मधुमतीसिद्धिकथनम् २०
मालाप्रलेपोपस्करणद्रव्याणि २२
स्वयभूकुसुमसाधनप्रकारः २२
पञ्चमीभेदस्वप्नावतीविद्याजपफलम् २३
एकादशाक्षरीभैरवीविद्या २४
चतुर्थः पटलः ।
राजराजेश्वरीकवचम् २५
कवचपाठफलम् ३३
पञ्चमः पटलः ।
श्रीयन्त्रविनिर्माणम् ४०
त्रिविधशरीरवर्णनम् ४३
सर्वानन्दमये चक्रे मूलदेवीयजनम् ४४
महात्र्यस्रे कामेश्वर्यादिपूजाक्रमः ४४
षोडशशक्तियजनक्रमः ४६
गुरूणां यजनस्थानम् ४७
ब्रह्मरेखायां सिद्धीनां ध्यानम् ४७
विष्णुरेखाया मातॄणां ध्यानानि ४७
शिवरेखायां मुद्रादेवीनां ध्यानम् ४८
त्रिपुराचक्रनायिकाध्यानम् ४८
त्रिवृत्तस्वरूपम् ४८
सर्वाशापूरके चक्रे कामाकर्षण्यादिध्यानम् ४९
सर्वसंक्षोभणे चक्रेऽनङ्गकुसुमादीना तच्चक्रेश्याश्च ध्यानम् ४९
सर्वसौभाग्यदे चक्रे पूज्यदेवताध्यानम् ५०
सर्वार्थसाधक-सर्वरक्षाकरचक्रयोः पूज्यदेवीध्यानम् -
पृ० २) सर्वरोगहरे पूज्यदेवीध्यानम् ५१
आयुधानां पूजास्थानविभाग ५१
सर्वसिद्धिप्रदे चक्रे पूज्यदेवीध्यानम् ५२
चक्रपूजात्रिधात्ववर्णनम् ५३
षष्ठः पटलः ।
परापराख्यपूजाविस्तारः ५४
गुरुध्यानम् ५४
पादुकामन्त्रोद्धारः ५५
गन्द्याद्यर्पणमुद्रास्तन्मन्त्राश्च ५५
गुरुपादुकास्तुतिः ५६
योगवर्णनम् ५८
दशविधा यमाः ५९
दशविधा नियमाः ५९
चतुर्विधासनानि ५९
प्राणायामलक्षणम् ६०
प्रत्याहारधारणयोर्लक्षणम् ६०
ध्यानसमाध्योर्वर्णनम् ६१
मुक्तिसाधनविज्ञानम् ६२
नाडीत्रयव्यवस्था ६४
मूलाधारादिस्थाननिर्णयः ६४
योनिमुद्राप्रबन्धनम् ६६
समाध्यन्तरनिर्णयः ६६
सप्तमः पटलः ।
स्नानविधिः ६८
सभेदसंध्याविधिक्रम० ७०
विद्यापरिचिन्तनेऽधिकारित्वनिरूपणम् ७१
त्रैपुरगायत्रीवर्णानां ध्यानफलवर्णनम् ७२
गायत्रीवर्णदेवताः ७५
गायत्रीजपफलम् ७५
तत्प्रकारनिर्णयः ७६
त्रिधातर्पणम् ७६
विद्यासंस्कृतस्यैव ब्राह्मण्यसंपत् ७७
भास्करदेव्योरर्घ्यादिदानम् ७८
अष्टमः पटलः ।
यागभूमिलक्षणम् ७९
वेदीद्वारदेवतापूजादि ८०
तत्त्वमुद्रालक्षणम् ८०
विघ्नोत्सारणपूर्व यागभूमिसंस्कारः ८१
नैवेद्यादेरवलोकनादिसंस्कारः ८२
आसनलक्षणम् ८२
आसनोपवेशनविधिः ८४
पद्मासनलक्षणम् ८४
देवताभिमुख्येन दिग्विदिग्निर्णयः ८५
साधकलक्षणम् ८५
गुर्वादिनुतिपूर्वं दीपसंस्कारः ८६
चक्रराजस्याशून्यताविधिः ८६
द्रव्यपात्रासादननियमः ८६
कलशाद्यासादनम् ८६
भूतशुद्धि० ८७
योनिमुद्रापूर्व विद्यादेवतयोरात्मैक्येनानुसंधानम् ८८
हंसविद्या-आत्मरक्षाविद्यादि ८९
नवमः पटलः ।
विद्योद्धारपूर्वं करशुद्धिः ९०
ऋष्यादिवर्णनम् ९१
पृ० ३) आर्षादिमन्तर्मातृकान्यासः ९१
बहिर्मातृकान्यासनिर्णयः ९२
मातृकान्यास-मुद्रानिर्देशः ९३
न्यासमहिमवर्णनम् ९४
दशमः पटलः ।
षोढान्यासे गणेशन्यासः ९६
ग्रहन्यास ९८
नक्षत्रन्यासः ९८
ध्यानाद्युद्धारपूर्व योगिनीन्यासः १००
पीठन्यासः १०४
साधकनियमः १०४
षोढान्यासिनो माहात्म्यम् १०६
एकादशः पटलः ।
विद्योद्धारपूर्वमासनन्यासः १०७
विद्योद्धारपूर्वं वशिन्यादिवाग्देवतान्यासः १०८
मूलाङ्गन्यासः ११०
नवयोनिन्यासः ११०
चतुर्व्यूहन्यासः १११
तत्त्वन्यासः ११२
मूलविद्यान्यासः ११२
संमोहनन्यासः ११२
अन्तर्यजनविधिः ११३
सार्थवादप्राणायामलक्षणम् ११४
प्राणायाममुद्रानिर्देश० ११४
चतुर्विधकुण्डलिनीध्यानम् ११५
तदधिकारित्वफलयोः निर्देशनम् ११६
द्वादशः पटलः ।
विस्तरतोऽन्तर्यजनम् ११७
ध्यानयोगनिरूपणम् ११९
सुधासागर-मणिद्वीप-कल्पोद्यान-प्रभृतिमण्डपध्यानम् १२३
सिंहासनाम्बुजादिनिर्णयः १२६
कामेश्वर्याङ्कपर्यङ्के परकलाध्यानम् १२८
त्रयोदशः पटलः ।
बहिर्यागविधिः १३२
पूजापात्राणां ताम्रमयत्वप्रशंसा १३२
दिव्यवीरपात्रविभागः १३३
पञ्चरत्नानि तद्बीजानि १३३
अर्घ्यपात्रसाधनम् १३३
मीनमुद्रालक्षणम् १३५
रत्नेश्वरीविद्योद्धारः १३५
आनन्दभैरवभैरव्योर्ध्यानम् १३६
मुसलमुद्रा १३६
गालिनीमुद्रा १३७
आनन्दभैरवमन्त्रोद्धारः १३७
सुरादेवीमन्त्रोद्धारः १३७
ऋक्पञ्चकप्रतीकाः १३७
अमृतविद्या १३७
संदीपिनीविद्या १३८
चिदग्नौ होमः १३९
पात्रभ्रंशदोष० १३९
अमृतेन उपचाराभ्युक्षणम् १३९
चतुर्दशः पटलः ।
पीठपूजनम् १४०
कामपीठे कामेश्वरध्यानम् १४०
पृ० ४) कामेश्वरीध्यानम् १४०
पुष्पप्रक्षेपविधिः १४१
त्रिखण्डामुद्रा १४१
त्रिखण्डाविद्या१४१
आवाहनपद्यानि १४२
आवाहनी-स्थापनी-संनिधापनी-संनिरोधनीमुद्राः १४२
अवगुण्ठनामृतीकरणमुद्रे १४२
सकलीकरणमुद्रा १४३
महामुद्रा १४३
आवाहनाद्यर्थनिर्णयः १४३
संमुखमुद्रा १४३
पूजादिमन्त्र १४३
अभ्यर्थना-तन्मुद्रा च १४४
नवमुद्रानामध्यानानि १४४
उपचारपदार्थः १४४
उपचारनिवेदनम् १४४
ज्ञानतत्त्वमुद्रे १४५
पञ्चदशः पटलः ।
उपचारफलतत्तन्मन्त्रविधिः १४७
षोडशालंकाराः १५१
गन्धभेदाः १५१
षोडशः पटलः ।
मदिरासंपादन-निवेदनविधिः १५८
नैवेद्यान्नादिविधि १६०
नमस्कारप्रदक्षिणभेदाः १६४
सप्तदशः पटलः ।
आवरणार्चाज्ञाग्रहणम् १६८
बाह्यरेखाया बुद्धार्चा १६८
अणिमादिसिद्धिपूजा १६८
द्वितीयरेखायां ब्रह्माण्यादिमातृपूजा १६९
तृतीयस्या भैरवाणामर्चा १६९
संक्षोभिणीमुद्रा-तद्बीजोद्धार १६९
त्रैलोक्यमोहनचक्रार्चानिवेदनम् १६९
द्वितीये चक्रे नित्याकलार्चापूर्व ब्रह्मार्चा १७०
द्राविणीबीजमुद्रे१७०
सर्वसंक्षोभके चक्रे शिवार्चापूर्वमनङ्गकुसुमाद्यर्चा १७१
सबीजाकर्षिणीमुद्रा १७२
सर्वसौभाग्यदे चक्रे भास्करार्चा १७२
सबीजावश्यकरीमुद्रा १७२
सर्वार्थसाधके चक्रे हृषीकेशार्चा १७३
सबीजोन्मादिनीमुद्रा १७३
सर्वरक्षाकरे चक्रे विष्णोरर्चनम् १७३
सबीजा महांकुशामुद्रा १७५
अष्टारे रहस्ययोगिन्यर्चा १७५
खेचरीमुद्रा सबीजोद्धारा १७५
त्रिकोणचक्रार्चा १७६
सबीजा बीजमुद्रा १७६
बिन्दुचक्रपूजा १७६
सबीजोद्धारा योनिमुद्रा १७६
अष्टादशः पटलः ।
जपप्रशंसालक्षणे १७८
जपमालानिर्णयः १७८
मालार्चापूर्वं जपनप्रकारः १८०
पृ० ५) जपभेदास्तन्निवेदनम् १८१
सेतुलक्षणम् १८३
नित्यहोमः १८३
अग्निहोत्रप्रशंसा १८४
होमाशक्तविधि० १८४
देवीनिवेद्यद्रव्याणि १८४
निवेद्यद्रव्यफलानि १८५
एकोनविंशः पटलः ।
वटुकादिविधिः १९०
वटुकध्यानम् १९०
वटुकपूजाबलिमन्त्रः १९०
बलिमुद्रा १९१
योगिनीनां ध्यानम् १९१
योगिनीपूजाबलिमन्त्रमुद्राः १९२
क्षेत्रपालध्यानम् १९२
क्षेत्रपालबलिमन्त्रमुद्रे १९३
गणपतिध्यानम् १९३
गणपतिबलिमन्त्रमुद्रे १९३
सर्वभूतबलिः १९४
स्वात्मसमर्पणमन्त्रः १९४
क्षमापणम् १९४
परिवारदेवतार्पणम् १९५
देवताया उद्वासनम् १९५
शेषिकासुन्दरीपूजा १९६
विंशः पटलः ।
उच्छिष्टमातङ्गीविद्या १९७
तस्या ध्यानम् १९८
जपहोमप्रकारः १९९
एतन्मन्त्राभिमन्त्रितौषधीप्रयोगः २००
एकविंशः पटलः ।

शंखतोयप्रोक्षणपूर्व पादोदकग्रहणम् २०३
अच्छिद्रार्थ भास्करायार्घ्यनिवेदनम् २०३
मार्जननिर्माल्यत्यागविधिः २०४
गुरवे नैवेद्यार्पणम् २०४
मृतामृतयोर्लक्षणम् २०५
अमृताशनविधि० २०५
पूजाप्रकारनिर्णयः २०६
पूजासाङ्गत्वाय द्विजभोजनादि २०७
द्वाविंशः पटलः ।
अन्तर्देवताप्रातीतिकसिद्धत्वम् २०८
तन्निवेदितस्यामृतत्वम् २०८
नित्यनैमित्तिककाम्यकर्मलक्षणम् २०९
विशिष्टसात्त्विककर्म २०९
श्रुत्याद्युदितकर्मलोपफलम् २०९
देवतातिथिपितृप्रभृतितर्पणादिबलिः २१०
मातापित्रोर्यजनम् २१०
गोभूहिरण्यादिदानकारणम् २११
साधोः सर्वत्र योगक्षेमसमाचरणम् २११
देव्यै विभूतिनिवेदनस्य फलम् २११
योगिनः कालचतुष्टये निर्णीयमाने उपासनाप्रकारः २१२
अभिजित्काले ध्यानपूजादि २१३
शांभवभेदेन विद्याजपे ध्यानम् २१३
यथाकालं पूजायां दिङ्मुखत्वविचारः २१३
पृ० ६) शक्तिशांभवभेदेन विद्याजपे ध्यानम् २१४
शक्तिभेदेन विद्याजपे ध्यानकल्पना २१५
उक्तकाले देवीपूजाफलम् २१६
अशक्तस्य चतुर्थकालपूजाविधिः २१७
प्रातर्मध्याह्नयोर्होमविधिः २१७
निद्राकाले जपपूजानिषेधः २१७
मन्त्राणां पञ्चलक्षणम् २१८
लक्षजपविधिः २१८
त्रयोविंशः पटलः ।
कुमारीपूजाप्रशंसा २१९
पूज्यकुमारीवयोनियमः २१९
तद्धस्तादक्षतग्रहणम् २२०
नित्यार्चादिषु कुमार्यर्चा-तत्फलम् २२०
कुमारीपूजाविधिः २२१
कुलयुवतीपूजाफलम् २२४
चतुर्विंशः पटलः ।
प्रोक्तपूजार्थवादः २२५
अधिवासपूर्वं दिनान्तरे कुमार्यादिभोजन-दीक्षा-लक्षजपविधिः २२६
साधकस्य पूजाविच्छेदे सिद्धिहानिर्दुष्फलोत्पादश्च २२६
जपध्यानपरत्वे गुरुद्वारा नित्यपूजासंपत्तिः २२६
नित्यकर्मलोपे नैमित्तिकादेर्वैफल्यम् २२७
यज्ञशरीरकल्पना २२७
अङ्गवैकल्ये दोषः २२७
विस्तरतोऽर्चातिथयः २२७
महाभूतदिनलक्षणम् २२८
स्थानविशेषेषु जपार्चादिप्रयोगफलभेदाः २२८
पञ्चविंशः पटलः ।
पुण्यक्षेत्राणि २२८
पुण्यक्षेत्रेषु पूजागुणाः २३२
साधकानामशौचाद्यभावः २३४
गन्धाद्युपचारहीनपूजाया अभद्रत्वं २३४
आपत्काले पूजाप्रकार० २३४
मानसपूजाकालः २३५
लोकदर्शनविचार० २३६
षड्विंशः पटलः ।
दीक्षापदनिरुक्ति० २३८
दिव्यगुरुशिष्यनिर्णयः २३८
गुरूणा ध्यानं पूजामन्त्रोद्धारश्च २३९
गुरुलक्षणम् २३९
शिष्यलक्षणम् २४०
शिष्यसमयाः (कर्तव्यानि) २४०
शिष्यपरीक्षाकालः २४२
दीक्षाकालविचारः २४२
त्रिधादीक्षानिर्णयः २४३
मन्त्रपदनिरुक्तिः २४३
अधिवासप्रकारः २४३
दिक्पालबलिः २४४
मण्डपविधानम् २४४
पञ्चगव्येन शोधनादि २४४
शिष्यसांनिध्येन होमविधिः २४५
स्वप्नमानवमन्त्रः २४५
सिद्धिस्वप्नाः २४५
पृ० ७) अशुभस्वप्नाः २४६
सप्तविंशः पटलः ।
मण्डपप्रवेशविधिः २४७
कुम्भस्थापनम् २४७
पुष्पपातशुभाशुभलक्षणम् २४८
चरुहोमविधानम् २४८
शिष्यस्य मुखाच्छादनपूर्वमस्त्रोदकाभ्युक्षणम् २४९
सिद्धान्तश्रावणम् २४९
आत्मज्ञानपुरुषार्थत्वम् २५०
मन्त्राणामचिन्त्यप्रभावः २५०
अन्तरात्मपरिज्ञानम् २५०
गुप्तयागात्सिद्धिः २५०
आज्ञासिद्धिकारणम् २५०
श्राव्यसमयाः २५०
शिष्ये पाशदहनपूर्वं कृपावलोकः २५१
शिष्यदेहानुप्रवेशेन चैतन्ययोजना २५२
मातृकायन्त्रराजकम् २५२
शिष्यस्नपनादिकम् २५२
विद्योपदेशनम् २५२
शिष्यनामकरणाचारानुशासनम् २५३
शिष्यपूर्णताभावना २५३
गुरोर्विद्याजपः २५३
शिष्यस्य गुरुसंतोषणम् २५३
गुरोराशिषः २५४
कुमार्यादिभोजनादिकम् २५४
अष्टाविंशः पटलः ।
पुरश्चर्याविधिः २५५
विद्यासिद्धिकारणम् २५५
मन्त्रृणित्वलक्षणम् २५६
अशक्तौ गुरुद्वारा पुरश्चर्याविधिः २५६
पुण्यक्षेत्रे सुमुहूर्ते कर्मारम्भः २५६
दीपस्थानप्रसङ्गे कूर्मचक्रविचार २५७
मालाभेदफलनिर्णयः २५८
विद्याजपसंख्या २५९
हविष्यद्रव्यनिर्देशः २५९
भोज्यान्ननियमानुकीर्तनम् २५९
जपनियमाः २६०
जपे नैरन्तर्यविधिः २६१
जपसंख्यादशांशेन होमविधिः २६२
दशाङ्गोपासनं पुरश्चरणम् २६२
विप्रभोजनहेतु २६३
पुरश्चरणप्रकारान्तरम् २६३
एकोनत्रिंशः पटलः ।
कुलयोगेन जपप्रकारः २६५
नवस्थानानि २६६
नवलक्षप्रमाणजपविधि० २६६
सूतकलक्षणम् २६७
भावार्थकथनम् २६८
संप्रदायार्थ० २६९
निगर्भार्थः २७२
कौलिकार्थः २७२
सर्वरहस्यार्थ० २७५
महातत्त्वार्थ० २७६
त्रिंशः पटलः ।
मन्त्रचैतन्यप्रसङ्गेऽजपानिर्णयः २७७
पृ० ८) चैतन्यजृम्भणम् २७९
बोधिनीविद्या २७९
दीपिनीविद्या २८०
वाग्भवबीजरूपसाधन-तत्फलानि २८०
कामकलारूपभावन-तत्फलानि २८१
शक्तिकूटसाधन-तत्फलानि २८२
कामकलात्रैविध्यवर्णनम् २८२
कामकलाया अन्तर्भावना २८३
एकत्रिंशः पटलः ।
नित्यहोमविधानम् २८५
काम्यहोमे द्रव्यभेदेन फलभेदः २८८
द्रव्याहुतिमाननिर्देशः २८९
द्वात्रिंशः पटलः ।
रक्षामुद्राप्रतिष्ठाधारणम् २९१
नवरत्नमुद्राविधि २९३
त्रयस्त्रिंशः पटलः ।
चक्रराजप्रतिष्ठा २९५
प्राणप्रतिष्ठामन्त्रोद्धारः २९७
पूजाधारकथनम् २९८
चतुस्त्रिंशः पटलः ।
कुलाचारः २९९
साधकेऽल्पाहारप्रशंसा ३००
धूमागारादौ पूजानिषेध० ३००
कलौ निराहारव्रतवर्जनम् ३००
बलिदानादन्यत्र हिंसानिषेधः ३०१
पशुप्रोक्षणमन्त्रः ३०१
विधिमनादृत्य हिंसाऽनिष्टफलम् ३०१
पूजायां निष्ठीवनशब्दादिनिषेध ३०२
यथाचारं देशधर्म० ३०२
यतेर्भूपतेर्वा साधकोत्तमत्वम् ३०३
अवधूतयतिलक्षणम् ३०३
महोत्पातादौ कोटिहोमः ३०६
मद्यपानाद्विकारोत्पादे निरयः ३०६
पानविकाराः ३०६
अमृतगुणाः ३०७
गुणसंपत्ति०-सिद्धिलक्षणम् ३०७
जायालक्षणम् ३०८
परकान्तायाः परकीयत्वापवादः ३०८
अकामत्वे स्वपरत्वसमानदूषणम् ३०८
पञ्चत्रिंशः पटलः ।
काम्यार्चाविधानम् ३०९
शक्तिपूजनात्कामावाप्तिः ३०९
प्रकटे फलवैपरीत्यम् ३०९
शक्तिपूजाप्रशंसा ३१०
शक्तौ जातिशंकानिषेधः ३१०
शक्तियागकर्तुः फलम् ३१०
कुलपूजाक्रमप्रदर्शनम् ३१०
षट्त्रिंशः पटलः ।
स्वशक्त्या परशक्तेरानयनप्रकारः ३१५
साधकस्य निजकौलिन्या गुरुद्वारा दीक्षणम् ३१५
षट्कोणचक्रे प्रतिमालेखनप्रकारः ३१६
वसन्तसुन्दरीमन्त्रोद्धारः ३१६
संविद्योगपूर्व वामत० स्वकुलासादनेन जपः ३१७
पृ० ९) जपेन दुर्लभस्य परकुलस्यानयनम् ३१७
होमप्रस्तावे सुन्दरीमुद्रया देवीसांनिध्यकरणम् ३१८
हृदये देव्याः पूजा ३१८
आवाहनादिगन्धान्ताना स्वरूपम् ३१८
दशधा भावपुष्पाणि ३१९
धूपादिकोपचारस्वरूपम् ३१९
देवीतोषणचिन्तनप्रकार० ३१९
अमृतपानम् ३१९
सुन्दर्या ध्यानम् ३१९
मनसो लये पुण्यपापाभावः ३२०
एवंविधस्य फलकथनम् ३२०
कुण्डहविषोः स्वरूपम् ३२०
पूर्णाहोममन्त्रः होमफलं च ३२०
सप्तत्रिंशः पटलः ।
शक्त्यासङ्गे विरुद्धाशङ्का ३२२
मूढानां धर्मज्ञानाभावः ३२२
ज्ञानाज्ञानफलम् ३२२
मन्त्रशुद्धानां द्रव्याणां विद्यासाधने दोषाभावः ३२३
यथाचारधर्मे भ्रमत्यागः ३२३
देवताभावनाभावे दूषणम् ३२३
विध्यविधिभ्यां फलभेदः ३२३
शक्त्यादिसाधनैर्विना साध्यवैयर्थ्यम् ३२३
अद्वैतभावनायां वर्णजातिशुद्धाशुद्धभक्ष्याभक्ष्यादिविकल्पाभाव ३२३
शक्तौ परविद्यादृष्टिः ३२४
एकस्याः शक्तेर्बहुधात्वम् ३२४
अद्वैतविदां शक्तियागे पशुघातादिविधिर्नेतरेषाम् ३२४
शुद्धवासनस्य सर्वशुद्धि ३२४
प्रकृतिपुरुषविवेकज्ञानं तेन कर्मलेपाभावश्च ३२४
भवाब्धितरणं कैलेनैव सुलभम् ३२५
नानानामभेदै० सर्वे शक्त्युपासकाः ३२५
तदाराधकानामेव भोगापवर्गौ ३२५
तत्परितोषात् साधकस्य मुक्तिर्नान्यस्य ३२६
योगादिभिस्तदाश्रयणं मुक्त्यर्थम् ३२६
शक्तेरनुग्रहादेव विधेः स्रष्ट्टत्वम् ३२६
पशो परशक्तिस्मरणमात्रेऽपि निषेधकारणम् ३२६
विप्राणां शक्तिभावाश्रयः ३२६
शक्तिदापितद्रव्याणां ग्रहणविधिः ३२६
विष्णोः पालनाधिकारहेतुः ३२६
देवादीनामपि तद्भावप्राप्तौ भजनम् ३२६
तद्भावगोपनादिफलम् ३२७

तद्भावविमुखीकरणाय कल्पितागमाज्ञा ३२७
वैष्णवदर्शने शक्तिनिन्दाहेतुः ३२७
शक्ते द्वैरूप्यम् ३२७
स्थूलरूपेण जगन्मोहनम् ३२७
मूढानां तत्ताडनाद्यैर्निरय०, तज्ज्ञानां चतुर्वर्गः फलम् ३२८
धीराणां विप्रियकर्तुः फलम् ३२८
सूक्ष्मरूपेण सर्वान्त० स्थितिः ३२८
अमृतेन शक्तितर्पणम् ३२८
पृ० १०) शक्तेरूर्ध्वयानप्रकारः ३२८
सहस्रारे परहंसैक्यचिन्तनम् ३२८
तत्र होमादिविधिः ३२८
शक्तेः बहिर्यानप्रमाणं तद्भेदहेतुश्च ३२८
उक्तप्रमाणादूर्ध्ववाहे देहत्याग० ३२९
वायोर्वहने देहचेष्टा ३२९
वायोर्निश्चलत्वे मन०स्थैर्य तयोः स्थैर्यफलं च ३२९
स्वेच्छया देहत्यागेऽपुनरावृत्ति० ३२९
शक्तेरुपासनफलनिगमनम् ३२९
अष्टात्रिंशः पटलः ।
भोगमार्गेणैव शक्तिपरितोषात् सुखलाभः ३३०
केवलयोगवर्त्मना शक्तेरपरितोष० ३३०
शक्तिहीनमीश्वरं दृष्ट्वा ब्रह्मणस्तेन सह क्षीरोदगमनम् ३३०
तत्र ध्यानपरस्य ब्रह्मणो देवीदर्शनम् ३३०
ब्रह्मकृता देवीस्तुतिः ३३१
देव्याः प्रत्यक्षमाविर्भावः ३३२
ब्रह्मवरप्रार्थना ३३२
सतीरूपेण शंकरमोहनादि ३३३
ब्रह्मनिदेशेन विष्णुना महादेवाय वीरभावादेश ३३३
ईश्वरकृता देवीस्तुतिः ३३३
देव्या शभवे विश्वरूपदर्शनम् ३३४
देवी प्रति शंभुप्रार्थना ३३४
ऊनचत्वारिंशः पटलः ।
देवाकृतो ज्ञानोपदेशः ३३५
चत्वारिंशः पटलः ।
शिवशक्त्योर्व्यक्तीभावप्रश्नः ३४०
तदुत्तरवचनम् ३४०
शिवशक्त्योरविनाभाव० ३४०
तयोर्जगता सह भेदाभावः ३४०
अविद्यया भेदस्तदभावात् जीवन्मुक्तिः ३४१
स्वरूपस्य विविधत्वकथनम् ३४१
शब्दब्रह्मणो वर्णादिरूपेण व्यक्तिः ३४१
प्रकाशितमन्त्रविद्यायाः अन्तःस्थतायां पूजनम् ३४१
मन्त्रशरीरस्य गुर्वाद्यैक्येन पूजनम् ३४१
रत्नादिनिर्मितस्य महोत्सवे पूजातो मनोरथलाभः ३४१
महोत्सवविमुखे देवादिविमुखता ३४१
यन्त्रात्मनो देव्यभेदबुद्ध्या पूजादि ३४१
यन्त्रस्य पुष्पैरशून्यत्वकरणम् ३४२
आच्छन्ने प्रदेशे लिङ्गेन सह स्थापनम् ३४२
मन्त्रजपपूजापरस्य फलम् ३४२
तुरीयरूपस्य कुलयागविधिना पूजा ३४२
कौलधर्मस्य दुर्गमत्वम् ३४२
तुरीयरूपनिरूपणम् ३४३
तत्पूजयितुर्दर्शनादेः फलम् ३४३
शिवशक्तिमयविश्वोपदेशः ३४३
द्वैतज्ञाने भ्रमः कारणम् ३४३
शिवशक्त्योर्भेदाभावः ३४३
भोगेनैव मोक्षप्राप्तौ हेतुः ३४३
यामलामृतैर्विना मांसाद्यैः प्रीत्यभावः ३४४
पृ० ११) स्त्रीषु देवीभावभजनम् ३४४
देवीशरणानां मुक्तत्वम् ३४४
विष्णुब्रह्मणोः शिशुत्वं सूचयन्त्या देव्या महादेवं प्रति शक्तिभजनविधि० ३४४
शक्तिरहितस्य कर्मानर्हत्वम् ३४४
दुष्टशक्त्या विनाशः ३४४
मोक्षसाधनपूर्व कुलयागपूजाप्रकार तत्फलं च ३४५
श्रुत्यादिकर्मसु त्यागादिविकल्पेऽपि प्रोक्तकर्मत्यागाद् हीनजातित्वम् ३४५
विद्याभ्यासप्रसादाद् भोगेन मोक्षः ३४५
भोगवैराग्ये योगिन्या सह विजनस्थस्य विवेकद्वारा ब्रह्मचिन्तनम् ३४६
एकचत्वारिंशः पटलः ।
शांभवानुत्तरजिज्ञासाप्रश्न० ३४७
शांभवतत्त्वकथनम् ३४७
पराशक्तितत्त्वकथनम् ३४८
वाच्यवाचकात्मनो विश्वस्यानुत्तरत्वम् ३४८
बहुविधैर्मन्त्रैः प्राप्यतत्त्ववचनम् ३४८
शिवस्वरूपनिर्णय ३४९
सम्यग्दर्शनलक्षणम् ३४९
सामान्येन सर्वेषामनुत्तरस्थितिः ३४९
परैव निर्वाणपदं तदेवानुत्तरं कथं इति प्रश्न ३४९
परानुत्तरयोरन्तरनिरूपणपूर्वमनुत्तरतत्त्वकथनम् ३४९
तन्निर्णयप्रश्नः ३५०
परानुत्तरयो० परमार्थतो भेदाभाव ३५०
अनुत्तरभेदोल्लासे वर्णक्रमेण मिथुनभावनाफलम् ३५०
वेद्यवस्तुन उत्तरोत्तरगमनम् ३५०
सकोचविकासकारणनिरूपणम् ३५१
अनुत्तरलक्षणम् ३५१
मन्त्रस्य तन्मयभावनया विश्वानन्दप्राप्तौ स्वात्मप्रत्यभिज्ञानम ३५१
प्रकाश एव सर्वस्य तत्त्वमिति परमार्थः ३५२
तत्र प्रमाणानामनुप्रयोग ३५२
शुद्धतत्त्वस्य वाचकाध्वक्रमेण विभागकथनम् ३५२
षट्त्रिंशत्तत्त्वलक्षणानि ३५२
शक्तिद्वारा कारणान्तर्लीनानां तत्त्वानामुद्वमनम् ३५४
शक्तीनां संयोगवैचित्र्यात् स्वराणामुत्पादवर्णनम् ३५४
बीजयोन्यात्मना द्विधा मातृका ३५४
सव्याप्तिकस्य हृदयबीजस्य निरूपणम् ३५५
परसंविदो महामन्त्रस्वभावे विलयः ३५५
परसंविदग्नौ जुह्वत फलम् ३५५
द्विचत्वारिंशः पटलः ।
वाच उत्पादादिप्रश्नोत्तरम् ३५६
आहारेच्छादेः प्रश्नोत्तरम् ३५६
पापकर्तृत्वादिविषयप्रश्नप्रत्युक्ती ३५६
जीववियकविविधप्रश्नाः ३५७
पृ० १२) जीवस्वरूपलक्षणम् ३५७
गुणयोगेन जीवकार्याणि ३५७
जीवस्य त्रिधा स्थानकल्पना ३५७
देहे जीवस्य स्थितिप्रकार० ३५८
बन्धमोचनक्रमः ३५८
जीवस्य विषयभोगादिव्यवस्था ३५८
आकाशाश्रयस्य जीवस्य निष्कल स्वात्मविषयत्वे ब्रह्मचिन्तनम् ३५८
नाभिस्थित्या जीवस्याखिलदेह व्यापकत्वम् ३५८
प्राणादिसंयोगेन जीवस्य परिभ्रमणम् ३५८
निष्कलब्रह्मजिज्ञासाप्रश्नः ३५९
सनत्कुमाराय प्रोक्ताया ब्रह्मविद्याया अन्वारम्भः ३५९
श्रद्धाभक्तिध्यानयोगाद्युपायपूर्व त्यागमात्रेणैव मोक्षलाभः ३५९
प्रत्याहाराद्यङ्गैर्ध्यानक्रमवर्णनम् ३६०
सार्वात्म्येन परिशीलनाद् बन्धनिर्मुक्ति ३६०
मलदाहे उपायोपदेशः ३६१
आत्मनो मायामोहिततया पुरत्रयक्रीडनम् ३६१
तुरीयात्मन्याधारे विश्वस्य लयोदयौ ३६१
महावाक्योपदेशनम् ३६१
बन्धमोचनज्ञानम् ३६१
अपरोक्षानुभवप्रकारः ३६२
अपरोक्षानुभवफलकीर्तनम् ३६२
एतत्तन्त्राध्ययनफलम् ३६३
इति गन्धर्वतन्त्रानुक्रमणिका ॥
गन्धर्वतन्त्रशुद्धिपत्रम् ।
पृष्ठे पंक्तौ अशुद्धम् शुद्धम्
२० ४ समुधृत्य समुद्धृत्य
३१ ६ सर्वोन्मदन सर्वोन्मादन
३७ १७ विध्नो विघ्नो
५१ १६ चाड्कुश चाङ्कुश
५५ १६ पुष्पं शब्दं
७७ ५ वृद्धभैरवः वृद्धभैरव
९२ ६ समस्तजनीं समस्तजननी
१०० १० दीवी देवीं
१०२ ११ सृणि सृणिं
१०३ १ प्रसक्ता प्रसक्तां
१११ १० शष्ठीश षष्ठीश
१२२ ३ प्रकृतिर्हि प्रकृतेर्हि
१३२ ५ ध्यत्वा ध्यात्वा
१३७ २१ वौषट् वषट्
१४७ १२ तिष्ठस्व तिष्ठ त्वं
१४८ २१ प्रदायक प्रदायकः
१५३ १७ कदम्भकौ कदम्बकौ
१६२ २१ चूणैर्ग चूर्णैर्ग
१६६ २१ तदष्टाडमिति तदष्टाङ्गमिति
१६८ १८ दणिमादिका दणिमादिकाः
१७८ ११ शिवा सदा
१७८ ११ सदाशिवः सदा शिवः
१८६ १० तुम्बरुः तुम्वुरु
१८७ २० शुद्धा शुद्धो
१९१ ३ पुत्रान्तान्ते पुत्रान्ते
२०० १८ मुद्धयी मुद्गरी
२१८ ११ दभ्यन्तरे अब्दान्तरे
२२८ ८ कृष्णयाथ कृष्णायाथ
२३६ ९ जानान्ति जानन्ति
२३६ १३ चिन्तारापयणः चिन्तापरायणः
२४८ १४ पश्चिमोत्तम पश्चिमोत्तर
२५० १५ प्राकट्यात् प्राकट्यात्
२७३ १८ द्वादाशभिः द्वादशभिः
२७४ १ षद्भि० षड्भि०
२७४१ अमिजायत अभिजायते
२८३ ४ दव्यास्तु देव्यास्तु
२८६ १५ च विस्तरेत् परिस्तीर्य
२९३ ३ समोहिनी संमोहिनी
२९३ ३ स्रुवण स्रुवेण
३०९ १६ लज्जा लज्जां
३१० ११ मदिराया मदिरायां
३१७ १० दीपान्तर द्वीपान्तर
३२६ १० पशुरुआदर पशुरुदार
३४० ४ जैदर्भे जेदर्भै०
३४५ १९ हीनजातिषु हीनजातिषु
३५७२ शक्तमाकाश शाक्तमाकाशं
इति गन्धर्वतन्त्रशुद्धिपत्रम् ॥
पृ० १) अथ
गन्धर्वतन्त्रम् ।
शिवप्रोक्तम् ।
प्रथमः पटलः ।
ओं नमः परदेवतायै ।
यं वदन्त्यमलात्मानः पुरुषं प्रकृतेः परम् ।
चिद्रूपं परमानन्दं वन्दे देवं विना[तं विघ्नना क पाठ ।]यकम्

भर्तारं गुणवृद्धिशून्यमचलं गत्वाभिसारक्रमांद्
दीव्यन्ती कुलवर्त्मनैव गुणवत्यानन्दमातन्वती ।
शेते सुप्तभुजङ्गपोतकुटिला या मेरुमूलं गता
सूते(यन्त्र?पुत्र)शतानि तानि मुरजिन्मुख्यानि पायादसौ

विश्वामित्र इति ख्यातो नृपः परमधार्मिकः ।
सिद्धिं दृष्ट्वा वसिष्ठस्य तपस्तेपे सुदुश्चरम्

अप्राप्य तपसः सिद्धिमुदीचीं दिशमाविशत् ।
गङ्गाद्वारसमासीनं मुनिं योगपरायणम्

दत्तात्रेयं महाभागमभिवाद्य कृताञ्जलिः ।
उवाचेदं वचस्तस्मै विनयानतकन्धरः

विश्वामित्र उवाच
नाद्रा(क्ष्यं?क्षं) सम्यगिष्ट्वापि क्रतुभिर्बहुदक्षिणैः ।
सत्पात्रे सर्वदानानि कृत्वापि मुनिसत्तम

पृ० २) महाविद्यां प्रजप्याथ पुरस्क्रियापुरःसराम् ।
भवाब्धेस्तरणोपायं तपस्तप्त्वा सुदुश्चरम्

सर्वागमैकतत्त्वज्ञ ब्रह्मनिष्ठ तपोधन ।
किं करिष्याम्यहं देव कुत्र यास्यामि तद्वद

दत्तात्रेय उवाच
मा विषीद नृपश्रेष्ठ सर्वथा त्वं स्थिरो भव ।
यच्छ्रुत्वा(दि?धि) गतं पूर्वमस्माभिर्नन्दिकेश्वरात् ।९ ॥
तदशेषं प्रवक्ष्यामि गुह्याद् गुह्यतरं परम् ।
सारमुद्धृत्य भगवान् यामलादपि सर्वतः

तन्त्रं द्वादशसाहस्र्यं भोगमोक्षैकसाधनम् ।
पार्वत्यै कथयामास तन्त्रं गन्धर्वसंज्ञकम्

गीयते सर्वतन्त्राणामखिलाद्यो यतस्त्विह ।
तेनायं नृपशार्दूल तन्त्रो गन्धर्व उच्यते

नन्दिकेश्वर उवाच
कैलासशिखरारूढं देवदेवं जगद्गुरुम् ।
पञ्चवक्त्रं महाकायं जटाजूटविभूषितम्

चारुचन्द्रकलायुक्तं मूर्ध्नि व्यालौघभूषितम् ।
बाहुभिर्दशभिर्युक्तं व्याघ्रचर्मधरं शुभम्

कालकूटधरं कण्ठे नागहारोपशोभितम् ।
विभूतिभूषणं देवं प्रतिवक्त्रं त्रिभिस्त्रिभिः

नेत्रैस्तु पञ्चदशभिर्युक्तं स्फटिकसंनिभम् ।
शक्तित्रिशूलखट्वाङ्गवरदाभयकानपि ।१६ ॥
पृ० ३) अक्षसूत्रं बीजपूरं भुजङ्गं डमरुं धनुः ।
दक्षिणैर्दधतं हस्तैर्वामैः [र्वामभिर्हस्तैर्वृत क पाठ ।] कोटीरभूषणम्

वृषभोपरिसंस्थं तु गजकृत्तिपरिच्छदम् ।
सर्वात्मनाविष्टचित्तं गिरिजामुखपङ्कजे

प्रणम्य परया भक्त्या कृताञ्जलिपुटा सती ।
उवाच पार्वती देवी ईश्वरं परमेश्वरम्

पार्वत्युवाच
देवदेव जगन्नाथ भक्तानामार्तिनाशन ।
प्रसन्नो यदि मां देव ब्रह्म किं वा तदुच्यते

योगं किंवा शरीरं च ब्रूहि मे परमेश्वर ।
स्मितपूर्वं महादेवः पूर्णानन्दमयो विभुः

वामदेवाख्यवक्त्रेण [मन्त्रेण ख पाठः ।] प्रत्युवाच प्रियां विभुः [प्रभु क पाठ ।] ।
ईश्वर उवाच
यल्लाभान्नापरो लाभो यत्सुखान्नापरं सुखम्

यज्ज्ञानान्नापरं ज्ञानं तद् ब्रह्मेत्यवधारय ।
यद् दृश्यान्नापरं दृश्यं यद् दृष्ट्वा न पुनर्भवः

तिर्यगूर्ध्वमधः पूर्णं सच्चिदानन्दमव्ययम् ।
अनन्तमेकं नित्यं [न्त नित्यमेक क पाठ ।] यत् तद् ब्रह्मेत्यवधारय

पार्वत्युवाच
कर्मपाशसमाबद्धो भोगी भोगपरायणः ।
कथं मुक्तो भवेद्देवं भोगेनैव महेश्वर

तत् सर्वं कथयेशान यद्यहं तव वल्लभा ।
पृ० ४) ईश्वर उवाच
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यद् गुह्यं परमाद्भुतम्

न वक्तव्यं त्वया किंचिज्जनेषु कथितं मया ।
अपृथक्त्वशरीरत्वाद् वक्ष्यामि तव सुव्रते

यदुक्तं ते मया तन्त्रं त्रिविधं त्रिगुणात्मकम् ।
तामसं कुत्र संप्रोक्तं राजसं चापि कुत्रचित्

सात्त्विकं तत्र कुत्रापि धीमांस्तस्मात् तदुद्धरेत् ।
तामसं नरकायैव स्वर्गाय राजसं प्रिये

सात्त्विकं मोक्षदं प्राहुस्तुरीयं निष्फलं शिवे ।
शास्त्राणि चैव गिरिजे तामसानि निबोध मे

तामसानि पुराणानि तन्त्राणि तानि च प्रिये ।
स्वर्गमोक्षविहीनानि तानि यत्नाद्विवर्जयेत्

इ(य?म) मर्थं पुरा देवि पृष्टवान् देवकीसुतः ।
मां प्रसाद्य तपस्तप्त्वा भोगेन मुक्तिसाधनम्

तस्मै वापि मया प्रोक्तं संदेहोच्छेदकारकम् ।
ततस्तेनापि संप्रोक्तं ब्रह्मणे हंसरूपिणे

नन्दिकेश्वर एतद्वै मयोक्तं पुनरेव हि ।
सोऽपि चाभूत्स्वयं कर्ता मम तुल्यो महामतिः

पुष्पदन्ते ततः प्रोक्तं तन्त्रमेतद्वरानने ।
गन्धर्वेभ्यो ददौ तेन रहस्यं परमाद्भुतम्

ब्रह्मणा च तथा प्राप्तं तस्मात् ते मुनयः प्रिये ।
पुरन्दरेणाङ्गिरसाद् भार्गवाद्दैत्यराट् प्रभुः

पृ० ५) पुलस्तेरपि पौलस्त्याः क्रमादेवं महीतले ।
नमुच्याद्या महादैत्याः पुरा स्वायंभुवान्तरे

महाबलपरीवारा महावीर्या महौजसः ।
सर्वधर्मरताः शुद्धाः सर्वपापविवर्जिताः

त्रयीधर्मरताः सर्वे भग्ना इन्द्रपुरोगमाः ।
तदाकर्ण्य महेशानि ब्रह्मा लोकपितामहः

मदन्तिकं समासाद्य स्तुतिभिर्मां प्रसाद्य च ।
उवाचेदं वचश्चापि श्लक्ष्णं मधुरया गिरा

ब्रह्मोवाच
सर्वज्ञ सर्वलोकेश सर्वदुःखनिसूदन ।
भोगमोक्षप्रदे तन्त्रे त्वया प्रकाशिते प्रभो

तदवाप्य महादेव नरराक्षसदानवाः ।
सिद्धिप्रदा भवेयुस्ते प्रभुनाम कथं चरेत्

सर्वे ब्रह्मात्मना देव यदि यास्यन्ति विद्यया ।
कैव सृष्टिः किमत्रापि [न्नास्ति क पाठ ।] कार्ययं स्याद् वद शंकर

इति विज्ञाप्य मां ब्रह्मा ययौ ब्रह्मसदः [द क पाठ ।] प्रति ।
ततोऽहं परमेशानि गत्वा मन्दरपर्वतम्

तान् विप्रानथ संस्मृत्य मन्त्रयित्वा च तैः सह ।
नन्दिकेश्वरमाहूय द्वारि संस्थाप्य सत्वरम्

रक्षितव्यस्त्वया भद्र वि(क्ष?घ्न) श्चेह समागतः ।
इत्यादिश्य प्रविष्टोऽहं निर्जनं परमं महत्

मोहनार्थं परं तेषां दैत्यादीनां विशेषतः ।
पृ० ६) शास्त्राणि विविधान्यत्र संप्रोक्तानि द्विजैः सह

येषां श्रवणमात्रेण पातित्यं ज्ञानिनामपि ।
यच्चिन्तनान्महादेवि गोतमो मुनिपुंगवः

अक्षपाद इति ख्यातः प्रमत्तो मां विगर्हयन् ।
अनुभूय तदास्वादं मामेव शरणं ययौ

तत् कृपालुरहं देवि स्वयमादिष्टवानिदम् ।
वैष्णवं तन्त्रमाचक्ष्व वि(ष्णुय?ष्णूयं)स्तु सदा मुने

प्रसन्नको यदा विष्णुस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि ।
यदुक्तं ते मया तन्त्रं कृष्णस्य परमात्मनः

अधीत्य नारदात् सर्वं सिद्धिमाप मुनिस्तदा ।
प्रथमं हि मयैवोक्तं [मया प्रोक्त ख पाठ ।] शैवं पाशुपतादिकम्

मच्छक्त्यावेशितै[वै शतै क पाठ ।]र्विप्रैः संप्रोक्तानि ततः परम् ।
कणादेन च संप्रोक्तं शास्त्रं वैशेषिकं महत्

गोतमेन तथा न्यायं सांख्यं तु कपिलेन तु ।
धिष[धीष क पाठ ।]णेन तथा प्रोक्तं चार्वाकमतिगर्हितम्

दैत्यानां नाशनार्थाय विष्णुना बुद्धरूपिणा ।
बौद्धशास्त्र[स्त्र तथा ख पाठ ।]मसत् प्रोक्तं नग्ननीलपटादिकम्

आपा[आपत्य ख पाठ ।](त्यं?र्थ्य) श्रुतिवाक्यानां दर्शयंल्लोकगर्हितम् ।
कर्मस्वरूपत्याज्य[तादात्म्य ख पाठ ।]त्वमत्र वै प्रतिपाद्यते

सर्वकर्मपरिभ्रष्टा[ष्ट क्ल्मष ख पाठ ।]द् (वैकर्म सं?विकर्मासत्) तदुच्यते ।
पृ० ७) गौतमप्रोक्तशास्त्रार्थनिरताः सर्व एव हि

सार्गालीं योनिमापन्नाः सं(धि?दि)ग्धाः सर्वकर्मसु ।
सर्वस्य जगतोऽप्यत्र मोहनार्थं पुरा शिवे

वेदार्थवन्महाशास्त्रं मायावादमवैदिकम् ।
मयैव कथितं देवि जगतां नाशकारणात्

द्विजन्मना जैमिनिना पूर्वं [सर्ववेद ख पाठ ।] वेदमपार्थतः ।
निरीश्वरेण वादेन कृतं शास्त्रं महत्तरम्

तत्रैवाहं महामन्त्रान् संदूष्य दोषविस्तरैः ।
कृत(वान्त?वांस्त)न्त्रविस्तारं ससंदेहपदान्वितम्

अथ देवाश्च देव्यश्च दूषिते मन्त्रविग्रहे ।
अभवन् दूषिताः सर्वे हीनवीर्ययपराक्रमाः

निर्बलास्त्वङ्गहीनाश्च अथ सर्वे दिवौकसः ।
विष्णुलोकं समासाद्य व्यसनं तन्न्यवेदयन्

विदित्वा व्यसनं विष्णुस्तत्तत् तेषां दिवौकसाम् ।
वैनतेयं समारुह्य नन्दिकेश्वरसंनिधौ

आगतो वारितस्तेन मद्दर्शनसमुत्सुकः ।
तत्र स्थित्वा महेशानि भगवाञ्जगदीश्वरः

वर्धयितुं [वर्द्ध क पाठ ।] शरीरं च वैनतेयं समादिशत् ।
प्रवृद्धस्य खगेन्द्रस्य स्थित्वा तस्योत्तमाङ्गके

स दृष्ट्वा समुपाविष्टमिदमाह स्मिताननः ।
श्रीभगवानुवाच
अकालं प्रलयः [य क पाठ ।] कस्मात् क्रियते भवताधुना

पृ० ८) न युज्यते महादेव कर्तुमेवं[व ख पाठ ।] न सांप्रतम् ।
ईश्वर उवाच
दूषिता ब्रह्मणो मन्त्राः सौराश्चाग्निसमुद्भवाः

तथा वै दूषिता यौन्याः श्रियश्चापीह केचन ।
सरस्वत्या महामन्त्रा वैष्णवा अपि केचन

वैनायका महामन्त्राः प्रायेण दूषिता मया ।
शक्तितन्त्रेषु ये केचित् ससंदेहपदान्विताः

श्रीभगवानुवाच
जगद्वन्द्य कलाधीश सर्वभूतोपकारक ।
निवर्त्तस्व महादेव मद्वाक्यशासनादिभिः

ईश्वर उवाच
विरतोऽहं तदा तस्य विष्णोरमिततेजसः ।
वचनात् परमेशस्य शंखचक्रगदाभृतः

तान्यधीत्यैव ते सर्वे मोहिता विष्णुमायया ।
भविष्यन्ति च संदिग्धा वालि[वाली ख पाठ]शत्वादनास्थया

विवदिष्यन्ति संमूढा हेतुवादपरायणाः ।
हे(ति?तु)साध्येतिवाक्याच्च भविष्यन्ति पराङ्मुखाः

इति श्रीगन्धर्वतंत्रे पार्वतीश्वरसंवादे तन्त्रप्रस्तावनानिरूपणं नाम प्रथमः पटलः

पृ० ९) द्वितीयः पटलः ।
पार्वत्युवाच
शक्तितन्त्रं महादेव संदेहरहितं कुरु ।
तथा कथय देवेश भोगेन मुक्तिसाधनम्

ईश्वर उवाच
निःसंदेहं महातन्त्रं श्रूयतां खलु सांप्रतम् ।
गोपितव्यं पशोरग्रे पूर्णचन्द्रनिभानने

परात्मजीवयोरैक्यं मयात्र प्रतिपाद्यते ।
ब्रह्मणोऽपि परं रूपं निर्गुणं वक्ष्यते मया

श्रूयतां विमले भद्रे आत्मानमात्मना पुनः ।
प्रणमामि महादेवीं तुरीयां ब्रह्मरूपिणीम्

यस्या स्मरणमात्रेण भवाब्धौ न निमज्जते ।
अस्या[तस्या क पाठ ।]श्चाराधनं कृत्वा नान्य[नान्यदा ख पाठ ।]स्याराधनं चरेत्

अन्यस्य स्मरणाद् दुःखं [देवि ख पाठ ।] योगिनीशापमालभेत् ।
अपमृत्युर्भवेत् तस्य मृते च नरकं व्रजेत्

एनामुपास्य देवेशि किं न सिध्यति भूतले ।
सकृदेनामुपास्यैव न मातुः स्तनपो भवेत्

तस्माद् देवि शुभे भद्रे तुरीयां समुपाश्रयेत् ।
आदौ कामेश्वरी ज्ञेया द्वितीया भगमालिनी

पृ० १०) वज्रेश्वरी तृतीया च तुर्या त्रिपुरसुन्दरी ।
त्रयाणा[एषणा क पाठ ।]मपि देवानां प्रचोदिका [दिता ख पाठ ।] त्रिपादिका

त्रिपुरेति समाख्याता कामदा सा [साहि क पाठ ।] कामेश्वरी ।
त्रीन् यस्मात् पुरतो दद्याद् दुर्गा सा परमेश्वरी

त्रिपुरेति समाख्याता सौन्दर्ययातिशयात् तथा ।
मयापि चिन्त्यते सा तु तत्प्रसादादहं प्रभुः

जगतामीश्वरत्वं च लब्धं तदनुकम्पया ।
ब्रह्मत्वं ब्रह्मणा प्राप्तं विष्णुत्वं विष्णुना तथा

सुरासुरमुनीन्द्राणां महत्त्वं तत्प्रसादतः ।
तेनेयं महती विद्या दुर्लभा भुवनत्रये

देव्युवाच
भगवन् सर्वमन्त्राश्च भवता मे प्रकाशिताः ।
महात्रिपुरसुन्दर्यया मन्त्रा ये पूर्वसूचिताः

तांस्तानेवाधुना नाथ संदेहरहितान् [ता क पाठ ।] कुरु ।
ईश्वर उवाच
सर्वकार्येषु सर्वत्र तान्त्रिके वैदिके तथा

अविश्वासो महान् दोषो यत्नतस्तं विवर्जयेत् ।
संसिद्धेः कारणं देवि विश्वासः समुदाहृतः

विदित्वा रक्षणं यत्तु सगुणं वीर्ययवर्धनम् [वर्द्ध क पाठ ।] ।
रत्नेषु कीलकं यद्वद् ग्रन्थिर्मलयसंभवे

आस्तिकोऽथ शुचिर्दान्तो [र्दक्षो ख पाठ ।] द्वैतहीनो जितेन्द्रियः ।
पृ० ११) ब्रह्मिष्ठो ब्रह्मवादी च ब्रह्मी ब्रह्मपरायणः

सर्वहिंसाविनिर्मुक्तः सर्वप्राणिहिते रतः [ता क पाठ ।] ।
सोऽस्मिञ् शास्त्रेऽधिकारी स्यात् तदन्यो भ्रमसाधकः [तदन्यत्र न साधक ख पाठ ।]

नास्तिकाय कुशीलाय दाम्भिकाय कदाचन ।
न वक्तव्यं पशोरग्रे कुटिले चुम्बके तथा

शृणु देवि महद् गुह्यं मन्त्रोद्धारं वरानने ।
आदौ पञ्चदशी विद्या कथ्यते वीरवन्दिते

[काम क योनि ए तुर्ययस्वर ई पुरन्दर ल भुवनेशी ह्रीं इति वाग्भवकूटम् ।] कामदेवस्ततो योनिस्तुर्यय[स्तू क पाठ ।]स्वरपुरन्दरौ ।
भुवनेशी ततः पश्चात् पञ्च (रञ्ज[वक्त्र ख पाठ ।]?वर्ण) विभूषितः

अयं स वाग्भवो देवि वागीशत्वप्रदायकः ।
एतज्जप्त्वा महाबीजं किं न सिध्यति भूतले

बालकस्य तु जिह्वायां त्रिदिनाभ्यन्तरे न्यसेत् ।
मधुना श्वेतदूर्वाभिः सुवर्णस्य शलाकया

इदं वाग्भवकूटं तु लिखेद्वै जननान्तरे ।
स एव पण्डितो भूयान्न [भूत्वा ख पाठः ।] तु मूर्खो भवेद् ध्रुवम्

एत[इद ख पाठ ।]द्वाग्भवकूटं तु वालिशस्यापि मूर्धनि ।
हस्तं दत्त्वा पठेत् सिद्धमष्टोतरशतं प्रिये

सोऽपि श्लोकान्महेशानि करोत्येव न संशयः ।
सतर्कपदवाक्यार्थशब्दालंकारसारवित्

जिह्वायां न्यसनाद् देवि मूकोऽपि सुकविर्भवेत् ।
पृ० १२) बहुनात्र किमुक्तेन जल्पितेनापि सुन्दरि

वागीशं स्पर्धते[र्द्ध क पाठ ।] वाकैः सर्वज्ञो भुवि जायते ।
मूको भवति वागीशो वाचस्पतिरिवापरः

[शिव ह चन्द्र स काम क व्योम ह पुरन्दर ल लज्जा ह्री इति कामराजकूटम् ।] शिवचन्द्रौ समुद्भृत्य कामव्योमपुरन्दरान् ।
उद्धरेत् परमेशानि लज्जाबीजं ततः प्रिये

कामराजमिदं भद्रे ष[यद्व क पाठ ।]ड्वर्ण सर्वशोभितम् ।
[चन्द्र स काम क इन्द्र ल महामाया ह्री इति शक्तिकूटम् ।] चन्द्रः कामस्तथेन्द्रश्च महामाया ततः परम्

शक्तिबीजं वरारोहे वेदाक्षरसमन्वितम् ।
त्रिकूटेयं महाविद्या महात्रिपुरसुन्दरी

सर्वतीर्थम(ये?यी) देवी सर्वदेवस्वरूपिणी ।
सर्वशास्त्रमयी शुद्धा सर्वदोषविवर्जिता

चतुर्वेदमयी साक्षात् सर्वसौभाग्यदायिनी ।
कामराजाख्यविद्येयं भोगमोक्षफलप्रदा

अनया सदृशी विद्या त्रिषु लोकेषु दुर्लभा ।
एतस्या एव विद्यायाः शक्तिं तुर्यं च पार्वति

[उक्ताया एव विद्याया वाग्भवादौ शक्तितुर्ये एई विहाय शिव ह इन्दुः स इत्येतत् द्वयमादौ नियोज्य लोपामुद्रोपासिता विद्या भवति ।] हित्वा मुखे शिवेन्दुभ्यां लोपामुद्रा प्रकाशिता ।
[मार क योनि ए काम क शक्र ल ईश्वरो ह्री इति वाग्भवकूटस्थाने विन्यस्य पूर्ववत्कामराजशक्तियोगात् शांभवी विद्या ।] मारबीजं ततो योनिः कामः (शु?श)क्रं तथेश्वरी

पृ० १३) पूर्ववत् कामराजं च शक्तिकूटं तथैव च ।
सवीर्यया सिद्धिदा विद्या त्रैलोक्यवशकारिणी

तव स्नेहान्महेशानि मयेयं तु प्रकाशिता ।
एतच्छांभवमुद्दिष्टं शृणु शाक्तमतः परम् [र क पाठ ।]

[शक्ति स महेश ह काम क् इन्द्र ल महामाया ह्रीं इति प्रागुक्तविद्याया वाग्भवे नियोज्य शाक्ती विद्या सपद्यते ।] शक्तिर्महेशः कामश्च इन्द्रबीजमतः परम् ।
महामाया ततः पश्चात् पूर्ववदपरं ततः

विद्यात्रयमिदं भद्रे दुर्लभं भुवनत्रये ।
देव्युवाच
षोडशार्णां महाविद्यां त्रैलोक्यवशदायिनीम्

अधुना कथयेशान यद्यहं तव वल्लभा ।
ईश्वर उवाच
शृणु देवि महाविद्यां षोडशाक्षररूपिणीम्

एतस्या एव विद्याया यदाद्ये भुवनेश्वरी ।
तदेयं परमेशानि षोडशाक्षररूपिणी

मायास्थाने (वा?र) माबीजं दत्त्वान्या [भुवनेश्वरी ह्री तदादियुता पूर्वोक्ता विद्या षोडशार्णा ।अथवादौ रमाबीजोपेता तथा भवति ।] षोडशी भवेत् ।
वरदा सिद्धिदा विद्या [द्यात् क पाठ ।] कुबेरास्पददायिनी

चिन्तामणिरियं विद्या त्रैलोक्ये चापि दुर्लभा ।
वेदादिमण्डिता चान्या विद्या मोक्षप्रदायिनी

तथैव हि महा[माया ख पाठ ।]बीजं रमाबीजं तथैव च ।
पृ० १४) पञ्चदशाक्षरीविद्यां तथैव च समुद्धरेत्

सेयं [समनन्तरोक्ता पञ्चदशाक्षरी मायारमाभ्या ह्री श्रीं इत्याभ्यासाद्ययोजिता सप्तदशाक्षरी विद्या भवति ।] सप्तदशी विद्या साक्षात् जाग्रत्स्वरूपिणी ।
देव्युवाच
ततः कथय देवेश राजराजेश्वरीं पराम्

षोडशार्णां महाविद्यां त्रैलोक्यवशदायिनीम् ।
जननीं सर्वमन्त्राणां परब्रह्मस्वरूपिणीम्

ईश्वर उवाच
राजराजेश्वरीं विद्यां तथास्याः कवचं प्रिये ।
यो जानाति महीपृष्ठे स देवो नतु मानुषः

राजराजेश्वरी विद्या कथ्यते शृणु पार्वति ।
रमाबीजं समुद्धृत्य मायाबीजं नियोजयेत्

कामबीजं समालिख्य वाग्बीजं तदनन्तरम् ।
चतुर्दशस्वरोपेतं चन्द्रं बिन्दुयुगान्वितम्

प्रणवं भवुनेशानीं रमां चैव महेश्वरि ।
पञ्चदशाक्षरीं पश्चादुद्धरेत् परमेश्वरि

व्युत्क्रमात् परमेशानि पूर्वोक्तबीजपञ्चकम् ।
आलिख्य संपुटीकुर्ययाद् विद्येयं द्व्यष्टकूटका [रमा श्री माया ह्री कामबीज क्ली वाग्बीज ऐ चतुर्दशस्वरोपेत सविसर्गश्चन्द्रसौः प्रणव ओकार भुवनेशानी ह्रीं रमा श्री तत पञ्चदशाक्षरी व्युत्क्रमै बीजपञ्चकैश्च सपुटिता षोडशकूटा तुरीया विद्या भवति ।]

तुरीयेयं महाविद्या केवलात्मस्वरूपिणी ।
षोडशार्णा महाविद्या श्रीविद्या कथिता परा

पृ० १५) वक्त्रकोटिसहस्रैस्तु जिह्वाकोटिशतैरपि ।
वर्णितुं नैव शक्येयं श्रीविद्या षोडशाक्षरी [शक्येऽह श्रीविद्या षोडशाक्षरीम् ख पाठः ।]

षोडशार्णा महाविद्या सर्वतन्त्रेषु गोपिता ।
तव स्नेहान्महेशानि गन्धर्वे वै प्रकाशिता

इति श्रीगन्धर्वतन्त्रे पार्वतीश्वरसंवादे विद्याभेदोद्धारनिरूपणं नाम द्वितीयः पटलः

पृ० १६) तृतीयः पटलः ।
देव्युवाच
देवदेव जगन्नाथ भक्तानामार्तिनाशन ।
पञ्चपञ्चाक्षरीं विद्यां पञ्चमीं सर्वकामदाम्

अधुना कथयेशान समग्रां पापनाशिनीम् ।
ईश्वर उवाच
दुर्लभा पञ्चमी विद्या पञ्चकूटात्मिका शुभा

भुक्तिमुक्तिप्रदा शुद्धा सुखदा दुःखनाशिनी ।
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यथा सा चिन्त्यते परा

गुरुभक्तेन शुद्धेन साधकेन सुबुद्धिना ।
देवी पञ्चात्मकं सर्वं जगदेतच्चराचरम्

पृथिव्यापस्तथा तेजो वायुराकाशमेव च ।
पृथिवी ब्राह्मणी शक्तिर्जलं नारायणी तथा

तेजो रुद्रस्य रुद्राणी वायुरीशस्य चेश्वरी ।
माहेश्वरी तथाकाशं शक्तिर्महेश्वरस्य च

पञ्चदेवा[व्या ख पाठ ।]त्मकं पञ्च पञ्चमीपञ्चशक्तयः ।
या शक्तिः सर्वभूतानां जगच्चैतन्यरूपिणी

सा [सध्येभाव ऐश एवमग्रेपि बोध्यम् ।)] एव पञ्चमीविद्या जगदाधाररूपिणी ।
सा एव हि जगत्सर्वं सा एव परमा कला

पृ० १७) नान्यत् परतरं देवि विद्यते तद्बहिष्कृते ।
पञ्चविंशतितत्त्वेन कूटके पञ्च देवताः

आदौ कामेश्वरी ज्ञेया ततो वज्रेश्वरी शुभा ।
तृतीया भगमाला च तुर्यया त्रिपुरसुन्दरी

श्रीमत्त्रिपुरसुन्दर्ययाश्चिन्तनीया परा कला ।
सा एव पञ्चमी शक्तिः परब्रह्मस्वरूपिणी

परमानन्दरूपं यज्जगतां कारणं महत् ।
तस्या देव्यास्तु तद्रूपमुदयास्तविवर्जितम्

स्थूलत्वे स्थूलरूपा सा सूक्ष्मत्वे सूक्ष्मरूपिणी ।
स्थूलसूक्ष्मप्रभेदेन जगत्कारणरूपिणी

योऽसौ विश्वेश्वरो देवो विश्वं व्याप्य स्थितश्च यः ।
सैव विश्वेश्वरी देवी व्यापकत्वेन संस्थिता

नित्या सा सुखरूपा च महासुखशुभप्रदा ।
तत्स्वरूपानन्दमयी१ परमानन्दरूपिणी

किं पुनः शक्तिरूपेण परब्रह्मस्वरूपिणी ।
तस्याः पुनः पुनः सृष्टिर्जायते लीयते सदा

तस्माच्छक्तिः प्रधाना च शक्त्या व्याप्तमिदं जगत् ।
सर्वदानन्दहृदयश्चाद्वैतानन्दपारगः

समयाचारसंपन्नो भोगी भोगपरायणः ।
सदा ज्ञानविशुद्धात्मा गुरुभक्तो जितेन्द्रियः

गन्धर्वरूपवान् भूत्वा पञ्चमीं समुपासयेत् ।
पृथिव्यां मान(वो?वः) श्रेष्ठो यदि जानाति पञ्चमीम्

पृ० १८) शापभ्रष्टेन गन्धर्वो न नरो दैवयोगतः ।
यो जानाति महाविद्यां पञ्चकूटात्मिकां पराम्

स भवेत् खचरो देवि षण्मासान्नात्र संशयः ।
सदा ज्ञानविशुद्धात्मा मोक्षभागी भवेन्नरः

भोगेन लभते मुक्तिं यदि जानाति पञ्चमीम् ।
पञ्चपञ्चाक्षरीं विद्यां योऽसौ जानाति साधकः

स पूज्यः सर्वलोकेषु स देवो नतु मानुषः [मानव ख पाठ ।] ।
त्रिकूटमेव [क क पाठ ।] कूटेषु कूटमेकं त्रिपञ्चकम्

पञ्चपञ्चाक्षरी विद्या त्रिकूटा पञ्चकूटकैः ।
पञ्चविंशतितत्त्वेन वर्णरूपेण संस्थिता

एकवर्णे त्रिकूटे च त्रिकूटे पञ्च देवताः ।
एकवर्णे पञ्चदश देवताः परिकीर्तिताः

पञ्चविंशतितत्त्वेन त्रिकूटे पञ्चसंख्यया ।
पञ्चसप्ततिपूर्वाणि तेन तासां शतत्रयम्

पञ्चकूटान्विता विद्या परा सौभाग्यसुन्दरी ।
वर्णरूपेण सा देवी जगदाधाररूपिणी

अक्षरात् सर्वमुत्पन्नं जगदेतच्चराचरम् ।
नित्यमेकाक्षरं ब्रह्म अक्षरं परमं पदम् [सकृज्जप्त्वाक्षर मन्त्र ब्रह्मभूयाय कल्पते ।इत्यधिक ख पाठ ।]

जप्यमेकाक्षरं ब्रह्म आदिकूटान्तमध्यगम् ।
जप्त्वा तत्साधयेत् सर्वं बहुजप्तेन [जाप्येन ख पाठ ।] किं फलम्

तदेव परमं गुह्यं महासौभाग्यदायकम् ।
पृ० १९) तदेव पञ्चकूटं तु पञ्चतत्त्वेन पञ्चमी

[काम क विष्णुयुतोऽकारोपेत, शक्ति ए माया ई शक्रो ल महामाया ह्री इत्येतत्पञ्चमीविद्याया प्रथम वाग्भवकूटम्] कामं विष्णुयुतं शक्तिर्माया शक्रश्च पार्वति ।
पश्चाद् देवि महामायाबीजं चान्ते नियोजयेत्

[मध्यकूटत्रय कामराजस्य ।तन्न शिव ह शक्ति स कामः क भृ ल व्योमानलेत्यादिना ह्रीं, इति कामराजस्य प्रथम कूटम् ।] शिवबीजं समुधृत्य शक्तिबीजं तदन्तरम् ।
तदधः कामबीजं तु भूर्व्योमानलसंयुतम्

चतुर्थस्वरसंयुक्तमर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितम् ।
प्रथमं कामराजस्य कूटं त्रैलोक्यपूजितम्

मध्यकूटं प्रवक्ष्यामि कामराजस्य मध्यगम् ।
अतिगुह्यतरं देवि स्नेहाद् वक्ष्यामि केवलम्

[वियत् ह विष्णुयुतमकारोपेतम् ।मादन क हस ह इन्द्र ल विष्णो पदमित्यादिना ह्री, इति कामराजस्य मध्यम कूटम् ।] वियद्विष्णुयुतं देवी मादनं तदनन्तरम् ।
तदधो हंसबीजं तु इन्द्रबीजं समुद्धरेत्

विष्णोः पदं वह्नियुतं मायाबीजं समुद्धरेत् ।
मध्यकूटमिदं प्रोक्तं महासौभाग्यदायकम्

तुरीयं तु प्रवक्ष्यामि शृणु देवि सुदुर्लभम् ।
[काम क शिव ह वायु य इन्द्र ल वियदित्यादिना ह्री, इति कामराजस्य तृतीय कूटम् ।] कामबीजं महेशानि शिवबीजं ततः परम्

तदधो वायुबीजं तु इन्द्रबीजं नियोजयेत् ।
वियद् वह्निसमायुक्तं चतुर्थस्वरभूषितम्

पृ० २०) अर्द्धेन्दुबिन्दुसंयुक्तं चतुर्थं कूटमुत्तमम् ।
शक्तिकूटं प्रवक्ष्यामि शृणु देवि सुदुर्लभम्

यच्छ्रुत्वा साधकाः सर्वे लभन्ते मुक्तिमुत्तमाम् ।
[प्राणो ह काम क इन्द्र ल देवी स सान्तमित्यादिना ह्री इति शक्तिकूटम् ।] प्राणबीजं समुद्धृत्य कामबीजं समुद्धरेत्

इन्द्रबीजं तथा दे(वि?वी) क्रमेण विनियोजयेत् ।
सान्तं वह्निसमायुक्तं चतुर्थस्वरसंयुतम्

नादबिन्दुकलायुक्तं शक्तिकूटं समुद्धरेत् ।
फलं चास्या विशेषेण साधनं च वरानने

कथितव्यं मया [महादेवि क पाठ ।] देवि संक्षेपात् कथ्यतेऽधुना ।
एषा विद्या महाविद्या गुह्याद् गुह्यतमा प्रिये

भोगदा मोक्षदा चैव सर्वकामार्थसिद्धिदा ।
वाग्भवं प्रथमं कूटं शक्तिकूटं तु पञ्चमम्

मध्यकूटत्रयं देवि काम(बी?रा)जं मनोहरम् ।
काम(बी?रा)जं प्रवक्ष्यामि कूटभेदेन तच्छृणु

ज्ञात्वा तत्साधयेद् देवि असाध्यमपि भूतले ।
सौभाग्यं प्रथमं कूटं महासौभाग्यदायकम्

त्रिकूटमेककूटेन काम(बी?रा)जं महत्परम् [दम् क पाठ ।] ।
एवं कूटत्रयेणैव नित्या सौभाग्यसुन्दरी

एकत्र पञ्चकूटेन नित्यं कूटत्रयान्विता ।
दुर्लभा सर्वलोकेषु महासौभाग्यसुन्दरी

एतस्या एव विद्याया मध्यकूटस्य मध्यमम् ।
पृ० २१) जप्त्वानन्दमयो भूत्वा सर्वकाममुपालभेत्

इयं स्वप्नावती नाम्ना विद्या त्रैलोक्यविश्रुता ।
आकर्षणकरी विद्या जगदाह्लादकारिणी

साधनं च प्रवक्ष्यामि यस्मादाकर्षणं भवेत् ।
स्वर्गे म(र्ते?र्त्ये) च पाताले नारीणां पुरुषस्य च

नार्यो वश्या विशेषेण वशं (जा?या)ति जगत्त्रयम् ।
भोगदा मोक्षदा चैषा विद्या गन्धर्वसेविता

महाभोगवती विद्या महदैश्वर्यदायिनी ।
तथा मधुमतीसिद्धिर्जायतेऽस्याः प्रसादतः

बृहत्त्वं च लघुत्वं च दर्शनादर्शने तथा ।
प्रवेशं परकायस्य कामरूपो भवेद् ध्रुवम्

पुंसां रूपं स्त्रियो रूपं यच्चान्यद्रूपमुत्तमम् ।
सर्वं तत् परमं रूपं तस्या एव न संशयः

कान्तिस्तुष्टिस्तथा पुष्टिः श्रद्धा लज्जा दया घृणा ।
धृतिः शान्तिस्तथा ऋद्धिः सिद्धिर्बुद्धिर्मतिः क्षमा

महामाया महाबुद्धिर्महाविद्या महोदया ।
महामहत्करी विद्या ब्रह्मविद्यैव केवला

महाभूतदिने नक्तं श्मशाने यदि साधकः ।
सहस्रैकप्रमाणेन किं न सिध्यति भूतले

यो जपेत् पञ्चमीं विद्यां परां त्रैलोक्यमातृकाम् ।
स नरो देवदेवेशो महादेव इवापरः

भोगात्मा लभते भुक्तिं नानाभोगेन केवलम् ।
पृ० २२) भुनक्ति बहुलान् भोगान् रसान्नानाविधानपि

यद् ब्रुवन्त्यक्षरं लोके भुनक्ति बहुलं सुखम् ।
शून्यागारे विहारे च चिन्त(येन्नो?यन्यो) जपेत्पराम्

आकर्षणं भवेत्तस्य सर्वकामं ततो लभेत् ।
प्रथमानन्दहृदयो द्वितीय(म?मु)पभोगवान्

तृतीयमुपभोगेन चतुर्थमपि कामयेत् ।
पञ्चमं प्रथमं पुण्यं मन्त्रसिद्धिकरं परम्

पञ्चमं तु विशेषेण भोगयेत् कामयेत् सदा ।
पञ्चमाभ्यसनाद्वीरः पूजाया लभते फलम्

कुण्डगोलोद्भवैर्द्रव्यैः स्वयंभूकुसुमेन च ।
रोचनाकुंकुमाभ्यां च जपमालां प्रलेपयेत्

कर्पूरागुरुकस्तूरीरोचनाकुंकुमेन च ।
जपमालामुपस्कृत्य प्रतिष्ठां विधिवच्चरेत्

तद्द्रवैरक्षताञ्छुद्धान् सं(श्रा?स्रा)व्य च पुनः पुनः ।
वारिणा शोधितं कृत्वा सिन्दूरे निक्षिपेत् ततः

पटे चित्रमये शुद्धे नक्तं यः पूजयेन्नरः ।
जप्त्वा विद्यां च मालायां सर्वकाममुपालभेत्

आनीय कन्यकां दिव्यां प्रमदां यौवनोन्नताम् ।
उक्षितां मूलमन्त्रेण सुशीलां चारुहासि(ह्नीं?नीम्)

सर्वदानन्दहृदयां घृणालज्जाविवर्जिताम् ।
गुरुभक्तां सुवेशां च देवतापूजने रताम्

तस्या गात्रे न्यसेन्मन्त्री पञ्चकामाञ् शरानपि ।
पृ० २३) पञ्चकूटं न्यसेन्मन्त्री पञ्चाशन्मातृकां न्यसेत्

दिव्यमालां समादाय साधको विजितेन्द्रियः ।
सहस्रैकप्रमाणेन जपेत् स्वप्नावतीं ततः

अनेनैव विधानेन भवेदाकर्षणं महत् ।
तस्यास्तु मदनागारे पूजयेत् परमेश्वरीम्

[तल्लक्षणं- यथा मध्यमामध्यगे कृत्वा कनिष्ठाङ्गुष्ठरोधिते ।तर्जन्यौ दण्डवत् कृत्वा मध्यमोपर्यनामिके ।क्षोभाभिधाना मुद्रेय सर्वसंक्षोभकारिणी ॥इति ।] सर्वसंक्षोभिणीं मुद्रां बद्ध्वा योनिं प्रचालयेत् ।
कामेश्वरीस्वरूपां तां चिन्तयेत् साधकोत्तमः

कामेश्वरस्वरूपं च आत्मानमपि भावयन् ।
स्वयमक्षोभितो भूत्वा साधकः पञ्चमं चरन्

तस्याः पुष्पं स्वयं यावद् [प्राग्वत् ख पाठ ।] रक्षणीयं प्रयत्नतः ।
ताम्बूलगन्धपुष्पैश्च प्रत्यहं पूजयेच्च ताम्

नानारसान्नपानेन तृप्तिमाचर्य यत्नतः ।
वस्त्रालंकारभूषाद्यैस्तस्याः संतोषमानयेत्

यथाकाले तथा पुष्पं स्वयं तद्गोप्यरूपतः ।
गृहीत्वा तु प्रयत्नेन स्वयंभूकुसुमं हि तत्

स्वयंभूकुसुमं दिव्यं त्रैलोक्येष्वपि दुर्लभम् ।
प्राप्नोति साधकश्रेष्ठो दुर्लभं साधयेद्भुवि

स्वयंभूपुष्पयोगेन साक्षतेन सदार्चयेत् ।
विद्यां स्वप्नावतीं जप्त्वा क्षिप्रमाकर्षणं भवेत्

देवताश्च ग्रहा नागा दानवा राक्षसाश्च ये ।
पृ० २४) राजानश्च स्त्रियः सर्वा नित्यं वश्या भवन्ति हि

स्वयंभूकुसुमैः पूजां प्रत्यहं यः समाचरेत् ।
जप्त्वा वै दिव्यमालायां सर्वकाममुपालभेत्

पार्वत्युवाच
पुराप्येकादशी विद्या भवता कथिता मयि ।
नाराधिता मया यस्मात्तस्मान्मृत्युवशं गता

सारात्सारतरां विद्यां श्रोतुमिच्छामि सांप्रतम् ।
ईश्वर उवाच
एकादशाक्षरी विद्या भैरव्याः कथिता पुरा

इदानीं तव प्रीत्यर्थं कथयामि तथा पराम् ।
[मादन क गोत्रभित् ल सान्तेत्यादिना ह्री, इति वाग्भवम् ।ब्रह्मा क गगन ह शक्र ल नकुलीश इत्यादिना ह्री, इति कामराजम् ।शक्ति स मादन क शक्र ल हर इत्यादिना ह्री, इति शक्तिकूटम् ।इयमेकादशाक्षरी भैरवी विद्या ।] मादनं गोत्रभि(च्छा?त्सा)न्तो रेफमायार्धचन्द्रवान्

नादबिन्दुसमायुक्तो वाग्भवः परमेश्वरि ।
ब्रह्मा च गगनं शक्रो नकुलीशोऽनलः शशी

माया बिन्दुः सनादेन काम(बी?रा)जं समुद्धरेत् ।
शक्तिर्मादनशक्रश्च हरो वह्नीन्दुमायया

कलानादसमाक्रान्तः कथितः कामदो मनुः ।
यस्मै कस्मै न दातव्यो बान्धवाय च पार्वति ॥
मनुर्विमृ(ष्य?श्य)दातव्यो ज्येष्ठपुत्राय धीमते

इति श्रीगन्धर्वतन्त्रे पार्वतीश्वरसंवादे पञ्चमीविद्योद्धारप्रयोगादिनिरूपणं नाम तृतीयः पटलः

पृ० २५) चतुर्थः पटलः ।
पार्वत्युवाच
देवदेव महादेव लोकानां हितकारक ।
यत्सूचितं पुरा नाथ किमर्थं न प्रकाशितम्

राजराजेश्वरीदेव्यास्त्रिपुरायाः शुभावहम् ।
कवचं यदि मे प्रीतः कथयस्व वृषध्वज

ईश्वर उवाच
लक्षवारसहस्राणि वारितासि पुनः पुनः ।
स्त्रीस्वभावान्महादेवि पुनस्त्वं परिपृच्छसि

अत्यन्तं दुर्लभं गुह्यं कवचं सर्वकामदम् ।
तथापि कथयाम्यद्य तव प्रीत्या वरानने

त्रैलेक्यमोहनं नाम त्रिषु लोकेषु दुर्लभम् ।
सर्वसौभाग्यजननं भोगमोक्षफलप्रदम्

यद्धृत्वा दानवान् विष्णुर्निजघान सुदारुणान् ।
लोकान् वितनुते ब्रह्मा संहर्ताहं यतः प्रिये

धनाधिपः कुबेरोऽपि यतः सर्वे दिगीश्वराः [र क पाठ ।] ।
नैतत्परतरं गुह्यं प्रतिजाने हि [जानीहि क पाठ ।] पार्वति

वेदशास्त्रपुराणेषु सारमेतद्वरानने ।
पुत्रदारादिसहितं शिरो [वो क पाठ ।] देयं कथंचन

न देयं कवचं गुह्यं प्राणैः कण्ठगतैरपि ।
पृ० २६) शृणु सर्वाङ्गसुभगे दिव्यं कवचमुत्तमम्

राजराजेश्वरीदेव्याः कवचस्य ऋषिः शिवः ।
छन्दो विराड् देवता च महात्रिपुरसुन्दरी

हंसः शक्तिः परा बीजं रमाबीजं च कीलकम् ।
धर्मार्थकाममोक्षेषु विनियोगः प्रकीर्तितः

त्रिपुरा त्रिविधा पातु मम सर्वार्थसिद्धये ।
ऐं क्लीं सौः वदने बाला पातु सर्वार्थसिद्धिदा

हस्रैं [हैस्र हेस्रौ क पाठ ।]-हसकलरी-हस्रौः कण्ठे पातु महादेवी श्रीमत्त्रिपुरभैरवी
हृदयेऽव्यान्महेशानी महात्रिपुरसुन्दरी

राजराजेश्वरीविद्या षोडशी या महोदया ।
ब्रह्मरन्ध्रे सदा पातु कमला परमेश्वरी

गिरिराजसुता देवी पातु नित्यं च शीर्षके ।
कामबीजं ललाटेऽव्याद्वाग्बीजं कण्ठदेशके

सौः पातु [तुत ख पाठ ।] मे तथा पार्श्वे प्रणवो बाहुमूलके ।
शंभुप्रिया सदा पातु बाह्वो[हुद ख पाठ ।]र्दक्षिणसव्ययोः

विष्णुप्रिया सदा पातु मणिबन्धद्वये तथा ।
पार्वतीशः करे पातु नेत्रे नक्षत्रवल्लभः

श्रोत्रे रतिप्रियः पातु घ्राणे शक्रः सदावतु ।
पृष्ठदेशे सदा पातु पार्वती परमेश्वरी

ह्सौः [हेसो क पाठ ।] श्वासे चैव निःश्वासे पातां परमसिद्धिदौ ।
कामः कामे सदा पातु पिनाकी लिङ्गगोचरे

पृ० २७) पृथ्वी सर्वां(श?स)के पातु हृल्लेखा हृदयेऽवतु ।
स्तनौ विष्णुप्रिया पातु कुक्षौ च स पुरान्तकः

नेत्रे वज्रधरः पातु माया वै जठरेऽवतु ।
पदद्वन्द्वे च सौः पातु ऐं जिह्वानिलयेऽवतु

क्लींकारः सर्वदा पातु दन्तोष्ठयोर्वरानने ।
शीर्षादिपादपर्यन्तं सर्वाङ्गं भुवनेश्वरी

रक्षाहीनं च यत् स्थानं वर्जितं कवचेन तु ।
तत्सर्वं परमेशानि पातु [ति ख पाठः ।] नित्यं हरिप्रिया

आधारे वाग्भवः पातु कामराजो हृदि प्रिये ।
शक्तिकूटं तथा पातु भ्रुवोर्मध्ये च पार्वति

शीर्षे कूटत्रयं पातु ललाटे सर्वमन्त्रकः ।
अष्टाविंशतिवर्णेयं मुखवृत्ते सदावतु

षोडशीयं महाविद्या ब्रह्मविद्यैव केवला ।
भोगमोक्षप्रदा देवी केवलात्मस्वरूपिणी

कामेश्वरी ललाटेऽव्यान्मुखे तु भगमालिनी ।
दक्षनेत्रे सदा पातु नित्यं (दीप्ता?क्लिन्ना) महोदया

भीरुण्डा वामनेत्रेऽव्यात् कर्णे वै वह्निवासिनी ।
महा(विद्ये?वज्रे)श्वरी पातु वामकर्णप्रदेशके

दक्षनासापुटे पातु शिवदूती महेश्वरी ।
वामनासापूटे पातु त्वरिता सर्वसिद्धिदा

दक्षगण्डे सदा पातु नित्यं मां कुलसुन्दरी ।
पृ० २८) त्रैलोक्यविमला पातु वामगण्डप्रदेशके

ओष्ठे नीलपताकाव्याद् अधरे विजयावतु ।
ऊर्ध्वदन्ते सदा पातु देवी मां सर्वमङ्गला

अधोदन्तप्रदेशेऽव्यान्नित्यं ज्वालांशुमालिनी ।
विचित्रा सर्वदा पातु नित्यं मूर्धनि पार्वति

आसां प्रधानभूता या महात्रिपुरसुन्दरी ।
षोडशी सा सदा पातु मुखे वै परमेश्वरी

पृष्ठदेशे सदा पान्तु१ गुरवस्त्रिविधाश्च ते ।
पादयोः सर्वदा पातु त्रिपुरा परमेश्वरी

जानुदेशे सदा पातु देवी मां त्रिपुरेश्वरी ।
ऊरुद्वये सदा पातु देवी त्रिपुरसुन्दरी

त्रिपुरवासिनी देवी कटिदेशे सदावतु ।
त्रिपुराश्रीश्च मां नित्यं गुह्यदेशे सदावतु

मूलाधारे सदा पातु देवी त्रिपुरमालिनी ।
नाभौ त्रिपुरसिद्धाव्यात् त्रिपुरा(च?म्बा) सदा हृदि

ब्रह्मरन्ध्रे सदा पातु महात्रिपुरसुन्दरी ।
आसां तु मन्त्रबीजानि प्रोक्तस्थानेषु विन्यसेत्

२पाषाण्डगणमध्ये तु बुद्धो मां परिरक्षतु ।
ब्रह्माव्याद् ब्रह्मसंघाते३ शिवो मां योगसिद्धये

ज्ञाने मां भास्करः पातु मोक्षे नारायणः प्रभुः ।
या शक्तिः सर्वभूतानां विद्याविद्येति गीयते

सा शक्तिः सर्वदा पातु स्त्रीपुत्रधनसंपदि ।
पृ० २९) अणिमा पश्चिमे पातु लघिमा चोत्तरेऽवतु

पूर्वतः पातु महिमा ईशिता [त्वा क पाठ ।] दक्षिणेऽवतु ।
वशिता [त्वा क पाठ ।] वायुनिलये ईशे प्राकाम्यसिद्धिदा

भुक्तिसिद्धिस्तथाग्नेये पात्विच्छासिद्धी राक्षसे ।
अधः पातु प्राप्तिसिद्धिर्मोक्षसिद्धिस्तथोर्ध्वके

ब्रह्माणी संध्ययोः पातु माहेश्वरी दिवावतु ।
मध्याह्ने पातु कौमारी रात्रौ च शक्रवल्लभा

ब्राह्मे मुहूर्तके पातु वैष्णवी सर्वसिद्धिदा ।
निशीथे पातु वाराही चामुण्डा श(क्र?त्रु)विग्रहे

महोत्साहे महालक्ष्मीः पातु नित्यं महेश्वरी ।
शीर्षे संक्षोभिणी पातु (तारि?द्रावि)णी हृदयेऽवतु

आकर्षिणी शिखायां तु कवचे पातु वश्यदा ।
उन्मादिनी तथा नेत्रे सर्वगात्रे महाङ्कुशा

त्रिखण्डा भुजयोः पातु बीजे बीजस्वरूपिणी ।
खेचरी पादयोः पातु योनिमुद्रा च सर्वतः

(स?का)माकर्षणरूपाव्यात् सदा[कामा ख पाठः ।]कर्षणकर्मणि ।
बुद्ध्याकर्षणरूपाव्यात् परबुद्धिविकर्षणे

अहंकारे सदा पातु अहंकारविकर्षणी ।
शब्दाकर्षणरूपाव्याच्छब्दाकर्षणकर्मणि

स्पर्शाकर्षणरूपा मां पातु स्पर्शनकर्मणि ।
रूपाकर्षणरूपाव्यात् पररूपविकर्षणे

पृ० ३०) रसाकर्षणरूपाव्याद् रसे वै परमेश्वरी ।
गन्धाकर्षणरूपा मां पातु गन्धे च सर्वदा

चित्ताकर्षणरूपा मां पायादाकृष्टिकर्मणि ।
धैर्याकर्षणरूपा तु पातु धैर्यविधौ सदा

स्मृत्याकर्षणरूपाव्याज्ज्ञानाकर्षणकर्मणि ।
नामाकर्षणरूपाव्यान्नामव्याहरणे सदा

बीजाकर्षणरूपा मां सर्वबीजप्ररोपणे ।
परजीवाकर्षणे पात्वात्माकर्षणरूपिणी

अमृताकर्षणी१ पातु अमृतीकरणे२ सदा ।
शरीराकर्षणी३ पातु सदा शरीररक्षणे

अनङ्गकुसुमा पातु पुरतः सर्वकर्मणि ।
अनङ्गमेखला पातु पृष्ठतः परमेश्वरी

अनङ्गमदना पातु वामतो मे महेश्वरी ।
दक्षिणे सर्वदा पातु अनङ्गमदनातुरा

नित्यं चानङ्गरेखाव्यादूर्ध्वं मम सदा प्रिये ।
अनङ्गवेगिनी पातु अधो मे परमेश्वरी

तथानङ्गांकुशा नित्यं पातु मां दिक्षु सर्वदा ।
अनङ्गमालिनी पातु विदिक्षु मम सर्वदा

सर्वसंक्षोभिणी चोर्ध्वे पातु मां जगदीश्वरी ।
सर्वविद्राविणी चाधो दिक्षु सर्वविकर्षणी

सर्वाह्लादकरी शक्तिर्विदिक्षु परिरक्षतु ।
पृ० ३१) सर्वसंमोहिनी पातु समन्तात् परमेश्वरी

अन्तर्बहिश्च मां पातु सर्वस्तम्भनकारिणी [कर्मणि क पाठ ।] ।
तथैव पातु मां नित्यमाकाशे सर्वजृम्भणी

पाताले चैव मां पातु सर्ववश्यकरी तथा ।
देवलोके सदा पातु सर्वरञ्जनकारिणी

सर्वोन्मादनशक्तिर्मां भूतले परिरक्षतु ।
सर्वार्थसाधनी शक्तिः पायाद्भूतगणालये

सिद्धानामालये पातु सर्वसंपत्तिपूरणी ।
राक्षसानां च यक्षाणां सर्वमन्त्रमयी गृहे

असुराणां निवासे तु सर्वद्वन्द्वक्षयंकरी ।
सर्वसिद्धिप्रदा देवी पातु राजगृहे सदा

सर्वसंपत्प्रदा पातु स्वगृहे सर्वसंपदि ।
सर्वप्रियङ्करी पातु सर्वलोकेषु सर्वदा

सर्वमङ्गलकार्येऽव्यात् सर्वमङ्गलकारिणी ।
सर्वकामप्रदा देवी सर्वकार्येषु सर्वदा

ऐश्वर्ये सर्वदा पातु सर्वैश्वर्यप्रदायिनी [सर्वदुःखविमोचिनी क पाठः ।] ।
सर्वमृत्युप्रशमनी पायान्नित्यं ममालये

सर्वारम्भे सदा पातु सर्वविघ्नविनाशिनी ।
देहसौन्दर्यकाले तु पातु सर्वाङ्गसुन्दरी

सर्वसौभाग्यकाले तु सर्वसौभाग्यदायिनी ।
सर्वज्ञा च गृहे पातु सर्वशक्तिमयी रणे

सर्वैश्वर्यप्रदा मार्गे सर्वज्ञानमयी जले ।
पृ० ३२) सर्वव्याधिषु सर्वत्र सर्वव्याधिविनाशिनी

पर्वते पातु प्रबला सर्वाधारस्वरूपिणी ।
सर्वपापहरा पातु सर्वकर्मसु सर्वदा

सर्वानन्दकरी१ देवी नानाघकृतगोचरे ।
सर्ववैरिभये पातु सर्वरक्षास्वरूपिणी

सर्वसंकल्पकार्येषु सर्वेप्सितफलप्रदा ।
वशिनी वश्यकार्येऽव्यात् कामेशी स्तम्भनेऽवतु

मोहने मोदिनी२ पातु विमलोच्चाटनेऽवतु ।
अरुणा पातुं मां वादे ३जयिनी जल्पकर्मणि

सर्वेश्वरी काम्यकार्ये कौलिनी भेदकर्मणि ।
जृम्भणे सर्वदा पा(तु?न्तु) शराः पञ्च महेश्वरि

धनुर्मोहविधौ पातु पाशस्तु वश्यकर्मणि ।
महातेजोमयः पातु स्तम्भने मां तथाङ्कुशः

सर्वज्ञा हृदये पातु नित्य(कृता?तृप्तिः) च शीर्षके ।
अनादिबोधिका पातु नित्यं शिखाप्रदेशके

कवचे मां स्वतन्त्राव्यात् नेत्रे नित्यमलुप्तिका ।
अचिन्त्यशक्ति(व?र)स्त्रेषु पायात् परमसिद्धिदा

कामेश्वरी रतौ पातु युद्धे वज्रेश्वरी तथा ।
नित्यं पातु महेशानी४ श्रीकामे भगमालिनी

रसे रूपे च गन्धे च शब्दे५ स्पर्शे च पातु माम् ।
सर्वानन्दमयी देवी महात्रिपुरसुन्दरी

पृ० ३३) ईशाने वटुकः पातु आग्नेययां योगिनीगणाः ।
त्वगसृङ्मांसमेदोऽस्थिमज्जशुक्राणि पान्तु नः

क्षेत्रेशो नैरृते पातु गणेशो वायुमन्दिरे ।
मातङ्गवनिता पातु शेषिका कुलसुन्दरी

शक्तिर्मां सर्वदा पातु मूलाधारनिवासिनी ।
इतीदं कवचं देवि त्रिषु लोकेषु दुर्लभम्

यन्नोक्तं डामरे तन्त्रे यन्नोक्तं रुद्रयामले ।
सर्वतन्त्रेषु यन्नोक्तं गन्धर्वे प्रकटीकृतम्

तव प्रीत्या महादेवि गोपनीयं प्रयत्नतः ।
तव नाम्नि स्मृते देवि सर्वयज्ञफलं लभेत्

सर्वत्रैव जयप्राप्तिर्वाञ्छा सर्वत्र सिध्यति ।
नाम्नः शतगुणं स्तोत्रं व्याख्यानं चापि तच्छतम्

तस्माच्छतगुणं ध्यानं ध्यानाच्छतगुणो मनुः ।
मन्त्राच्छतगुणं देवि कवचं ते मयोदितम्

यस्मै कस्मै न दातव्यं सुगोप्यमतिदुर्लभम् ।
न देयं परशिष्याय कृपणाय सुरेश्वरि

शिष्याय भक्तिहीनाय चुम्बकाय तथैव च ।
गुरुभक्तिविहीनाय परहिंसारताय च

निन्दकाय कुशीलाय दाम्भिकाय महेश्वरि ।
अभक्तेभ्योऽभि पुत्रेभ्यो दत्त्वा मृत्युमवाप्नुयात्

यो ददाति निषिद्धेभ्यः कवचं मन्मुखाच्च्युतम् ।
तस्य नश्यन्ति देवेशि विद्यायुःकीर्त्तिसंचयाः

पृ० ३४) तं हिंसन्ति च योगिन्यो मदीयशासनात् प्रिये ।
परे नरकमाप्नोति जन्मकोटिशतानि च

सर्वलक्षणयुक्ताय यन्त्रमन्त्ररताय च ।
शिष्याय शान्तचित्ताय गुरुभक्तिरताय च

उदके लवणं लीनं यथा भवति पार्वति ।
मनो भवति वै लीनं पादयोः श्रीगुरोः प्रिये

तदा देय महद्गुह्यं कृपया चातिदुर्लभम् ।
गुरोः पादप्रसादेन श्रीविद्या यदि लभ्यते

तथैव कवचं देवि त्रिषु लोकेषु दुर्लभम् ।
स च देवो हरः साक्षात् तत्पत्नी परमेश्वरी

प्रमादादपि देवेशि श्रीगुरोर्नाम नाददेत् ।
यस्य भक्तिर्गुरौ नित्यं वर्तते देववत् [त क पाठ ।] प्रिये

तस्य मन्त्रस्य यन्त्रस्य सिद्धिर्भवति नान्यथा ।
कवचस्य तथा सिद्धिर्गुटिकायाश्च सुन्दरि

इदं कवचमज्ञात्वा यो जपेत् सुन्दरीं पराम् ।
नवलक्षं प्रजप्त्वापि [ऐश पाठ ।] तस्य विद्या न सिध्यति

शुचिः समाहितो भूत्वा भक्तिश्रद्धासमन्वितः ।
सर्वभूतालये सुप्ते निशायामर्ध[र्द्ध क पाठ ।]रात्रके

हेतुयुक्तो महेशानि निर्जने पशुवर्जिते ।
रक्तासनोपविष्टस्तु रक्ताभरणभूषितः

ताम्बूलपूरितमुखो धूपामोदसुगन्धितः ।
संस्थाप्य वामभागे तु शक्तिं स्वामिपरायणाम्

पृ० ३५) रक्तवस्त्रपरीधानां शिवमन्त्रधरां शुभाम् ।
या शक्तिः सा महादेवी हररूपस्तु साधकः

अन्योन्यचिन्तनाद् देवि देवत्वमुपजायते ।
शक्तियुक्तो यजेद् देवीं श्रीचक्रे लक्षणान्विते

पुष्पाञ्जलित्रयं देव्यै मूलमन्त्रेण दापयेत् ।
भोगैश्च मधुपर्काद्यैस्ताम्बूलाद्यैः सुवासितैः

पूजयित्वा महादेवीं पूजा[भू क पाठ ।]कोटिफलं लभेत् ।
पूर्वोक्त(स्या?न्या)समेवास्मिन् समये च प्रविन्यसेत्

आत्मानं परमं ध्यायेद् दिव्यस्त्रीभिरलंकृतम् ।
दिव्यं मूर्ध्नि महच्छत्रं सहस्रदलनिर्मितम्

सुधावर्षिमुखाम्भोजं सस्मितं दिव्यवर्चसम् ।
परमानन्दसंदोहमुदितं परमव्ययम्

दिव्यालङ्कारवस्त्राढ्यं दिव्यमाल्यानुलेपितम् ।
दिव्यासनसमासीनं दिव्यभोगविभोगिनम्

सर्वगं सर्वभूतेशं सृष्टिस्थित्यन्तकारिणम् ।
निर्लेपं निर्मलं शान्तं सर्वव्यापिनमीश्वरम्

ततो देवीं हृद[दा क पाठ ।]म्भोजे ध्यायेत् तद्गतमानसः ।
ज(वा?पा)कुसुमसंकाशां बालार्ककिरणारुणाम्

रक्तपद्मसमासीनां रक्ताभरणभूषिताम् ।
रक्तवस्त्रपरीधानां पूर्णचन्द्रनिभाननाम् [न क पाठ ।]

सैवाहमित्यभेदेन द्वैतहीनं विचिन्तयेत् ।
अद्वैतानन्दभावेन साधकः परमात्मनः

पृ० ३६) छायया शोणया व्याप्तं जगदेतच्चराचरम् ।
भावनावशसंपन्नो भावयेद् भावना[त क पाठ ।]परः

एवं चिन्तापरस्याशु सिद्धयोऽष्टौ भवन्ति हि ।
संप्राप्य विपुलान् भोगान् राज्यास्पदं च भूतले

ऐन्द्रं पदमवाप्याथ विहरन् नन्दने वने ।
उर्वशीप्रमुखाभिश्च स्वेच्छया दिव्यभोग(दा?वा)न्

तदाप्नोति परं स्थानं दुरापं त्रिदशैरपि ।
ततश्च कवचं दिव्यं पठेदेकमनाः प्रिये

तस्य सर्वार्थसिद्धिः स्यान्नात्र कार्या विचारणा ।
इदं रहस्यं परमं परं स्वस्त्ययनं महत्

सर्वेषामेव हिंस्राणां डाकिनीनां महेश्वरि ।
निशाचरगणानां च वारणं नाशनं तथा

आयुर्बलप्रदं नित्यं तुष्टिपुष्टिशुभावहम् ।
नारीणां मृतवत्सानां गुणवत्सुतदायकम्

सूत्या(ः) सूतिगृहस्यापि बालग्रहनिवारणम् ।
विषद(स्य?स्यु)ग्रहाणां च सदा शान्तिविवर्द्धनम्

विषशस्त्राग्निरुद्राणां वारणं जयदं युधि ।
जले स्थले तथाकाशे सर्वोत्पातेषु सर्वदा

त्रैलोक्यवासिनामेव सर्वमङ्गलदायकम् ।
सकृद्यस्तु पठेद् देवि कवचं देवदुर्लभम्

हयमेधफलं तस्य भवत्येव न संशयः ।
नित्यं यस्तु पठेद् देवि शृणुयाद्वा समाहितः

पृ० ३७) स सर्वांल्लभते कामान् परे देवीपुरं व्रजेत् ।
संग्रामे च जयेच्छत्रून् मातङ्गानिव केसरी

दहेत् तृणं यथा वह्निस्तथा शत्रूञ्जयेत् सदा ।
नास्त्राणि तस्य शास्त्राणि शरीरे प्रभवन्ति च

तद्गात्रं प्राप्य शस्त्राणि ब्रह्मास्त्राणि च यानि च ।
माल्यानि कुसुमानीव सुखदानि भवन्ति हि

पराः पराङ्मुखा यान्ति वि(वा?ना)युद्धेन पार्वति ।
व्याधिस्तस्य कदाचित्तु दुःखं नास्ति कदाचन

गतिस्तस्यैव सर्वत्र वायोस्तुल्या सदा भवेत् ।
दीर्घायुः कामभोगी सो [एश पाठः ।] धनधान्यसमृद्धिमान्

जितव्याधी रूपवान् स्याद् गुणवानभिजायते ।
चातुर्वर्ग्यं करे तस्य भवत्येव न संशयः

अन्यस्य वल्लभः सो [ऐश पाठः ।] वै पुत्रदारकुलान्वितः ।
इह लोके सुखं भुक्त्वा परे मुक्तो भविष्यति

न तस्य दुर्गतिर्देवि कदाचिदपि जायते ।
दुर्ग्रहाः सुग्रहा यान्ति वशं गच्छन्ति मानवाः

न तस्य विघ्नो भवति न शोको भुवि जायते ।
वेतालाश्च पिशाचाश्च राक्षसाश्च भयानकाः

ते सर्वे विलयं यान्ति कवचस्यास्य कीर्त्तनात् ।
तस्यैव शत्रवो देवि चिन्तामात्रप्रयोगतः

विनश्यन्ति न संदेहो योगिन्यो भक्षयन्ति तान् ।
पृ० १३८) शान्तिकादीनी कर्माणि मारणोच्चाटनानि च

वचोमात्रेण देवेशि तस्य सिध्यन्ति भूतले ।
न पापैर्लिप्यते देवि महोग्रैस्तु सुदारुणैः

न कालस्य वशं गच्छेन्न जरा नच दुःखिता ।
तत्र देशे न दुर्भिक्षं नच मारी प्रवर्त्तते

न रोगास्तत्र जायन्ते नोत्पाताः प्रभवन्ति च ।
विविधाश्चैव योगिन्यस्तस्य साधक [विभक्तिलोप ऐश ।] संनिधौ

शान्तिं चैव प्रयच्छन्ति रक्षन्ति पुत्रवत् सदा ।
सर्वदा च सुखप्राप्तिः सर्वतीर्थफलं लभेत्

नानेन सदृशः कश्चित् साधको भुवि जायते ।
सुरासुरमनुष्याणां तत्त्वरूपः सुखावहः

येन विज्ञात[न क पाठ ।]मात्रेण स्मृतेनैव च सुन्दरि ।
अक्षयांल्लभते कामान् मुक्तिस्थानं च गच्छति

सर्वलक्षणहीनोऽपि स्मरणात् कलु[कुल क पाठ ।]षापहः ।
अहो कवचमाहात्म्यं पठमानस्य नित्यशः

विनापि योगचर्येण योगिनां समतां व्रजेत् ।
भूर्जत्वचि समालिख्य चक्रं तत्त्वविनिर्मितम्

मध्येत्रिकोणं संलिख्य साध्यसाधकयोर्लिपिम् ।
तदूर्ध्वे मूलमन्त्रं च मातृकार्णेन वेष्टयेत्

अगुरुद्रवमिश्रेण चन्दनेन सुगन्धिना ।
एतद्यन्त्रं महादेवि सुरासुरसुदुर्लभम्

पृ० ३९) रोचनाकुङ्कुमेनैव तद्बाह्ये कवचं लिखेत् ।
श्वेतसूत्रेण संवेष्ट्य लाक्षया परिवेष्टयेत्

पञ्चामृतैः पञ्चगव्यैः स्न[स्ना क पाठ ।]पयित्वा शुभेऽहनि ।
संपूज्य देवीरूपां तां गुटिकां सर्वकामदाम्

प्राणप्रतिष्ठामन्त्रेण [मात्रे क पाठ ।] प्राणांस्तत्र निवेशयेत् ।
चारुणा शातकुम्भेन भूषितां योनिमुद्रया

अन्तर्योनिं ततो ध्यात्वा तत्र संस्थापयेद् बुधः ।
एषा तु गुटिका देवि कण्ठलग्ना धनप्रदा

शीर्षे वश्यक(रे?री) देवि कट्यां स्तम्भनकारिणी ।
बद्धा वामभुजे चैषा वैरिपक्षविनाशिनी

जठरे रोगशमनी पुत्रदा हृदि संस्थिता ।
विद्याकरी ललाटस्था शिखायां तु यशःप्र(दः?दा)

दक्षिणे बाहुमूले वै यदि तिष्ठति सर्वदा ।
तदा सर्वार्थसिद्धिः स्याद्यद्यन्मनसि वर्त्तते

सत्यं सत्यं पुनः सत्यं सत्यं सत्यं पुनः पुनः ।
न शक्नोमि प्रभावं हि [त क पाठ ।] कथितुं [अय णिज्लोपे ऐश पाठ ।] कवचस्य वै

एतत्तु कवचेनैव पठनं साधनं प्रिये ।
कथितं मे तव स्नेहाद् गोपनीयं सदा प्रिये

इति श्रीगन्धर्वतन्त्रे पार्वतीश्वरसंवादे महात्रिपुरसुन्दरीत्रैलोक्यमोहनाख्यं कवचं नाम चतुर्थः पटलः

पृ० ४०) पञ्चमः पटलः ।
पार्वत्युवाच
विना यन्त्रेण चेत् पूजा देवता न प्रसीदति ।
तस्मात् कथय देवेश यन्त्रमस्या मनोहरम्

यस्य दर्शनमात्रेण दारिद्र्यं नश्यति ध्रुवम् ।
ईश्वर उवाच
सैवमालोच्य स[स्व क पाठ ।]र्गादौ सच्चिदानन्दरूपिणी

समस्ततत्त्वसंयोगात् स्मृत्यधिष्ठानरूपिणी ।
व्यक्तीकरोति नित्या(वः?या)प्रकृतिः परमः पुमान्

सा तत्त्वसंज्ञा चिन्मात्रा[त्रा ज्यो क पाठ ।]ज्ज्योतिषः संनिधेस्तथा ।
विचिकीर्षुर्योनिभूता क्वचिदभ्येति बिन्दुना

अतिव्यक्ता पराशक्तिरविनाभावलक्षणा ।
अखण्डपरचिच्छक्तिर्व्याप्ता चिद्रूपिणी विभुः

।
समस्ततत्त्वभावेन विवर्ते(त्सा?च्छा)समन्विता ।
प्रयाति बिन्दुभावं च क्रियाप्राधान्यलक्षणम्

बैन्दवं मातृचक्रस्य त्रिरूपत्वं पुनर्भवेत् ।
बिन्दुः शिवात्मकस्तत्र बीजं शक्त्यात्मकं स्मृतम्

तयोर्योगे भवेन्नादस्तेभ्यो यच्चिन्तयाम्यहम् ।
तस्मात् तानि च चक्राणि तत्प्रकारः प्रकथ्यते

ततः प्राङ्मुख आसीनश्चक्रोद्धारं समारभेत् ।
हेमरूप्यादिताम्राणां पट्टे चातिमनोहरे

पृ० ४१) चतुरस्रे समे शुद्धे मध्योच्छूनविभूषिते ।
युग्माङ्गमिलितं देवि पट्टस्येह समीरितम्

अथवा परमेशानि भूमौ चक्रं समालिखेत् ।
हस्तमात्रमिते शुद्धे गोमयेनोपले[लि क पाठ ।]पिते

सिन्दूररजसा तत्र कुङ्कुमेनाथ वा प्रिये ।
आलिखेच्चक्रराजं च लेखन्या हैमया तथा

अथवा कुशमूलेन दर्भपाणिः समाहितः ।
नेत्ररम्यं यथा चक्रं तथा कुर्याद्विचक्षणः

प्रतीच्यग्रं लिखेदेकं त्रिकोणं तदुपर्यथ ।
पूर्वत्रिकोणमध्याग्रं त्रिकोणान्तरमालिखेत्

अथ संधिद्वय भित्त्वा प्रागग्रं विलिखेत् परम् ।
त्रिकोणमध्यगं चक्रमष्टकोणं तथा भवेत्

ततो दशारचक्रस्य निर्माणं शृणु पार्वति ।
दक्षिणोत्तरगा रेखास्तिस्रो यास्तत्र तास्वपि

मध्यरेखां परित्यज्य रेखे द्वे परिवर्ध[र्द्ध क पाठ ।]येत् ।
तेन षट्कोणकं कृत्वा संधिभेदे चतुष्टयम्

कृत्वा रेखाद्वयं कुर्याद् दशकोणं यथा भवेत् ।
तथान्यदशकोणस्य निर्माणं परिकीर्त्यते

दक्षिणोत्तरगास्वेवं रेखाः पञ्च भवन्ति याः ।
तासां रेखा(द्व?त्र)यं मध्ये हित्वा पूर्वापरं तु तत्

बाह्यरेखाद्वयं देवि पूर्ववत् परिवर्धयेत् ।
पृ० ४२) तेन षट्कोणकं कृत्वा संधिभेदचतुष्टयम्

कृत्वा रेखाद्वयं कुर्याद् दशकोणं यथा भवेत् ।
चतुर्दशारचक्रस्य निर्माणं कथ्यतेऽधुना

दक्षिणोत्तरगास्वेवं रेखाः सप्त भवन्ति याः ।
तासां रेखा(द्व?त्र)यं हित्वा बाह्ये पूर्वापरं ततः

दीर्घं रेखाद्वयं मन्त्री पूर्ववत् परिवर्ध[र्द्ध क पाठ ।]येत् ।
तेन षट्कोणकं कृत्वा संधिभेदचतुष्टयम्

दशारीकृत्य तेनैव संधिभेदचतुष्टयात् ।
रेखाद्वयं बहिः कुर्याद्रेखाः स्युर्नव चैव[मेन क पाठ ।] वै

कल्पयेदथ तस्याग्रैरन्यकोणचतुष्टयम् ।
एवं चतुर्दशारं स्याद्विलोचनमनोहरम्

एवं निष्पादिते चक्रे यद्भवति च तच्छृणु ।
मध्ये त्रिकोणमेव स्यात् तन्मध्ये बिन्दुरिष्यते

चतुर्णामपि चक्राणां बहिरग्रास्त्रिकोणकाः ।
त्रिचत्वारिंशच्च गुणिता योनयोऽष्टौ च शोभनाः

मत्स्या द्वादश संपन्नाश्चतुष्कोणोपशोभिताः ।
ग्रन्थयोऽष्टादशापि स्युः षट्पथा ग्रन्थयोऽपरे

चतुर्विंशतिसंख्याताः शोभनास्ते चतुष्पथाः ।
अष्टकोणगर्भं तु चतुष्कोणत्रयं तथा

दक्षिणोत्तरपूर्वासु दिक्षु संभवति क्रमात् ।
दक्षिणोत्तरगास्तत्र नव रेखा भवन्ति हि

पृ० ४३) नव रेखास्तथैवान्या वह्निवायुदिगायताः ।
न[क एतत् पद्यार्ध नास्ति ।]व रेखास्तथैवान्या नैरृतेशदिगायताः

तत्र ये पञ्च देवेशि साधकाभिमुखाग्रकाः ।
त्रिकोणास्ते शक्तयः स्युः पञ्च (ने?त)त्र शुभोदयाः

पूर्वाग्रा ये तु चत्वारो वह्नयस्ते प्रकीर्तिताः ।
एवं चक्रं विनिर्माय बाह्ये वृत्तं विलिख्य च

तेनाष्टदलपद्मस्य निर्माणं तद्बहिस्तथा ।
वृत्तेन षोडशदलं लिखेत् पद्मं मनोहरम्

वृत्तत्रयं तु तद्बाह्ये तद्बाह्ये चतुरस्रकम् ।
त्रिरेखं भूपुरं विद्धि चतुर्द्धारोपशोभितम्

एवं भवन्ति चक्राणि बिन्दुनैव नव क्रमात् ।
वृत्तत्रयं महेशानि न पूजायां निगद्यते

एवमेतस्य चक्रस्य प्रभावो वर्णि(तं?तुं) मया ।
न शक्यते महेशानि कल्पकोटिशतैरपि

एवमेतन्महाचक्रं महाश्रीत्रिपुरामयम् ।
यन्त्रं शरीरमित्याहुर्मन्त्रं ज्ञानमखण्डितम्

शरीरं त्रिविधं प्राहुर्भौतिकं च मनोमयम् ।
परं ज्ञानमयं नित्यं यदनाशि निरन्तरम्

मुद्रां भौतिकमित्याहुर्यन्त्रं विद्धि मनोमयम् [हरम् क पाठ ।] ।
मन्त्रं ज्ञान[काम क पाठः ।]मयं विद्धि एवं त्रिधा वपुर्भवेत्

मुद्राशरीरं मे (ब्रूहि?विद्धि) अङ्गभूतं तथा परम् ।
पृ० ४४) योनिभूता महामुद्रा शरीरमिति कीर्तितम्

तस्या रससमुत्पन्नाः कामेश्वर्यादिकास्तथा ।
बिन्दुचक्रं वरारोहे सर्वानन्दमयं प्रिये

संविद्वेद्यं महाचक्रं ज्ञेयं ब्रह्मस्वरूपकम् ।
ततः परं शिवाङ्कस्थां महात्रिपुरसुन्दरीम्

समावाह्य यजेद्देवीं परयाथ सपर्यया ।
अग्नीशासुरवायव्यमध्ये दिक्षु च पार्वति

षडङ्गयुवतीः [सर्वज्ञादिशक्ती ।] पश्चात् पूजयित्वा विधानतः ।
तन्मयीश्चा[ष्व ख पाठः ।]थ नित्याश्च यजेत् सौभाग्यकामुकः

महात्र्यस्रं स्मरेत् तत्र पञ्चदशक[का ख पाठः ।]लात्मकम् ।
वामावर्तक्रमेणैव कलाः पञ्चदश क्रमात्

अकाराद्या[द्या उ ख पाठ ।]मुकारान्तां[न्ता ख पाठ ।] दक्षिणस्यां विचिन्तयेत् ।
ततश्च पूर्वरेखायां दीर्घकर्णादि [ऊकारादि ।] पञ्चकम्

विचिन्त्योत्तररेखायां शक्त्या(सी?दि) [एकारादि ।] परिचिन्तयेत् ।
कामेश्वर्यादिकानित्यास्तथैव परिपूजयेत् [नित्य यथा १ कामेश्वरी २ भगमालिनी ३ नित्यक्लिन्ना ४ भेरुण्डा ५ वह्निवासिनी ६ वज्रेश्वरी ६ शिवादूती ८ त्वरिता ९ कुलसुन्दरी १० नित्या ११ नीलपताका १२ विजया १३ सर्वमङ्गला १४ ज्वालामालिनी १५ चित्रा ॥ह्रीं श्रीं अ कामेश्वरीनित्याश्रीपादुका पूजयामि तर्पयामि नम इत्येव वामावर्तेन सपूजयेत् ।]

प्रतिपत्तिथिमारभ्य पौर्णमास्यन्तमद्रिजे ।
एकैकां पूजयेन्नित्यां तत्तत्तिथिक्रमेण तु

आदावेकैकवृद्ध्या तु यजेत् साधकसत्तमः ।
पृ० ४५) कृष्णपक्षे महेशानि पूजयेत्तु[त्तत्तु ख पाठः ।] त्रिमण्डलम्

विचित्राद्या वरारोहे यावत् कामेश्वरी भवेत् ।
पूजनीया विलोमेन वान्या(ः) तथैव पार्वति

उभयोः पक्षयोरन्ते यथोक्तध्यानयोगतः ।
(स्व?स)र्गस्थां षोडशीं नित्यां महात्रिपुरसुन्दरीम् [पूजयेदिति शेष ।]

तत्तद्विद्यास्तथा ध्यानं यन्त्राणि पूजनानि तु ।
होमान्यन्यानि सर्वाणि काम्यानि च वरानने

पटलैः पञ्चसंख्यैस्तु पश्चात् वक्ष्याम्यहं शिवे ।
अत्राङ्गावृतिभूतानां शृणु पूजां वरानने

ईश्वर उवाच
तत्र तत्र महेशानि समावाह्य विधानतः ।
पूजयेत् साधको भक्त्या य(दो?थो)क्तक्रमवर्त्म(का?ना)

मूलाद्येनैव तत्राद्यां हंसेन पुटितेन तु ।
द्वितीयेन द्वितीयां च तृतीयेन तृतीयकम्

चतुर्थेन चतुर्थी च पञ्चमेनैव पञ्चमीम् ।
षष्ठेन तु तथा षष्ठीं सप्तमेन तु सप्तमीम्

अष्टमेनाष्टमीं चैव नवमीं नवमेन तु ।
दशमीं दश(मी?मे)नैव एकादशीं तथैव हि

एकादशाक्षरेणैव द्वादशीं द्वादशेन तु ।
त्रयोदशीं च तत्रैव त्रयोदशाक्षरेण तु

चतुर्दशाक्षरेणैव यजेत् तत्र चतुर्दशीम् ।
पञ्चदशाक्षरेणैव यजेत् पञ्चदशीं ततः

पृ० ४६) समस्तेन तथा देवि षोडशीं परिपूजयेत् ।
आदा[आद्या क पाठ ।]वन्ते च मध्ये च सपर्या खलु पार्वति

महादेव्याः समाख्याता नित्यैव विहितागमे ।
तामेव पूजयेद्वापि महात्रिपुरसुन्दरीम्

यतस्तस्याः समुत्पन्नं नित्यामण्डलमीदृशम् ।
अथान्यत् संप्रवक्ष्यामि काम्यं कामार्थसिद्धये

यथोक्तां कुलजां शस्तां चारुलक्षणलक्षिताम् ।
स्वेच्छाऋतुमतीं पूर्ण[र्णा क पाठ ।]यौवनाच्छन्न[च्छादितशै क पाठ ।]शैशवाम्

तत्राद्यदिवसे देवीं पूजयित्वा यथाविधि ।
यजेत् कामेश्वरीमाद्यां द्वितीयां द्वितीये तथा

तृतीयेऽथ तृतीयां च चतुर्थे[र्थी क पाठः ।] च चतुर्थिकाम् ।
पञ्चमे पञ्चमीं चैव षष्ठीं षष्ठे तथाहनि

सप्तमे सप्तमीं चैव अष्टमीमष्टमेऽहनि ।
नवमे नवमीं देवीं दशमे दशमीं तथा

एकादशीं तथा रुद्रे द्वादशीं द्वादशेऽहनि ।
त्रयोदशदिने देवीं त्रयोदशीं क्रमेण तु

चतुर्दशीं तथा शक्रे पञ्चदशीं ततो यजेत् ।
षोडशीं षोडशे पूर्णे यजेद् (बु?वृ)द्धिक्रमेण तु

अन्याश्चैव यजेत् पश्चादपरं यत् प्रकीर्तितम् ।
षोडशर्तुर्निशाः स्त्रीणां तासु क्रमोत्क्रमाद् यजेत्

यथाविधि क्रमेणैव न दिनं व्यतिलङ्घयेत् ।
पृ० ४७) नैव विसर्जयेत् तां तु यावत्सा[स्या क पाठः ।] स्यात् फलार्थिनी

फलार्थिनीं विदित्वैव विसृज्यान्यां समाश्रयेत् ।
निशाः षोडशः संयुक्ताः षोडश शक्तयस्तथा

एकस्मिन् दिवसे देवि लभ्यन्ते भाग्ययोगतः ।
पूजयेत्ताः प्रयत्नेन यथावत् पूर्वसूचिताः

रात्रौ वृद्ध्या दिने हान्या रसे मध्ये स्थितो बली ।
ऋतुमेकं क्रमेणैव स भवेत् सुरपादपः

विमलाजयिनीमध्ये गुरवः [अष्टारचक्रे गुरुक्रमसपर्या बोध्येति सूच्यते ।] कथितास्तु ते ।
त्रैलोक्यमोहने चक्रे बुद्धं च परिपूजयेत्

ब्रह्मविष्णुशिवाख्यास्तास्तिस्रो रेखाश्च तन्निभाः ।
तत्रादौ ब्रह्मरेखायामणिमाद्याः [अणिमा-लघिमा-महिमा-ईशित्व-प्राकाम्य-भुक्तिसिद्धि-इच्छासिद्धि-रससिद्धि-मोक्षसिद्धय इत्येता ब्रह्मरेखाया पूज्या ।] स्थिताः प्रिये

वराभयकरा रक्ताः समीहितफलप्रदाः ।
कौमारी पीतवर्णा च शक्तितोमरधारिणी

वरदाभयहस्ता च ध्यातव्या परमेश्वरी ।
अङ्कुशं तोमरं विद्युत्कुलिशौ बिभ्रती करैः

इन्द्राणी गौरवर्णा च ध्येया सर्वसमृद्धिदा ।
वैष्णवी श्यामवर्णा च शंखचक्रवराभयान्

हस्तपद्मैश्च बिभ्राणा दिव्यभूषणभूषिता ।
वाराही श्यामवर्णा च पोत्रिवक्त्रसमन्विता

हलं च मुस[ष क पाठः ।]लं खड्गं खेटकं दधती करैः ।
पृ० ४८) चामुण्डा कृष्णवर्णा च शूलं डमरुकं तथा

खड्गं वेतालकं चैव दधना दक्षिणैर्भुजैः ।
खेटकं चष[स क पाठः ।]कं चैव नागं घण्टां च वामकैः

ब्रह्माणीप्रमुखाः [ब्रह्माणी-माहेश्वरी कौमारी-वैष्णवी-वाराही-इन्द्राणी-चामुण्डा-महालक्ष्म्य इत्येता मध्यमाया विष्णुरेखायां पूज्याः ।] सर्व[आ] विष्णुरेखा समाश्रिताः ।
ब्रह्माणी रक्तवर्णा च चतुर्भिः शोभिता मुखैः

वरदाभयहस्ता च कुण्डि[ण्ड क पाठ ।]काक्षलसत्करा ।
माहेश्वरी श्वेतवर्णा त्रिनेत्रा शूलधारिणी

कृपाणमे(नं?णं) परशुं दधाना पाणिभिः प्रिये ।
भेदमस्याः परं गुह्यं संक्षेपात् कथ्य[थिता ख पाठ ।]तेऽधुना

महालक्ष्मीस्तु पीताभा पद्मे दर्पणमेव च ।
मातुलुङ्गफलं चैव दधाना परमेश्वरी

शिवरेखां समाश्रित्य संक्षोभण्यादिकाः [सक्षोभण्यादयो मुद्रादेव्य प्रकटयोगिन्यस्त्रैलोक्यमोहने चक्रे चतुरस्ररेखात्मके शिवरेखाया सपूज्या ।] स्थिताः ।
रक्ताः संक्षोभणीमुख्याः स्वस्वमुद्राकरान्विताः

एताः प्रकटयोगिन्यो ध्येयाः सर्वसमृद्धये ।
अणिमापुरतो देवि त्रिपुरा चक्रनायिका

शुद्धस्फटिकसंकाशा मुक्तारत्नविभूषिता[ताः क पाठ ।] ।
पुस्तकं चाक्षमालां च कमलद्वयमुत्तमम्

बिभ्रती सिद्धये ध्येया महापातकनाशिनी ।
त्रिवृत्तं [वृत्तत्रयं महेशानि न पूजाया निगद्यते (५।३६) इत्युक्त्या पूजाया नोपयुज्यते तत् ।] चन्द्रसूर्याग्निस्वरूपं विद्धि पार्वति

पृ० ४९) सर्वाशापूरके चक्रे रविवेददलान्विते ।
ब्रह्माणं चिन्तयेत्तत्र स्रवत्पीयूषवर्षिणि[र्पिते ख पाठ ।]

कामाकर्षणिकाद्यास्तु षोडशस्वरसंयुताः ।
सृ[शृ क पाठ ।]णिपाशधराः सर्वा रूपेणापीह तत्समाः

एतास्तु गुप्ययोगिन्यो [ता यथा कामबुद्ध्यहकारशब्दस्पर्शरूपरसगन्धचित्तधैर्यस्मृतिनामबीजात्मामृतशरीराकर्षण्यः इति गुप्तयोगिन्य सर्वाशापरिपूरक षोडशदलचक्रे सपूज्याः ।] ध्येयाः सर्वसमृद्धिदाः ।
कामाकर्षणिकाग्रे तु त्रिपुरेशी व्यवस्थिता

त्रिपुरासदृशी ध्येया त्रिपुरेशी वरानने ।
अष्टपत्रं वरारोहे जपाकुसुमसंनिभम्

सर्वसंक्षोभ(नं?णं) नाम सर्वकामफलप्रदम् ।
चिन्तयित्वा शिवं तत्र वर्गाष्टकसमन्विताः

अनङ्गकुसुमाद्यास्तु स्मृता गुप्ततराश्च [यथा अनङ्गकुसुमानङ्गमेखलानङ्गमदनानङ्गमदनातुरानङ्गरेखानङ्गवेगिन्यनङ्गाङ्कुशानङ्गमालिनीति एता गुप्ततरयोगिन्यः सर्वसक्षोभकारकेऽष्टदलचक्रे सपूज्याः ।] ताः ।
सुन्दरीसदृशाः सर्वाः सर्वकामफलप्रदाः

अनङ्गकुसुमाग्रे तु ध्येया त्रिपुरसुन्दरी ।
सर्वालङ्कारसंपन्ना पुस्तकं चाक्षमालिकाम्

वराभयौ च दधती बन्धूककुसुमप्रभा ।
सर्वसौभाग्यदे चक्रे दाडिमीकुसुमप्रभे

चतुर्दशारके देवि भास्करं परिचिन्तयेत् ।
पृ० ५०) सर्वसंक्षोभणीमुख्याः [सर्वसंक्षोभिणी-सर्वविद्राविणी-सर्वाकर्षिणी-सर्वाह्लादिनी-सर्वमोहिनी-सर्वस्तम्भिनी-सर्वजृम्भिणी-सर्ववशङ्करी-सर्वरञ्जनी-सर्वोन्मादिनी-सर्वार्थसाधनी-सर्वसंपत्पूरणी-सर्वमन्त्रमयी-सर्वद्वन्द्वक्षयकरीत्येता संप्रदाययोगिन्य सर्वसौभाग्यदायके चतुर्दशारचक्रे पूज्याः ।] संप्रदायाः स्मृता इमाः

सर्वसंक्षोभणीशक्तेः[क्ति क पाठ ।] पुरस्त्रिपुरवासिनी ।
सुन्दर्याः सदृशी ध्येया सर्वकामफलप्रदा

सर्वार्थसाधके चक्रे सर्वरक्षाकरे तथा ।
बाह्यारदशकोणे च जपाकुसुमसन्निभे

नारायणं प्रपूज्याथ बाह्यारदशके ततः ।
सर्वसिद्धिप्रदामुख्याः कुलकौला [सर्वादय सिद्धिप्रदा-संपत्प्रदा-प्रियकरी-मङ्गलकारिणी-कामप्रदा-दुःखविमोचिनी-मृत्युप्रशमनी-विघ्नविनाशिनी-अङ्गसुन्दरी-सौभाग्यदायिनी- इत्येताः कुलकौलयोगिन्यः सर्वार्थसाधके बहिर्दशारचक्रे पूज्या ।] इमाः स्मृताः

सर्वसिद्धिप्रदाग्रे तु त्रिपुरा[र ख पाठ ।]श्रीर्व्यवस्थिता ।
उद्यद्भानुसहस्राभा दिव्यालंकारभूषिता

पुस्तकं जपमालां च दधती वरदाभये ।
अन्तर्दशारचक्रे च पूज्याः सर्वसमृद्धिदाः

तथा निग[र्व?र्भ]योगिन्यः सर्वज्ञा[ज्ञा क पाठः ।]प्रमुखाः [सर्वज्ञा-सर्वशक्ति-सर्वैश्वर्यप्रदा-सर्वज्ञानमयी-सर्वव्याधिविनाशिनी-सर्वाधारस्वरूपा-सर्वपापहरा-सर्वानन्दमयी-सर्वरक्षास्वरूपिणी-सर्वेप्सितफलप्रदा- इत्येता निगर्भयोगिन्यः सर्वरक्षाकरेऽन्तर्दशारचक्रे पूजनीया ।] प्रिये ।
सर्वज्ञापुरतो देवि स्थिता त्रिपुरमालिनी

इन्द्रगोपप्रभा देवी पाशाङ्कुशकपालिनी ।
महाभीति[ह?क]रा सम्यक् साधकानां क्षणादियम्

पृ० ५१) सर्वरोगहरे चक्रे बालार्क[लक क पाठ ।]किरणारुणे ।
वशिनीप्रमुखास्तत्र रहस्ययोगिनीर्यजेत्

वशिनीप्रमुखा[वशिनी-कामेश्वरी-मोदिनी-विमला-अरुणा-जयिनी-सर्वेश्वरी-कौलिनी-वाग्देवता इत्येता रहस्ययोगिन्यः सर्वरोगहरे वसुकोणचक्रे सपूज्या ।]रक्ता वराभयकरान्विताः ।
पुस्तकं जपमालां च दधानाः परमेश्वरि

वशिनीपुरतो देवि सर्वसिद्धिप्रदायिनीम् ।
तथा त्रिपुरसिद्धां च ध्यायेद्विषविनाशिनीम्

त्रिकोणाग्रविभागस्य दक्षिणे वामके प्रिये ।
चतुष्पथसमायुक्ते बाणचापौ प्रपूजयेत्

त्रिकोणस्योर्ध्वभागस्य वामदक्षिणयोस्तथा ।
षडध्वरूपयोर्देवि पाशाङ्कुशौ व्यवस्थितौ

सर्वसिद्धिप्रदे चक्रे त्रिकोणे परमेश्वरि ।
उद्यत्सूर्यसहस्राभे बन्धूककुसुमप्रभे

अतिरहस्ययोगिन्यः संस्थिता वीरवन्दिते ।
अग्रकोणे अग्निचक्रे कामरूपे वरानने

कामेश्वरी त्रिनेत्रा च तरुणारुणविग्रहा ।
चष[स क पाठ ।]कं वरदानं च पाशं चाङ्कुशमेव च

दधती परमेशानिं ध्येया रुद्रात्मशक्तिका ।
वामकोणे त्रिकोणस्य सूर्यचक्रे महेश्वरि

जालन्धरे महापीठे वज्रेश्वरी समीरिता ।
त्रिनेत्रा पूर्णचन्द्रास्या बन्धूककुसुमप्रभा

पृ० ५२) पाशाङ्कुशौ शरांश्चापं चष[स क पाठ ।]कं मातुलुङ्गकम् ।
दधती चारुरूपा सा ध्येया विष्ण्वात्मशक्तिका

दक्षकोणे त्रिकोणस्य (लो?सो)मचक्रे वरानने ।
पूर्णगिर्यालये देवि कथिता भगमालिनी

त्रिनेत्रा तरुणेन्दुमस्ता सिन्दूरारुणविग्रहा ।
पुस्तकं जपमालां च पाशाङ्कुशकमेव च

दधती परमेशानी ध्येया ब्रह्मात्मशक्तिका ।
कामेश्वरी पुरोभागे त्रिपुरा(म्ना?म्बा) व्यवस्थिता

मालिनीसदृशी ध्येया सर्वकामफलप्रदा ।
अथवा रश्मयः सर्वा देवीरूपेण चिन्तयेत्

नवावरणशक्तीनां ध्यानं देव्याः समं यतः ।
निःसरन्ति यथा नित्यं सूर्यबिम्बान्मरीचयः

देव्यस्तथा समुत्पन्ना महादेव्याः शरीरतः ।
उड्याणपीठके देवि ब्रह्मचक्रे वरानने

परापररहस्याख्या देवी ब्रह्मस्वरूपिणी ।
चक्रेशीमपि तामेव पूजयेत् साधकोत्तमः

स्थितिक्रमेण पूजेयं यन्त्रोद्धारक्रमेण तु ।
सृष्टिक्रमं महद्गुह्यं पूजनं परमेश्वरि

पार्वत्युवाच
चक्रमण्डलमाख्यातं न पूजा तत्र मण्डले ।
इदानीं कथयेशान पूजाक्रममनुत्तमम्

पृ० ५३) ईश्वर उवाच ।
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि पूजाक्रममनुत्तमम् ।
यस्य प्रबोधमात्रेण जीवन्मुक्तः प्रमोदते

देव्या नित्योदिता पूजा त्रिभिर्भेदैर्व्यवस्थिता ।
परा[अपरा च क पाठ ।] चैवापरा देवि तृतीया च परापरा

चक्रमध्ये समावाह्य पू(ज?ज्य)ते द्रव्यविस्तरैः ।
प्रथमा सा समाख्याता मता पुरन्दरादिभिः

मृ(दा?द्वा)सने समासीनः खगसंयमने रतः ।
समकायशिरोग्रीवो नासालोकनतत्परः

विकल्परूपसंजल्पविमुखो भावतत्परः ।
महापद्मवनान्तःस्थां परमानन्दरूपिणीम्

आप्यायितजगद्रूपां परमामृतवर्षिणीम् ।
तत्तज्ज्ञानमये चक्रे परमात्मस्वरूपिणीम्

अर्ध[र्द्ध क पाठ ।]मात्रा योनिरूपां बिन्दुत्रिवलयात्मिकाम् ।
परमानन्दपुष्पेण पूजयेदात्मरूपिणीम्

इन्द्रियप्रीणनैर्द्रव्यैर्विहितं स्वात्मपूजनम् ।
उत्तमेयं द्वितीया सा मया निष्पाद्यते सदा

परापरा समाख्याता उभयं यत्र विद्यते ।
देवकीसूनुना चेयं निष्पाद्यते सदा प्रिये

इति श्रीपार्वतीश्वरसंवादे गन्धर्वतन्त्रे यन्त्रोद्धारावरणशक्त्यर्चनं नाम पञ्चमः पटलः

पृ० ५४) षष्ठः पटलः ।
पार्वत्युवाच ।
देव्याः पूजा समाख्याता तृतीया या महेश्वर ।
कथय [ता कथय क पाठ ।] तां सुरश्रेष्ठ विस्त[स्ता क पाठ ।]रेणाधुना प्रभो

ज्ञानेन कर्मणा चेह देहशुद्धिर्द्विधा भवेत् ।
ज्ञानशुद्धिस्त्वया प्रोक्ता कर्मशुद्धिर्न दर्शिता

वि(न्मु?ण्मू)त्रपिच्छलो देहः कथं देवमयो भवेत् ।
तन्मे वद महादेव प्रसादसुमुख प्रभो

ईश्वर उवाच
ज्ञानेन कर्मणा वापि सिद्धिर्भवति नान्यथा ।
ज्ञानयोगश्च वक्तव्यः कर्मयोगं शृणु प्रिये

ब्राह्म्ये मूहूर्ते उत्थाय साधकः स्थिरमानसः ।
पद्मासनसमासीनः प्राणायामपुरःसरः

ब्रह्मरन्ध्र[न्ध्रे ख पाठः ।]स्थिते पद्मे सहस्रदलशोभिते ।
विमले पूर्णचन्द्रस्य मण्डले चिन्तयेद् गुरुम्

शुद्धस्फटिकसंकाशं श्वेताभरणभूषितम् ।
तादृक्प्रसूनमाल्यादिविभूषिततनुं [त क पाठः ।] तथा

पद्मासनसमासीनं सर्वयोगिनिषेवितम् ।
वराभयकरं शान्तं द्विनेत्रं करुणामयम्

वामोरूगतया शक्त्या रक्तया वामपाणिना ।
धारयन्त्योत्पलं दक्षहस्तेनालिङ्गितं विभुम्

पृ० ५५) परमानन्दसंदोहसान्द्रमानसमीश्वरम् ।
आनन्दसान्द्ररक्ताक्षं स्मरेत् स्मितमुखाम्बुजम्

[बालाद्य ऐ भुवनेशानी ह्री रमा श्री खेचरी हसखफ्रे शिवो ह चन्द्रा० स मातृकान्त क्ष कालो म शक्रो ल अम्बु वह्निः र वायु० य वामकर्ण० ऊ ।वक्रमिति तथा सहखफ्रे सहक्षमलवरयीमिति ।शिवचन्द्राविति ह्सौ० चन्द्रशिवौ सहौ० ।] बालाद्यं भुवनेशानी रमा चैवाथ खेचरी ।
शिवचन्द्रौ मातृकान्तं कालशक्रा(द्यु?म्बु)वह्नयः

वायुश्च वामकर्णेन योजिता बिन्दुनादिनः ।
[च?व]क्रं कृत्वादिमं तेषु कर्णे वामाक्षि योजयेत्

शिवचन्द्रौ त्रिशूलाढ्यौ बिन्दुना परिमण्डितौ ।
चन्द्रशिवौ त्रिशूलाढ्यौ [स्व?स]र्गवन्तौ महेश्वरि

तस्मात् स्वगुरुनामान्ते आनन्दनाथ चालिखेत् ।
तथा शक्तिपदान्ते वै अम्बा[तत्रोप क पाठ ।]पदमतो लिखेत्

पादुकां पूजयामीति विधिना परिपूजयेत् ।
लं पृथिव्यात्मना ब्रह्मणा गन्धं कल्पयामि गन्धतन्मात्रात्मने
घ्रा(ण?णेन्द्रियाय) गन्धं गृहाण स्वाहा,
अथाङ्गुष्ठकनिष्ठाभ्यां योजयेद्गन्धमुत्तमम्

हं आकाशात्मना सदाशिवेन पुष्पं कल्पयामि शब्दतन्मात्रात्मने
श्रोत्रेन्द्रि(य?याय) शब्दं गृहाण स्वाहा,
अङ्गुष्ठतर्जनीयोगं पुष्पदानं तथैव हि ।
यं वायवात्मना ईश्वरेण धूपं कल्पयामि स्पर्शतन्मात्रात्मने
त्वगिन्द्रियाय स्पर्शं गृहाण स्वाहा,
अङ्गुष्ठमध्यमायोगं धूपदानं तथैव हि

पृ० ५६) [वं?रं] वह्न्यात्मना रुद्रेण दीपं कल्पयामि रूपतन्मात्रात्मने
चक्षुरिन्द्रियाय रूपं गृहाण स्वाहा,
अङ्गुष्ठाभ्यां महेशानि दीपं दद्यात् समाहितः ।
वं अमृतात्मना विष्णुना नैवेद्यं कल्पयामि रसतन्मात्रात्मने
जिह्वेन्द्रियाय रसं गृहाण स्वाहा,
अङ्गुष्ठानामिकायोगं नैवेद्यं तत्प्रतिष्ठितम्

एवं कुलगुरुं देवि पूजयित्वा विधानतः ।
योनिमुद्रां प्रदर्श्याथ प्रणमेत् सिद्धिहेतवे

नमस्ते भगवन्नाथ शिवाय गुरुरूपिणे ।
विद्यावतारसंसिद्ध्यै स्वीकृतानेकविग्रह

नवाय नवरूपाय परमात्मैकरूपिणे ।
सर्वाज्ञानतमोभेदभानवे चिद्घनाय ते

स्वतन्त्राय दया[तृ?कॢ]प्तविग्रहाय शिवात्मने ।
परतन्त्राय भक्तानां भव्यानां भव्यरूपिणे

विवेकिनां विवेकाय१ विम[र्षा?र्शा]य विम[र्ष?र्शि]नाम् ।
प्रकाशिनां प्रकाशाय ज्ञानिनां ज्ञानरूपिणे

पुरस्तात् पार्श्वयोः पृष्ठे नमस्कुर्यामुपर्यधः ।
सदा सच्चित्तरूपेण विधेहि भवदासनम्

अज्ञानतिमिरान्धस्य ज्ञानाञ्जनशलाकया ।
चक्षुरुन्मीलितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः

नमोऽस्तु गुरवे तुभ्यं ब्रह्मविष्णुशिवात्मने ।
पृ० ५७) अविद्याग्रस्तसंसारसागरोत्तारहेतवे

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरूर्देवो महेश्वरः ।
गुरुरेव परं ज्ञानं गुरुरेव परं तपः

अतः सर्वत्र देवेशि गुरुपूजा गरीयसी ।
अन्यदेवसपर्या वा चान्यदेवस्य कीर्तनम्

गुरुदेवं विना देवि तदग्रे क्रियते यदि ।
तदा नरकमाप्नोति सत्यमेतद्वदाम्यहम्

पूजिते गुरुपादे वै सर्व[देवः?दैव]सुखी भवेत् ।
सर्वेषां मन्त्रतन्त्राणां पितासौ यः सदाशिवः

यस्य भक्तिर्गुरौ नित्यं वर्तते देववत् प्रिये ।
तस्य सर्वार्थसिद्धिः स्यान्नान्यथा खलु पार्वति

गुरुपादरजो मूर्ध्नि ध्यात्वा कर्म समारभेत् ।
ब्रह्मरन्ध्रे सहस्रारे कर्पूरधवलो गुरुः

वराभयकरो नित्यो ब्रह्मरूपी सदानघः ।
जागर्ति परमेशानि निजस्थानप्रकाशकः

कुलनाथं परित्यज्य ये शाक्ताः प[रि?र]सेविनः ।
तेषां दीक्षा च यागश्च ह्यभिचाराय कल्पते [ल्प्य क पाठ ।]

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन कुलीनं गुरुमाश्रयेत् ।
कुलीनः सर्वविद्यानामधिकारीति गीयते

दीक्षाप्रभुः स एवात्र सर्वतन्त्रेषु नापरः ।
गुरुमण्डलपूजां तु कुर्यात् सप्तसु पर्वसु

पृ० ५८) देव्युवाच
विना योगं न सिध्येत[द्ध्ये क पाठ ।] कुण्डलीचङ्क्रमः प्रभो ।
मूलपद्मे कुण्डलिनी यावन्निद्रायिता प्रभो

तावन्न किंचित् सिध्येत [द्ध्ये क पाठ ।] मन्त्रयन्त्रार्चनादिकम् ।
जागर्ति यदि सा देवी बहुभिः पुण्यसंचयैः

तदा प्रसादमायान्ति मन्त्रयन्त्रार्चनादयः ।
शिववद्विहरेल्लोके अष्टैश्वर्यसमन्वितः

योगयोगाद् भवेन्मुक्तिर्मन्त्रसिद्धिरखण्डिता ।
सिद्धे मनौ परावाप्तिरिति शास्त्रार्थनिर्णयः

युक्तात्मा येन विहरेत् स्वर्गे मर्त्ये रसातले ।
जीवन्मुक्तश्च देहान्ते परं निर्वाणमाप्नुयात्

तत् कार्त्स्न्येन परं योगं योगं कथयस्व मयी[हे ख पाठः ।]श्वर ।
ईश्वर उवाच
कथयामि तव स्नेहाद् योगयोग्यासि पार्वति

संसारोत्तारणं मुक्तिर्योगशब्देन कथ्यते ।
योगो हि ललिता देवी निश्चितं विद्धि पार्वति

न योगो नभसः पृष्ठे न भूमौ न रसातले ।
ऐक्यं जीवात्मनोश्चा[नश्चा क पाठ ।]हुर्योगं योगविशारदाः

कामक्रोधलोभमोहमदमात्सर्यसंज्ञकाः [क क पाठ ।] ।
तत्समूहाः षडाख्याता योगविघ्नकरा इमे

यो[गज्ञै?गाङ्गै]रेभिर्जित्वो तान्योगिनो योगमाप्नुयुः ।
पृ० ५९) यमं नियममासनप्राणायामौ ततः परम्

प्रत्याहारं धारणाख्यं ध्यानं सार्धं[र्द्ध क पाठ ।] समाधिना ।
अष्टाङ्गान्याहुरेतानि योगिनो योगसाधने

अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यं दयार्जवम् ।
क्षमा धृ[धृतिमिताहारशौच क पाठ ।]तिर्मिताहारः शौचं चेति यमा दश

तपः संतोषमास्तिक्यं दानं देवस्य पूजनम् ।
सिद्धान्तश्रवणं चैव ह्रीर्मतिश्च जपो हुतम्

दशैते नियमाः प्रोक्ता योगशास्त्रविशारदैः ।
पद्मासनं स्वस्तिकाख्यं भद्रं वज्रासनं तथा

वीरासनमिति प्रोक्तं क्रमादासनपञ्चकम् ।
ऊर्वोरुपरि विन्यस्य सम्यक् पादतले उभे

अङ्गुष्ठौ च निबध्नीयाद् हस्ताभ्यां व्युत्क्रमात् ततः ।
पद्मासनमिति प्रोक्तं योगिनां हृदयङ्गमम्

जानू[नु पाठ ।]र्वोरन्तरे सम्यक् कृत्वा पादतले उभे ।
ऋजुकायो वसेद्योगी स्वस्तिकं तत्प्रचक्षते

सीव[सेम क पाठः ।]न्याः पार्श्वयोर्न्यस्येद् गुल्फयुग्मं सुनिश्चलम् ।
वृषणाधः पादपार्ष्णिं पाणिभ्यां परिबन्धयेत्

भद्रासनं समुद्दिष्टं योगिभिः परिकीर्तितम् ।
ऊर्वोः[उ ख पाठ ।] पादौ क्रमान्न्यस्य जान्वोः प्रत्यङ्मुखाङ्गुली[लीः ख पाठ ।]

करौ निद[व क पाठः ।]ध्यादाख्यातं वज्रासनमनुत्तमम् ।
एकं पादमधः कृत्वा विन्यस्योरावथेतरम्

पृ० ६०) ऋजुकायो वसेद्योगी वीरासनमितीरितम् ।
इडया कर्षयेद्वायुं बाह्यं षोडशमात्रया

धारयेत् पूरितं योगी चतुःषष्ट्या च मात्रया [मात्रालक्षण यथाह नारद-कालेन यावतात्मीयो हस्त स्व जानुमण्डलम् ।पर्येति मात्रा तुल्या स्यात् स्वया श्वासंकमात्रयेति ॥तथा फेत्कारिणातन्त्रे-जानु प्रदक्षिणीकृत्य न वृत न विलम्बितम् ।क्रियते चागुलीस्फोट सा मात्रा परिकीर्तितेति ॥] ।
सुषुम्नामध्यगं सम्यग् द्वात्रिंशन्मात्रया शनैः

नाड्या पिङ्गलया चैवं रेचयेद्योगवित्तमः ।
प्राणायाममिमं प्राहुर्योगशास्त्रविशारदाः

भूयोभूयः क्रमात्तस्य व्यत्यासेन समाचरेत् ।
मात्रावृद्धिक्रमेणैव सम्यग् द्वादश षोडश

जपध्यानादिभिर्युक्तं सगर्भं तद्विदुर्बुधाः ।
त[दु?द]पेतं विगर्भं च प्राणायामं परं विदुः

क्रमादभ्यसतः पुंसो देहे स्वेदोद्गमोऽधमः ।
मध्यमः क[ल्प?म्प]संयुक्तो भूमित्यागः परो मतः

उत्तमस्य गुणावाप्तिर्यच्छीलनकमिष्यते ।
इन्द्रियाणां विचरतां विषयेषु निराकुलम्

बलादाहरणं तेभ्यः प्रत्याहारोऽयमीरितः ।
अङ्गुष्ठगुल्फजानुषु सी[म?व]नीलिङ्गनाभिषु

हृद्ग्रीवाकण्ठदेशेषु लम्बिकायां ततो नसि ।
भ्रूमध्ये स्तनके मूर्ध्नि द्वादशान्ते यथाविधि

धारणं प्राणमरुतोर्धारणेति निगद्यते ।
समाहितेन मनसा चैतन्यान्तरवर्तिना

------------------
१ मण क पाठ ।२ से ख पाठ ।
पृ० ६१) आत्मन्यभीष्टदेवानां ध्यानं ध्यानमिहोच्यते ।
समत्वभावना नित्यं जीवात्मपरमात्मनोः

समाधिमाहुर्मुनयः प्रोक्तमष्टाङ्गलक्षणम् ।
इति ते कथितं देवि कामादिषट्कनाशनम्

दुर्लभं विषयासक्तैः सुलभं संयमात्मनाम् ।
समाधिः संविदुत्पत्तिः परजीवैकतां प्रति

यदि जीवः पराद्भिन्नः कार्ययतामेति सुव्रते ।
[स्व?अ]चित्त्वं च प्रसज्येत[ज्यैव ख पाठः ।] घटवत् परमेश्वरि

विनाशित्वं भयं चैव द्वि[त?ती]या[वि?दि]ति ते श्रुतिः ।
नित्यः सर्वगतो ह्यात्मा कूटस्थो दोषवर्जितः

एकः सन् भिद्यते भ्रान्त्या मायया न स्वरूपतः ।
तस्माद् द्वैतं न मे चास्ति न प्रपञ्चो न सं[स्मृ?सृ]तिः

यथाकाशो घटाकाशो महाकाश इतीरितः ।
तथा भ्रान्तिर्द्विधा प्रोक्ता ह्यात्म[त्म क पाठः] जीवेश्वरात्मना

नाहं देहो नच प्राणो नेन्द्रियाणि तथैव च ।
न मनो नैव बुद्धिश्च नैव चित्तमहंकृतिः

नाहं पृथ्वी न सलिलं नच वह्निस्तथानिलः ।
नचाकाशो न शब्दश्च नच स्पर्शस्तथा रसः

नहि गन्धो न रूपं च न मायाहं न संसृतिः ।
सदा साक्षिस्वरूपत्वाद्[पाद्वा क ख पाठः ।] ब्रह्म चैवास्मि केवलः

सोऽहं ब्रह्म न संसारी न मत्तोऽन्यत् कदाचन ।
पृ० ६२) इति विद्यात् स्वमात्मानं समाधिः परिकीर्तितः

समाधौ स्वस्वरूपोऽसौ तुरीयस्वर एव हि ।
तुरीयांशः पराशक्तिर्बिन्द्वात्मा ब्रह्म केवलम्

प्रज्ञात्मानं वदन्त्येके एकेऽपि ब्रह्म केवलम् ।
जीवमीश्वरभावेन विद्यात् सोऽहमिति ध्रुवम्

यथा फेनतरङ्गादि समुद्रादुत्थितं पुनः [प्रिये ख पाठः ।] ।
समुद्रे लीयते तद्वज्जगदात्मनि लीयते

यस्यैवं परमात्मा[स?स्वा]पृथग्भूतः प्रकाशितः ।
स याति परमं भावं स्वयं साक्षात् परामृतम्

यदा मनसि चैतन्यं भाति सर्वात्मकं सदा ।
योगिनोऽव्यवधानेन तदा संपद्यते स्वयम्

यदा भूतानि सर्वाणि स्वात्मन्येवाभिपश्यति ।
सर्वभूतेषु चात्मानं ब्रह्म संपद्यते (स?त)दा

यदा सर्वाणि भूतानि समाधिस्थो न पश्यति ।
एकीभूतः परेणासौ तदा भवति केवलः

यदा[तदा क पाठः ।] जन्मजरादुःखव्याधीनामेव भेषजम् ।
केवलं ब्रह्मविज्ञानं जायतेऽसौ तदा शिवः

तस्माद्विज्ञानतो मुक्तिर्नान्यथा भवकोटिभिः ।
मन्त्रौषधिबलैर्यद्वज्जीर्यते भक्षितं विषम्

तद्वत् सर्वाणि कर्माणि जीर्यन्ति ज्ञानिनः क्षणात् ।
देहाभिमाने गलिते विदिते परमात्मनि

पृ० ६३) यत्र यत्र मनो याति तत्र तत्र समाधयः ।
अहं ब्रह्म [देवि ख पाठः ।] नचान्योऽस्मि मुक्तोऽहमिति भावयेत्

सच्चिदानन्दरूपोऽहं नित्यं मुक्तस्वभाववान् ।
एवं समाधियुक्तो यः समाधये स कल्प[ल्प्य क पाठः ।]ते

सदाशिवोऽहमित्युक्त्वा स्वे[स्व क पाठः ।]च्छया विहरेद्यतिः ।
लिप्यते न स पापेन बध्यते नच कर्मणा

यथाग्निविद्रुतं स्वर्णं मालिन्यं दहति क्षणात् ।
तथा ब्रह्मार्पितात्मासौ सर्वकर्माणि दह्यति

आत्मस्थां देवतां त्यक्त्वा बहिर्देवान्विचि(न्व?नु)ते ।
करस्थं कौस्तुभं त्यक्त्वा भ्रमते काचतृष्णया

न योगेन न यन्त्रेण न मन्त्रेण विना हि सः [?] ।
द्वयोरभ्यासयोगेन ब्रह्म संसिद्धिकारणम्

तमःपरिवृते गेहे घटो दीपेन दृश्यते ।
एवं मायावृतो ह्यात्मा मनुना गोचरीकृतः

एतत्ते कथितं देवि ब्रह्मज्ञानमिदं महत् ।
विज्ञाय गुरुतो जप्त्वा संसारसागरं तरेत्

यत्र यत्र मृतश्चायं गङ्गायां श्वपचालये ।
ब्रह्मविद् ब्रह्मभूयाय कल्प[ल्प्य क पाठः ।]ते नान्यथा प्रिये

विश्वं शरीरमित्युक्तं पञ्चभूतात्मकं प्रिये ।
चंद्रसूर्याग्नितेजोभिर्जीवब्रह्मैकरूपकम्

तिस्रः कोट्यस्तदर्धे[र्द्धे क पाठः ।]न शरीरे नाडयो मताः [त क पाठः ।] ।
पृ० ६४) तासु मुख्या दश प्रोक्तास्तासु तिस्रो व्यवस्थिताः

प्रधाना मेरुदण्डेऽत्र चन्द्रसूर्याग्निरूपिणी ।
शक्तिरूपा तु सा नाडी साक्षादमृतविग्रहा

इडा वामे स्थिता नाडी शुक्ला तु चन्द्ररूपिणी ।
पिङ्गलाख्या च या दक्षे पुंरूपा सूर्यविग्रहा

दाडिमीकुसुमप्रख्या विषाख्या चापरा मता ।
मेरुमध्यस्थिता या तु मूलादाब्रह्मरन्ध्रगा

सर्वतेजोमयी सा तु सुषुम्ना[म्णा क पाठः ।] वह्निरूपिणी ।
तस्या मध्ये विचित्राख्या अमृतस्राविणी शुभा

सर्वदेवमयी सा तु योगिनां हृदयङ्गमा ।
विसर्गाद्बिन्दुपर्यन्तं व्याप्य तिष्ठति तत्त्वतः

मूलाधारे त्रिपुराख्ये इच्छाज्ञानक्रियात्मके ।
मध्ये स्वयंभूलिङ्गं तु कोटिसूर्यसमप्रभम्

तदूर्ध्वे[र्द्धे क पाठः ।] तत्तुरीयं तु ध्यायेद्बन्धूकसंनिभम् ।
तदूर्ध्वे[र्द्धे क पाठः ।] तच्छिखाकारा कुण्डली रक्तविग्रहा

सा एव हि परा सूक्ष्मा महात्रिपुरसुन्दरी ।
चैतन्यं सर्वभूतानां शब्दब्रह्म यदुच्यते

तत्प्राप्य कुण्डलीरूपं प्राणिनां देहमध्यगम् ।
सर्वतेजोमयं तत्तु सच्चिदानन्दमव्ययम्

तद्बाह्ये हेमवर्णाभं [र?व]सवर्णं [वादिसान्तवर्णोपेतमित्यर्थः ।] चतुर्दलम् ।
द्रुतहेमसमप्रख्यं पद्मं तत्र विभावयेत्

पृ० ६५) तदूर्ध्वेऽग्निसमप्रख्यं षड्दलं हीरकप्रभम् ।
बादिलान्तषड[ड्व ख पाठः ।]र्णेन युक् [क्त क पाठः ।] स्वाधिष्ठानसंज्ञकम्

मूलमाधारषट्कानां मूलाधारं ततो विदुः ।
स्वशब्देन परं लिङ्गं स्वाधिष्ठानं ततो विदुः

तदूर्ध्वे नाभिदेशे तु मणिपूरं महत् पुरम् ।
हेमाभं वैद्युताभं च बहुतेजोमयं तथा

मणिवद्भिन्नं तत्पूरं[तत्पुर मणिवद्भिन्न ख पाठः ।] मणिपूरं ततो विदुः ।
दशभिश्च दलैर्युक्तं डादिफान्ताक्षरान्वितम्

विष्णुनाधिष्ठितं पद्मं विश्वालोकनकारणम् ।
तदूर्ध्वेऽनाहतं पद्ममुद्यदादित्यसंनिभम्

कादिठान्ताक्ष[न्तदलै क पाठः ।]रैरर्कपत्रैश्च समलंकृतम् ।
तन्मध्ये बाणलिङ्गं तु सूर्यायुतसमप्रभम्

शब्द[ब्दो क पाठः ।]ब्रह्ममयः शब्दोऽनाहतस्तत्र दृश्यते ।
अनाहताख्यं तत्पद्मं योगिभिः परिकीर्त्यते

आनन्दसदनं तत्तु पुरुषाधिष्ठितं परम् ।
तदूर्ध्वे तु विशुद्धाख्यं दलैः षोडशभिर्युतम्

स्वरैः षोडशकैर्युक्तं धूम्रवर्णं महत्प्रभम् ।
विशुद्धिं तनुते यस्माज्जीवस्य हंसलोकनात्

विशुद्धं पद्ममाख्यातमाकाशाख्यं महाद्भुतम् ।
आज्ञाचक्रं तदूर्ध्वे तु आत्मनाधिष्ठितं परम्

पृ० ६६) हक्षादिद्विदलं पद्मं चन्द्रेणाधिष्ठितं तु तत् ।
आज्ञासंक्रमणं तत्र गुरोराज्ञेति कीर्तितम्

कैलासाख्यं तदूर्ध्वे तु बोधिनी तु तदूर्ध्वतः ।
सहस्राराम्बुजं देवि बिन्दुस्थानं तदूर्ध्वतः

आदौ पूरकयोगेन स्वाधारे योजयेन्मनः ।
गुद[दे क पाठः ।]मेढ्रान्तरे शक्तिं तामाकुञ्च्य प्रबोधयेत्

लिङ्गभेदक्रमेणैव बिन्दुस्थानं समानयेत् ।
शंभुना तां परां शक्तिमेकी(भाव?भूतां)विचिन्तयेत्

तदुद्भवामृतं वक्त्रद्रुतं लाक्षारसोपमम् ।
पाययित्वा च तां शक्तिं परोक्षां योगसिद्धिदाम्

षट्चक्रदेवतास्तत्र संतर्प्यामृतधारया ।
आनयेत्तेन मार्गेण मूलाधारं पुनः सुधीः

यातायातक्रमेणैव तत्र कुर्यान्मनोलयम् ।
एवमभ्यस्यमानं तु अहन्यहनि पार्वति

जरामरणदुःखाद्यैर्मुच्यते भवबन्धनैः ।
इत्युक्तं परमं योगं योनिमुद्राप्रबन्धनम्

अथापरं प्रवक्ष्यामि समाधिं भवनाशनम् ।
अथवा परमेशानि यथोक्तध्यानयोगतः

हृत्पद्मकर्णि[लि ख पाठः ।]कामध्ये ध्यायेद्देवीमनन्यधीः ।
त्रिपुरात्मकमात्मानं भावयेन्न्यस्तविग्रहः

ऐक्यं संभावयेन्नित्यं स्वगुरुदेवतात्मनाम् ।
पृ० ६७) अहं देवो नचान्योऽस्मि ब्रह्मैवाहं न शोकभाक्

सच्चिदानन्दरूपोऽहं शुद्धबुद्ध[द्वि क पाठः ।]स्वभाववान् ।
प्रणवं पूर्वमुद्धृत्य तदिति परतस्ततः

सदिति तु समालोच्य[भाष्य ख पाठः ।] कर्म कुर्याद्विचक्षणः ।
स्मरणात् कर्मणामाद्ये ब्रह्मभूयाय कल्पते

सर्वमङ्गलसंपन्नो बहिर्निर्गत्य साधकः ।
त्य(क्त?क्त्वा)मूत्रपुरीषे च करपादौ विशोधयेत्

मुखं प्रक्षाल्य देवेशि नासारन्ध्रद्वयं ततः ।
नेत्राञ्जनं विधायैव शुद्धस्थानं समाश्रयेत्

नेत्राञ्जनमकृत्वैव यः पश्येत् सौरमण्डलम् ।
जन्मार्जितफलं नश्येत् का कथा तस्य दुर्मतेः

त्रितत्त्वेन त्रि(धा?रा)चम्य दन्तधावनमाचरेत् ।
दन्तकाष्ठम(था?खा)दित्वा पूजयेद्यस्तु देवताम्

तत्पूजा विफला देवि मृते च नरकं व्रजेत् ।
क्लीमात्मकं कामदेवं सर्वान्ते जनमा[र्वजनमथा ख पाठः ।]लिखेत्

प्रियाय हृदयान्तोऽयं मनुर्दन्त[र्देह ख पाठः ।]विशुद्धये ।
चतुर्दशस्वरैर्वक्त्रं क्षालयेच्छु[त्सि ख पाठः ।]द्धिहेतवे

इति गन्धर्वतन्त्रे श्रीपार्वतीश्वरसंवादे कर्मयोगादिक्रमनिरूपणं नाम षष्ठः पटलः

पृ० ६८) सप्तमः पटलः ।
शंकर उवाच
प्रातः स्नानं ततः कुर्यात् त्रैपुरं योजयन् क्रमम् ।
सुगन्धिसलिलैः शुद्धैः कुलतीर्थेऽथवा पुनः

नद्यादौ विधिवत् स्नायात् कुलदर्भविधा[य?र]कः ।
रौप्यं दक्षिणतर्जन्यामनामा हेमसंयुता

वामकनिष्ठिका हेमैः कुलदर्भोऽयमीरितः ।
एष एव भवेद्दर्भो न दर्भो वनसंभवः

अशून्यं तु करं कुर्याद्वह्नीन्द्वर्कप्रतिष्ठया ।
सर्वभूतवशी स स्यान्मुद्रया चातिशोभया

त्रितत्त्वेन त्रि[धा?रा]चम्य संकल्प्य पापनुत्तये ।
कुलपात्रे सरत्नं च सतिलं सजलं ततः

गृहीत्वा कुलदेवस्य प्रीतये स्नानमाचरेत् ।
अस्नातस्य फलं नास्ति तथातर्पयतः पितॄन्

इदं विष्णुभैरवं तु विचक्रम इतीरितम् ।
मृदालम्भनकृत्ये च नित्यमेवमुदीरयेत्

कुलचक्रं जले न्यस्य कुल[म्भ ख पाठः ।]मुद्रां विधाय च ।
एहि गङ्गे नमस्तुभ्यं सर्वतीर्थसमन्विते

आवाहयामि देवि त्वां स्नानार्थमिह सुन्दरि ।
आवाह्याम्भसि संयोज्य सोमसूर्याग्निमण्डलम्

पृ० ६९) संचिन्त्य मन्त्री तन्मध्ये ध्यायेत् त्रिपुरसुन्दरीम् ।
गायत्र्या च [त्र्याश्च क पाठः ।] महादेव्याः सुन्दरीमाह्वयेच्छिवाम्

त्रिवारमज(जनौ?ज्जने)वारि मूलमन्त्रेण मन्त्रयेत् ।
अभिषिञ्चेत् ततो मूर्ध्नि [द्ध्नि क पाठः ।] मूलमन्त्रं हृदि स्मरन्

त्रिभिस्तु त्रिपुराबीजैस्त्रिधा मज्जनमाचरेत् ।
तस्मादुत्थाय देवेशि निर्मुक्ताशेषविग्रहः

त्र्यक्षरीं च समुच्चार्य दुकूले परिधापयेत् ।
सकेशं मूषिकाक्रान्तमधौतं भग्नमम्बरम्

मलिनं परकीयं च पर्युषितं च वर्जयेत् ।
तिलकं कुलरूपं च कृत्वाचम्य विधानतः

ततः संध्यामुपासीत पापहानाय साधकः [हा येन साधना क पाठः ।] ।
स्नानं च त्रिविधं प्रोक्तं संध्या च त्रिविधा स्मृता

आन्तरं च भवेद्देवि बाह्यं मानसमेव च ।
मानसं वै भवेत् स्नानं यः सदा शुद्धमानसः

स्पर्शते पादुके देवि [स्पर्शलेपादिके वापि ख पाठः ।] निर्विकल्पः सदैव हि ।
बाह्यं मन्त्रैश्च [ह्यमन्नैव ख पाठः ।] संप्रोक्तमान्तरं शृणु सांप्रतम्

प्रागुक्तक्रमयोगेन प्राणायामपरो बुधः ।
शक्तिं परशिवेनैव संगमयय [मार्ध क पाठः ।] विधानतः

तदुद्भवामृते शश्वन्निमज्य पुनरेव हि ।
स्नायाच्च विमले तीर्थे पुष्करे हृदयाश्रिते

पृ० ७०) बिन्दुतीर्थेऽथवा स्नात्वा पुनर्जन्म न विद्यते ।
आत्मानं सर्वदा सम्यग् ध्यायेद्ध्यानपरायणः

देवताभेदतः संध्या मानसीयं परा प्रिये ।
शिवशक्त्योः समायोगो यस्मिन् काले प्रजायते

सा संध्या कुलनिष्ठानां समाधिस्थैः प्रतीयते ।
अपरां कथयाम्यत्र सर्वपापविनाशिनीम्

उपविश्य शुचौ देशे त्रितत्त्वेन त्रिरा[धा क पाठः ।]चमेत् ।
प्राणायामत्रयं कृत्वा त्रिभि[धा ख पाठः ।]र्बीजैस्त्रिधावि(ध?धि)म्

वामहस्ते जलं गृह्य गलितोदकबिन्दुभिः ।
सप्तथा प्रोक्षणं कुर्यान्मूर्ध्नि[द्ध्नि क पाठः ।] मन्त्रमनुस्मरन्

अवशिष्टोदकं दक्षहस्ते संगृह्य साधकः ।
नासामाश्लिष्य तोयेन ततस्तेनाघमर्षणम्

इडयाकृष्य देहान्तः क्षालितैः पापसंचयैः ।
कृष्णवर्णं तदुदकं दक्ष[वाम क पाठः ।]नाड्या विरेचितम्

दक्षहस्ते तु तन्मन्त्री पापरूपं विचिन्त्य च [न्तयेत् ख पाठः ।] ।
पुरतो वज्रपाषाणे प्र[नि ख पाठः ।]क्षिपेदस्त्रमन्त्रतः

इत्यघमर्षणं कृत्वा पुनराचमनं तथा ।
अभिषिञ्चेत् ततो मूर्ध्नि विधिना साधकोत्तमः

ओं आपो देवी रसोऽमृतं पूतं ब्रह्म पुनीमहे ।
जलाञ्जलित्रयं भूमौ मार्तण्डभैरवाय च

ऊर्ध्वबाहुस्ततो मन्त्री मार्तण्डं समुपाश्रयेत् ॥
पृ० ७१) ओं उदुत्यं जातवेदसं देवं वहन्ति केतवः

दृशे विश्वाय मार्तण्डशेषे भैरवमीरयेत् [सूर्य मार्तण्डशेषे देवेशि भैरवं पदमीरयेत् ख पाठः ।] ।
सूर्यमण्डलमध्ये तु कुलचक्रं विचिन्तयेत्

बाल्योचितं स्पृहन्तीं वै बालिकां[का ख पाठः ।] चक्रमध्यतः ।
बालार्कमण्डलाभासं भानुवह्नीन्दुलोचनाम्

पाशाङ्कुशौ शरांश्चापं धारयन्तीं शिवां स्मरेत् ।
मध्याह्ने चिन्तयेद् देवीं नवयौवनशोभिताम्

सायाह्ने चिन्तयेद् देवीं त्रैलोक्यैकप्रभामयीम् ।
सर्वयौवनसंपन्नामुज्ज्वलां परमां कलाम्

तामेव चिन्तयेद्रात्रौ भोगी भोगपरायणाम् ।
अष्टोत्तरशतावृत्त्या गायत्रीं च जपेत् सुधीः

रविमण्डलगां देवीं प्रणिपत्य समापयेत् ।
एवं संध्यां समाप्याथ हृदि विद्यां परामृ(षे?शे)त्

अथवा परमेशानि सदैनां परिचिन्तयेत् ।
देव्युवाच
इदानीं श्रोतुमिच्छामि कथमत्राधिकारिता

वेदव्रतविहीनानां व्रत्यादीनां कृतागसाम् ।
तथैवानुपनीतानां स्त्रीशूद्राणां भवेच्छिव

कथमेते महादेव मुक्तिं गच्छन्त्यनुत्तमाम् ।
न विना ब्राह्मणं मुच्येद्देहब(न्ध्या?न्धा)दिति श्रुतिः

ईश्वर उवाच
पृ० ७२) देवदारुवने पूर्वं ब्राह्मणानतिदुर्धि[क्ति क पाठ ।]यः ।
विलोक्य भगवान् विष्णुर्मामभ्येत्याभिवाद्य च

उपविष्टस्तदा देवः कारुण्यद्रुतचेतसा ।
पृष्टवान् मां महादेवि तेषां मुक्ते[क्ति क पाठः ।]र्हि कारणम्

भगवानुवाच
इमे दुर्मतयः सर्वे वेदाचारबहिष्कृताः ।
अन्यायमैथुने (श?स)क्ताः सुरापानपरायणाः

आत्मज्ञानविहीनानां योगाभ्यासावहेलिनाम् ।
कथमेषां भवेन्मुक्तिस्तदुपायं वद प्रभो

शूद्रादीनां कथं देव दीक्षायामधिकारिता ।
ईश्वर उवाच
अपि कृत्वा दुराचारान् पतितो वेदवर्जितः

नारी शूद्रोऽथवा व्रात्यो यां ज्ञात्वा ब्राह्मणो भवेत् ।
यया विज्ञायते ब्रह्म सच्चिदानन्दमव्ययम्

तामेव कथयाम्यद्य तवैव हृदि संस्थिताम् ।
चतुर्विंशतितत्त्वेन निर्मितां[ता क पाठः ।] तत्स्वरूपिणीम्[णी क पाठः ।]

त्रिकारं चम्पकापीतं ब्रह्मविष्णुशिवात्मकम् ।
शतपत्रासनारूढं ध्यायेत् पद्मासनस्थितम्

पुकारं चिन्तयेदेवमतसीपुष्पसंनिभम् ।
पद्ममध्यस्थितं सौम्यमुपपातकनाशनम्

रकारं कपिलं नित्यं कमलासनसंस्थितम् ।
ध्ययेच्छान्तं सुरश्रेष्ठ महापातकनाशनम्

पृ० ७३) सुकारं चिन्तयेदेवमिन्द्रनीलसमप्रभम् ।
निर्दहेत् सर्वदुःखानि ग्रहरोगोद्भवानि च

न्दकारं वह्निदीप्ताभं चिन्त(ना?ये)त् पुरुषर्षभ ।
भ्रूणहत्याकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति

(रि?र्यै)कारं विमलं ध्यायेद् ब्रह्महत्याविनाशनम् ।
(रि?वि)कारं चिन्तयेद्विद्वान् शुद्धस्फटिकसंनिभम्

पापं नश्यति तत्क्षिप्रमगम्यागमनोद्भवम् ।
(सु?द्म)कारं चिन्तयेद्योगी शुद्धस्फटिकसंनिभम्

अभक्ष्यभक्षणं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ।
हेकारं तारकावर्णमिन्दु(शेष?शीर्ष)विभूषितम्

योगिनां वरदं ध्यायेद् ब्रह्महत्याविनाशनम् ।
काकारं कृष्णवर्णं च नीलमेघसमप्रभम्

ध्यात्वा पुरुषशार्दूल पापं नाशयति ध्रुवम् ।
मेकारं रक्तवर्णं च कमलासनसंस्थितम्

गोहत्यादिकृतं पापं नाशयत्येव तत्क्षणात् ।
श्व[य क पाठः ।]कारं परमं ध्यायेत् तप्तकाञ्चनसंनिभम्

कमलासनमासीनं मन्त्री हत्याविमोचनम् ।
(रि?र्यै)कारं शुक्लवर्णं तु जातीपुष्पसमप्रभम्

गुरुहत्याकृतं पापं ध्यात्वा दहति तत्क्षणात् ।
धीकारं चिन्तयेच्छुक्लं कुन्दपुष्पसमप्रभम्

पितृमातृवधात् पापान्मुच्यते नात्र संशयः ।
पृ० ७४) मकारं पद्मरागाभं चिन्तयेद् दीप्ततेजसम्

पूर्वजन्मार्जितं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ।
हिकारं शङ्खवर्णं तु पूर्णचन्द्रसमप्रभम्

अशेषपापदहनं ध्यायेन्नित्यमिहाच्युत(?) ।
तत्कारं पाण्डुरं ध्यायेत् पद्मस्योपरि संस्थितम्

प्रतिग्रहकृतं पापं स्मरणादेव नश्यति ।
नःकारं रक्तवर्णं तु इन्द्रगोपसमप्रभम्

ध्यात्वा प्राणिवधं पापं निर्दहेज्जगदीश्वर ।
क्लिन्कारं रक्तवर्णं तु स्मरेद्वज्रसमप्रभम्

निर्दहेत् सर्वपापानि नान्यैः पापैः प्रलिप्यते ।
नेकारं तु मुखं पूर्वमुद्यदर्कसमप्रभम्

सकृद्ध्यात्वा सुरश्रेष्ठ स गच्छेद् ब्रह्मणः पदम् ।
नीलोत्पलदलश्यामं प्रकारं दक्षिणाननम्

सकृद् ध्यात्वा सुरश्रेष्ठ स गच्छेद्वैष्णवं पदम् ।
सौम्यं गोरोचनापीतं चोकारं चोत्तराननम्

सकृद् ध्यात्वा सुरश्रेष्ठ स गच्छेद्रुद्रतां पुनः ।
शरच्चन्द्रनिभं शान्तं दकारं पश्चिमाननम्

सकृद् ध्यात्वा सुरश्रेष्ठ स गच्छेदैश्वरं पदम् ।
यात्कारं च शिरः प्रोक्तमूर्ध्वा[र्द्धा क पाठः ।]ननमितीरितम्

सकृद् ध्यात्वा सुरश्रेष्ठ सदाशिवपुरं व्रजेत् ।
अक्षराणां तु सर्वेषां वक्ष्यन्ते देवताः क्रमात्

पृ० ७५) अग्निवायुसूर्यविद्युद्यमा वरुण एव च ।
बृहस्पतिस्तु[ति तु क पाठः ।] पर्जन्य इन्द्रो गन्धर्व एव च

पूषा शिवश्च तुष्टा च व[वा ख पाठः ।]सवश्च मरुत्तथा ।
सोमोऽङ्गिरा विश्वेदेवा अश्विनौ च प्रजापतिः

सर्वदेवश्च रुद्रश्च ब्रह्मा विष्णुश्च देवताः ।
जपकाले चिन्तयित्वा तासां सायुज्यमाप्नुयात्

ललितायास्त्रिभिर्बीजैस्त्रिपदीयं[स्त्रीपदे ख पाठः ।] त्रयीमयी ।
एतज्ज्ञात्वा तु मेधावी जपहोमं करोति यः

षडङ्गमविधायादौ ध्यायं(तां?स्तां)परदेवताम् ।
न भवेत् सूतकं तस्य मृतकं च न विद्यते

यश्चैवं तु न जानाति गायत्रीं च यथाविधि ।
कथितं सूतकं तस्य मृतकं च मयानघ

नैव दानफलं तस्य नच यज्ञफलं लभेत् ।
नच तीर्थफलं प्रोक्तं तस्यैवं सूतके सति

गायत्र्येषा समाख्याता त्रैपुरी सर्वसिद्धिदा ।
गायन्तं त्रायते यस्माद् गायत्री तेन चोच्यते

महापातकयुक्तोंऽपि प्रजपेद् दशधा यदि ।
सत्यं सत्यं महादेवि मुक्तो भवति तत्क्षणात्

अष्टोत्तरसहस्रं वै जपेदेनामनन्यधीः [शतावृत्त्या गायत्री जपते यदि ख पाठ ।] ।
सर्वपापविनिर्मुक्तो भवेत् पूजाधिकारवान्

जीवन्मुक्तो जामदग्न्यः शिष्यो मे घोरपातकैः ।
पृ० ७६) विमुक्तो मातृहत्याद्यैर्मीननाथस्तथा परः

जेगीषव्यश्च चन्द्रश्च वासवश्च विमोचितः ।
गुरुतल्पगमनाद्यैस्तथागस्त्यः प्रमोचितः

अभक्ष्यभक्षणात् पापादनयैव विमोचितः ।
चाण्डालगमनाद्यैश्च वशिष्ठश्चापि मोचितः

दत्तात्रेयः सुरापानाज्ज्वलनः सर्वभक्षणात् ।
त एव ब्रह्मणाः सर्वे विष्णुना प्रभविष्णुना

अनयैव महादेवि सर्व एव प्रमोचिताः ।
देव्युवाच
धन्या चानुगृहीतास्मि त्वया नाथेन शंकर

निःसंशयास्मि देवेश भ्रमो द्वैतश्च मे हतः ।
कतिधा सा भवेद् देव तदिदानीं वद प्रभो

ईश्वर उवाच
एकैव सा महादेवि बहुधा भिन्नतां गता ।
सौरी च वैष्णवी चैव शाक्ती ब्राह्म्यथ शांभवी

तत्तन्त्रे ताः प्रयोक्तव्यास्त्रैपुरीयं प्रकाशिता ।
तर्पणं च त्रिधा प्रोक्तं सांप्रतं तच्छृणु(स्व?ष्व)मे

सोमार्कानलसंघट्टात् स्खलितं यत् परामृतम् ।
तेनामृतेन दिव्येन तर्पयेत् परदेवताम्

आन्तरं तर्पणं ह्येतन्मानसं शृणु सांप्रतम् ।
आत्मानं तन्मयं स्मृत्वा सदा संतर्पितात्मवान्

सर्वदा सर्वकार्येषु संतुष्टः स्थिरमानसः ।
उपविश्य शुचौ देशे ततस्तर्पणमारभेत्

पृ० ७७) तर्पयित्वा गुरूनादौ मूलदेवीं च तर्पयेत् ।
बीजद्वयं ततो विद्या हुतभुग्दयितान्विता

ततो देव्याः स्वनामान्ते तर्पयामि नमःपदम् ।
देवान् पितॄन् ऋषींश्चैव तर्पयेत् कुलवारिणा

तर्पणादौ प्रयुञ्जीत तृप्यतां वृद्धभैरवः ।
तथैव परमेशानि विष्णुं रुद्रं प्रजापतिम्

एवं ऋषीन् प्रतर्प्याथ पितॄनपि च भैरवान् ।
तृप्यतां सुन्दरी माता पिता भैरवस्तृप्यताम्

आदौ त्रिपुरपूर्वं च तर्पणे विनियोजयेत् ।
श्राद्धे विवाहे दाने च स्नाने चानङ्गपूजने

सर्वदा सर्वकार्येषु तान्त्रिके वैदिके तथा ।
त्रिपुरभैरवं चैव स्मरेत् त्रिपुरसुन्दरीम्

स्वविद्यां संस्मरन् कुर्ययात् क्रियां सर्वत्र चोदिताम् ।
द्विजातीनां च संस्कारो वेदोक्तः समुदाहृतः

तेषां तु तत्र तत्रापि विद्यया विधिमाचरेत् ।
अन्येषामपि वर्णानां विद्ययैव समापयेत्

विद्ययां संस्कृतो यस्तु स एव ब्राह्मणो मतः ।
निध(नो?ने)विद्यया दाहो विद्ययान्यत् समाचरेत्

तेनैव तन्मयी[यात् क पाठः ।] सिद्धिः सर्वत्र भवति ध्रुवम् ।
यावन्न दीयते देवि सूर्यायार्घ्यं विधानतः

विधिना विहिता पूजा तावत् केन प्रगृह्यते ।
मार्तण्डभैरवायार्घ्यं दूर्वाभिः सि[शि क पाठः ।]ततण्डुलैः

पृ० ७८) रक्तपुष्पैश्चन्दनैश्च सगणाय निवेदयेत् ।
[शिवेत्यादिना ह्रीबीजोद्धार कृत ।] शिवबीजं वह्निसंस्थं वामनेत्रविभूषितम्

नादबिन्दुकलायुक्तं हंसःपदमथो लिखेत् ।
मार्तण्डभैरवायेति प्रकाशशक्ति चालिखेत्

सहितायेति चोक्त्वा वै इदमर्घ्यमतः परम् ।
वह्निजायान्वितं कृत्वा सूर्यायार्घ्यं निवेदयेत्

न दद्याद्भास्करायार्घ्यं शंखतोयैर्महेश्वरि ।
सर्वदेवमयं सूर्यं सर्वदेवनमस्कृतम्

पूजयित्वा विधानेन प्रदक्षिणमनुव्रजन् ।
प्रणम्य भगवन्तं वै सर्वपापैः प्रमुच्यते

यः सदा पूजयेद् देवं दृष्ट्वा वा प्रणमेत् प्रभुम् ।
पूजितं दैवतत्वेन ब्रह्माण्डान्तरगोचरम्

तिस्रः कोट्योऽर्द्धकोटी च तीर्थानां यदुदाहृतम् ।
सकृत् प्रदक्षिणं देवि दद्यात् तत्फलमञ्जसा

तीर्थानां दर्शने यद्यत् तत्तद्भास्करदर्शनात् ।
सर्वतीर्थामृतैः स्नातो स [य ख पाठः ।] सदा सूर्यरश्मिभिः

अथ त्रिपुरगायत्र्या देव्यै चार्घ्यं निवेदयेत् ।[गुप्तदीक्षाविषये इध बोध्यम् ।]
सूर्यमण्डलसंस्थायै पूर्वोक्तध्यानयोगतः

चक्रराजं हृदि ध्यात्वा तत्र देवीं समानयेत् ।
अष्टोत्तरशतावृत्त्या जपन् विद्यामनन्यधीः

इति श्रीगन्धर्वतन्त्रे पार्वतीश्वरसंवादे स्नानसंध्योपासनादिविधिर्नाम सप्तमः पटलः

पृ० ७९) अष्टमः पटलः ।
ईश्वर उवाच
ततो मौनि विशुद्धात्मा हृदि विद्यां परामृ(षे?शे)त् ।
अबहिर्मानसो योगी यागभूमिमथाविशेत्

केशकीटादिसंयुक्ता न स्निग्धा नातिपिच्छला ।
न रू[रु क पाठः ।]क्षा नातिनीचा वै नात्युच्चा[ष्णा ख पाठः ।] न वनान्विता

न च वायुभिराच्छन्ना नान्यप्राणिसमाकुला ।
धूलिकर्दमसंयुक्ता पशुभिर्न विलोकिता

वृक्षादिभिरनाकीर्णा द्रववा[द्वा ख पाठः ।]रिसमाकुला ।
अनावृता चतुर्दिक्षु मनसस्तु[सोतु क पाठः ।]ष्टिकारिणी

ऊषरे कृषिसंयुक्ते[क्त क पाठः ।] स्थाने पुण्येऽपि नार्चयेत् ।
यागभूमिर्निषिद्धैषा विहिता कथ्यतेऽधुना

वापीकूपसमीपस्था सुमनोद्यानमध्यगा [सधिरैशः ।] ।
विचित्रमण्डपैर्युक्ता शुद्धवेदिपरि(स्कृ?ष्कृ)ता

पताकाध्वजसंकीर्णा लाक्षारुणपरिच्छदा ।
पुष्पप्रकरसंकीर्णा घण्डाचामरभूषिता

दीपदर्पणसंयुक्ता[ता क पाठः ।] वितानोपपरिष्कृ[स्कृ क पाठः ।]ता ।
पेयैर्भक्ष्यैः समायुक्ता कर्पूरागुरुधूपिता

बालार्कसदृशी रम्या मनःसंतोषकारिणी ।
तत्तदायुधपूर्णान्तर्विभूषितप्रपूजिता

पृ० ८०) एवमेषा महादेवि यागभूमिः समीरिता ।
पूजावेद्या बहिः स्थित्वा चतुर्हस्तान्तरे धिया

गृहे चेद् द्वारदेशस्थ आचम्य मनसा गुरून् ।
प्रणमेदिष्टदेवीं च दिक्पालानपि चेतसा

इन्द्रमग्निं यमं वन्दे निरृतिं वरुणं तथा ।
पवनं धनदं चेशं प्रजापतिमनन्तकम्

गणेशं चैव क्षेत्रेशं वन्दे द्वारश्रियं तथा ।
गणनाथं च वटुकं दुर्गां क्षेत्रं रतिं स्मरम्

प्रीतिं वसन्तकं चैव शङ्खपद्मनिधी[धि क पाठः ।] तथा ।
सरस्वतीं महालक्ष्मीं मायां दुर्गां नमाम्यहम्

भद्रकालीं च स्वस्तिं च स्वाहां शुभंकरी तथा ।
गौरीं च लोकधात्रीं च वागीश्वरीं नमाम्यहम्

ब्रह्माणं वास्तुपुरुषं प्रणमामि यथाक्रमम् ।
पुष्पाञ्जलिमथैतेभ्यो भक्त्या परमया दिशेत्

मण्डलं वामतः कृत्वा चतुरस्रं महेश्वरि [जलेन चतुरस्रकम् ख पाठः ।] ।
आधारं पूजयेत् तत्र पात्रं चान्नोदकान्वितम्

संस्कृत्य परमेशानि सर्वभूतबलिं हरेत् ।
तारं च भुवनेशानीं सर्वविघ्नपदं ततः

(हृ?कृ)दन्ते सर्वभूतेभ्यो हुंकारं वह्निवल्लभाम् ।
समुच्चरन् बलिं दद्यान्मुद्रया तत्त्वसंज्ञया

अङ्गुष्ठानामिकायोगं तत्त्वमुद्रेयमीरिता ।
पृ० ८१) बालान्ते चास्त्रमालिख्य ङेन्तं फट्कारसंयुतम्

अस्त्रमन्त्रः समाख्यातः सर्वविघ्नौघनाशकः ।
अनेनैवाक्षतान् सम्यक् संमन्त्र्य सप्तधा ततः

अपसर्पन्तु ते भूता भूमौ ये चान्तरि[री क पाठः ।]क्षगाः ।
दिव्यलोकगता ये च ते नश्यन्तु[न्ति ख पाठः ।] शिवाज्ञया

अनेनैवाक्षतांस्तत्र विकिरेद्यज्ञमण्डपे ।
ऐं क्लीं सौः इति मन्त्रेण पूजा(देव्या?वेद्यां) महेश्वरि

अङ्गं संकोचयन् वामं प्रविशेद्द[द क पाठः ।]क्षिणाङ्घ्रिणा ।
यागमन्दिरगांस्तत्र विघ्नानुत्सारयेत् ततः

पार्ष्णिघातकरस्फोटसमुदञ्चितवक्त्रकैः[क क पाठः ।] ।
तालत्रयमिदं कृत्वा विघ्नान्सर्वानपाहरेत्

ततः पुनर्हुंफडिति पार्श्वमूर्ध्व[र्द्ध क पाठः ।]मधस्तथा ।
आत्मनः क्रोधदृष्ट्याथ निरीक्ष्य सुमना भवेत्

वीक्षणं (सर्व?वर्म)बीजेन यज्ञभूमेः समीरितम् ।
त(तू?त्तु)र्यो बिन्दुसंयुक्तः कलानादसमन्वितः

ब[ध ख पाठः ।]र्मबीजमिदं प्रोक्तं धर्मकामार्थसाधनम् ।
प्रोक्षणं चास्त्रमन्त्रेण यागभूमेः समाचरेत्

अशुद्धपक्षिसंयोगपक्षिविष्टावसेचनम् ।
मूषिकामण्डूकस्पर्शकृमिकीटादिसंगमः

अज्ञातदूषणं[तदूषित ख पाठः ।] स्थानं मार्जनादौ च यद्भवेत् ।
एवमादीनि नश्यन्ति लोकनात् स्पर्शनात् प्रिये

पृ० ८२) मधुकैटभयोर्मेदसंघातैर्दृढतां गता ।
मेदिनी सर्वदाशुद्धा सुरपूजासु सर्वतः

तस्य दोषस्य मोक्षार्थं[षा क पाठः ।] कामबीजं लिखेत् क्षितौ ।
नैवेद्यादि स्वयं धृत्वा व[म क पाठः ।]ह्निना च मलं दहेत् ।
श्रीवत्समुद्रया दृष्ट्या तत् सर्वमवलोकयेत्

यदात्मना न विज्ञातं सम्यक् पुष्पादिदूषणम् ।
अस्पर्शनादिकं वापि यदन्यायार्जितं भवेत्

तथा निर्माल्यसंसृष्टिः कीटाद्यारोहणं च यत् [चरेत् क पाठः ।] ।
तत् सर्वं नाशमायाति नैवेद्याद्यवलोकनात्

नैवेद्यकादिकं यत्तु पुष्पगन्धादिकं च यत् ।
सर्वमाच्छादिकं कार्यं यावदावाहयेत् पराम्

आवाह्य स्थापयित्वा तु निराच्छादं प्रकाशयेत् ।
राक्षसाः प्रतिगृह्णन्ति निराच्छादं यतः प्रिये

आसनं च ततः कुर्यान्नातिनीचं नचोच्छ्रितम् ।
आसनं चार्घ्यपात्रं च भग्नमासादयेन्न तु

कृष्णाजिने मोक्षसिद्धिः श्रीमोक्षौ व्याघ्रचर्म्मणि ।
काम्यार्थं कम्बले चैवमभीष्टं रक्तकम्बले

कुशासने सर्वसिद्धिर्मारणे कृष्णकम्बलम् ।
त्रिपुरापूजने शस्तं रक्तकम्बलमासनम्

नैतद् द्विहस्ततो दीर्घं सार्धहस्ता(नु?न्न)विस्तृतम् ।
न त्र्यङ्गुलात् समुच्छ्रायं पूजाकर्म्मणि संग्रहेत्

पृ० ८३) यथेष्टं चार्म्मणं कुर्यात् पूर्वोक्तं सिद्धिदायकम् ।
न दीक्षितो विशेज्जातु कृष्णसाराजिने गृही

धरण्यां दुःखसंभूतिर्दौर्भा[तिदो क पाठः ।]ग्यं दारुजासने ।
आम्रनिम्बकदम्बानामासनं वंश[सर्व क पाठः ।]नाशनम्

बकुले किंशुके चैव पनसेषु हतश्रियः ।
वंशेष्टकाश्मधरणीतृणपल्लव[बिल्वज ख पाठः ।]निर्म्मितम्

वर्जयेदासनं मन्त्री दारिद्र्यव्याधिदुःखदम् ।
नाराचैर्वारिभिन्नं स्याद्विशीर्णं भग्नमेव च

पर्युषितं परेषां तदधौतं च विवर्जयेत् ।
गान्ता[म्भा ख पाठः ।]रीनिर्म्मितं शस्तं नाना[न्यद्दा ख पाठः ।]दारुमयं शुभम्

न यथेष्टासनो भूयात् पूजाकर्म्मणि साधकः ।
काष्ठादिकासनं कुर्यान्मितमेव सदा प्रिये

चतुर्विंशत्यङ्गुलेन[ल हि ख पाठः ।] दीर्घं काष्ठासनं शिवे ।
षोडशाङ्गुलविस्तीर्णमुच्छ्रायाच्चतुरङ्गुलम् [कम्बल चार्मण शैल महामायाप्रपूजने ।प्रशस्तमासन देवि कथित वरवर्णिनि ॥इत्याधिक ख पाठः ।]

तदर्धाङ्गुलं वा कुर्यान्नोच्छ्रितं चात आचरेत् ।
धरण्या वस्त्रसंयोगाद् दारुजे कम्बलस्य च

कौशेयाजिनसंयोगो हन्ति पुण्यं पुरातनम् ।
यथाशक्त्येकतो मन्त्री शस्तासनमुपाविशेत्

पाणिभ्यामासनं धृत्वा विहितं विस्तरेद् भुवि ।
पृ० ८४) पराबीजं [परेति ह्रीबीजमत्र ज्ञेयम् ।] समुच्चार्य ततश्चाधारपूर्वकम्

शक्तिपदं समालिख्य कमलासनमालिखेत् ।
ङेन्तं नमःपदं कुर्यादनेनैवासनं यजेत्

मूलप्रकृतिं तत्रैव कूर्मं च परिचिन्तयेत् ।
अनन्तं चापि संपूज्य पृथिव्यर्घ्यं निवेदयेत्

प्रणवं पूर्वमुच्चार्य पृथिव्यै नम इत्यपि ।
पाणिभ्यामासनं धृत्वा स्मरेदेवं विधानतः

मेरुपृष्ठ ऋषिः प्रोक्तः सुतलं छन्द ईरितम् ।
कूर्मो वै देवता चात्र आसनस्योपवेशने

विनियोगस्तथा प्रोक्त उपविशेत् समन्त्रकम् ।
पृथ्वि त्वया धृता लोका देवि त्वं विष्णुना धृता

त्वं च धारय मां नित्यं पवित्रमासनं कुरु ।
दुःशिल्पिरचितत्वादि यदन्यासनदूषणम्

अज्ञातरूपकं याति विलयं विधिना प्रिये ।
पदद्वयं समं सम्यगूरुद्वयोपरिस्थितम्

सव्यं पादमुपादाय दक्षिणोपरि विन्यसेत् ।
विष्टभ्य कट्योः पार्ष्णी तु नासाग्र(ग्र?न्य)स्तलोचनः

पद्मासनं भवेदेतत् प्रशस्तं त्रिपुरार्चने ।
स्वस्तिकं गोमुखं चैवमूर्ध्वस्वस्तिकमेव वा

पर्यङ्कमासनं शस्तमेवं बद्धासनः प्रिये ।
पश्यन्नभीष्टदेवं च पाददोषं न पश्यति

पृ० ८५) न युक्तमन्यथा पाददर्शनं सुरपूजने ।
दिग्विभागेषु कौवेरी दिक् शिवाप्रीतिदायिनी

तस्मात् तन्मुख आसीनः पूजयेत् त्रिपुरां सदा ।
उत्तराभिमुखो भूत्वा यदा देवीं प्रपूजयेत्

उत्तराशा तदा देवि पूर्वाशैव न संशयः ।
ईशानमग्निकोणं स्याद्वायुकोणं तथेशकम्

दक्षिणाशा तदा ज्ञेया पश्चिमाशा महेश्वरि ।
राक्षसं वायुकोणं स्यादा[दग्निश्च ख पाठः ।]ग्नेयं राक्षसं भवेत्

प्राक्प्रत्यङ्मुखपूजायां लौकिकं पश्चिमं स्मृतम् ।
दक्षिणोत्तरपूजायां संमुखं पश्चिमं स्मृतम्

योगिनीचक्रपूजायां दिगियं नान्यथा भवेत् ।
कुङ्कुमारुणदेहस्तु रक्ताभरणभूषितः

रक्तासनोपविष्टस्तु लाक्षारुणगृहे स्थित(म्?ः) ।
ताम्बूलरागवदनो धूपामोदसुगन्धितः

कर्पूरक्षोददिग्धाङ्गो रक्तचन्दनभूषितः ।
सर्वशृङ्गारवेशाढ्यस्त्रिपुरीकृतविग्रहः

मनःसंकल्परक्तो वा साधकः स्थिरमानसः ।
कृताञ्जलिपुटो भूत्वा मन्दस्मितमुखाम्बुजः

वामकर्णोर्ध्व[र्द्ध क पाठः ।]भागे तु गुरुं च प्रणमेत् ततः ।
दक्षकर्णोर्ध्व[र्द्ध क पाठः ।]भागे तु गणेशं प्रणमेद् बुधः

दुर्गां नमेत् पुरोभागे पृष्ठतः क्षेत्रनायकम् ।
पृ० ८६) स्वदक्षे वामतो देव्या दीपं संस्थापयेत्ततः

ततो रमिति मन्त्रेण शिखां दीपस्य संस्पृशेत् ।
देवतीर्थेन देवेशि संस्पृश्य च विधानतः

सुप्रकाशो महादीपः सर्वतस्मिमिरापहा ।
सबाह्याभ्यन्तरं ज्योतिर्दीपोऽस्तु शुभदायकः

स तस्य शुभदो दीपो भवेत् स्पर्शनमात्रतः ।
पतङ्गकीटकेशादिदाहक्रव्यादसङ्ग[सह क पाठः ।]तः

वसामज्जास्थिसंभूतिर्यदाद्यनुपयोगि(न?ता) ।
अज्ञातरूपकं सर्वं दोषं स्पर्शाद्विनाशयेत्

रोचनाकुङ्कुमाभ्यां च कस्तूरीचन्दनेन्दुभिः ।
रञ्जितं चक्रराजं च स्वयंभूकुसुमैर्युतम्

सिन्दूररजसाक्रान्तं पुरतः सिंहविष्टरे ।
संस्थाप्य सहसा देवि योगिनीभिः समं ततः

देवीरूपं विचिन्त्याथ चक्रे पुष्पाञ्जलिं दिशेत् ।
अशून्यं[न्यकु क पाठः ।] कुसुमैः कुर्याच्छून्ये विघ्नाद्य[न्य ख पाठः ।]नेकशः

गन्धपुष्पाक्षतादीनि दक्षभागे निधापयेत् ।
प्रक्षालनाय करयोः पात्रं पश्चान्निधापयेत्

अर्घ्यादिकं पुरोभागे सव्ये कुम्भं निधापयेत् ।
मण्डलं वामतः कृत्वा जलेन चतुरस्रकम्

वह(त्?न्)कराभ्यां देवेशि तत्राधारं मनोहरम् ।
सुवर्णरौप्यताम्रादिविहितं स्थापयेत् ततः

पृ० ८७) वह्निमण्डलरूपं तं कलाभिः सह पूजयेत् ।
कलशं हेमजं धन्यं [धा क पाठः ।] निश्छिद्रं चापि सुन्दरम्

वस्त्रपूतैर्जलैः पूर्णं सगन्धैर्दोषवर्जितैः ।
पानीयं घटमध्यस्थं वी[क्षन्?क्ष्य] गुह्यं च साधकः

वामेन पाणिना देवि तत्राधारे निवेशयेत् ।
पूजयेत् सूर्यरूपं तं कलाभिः परमेश्वरि

[कल्पं तं च?कलशं तं] समभ्यर्च्य विशेषेण वरानने ।
तत्रस्थममृतं साक्षाच्चन्द्ररूपं विचिन्तयेत्

चन्द्रमण्डलमभ्यर्च्य कलाभिः सुरवन्दिते ।
आनन्दभैरवं तत्र यजेदानन्दभैरवीम्

यद्यन्यद्दूषणं पात्रे तोये वा[रा क पाठः ।]ज्ञानतो भवेत् ।
तत्सर्वं नाशमायाति पूजार्हः कलशो भवेत्

पात्रमस्त्राम्बुभिः प्रोक्ष्य दक्षतो वह्निमण्डले [दक्षिणे स्थापयेत्ततः ख पाठः ।] ।
साधारं स्थापयेद्देवि पूजयेत् तं यथाविधि

शुद्धोदकेन संपूर्णं [सपूज्य ख पाठः ।] मूल[मन्त्र ख पाठः ।]विद्या ततो जपेत् ।
प्रोक्षयेत्तेन कलशं प्रोक्षिणीस्थेन वारिणा

वामतस्तु तथा शङ्खं प्रतिष्ठाप्य विधानतः ।
तदुत्तरत एवास्मिन् पाद्यमाचमनीयकम्

चक्रोपरि शिवां नत्वा भूतशुद्धिमथाचरेत् ।
स्वभावतः सदाशुद्धं पञ्चभूतात्मकं वपुः

(मनः?सदा)पूतिसमायुक्तं श्लेष्मविण्मूत्रपिच्छिलम् ।
पृ० ८८) तस्यैव हि विशुद्ध्यर्थं वायवग्निसलिलाक्षरैः

शोषदाहौ तथा भस्मप्रोत्सादोऽमृतवर्षणम् ।
आप्लावनं च कर्तव्यं पूरकुम्भकरेचकैः

पञ्चशुद्धिविहीनेन कृतं यदभिचारवत् ।
विपरीतफलं दद्यादभक्त्याभ्यर्चनं तथा

शरीराकारभूतानां भूतानां यद्विशोधनम् ।
अव्ययब्रह्मसंस्पर्शाद् भूतशुद्धिरियं प्रिये

अन्तःकरणमध्ये तु ज्योतिरा[षा ख पाठः ।]त्मा प्रवर्तते ।
लिङ्ग[ड्ग ख पाठः ।]देहं तु तं[तत् ख पाठः ।] प्राहुर्योगिनस्तत्त्ववेदिनः

तस्य वै शोधनं चैव सर्वशुद्धिः प्रजायते ।
तदेव विश्वजननकारणं जन्मकारणम्

तत्प्रतीतौ भवेन्मुक्तिर्नान्यतो जन्मकोटिभिः ।
प्राणायामत्रयं कृत्वा योनिमुद्रां [तल्लक्षण यथा- मिथ कनिष्ठके बद्ध्वा - तर्जनीभ्यामनामिके ।अनामिकोर्ध्व सश्लिष्टदीर्घमध्यमयोरध ।अङ्गुष्ठाग्रद्वय न्यसेद्योनिमुद्रयमीरिता ॥इति ।] तथा स्मरेत्

विद्याकूटत्रयं देवि वह्न्यर्केन्दुमयं धिया ।
पुरत्रयेऽथ संचिन्त्य तेषामैक्यं ततः स्मरेत्

तस्मिंस्तेजोमये (विश्वे?बिम्बे) सच्चिदानन्दधामनि ।
केवलानुभवानन्दे पर[रम् ख पाठः ।]ब्रह्मणि शाश्वते

निमज्य बिन्दुगे धाम्नि क्षणं स्थित्वा तु चिन्तयेत् ।
बालार्ककिरणारक्तं तत्तत्तेजोमयं स्मरेत्

पृ० ८९) शुद्धलाक्षामृताम्भोधिमध्ये चातिमनोहरे[रम् क पाठः ।] ।
नवरत्नमये द्वीपे तच्चिन्तामणिमण्डपे

रत्नसिंहासनाम्भोजे वह्न्यर्केन्दुस्वरूपिणीम् ।
बालार्ककोटिसंकाशां तुरीयां परमां कलाम्

दक्षिणाधःकरे बाणान् वामाधो धनुरेव च ।
दक्षिणोर्ध्वे(शृ?सृ)णिं वामे पाशं चापि करे [रैर्धृताम् ख पाठः ।] धृतम्

अरुणामरुणाकल्पवसनाक्षित्रयान्विताम् ।
आत्माभेदेन संचिन्त्य शुद्धज्ञानस्वभाविनम्[नीम् ख पाठः ।]

केवलानुभवानन्दमात्मानं परिचिन्तयेत् ।
ओं ह्रीं हंसस्ततः सोहं स्वाहेति मनुना शिवे

बालाबीजत्रयस्यान्ते महात्रिपुरसुन्दरि ।
आत्मानं रक्षरक्षेति कुर्याद्रक्षां हृदि [द्र क पाठः ।] स्पृशन् ॥
दिग्बन्धः स्वस्त्रिया(?)चैवं छोटिकाभिः समन्ततः

इति श्रीगन्धर्वतन्त्रे पार्वतीश्वरसंवादे यागधामार्चनभूतशुद्ध्यादिवर्णनं नाम अष्टमः पटलः

पृ० ९०) नवमः पटलः ।
ईश्वर उवाच
देव एव यजेद्देवं नादेवो देवमर्चयेत् ।
न्यासं विना जपं प्राहुरासुरं विफलं शिवे

न्यासात्तदात्मको भूत्वा देवो भूत्वा तु तं यजेत् ।
प्राणायामैस्तथा ध्यानैर्न्यासैर्देवशरीरता

न्यासविधिं शृणु प्राज्ञे करशुद्धिपुरःसरम् ।
मातृकाद्यं समुद्धृत्य द्वितीयं च सबिन्दुकम्

शान्तान्तं का[न्तक क पाठः ।]दिसंयुक्तमेकारान्तान्तयोजितम् ।
एवमेषा महाविद्या करशुद्धिकरी [सबिन्दु मातृकाद्य अ द्वितीय च आ शान्तेत्यादिना सौ इत्येषा करशुद्धिकरीविद्या ।] मता

गृहीत्वा रक्तपुष्पं च सगन्धं साधकस्ततः[कोत्तम ख पाठः ।] ।
अनेनैव तु मन्त्रेण पुष्पं हस्ततलस्थितम्

संमार्ज्य सव्यहस्तेन वामेन पाणिना ततः ।
निर्मञ्छ्य कामबीजेन जिघ्रपेद्वाग्भवेन तु

ऐशान्यां निःक्षिपेदेतच्छेष[शव ख पाठः ।]बीजेन पार्वति ।
अङ्गुल्यग्राणि शुद्धानि पुष्पस्य ग्रहणाद्भवेत्

मर्दनात् करयोः शुद्धिर्निर्मञ्छनात्तु पृष्ठयोः ।
घ्राणाद्देवाश्च तुष्यन्ति तीर्थानां च समागमः

प्रक्षेपात् सर्वविघ्नानां दूरसंस्थानमेव च ।
पृ० ९१) दुर्गन्धोच्छि[त्सृ क पाठः ।]ष्टसंस्पर्शदूषणं करयोस्तु यत्

अज्ञातरूपं तत्सर्वं नाशयेद्विधिनामुना ।
करशुद्धिं विधायादावृषिन्यासादिकं ततः

ऋषिच्छन्दोदैवतानां विन्यासेन विना यदा ।
जप्यते साधितेऽप्येष न तत्र तत्फलं लभेत्

ऋषिरस्या महेशानि दक्षिणामूर्तिरव्ययः ।
पंक्ति[च्छ क पाठः ।]श्छन्दस्तथा प्रोक्तं विद्यायाः शृणु पार्वति

देवता परमेशानी महात्रिपुरसुन्दरी ।
विनियोगः समाख्यातो भुक्तिमुक्तिप्रसाधने

शिरसि मुखवृत्ते च हृदये च प्रविन्यसेत् ।
मातृकां शृणु देवेशि सर्वपापविनाशिनीम्

या ब्राह्मीप्रमुखा देव्यो मातरः परिकीर्तिताः ।
तासां मन्त्राणि सर्वाणि व्यञ्जनानि स्व[सु क पाठः ।]रास्तथा

चन्द्रबिन्दुसमायुक्ताः सर्वकामफलप्रदाः ।
ऋषिः संमोहनः प्रोक्तश्छ[च्छ क पाठः ।]न्दो गायत्रमुच्यते

देवतेयं समुद्दिष्टा समस्तजननी परा ।
शक्तयस्तु (सु?स्व)रा देवि बीजं व्यञ्जनसंचयः

विनियोगः समुद्दिष्टः समस्तजनमोहने ।
स्वरेण दीर्घयुक्तेन षडङ्गानि समाचरेत्

हृदयं च शिरो देवि शिखा च कवचं ततः ।
नेत्रम(न्त्रं?स्त्रं)न्यसेत् स्वीयमुद्राजातियुतं नमः

पृ० ९२) स्वाहा वषड् हुं च वौषट् [स्वाहावषड्वोषडस्त्र फड क पाठः ।] फडन्तं योजयेत् प्रिये ।
षडङ्गोऽयं मातृकायाः सर्वपदोत्तरः शिवे

बालार्ककोटिरुचिरां स्फटिकाक्षमालां
कोदण्डमिक्षुजनितं [स्व?स्म]रपञ्चबाणान् ।
विद्यां च हस्तकमलैर्दधतीं त्रिनेत्रां
ध्यायेत् समस्तजननी नवचन्द्रचूडाम्

द्व्यष्टपत्राम्बुजे कण्ठे स्वरान् षोडश चिन्तयेत् ।
हृत्पद्मे द्वादशच्छदे कादीन् द्वादश विन्यसेत्

दशपत्राम्बुजे नाभौ डकारादीन् न्यसेद्दश ।
षट्पत्रे लिङ्गमध्यस्थे बकारादीन् न्यसेच्च षट्

आधारे चतुरो वर्णान् वादीन् न्यसेच्चतुर्दले ।
हक्षौ भ्रूमध्यगे पद्मे द्विदले परिचिन्तयेत्

इत्यन्तर्मातृकाः स्मृत्वा बहिर्न्यासं ततश्चरेत् [शिवे क पाठः ।] ।
[बहिर्मातृकान्यासमाह अकारेत्यादिना ।क्लीअनमो ललाटे इत्येव ज्ञेयम् ।] अकारादिक्षकारान्ता मातृकाः परिकीर्तिताः

प्रत्येकं कामबीजाद्याः सर्वकामफलप्रदाः ।
चन्द्रबिन्दुसमायुक्ता नमोन्ताश्च प्रविन्यसेत्

ललाटे मुखवृत्ते च नेत्रकर्णेषु पार्वति ।
नासागण्डौष्ठदन्तेषु समूर्धास्येषु शांकरि

पाणिपादयुगस्यान्तःसंध्यग्रेषु क्रमाच्छिवे ।
पार्श्वद्वये पृष्ठनाभिजठरेषु क्रमान् न्यसेत्

पृ० ९३) यादीन् सधातुकान् देवि क्रमेणैव ततो न्यसेत् ।
त्वगसृङ्मांसमेदोऽस्थिमज्जा[ज्ज क पाठ ।]शुक्राणि धातवः

प्राणात्मा च जीवात्मा च परमात्मा तथैव च ।
हृदये बाहुमूले च तथा कण्ठप्रदेशके

स्कन्ध(कक्ष)योर्हृदयप्रान्ते पाणिपादयुगे तथा ।
जठराननयोर्देवि सर्वाङ्गेषु क्रमान्न्यसेत्

[मातृकान्यासमुद्रा निर्दिशति ललाटेऽनामिकामित्यादिना ।] ललाटेऽनामिकां मध्यां विन्यसेन्मुखपङ्कजे ।
तर्जनीमध्यमानामावृद्धा एव तु नेत्रयोः

अङ्गुष्ठं कर्णयोर्देवि कनिष्ठाङ्गुष्ठकौ नसोः ।
मध्यास्तिस्रो गण्डयोश्च मध्यमामोष्ठयोः प्रिये

अनामां दन्तयोर्देवि मध्यमामुत्तमाङ्गके ।
मुखेऽनामां मध्यमां च हस्तपादेऽथ पार्श्वयोः

कनिष्ठानामिकामध्यास्तास्तु पृष्ठेऽथ पार्वति ।
तास्तु साङ्गुष्ठका नाभौ सर्वाः कुक्षौ प्रविन्यसेत्

हृदये च तलं सर्वं बाह्वोः कण्ठप्रदेशके ।
स्कन्धयोर्हृदयप्रान्ते हस्तपादयुगे तथा

जठरास्ययुगे देवि तलमेव प्रकीर्तितम् ।
एतास्तु मातृकामुद्राः क्रमेण परिकीर्तिताः

अज्ञात्वा विन्यसेद्यस्तु न्यासः स्यात्तस्य निष्फलः ।
अनामया वा पुष्पैर्वा मनसा वा न्यसेदुत

पृ० ९४) एवं तु मातृकान्यासं यः कुर्यात् परमेश्वरि ।
सर्वयज्ञेषु पूजासु पूतो योग्यश्च जायते

नातः परतरो मन्त्रो[र मन्त्र क पाठः ।] विद्यते क्वचिदेव हि ।
ये ये मन्त्रा देवतानामृषीणामथ रक्षसाम्

ते सर्वे मातृकामन्त्रे नित्यमेव प्रतिष्ठिताः ।
सर्वमन्त्रमयश्चायं सर्वदेवमयस्तथा

चतुर्वर्गप्रदश्चायं तुष्टिपुष्टिप्रदायकः ।
सर्वपीठमयश्चापि मातृकान्यास उच्यते

यः [य क पाठः ।] कुर्यान्मातृकान्यासं विनैव सुरपूजनात् ।
तस्माद्बिभेति सततं भूतग्रामश्चतुर्विधः

तं द्रष्टुमपि देवाश्च स्प(र्श?र्ध)यन्ति महौजसम् ।
स तु सर्वं [र्व क पाठः ।] वशं कुर्यान्न च याति पराभवम्

पुटितां सर्वबीजेन समस्तजननीं पराम् ।
पञ्चाशन्मातृकां विद्यां जपेदष्टोत्तरं शतम्

वाग्देवतां हृदि ध्यात्वा मूर्ध्नि सर्वाक्षराणि तु ।
द्विधा च मातृकामन्त्रैः सक्रमैर्व्युत्क्रमैरपि

मन्त्रयित्वा महेशानि प्रभाते यः पिबेज्जलम् ।
स वाग्मी पण्डितो धीमाञ्जायते प्रवरः कविः

चन्द्रबिन्दुसमायुक्तान् स्वरान् पूर्वं पठेद्बुधः ।
व्यञ्जनानि तु सर्वाणि केवलानि पठेत् प्रिये

जलं हस्ततले गृह्य पठित्वाक्षरसंहतिम् ।
पृ० ९५) अभिमन्त्र्य च तत्तोयं प्रथमं पू[र्व?र]कैः पिबेत्

कुम्भकेन द्वितीयं तु तृतीयं रेचकेन तु ।
एवं सकृत् त्रिवारं तु पीत्वा तोयं विचक्षणः

दृढाङ्गः पण्डितो भूयात् पुत्रपौत्रसमन्वितः ।
त्रिसंध्यमथ पीत्वैवं मातृकामन्त्रमन्त्रितम्

तोयं कवित्वमाप्नोति सर्वान् कामांस्तथैव च ।
सततं कुरुते यस्तु मातृकामन्त्रमन्त्रितम्

तोयदा[पा]नं महादेवि पूरकुम्भकरेचकैः ।
स सर्वकामान् संप्राप्य पुत्रपौत्रसमृद्धिमान्

भूत्वा महाकविर्लोके बलवान् सत्यविक्रमः ।
सर्वत्र दुर्लभो भूत्वा चान्ते मोक्षमवाप्नुयात्

राजानमथवा राजपुत्रं भार्यां च वा प्रिये ।
वशीकरोति न चिरान्मातृकामन्त्रपालकः

इति श्रीगन्धर्वतन्त्रे पार्वतीश्वरसंवादे करशुद्ध्यन्तर्बहिर्मातृकान्यासवर्णनं नाम नवमः पटलः

पृ० ९६) दशमः पटलः ।
श्रीदेव्युवाच
षोढाख्यां मातृकां देव कथयस्व वृषध्वज ।
ईश्वर उवाच
गणेशैः प्रथमो न्यासो द्वितीयस्तु ग्रहैर्मतः

नक्षत्रैश्च तृतीयः स्याद्योगिनीभिश्चतुर्थकः ।
राशिभिः पञ्चमो न्यासः षष्ठः पीठैर्निगद्यते

षोढा न्यासस्त्वयं प्रोक्तः सर्वकामफलप्रदः ।
श्रीदेव्युवाच
फलं चास्य प्रयोगं च विशदीकुरु तत्त्वतः

ईश्वर उवाच
नारायणोऽस्य[ऋषि क पाठः ।]र्षि प्रोक्तश्छन्दस्त्रिष्टुबुदाहृतम् ।
शिवशक्त्यात्मवर्ण(ऋषी?राशि)र्देवता च सदाशिवः

हंसः शक्तिः परा बीजं श्रीबीजं चैव कीलकम् ।
पुरुषार्थप्रसाध्ये च विनियोगः प्रकीर्तितः

मूर्ध्नि संचिन्तयेद्देवि श्रीगुरुं शिवरूपिणम् ।
(१) रमाबीजं परं पश्चाद्धंसात् स्वराद्यमीरितम्

विघ्नेश्वराय वै प्रोच्य श्रियै नमस्ततः परम् [अविघ्नेश्वराय श्रियै नमो ललाटे इत्यादिरूपो न्यासो बोध्य ।] ।
विघ्नराजादिकानेवं शक्तियुक्तांस्तथैव च

विन्यसेन्मातृकास्थाने मातृकैकान्वितं शिवे ।
विघ्नराजाय देवेशि(क्रि?ह्रि)यै नमस्ततः परम्

पृ० ९७) विनायकाय च तुष्ट्यै शांत्यै शिवोत्तमाय च ।
विघ्नकर्त्रे[ह क पाठः कृते ख पाठः ।] तथा पुष्ट्यै नम इति प्रविन्यसेत्

विघ्नहर्त्रे सरस्वत्यै नम इति प्रविन्यसेत् ।
विनायकाय मेधायै पूर्ववदथ विन्यसेत्

एकदन्ताय कान्त्यै च द्विदन्ताय च या[का ख पाठः ।]मिनीम् ।
गजवक्त्राय मोहिन्यै निरञ्जनजटे [निरञ्जनाय जटायै नम इति प्रयोगो बोध्यः ।] तथा

कपर्दिने च तीव्रायै ज्वालिनी दीर्घवक्त्रकः ।
शङ्कुकर्णाय नन्दायै स्वरसा च वृषध्वजः

गणनाथश्च कामिन्या गजेन्द्रश्च शुभा तथा ।
जयिनी शूर्पकर्णश्च सत्यया च त्रिलोचनः

लम्बोदराय विघ्नेश्यै महानन्दः[न्दस्व क पाठः ।] स्वरूपिणी ।
कामदया चतुर्मूर्तिः सदाशिवस्ततः परम्

मदविह्वलया युक्त आमोदो विकटायुतः ।
दुर्मुखाय च घूर्णायै सुमुखो भूतिसंयुतः

प्रमदाय तथा भूम्यै एकपादो मतिस्तथा ।
द्विजिह्वो रमया युक्तः सुरसेनश्च मानुषी

मकरध्वजया युक्तो वीरश्च परमेश्वरि ।
षण्मुखाय विकर्णायै वरदो भृङ्ग(?भ्रुकु)टीयुतः

वामदेवाय लज्जायै दीर्घघोणायुतस्ततः ।
वज्रतुण्डो द्विरण्डश्च धनुर्धरायुतः प्रिये

पृ० ९८) सेनान्ये चैव यामिन्यै ग्रामणी रात्रिसंयुतः ।
मत्तश्चन्द्रिकया युक्तो विमत्ताय[लाय ख पाठः ।] शशिप्रभा

तथैव परमेशानि लोलया मत्तवाहनः ।
जटि(ले?ने)चपलाक्ष्यै [क्षिण्यै क पाठः ।] च मुण्डी ऋद्धियुतस्तथा

खड्गी दुर्भगया युक्तो वरेण्यः [शु?सु]भगायुतः ।
न्यस्तव्यः परमेशानि शिवया वृषकेतनः

भक्त[क्ष्य ख पाठः ।]प्रियाय दुर्गायै मेघनादाय का[लिका ख पाठः ।]मिनी ।
कालकुब्जा[जिह्वा ख पाठः ।]समायुक्तो गणेश्वरः प्रकीर्तितः

गणेशो विघ्नहारिण्या न्यस्तव्यः साधकोत्तमैः ।
सूर्यमुखान् महादेवि न्यसेत् कामदुघानथ

स्वरान् पूर्वं समुद्धृत्य चन्द्रबिन्दुसमन्वितान् ।
सूर्याय नम उच्चार्य हृदये च प्रविन्यसेत्

भ्रुवोर्मध्ये तथा सोमं [ष?य]वर्गेण प्रविन्यसेत् ।
भूपुत्रं लोचनद्वन्द्वे कवर्गेण तथैव च

बुधं च हृदये देवि चवर्गेण प्रविन्यसेत् ।
बृहस्पतिं तथा कण्ठे टवर्गेण प्रविन्यसेत्

भार्गवं तु गले देशे तवर्गेण तथा प्रिये ।
पवर्गेण शनिं नाभौ राहुं गुदे शवर्गकैः

ळक्षाभ्यां पादयोः केतुं न्यसेदेवं विधानतः ।
स्वराद्यं च द्वितीयं च अश्विन्यै नम इत्यपि

ललाटे च प्रविन्यस्य तथान्यानपि विन्यसेत् ।
पृ० ९९) इंयुतां भरणीं देवि दक्षनेत्रे प्रविन्यसेत्

ईं उं ऊं कृत्तिकां चैव विन्यसेद्वामनेत्रके ।
ऋं ऋं ऌं ॡं युतां देवि रोहिणीं दक्षकर्णके

एंयुतां मृगशीर्षां च वामकर्णे प्रविन्यसेत् ।
ऐंकारेण तथाद्रां च दक्षनासापुटे न्यसेत्

ओं औं पुनर्वसुं चैव वामनासापुटे न्यसेत् ।
कं युतं[तां क पाठः ।] च न्यसेत् पुष्यं[ष्यां क पाठः ।] कण्ठ[ण्ठे क पाठः ।]देशे च पार्वति

खगाभ्यां च तथाश्लेषां दक्षस्कन्धे प्रविन्यसेत् ।
घङाभ्यां च मघां देवि वामस्कन्धे प्रविन्यसेत्

चंपूर्वफल्गुनीं चैव दक्षकुर्परके न्यसेत् ।
वामकुर्परके देवि छं जं उत्तरफल्गु(णी?नी)म्

दक्षिणे मणिबन्धे तु झंञं हस्तं[स्तां क पाठः ।] च विन्यसेत् ।
मणिबन्धे तथा वामे टंठं चित्रां प्रविन्यसेत्

डंकारेण तथा स्वातीं [ती क पाठः ।] दक्षहस्ततले न्यसेत् ।
ढणाभ्यां च विशाखां वै वामहस्ततले तथा

तथाभ्यामनुराधां च न्यसेन्नाभौ समाहितः ।
दंधं ज्येष्ठां कटौ दक्षे त्रिभिर्मूलां च वामतः

पूर्वाषाढां वकारेण दक्षोरौ विन्यसेत् ततः ।
भकारेणोत्तराषाढां वामोरौ तदनन्तरम्

दक्षजानुप्रदेशे च मं श्रवणं [णा क पाठः ।] च विन्यसेत् ।
पृ० १००) यंरंयुतां धनिष्ठां च वामे जानुनि विन्यसेत्

शतभिषां लकारेण दक्षजङ्घाप्रदेशके ।
वंशंवर्णस्थितां वामे पूर्वभाद्रपदां न्यसेत्

तथैवोत्तरभाद्रां[द्र क पाठः ।] च षसहैर्दक्षपादतः ।
ळक्षाभ्यां बिन्दु(मद्द्वा?मूर्ध)भ्यां रेवतीं विन्यसेत्ततः

रक्ताक्षीं च श्वेतवर्णां पशुभीतिक[ह क पाठः ।]रां शुभाम् ।
खड्गं च चषकं चैव शूलं खट्वाङ्गमेव च

अनुग्रामुग्रदंष्ट्रां च एकास्यां रिपुनाशिनीम् ।
पायसान्नप्रस[श क पाठः ।]क्तां च स्वरैः कल्पितविग्रहाम्

डाकिनीं भावयेद्दीवीं सर्वकामप्रपूरणीम् ।
[अं आं इं ईं उं ऊं ऋं ऋं ऌं ॡं एं ऐं ओं औं अं अं डां डीं डमलवरयूं डाकिन्यै नमः डाकिनि त्वग्धातुगते चतुष्षष्टिलक्षकोटियोगिनी स्वामिनि सर्वसत्त्ववशंकरि आज्ञा मे देहि मम विच्चे ।इति स्पष्टम् ।] स्वरान् पूर्वं समुद्धृत्य चन्द्रबिन्दुसमन्वितान्

ठान्तद्वयं ततः पश्चात् पाशतुरीयभेदितम् ।
नादबिन्दुकलायुक्तं बीजद्वयमुदीरितम्

ठान्तं भान्तं महीबीजं वारुणं वह्निवायवौ ।
वामकर्णस्ततो देवि नादबिन्दुकलायुतः

डाकिन्यै नम इत्यन्ते संबोध्य डाकिनीं ततः ।
[दुग्धान्न?त्वग्धातु]गत इत्युक्त्वा चतुःषष्टिपदं ततः

लक्षकोटिपदस्यान्ते योगिनीस्वामिनीति च ।
सर्वसत्त्ववशं ब्रूयात् क(वि?रि)शब्द(मयं?पदं)ततः

पृ० १०१) आज्ञां मे देहि तत्पश्चान्मम वि(क्रि?च्चे)पदद्वयम् ।
विशुद्धौ विन्यसेद्देवि राकिनीं चिन्तयेत् ततः

हृत्पुण्डरीकमध्यस्थां दंष्ट्राभीममुखीं तथा ।
नवीननीरदश्यामां पीनोन्नतपयोधराम्

शूलं डमरुकं चैव दधतीं वज्रपद्मके [वज्रपद्मे च धारिणीम् क पाठः ।] ।
शुक्ला(म्वाश?न्नास)क्तचितां च कठवर्णात्मविग्रहाम्

कठवर्णांस्ततो रेफे पूर्ववत् स्वरभेदिते ।
[चा?ठा]न्तं हित्वाग्निबीजं च पूर्ववत् तदनन्तरम्

राकिन्यै नम आभाष्य संबोध्य च तथा भवेत् ।
असृग्धातुगते पश्चाद् द्वात्रिंशल्लक्षकोटि च

योगिनीस्वामिनि प्रान्ते पूर्ववत् तदनन्तरम् ।
रक्तवर्णां त्रिनेत्रां च देवदेवेशसंयुताम्

दं[ष्ट्रीं?ष्ट्रिणी]मुग्ररूपाभां वज्रं [रुद्रं क पाठः ।] शक्तिं वराभयौ ।
दधतीं चिन्तयेत् देवीं गुडभक्तोत्सुकां पराम्

एवं ध्यात्वा महेशानीं डफवर्णात्मविग्रहाम् ।
डफवर्णांस्ततो देवि भूबीजद्वितयं तथा

वह्निं हित्वा म[हा?ही]बीजं पूर्ववदपरं तथा ।
(सा?ला)किन्यै नम उच्चार्य संबोध्य च तथा व्रजेत् [भवेत् ख पाठः ।]

मांसधातुगते पश्चात् षोडशलक्षकोटितः ।
पूर्ववदपरं सर्वं नाभिपद्मे प्रविन्यसेत्

स्वाधिष्ठानाख्यपद्मे च काकिनीं परिचिन्तयेत् ।
पृ० १०२) पीतवर्णां महामत्तां गजकुम्भोपमस्तनीम्

दध्यन्ना[श?स]क्तचित्तां च सुरप्रवरवन्दिताम् ।
शूलं डमरुकं चैव पाशं चाभयमेव च

वहन्तीं परमेशानीं बादिलान्तात्मविग्रहाम् ।
बादिलान्ता[न्त क पाठः ।]स्तथा कांकींकमलवरयूं ततः

काकिन्यै नम इत्यन्ते संबोध्य चैव काकिनीम् ।
मेदोधातुगते पश्चात् तथाष्ट(जल?लक्ष)कोटि च

योगिनी[नि क पाठः ।]स्वामिनी प्रोच्य पूर्ववदपरं तथा ।
पञ्चवक्त्रां त्रिनेत्रां च वह्निभानुस्वरूपिणीम्

चापं बाणं तथा पाशं सृ[शृ क पाठः ।]णि च पुस्तकं तथा ।
ज्ञानमुद्रां च हस्ताब्जैर्दधतीं परमेश्वरीम्

मुद्गान्नप्रीतिसंयुक्तां मूलाधारे विचिन्तयेत् ।
वादि[ध?सा]न्ता[न्तास्त क पाठः ।]स्तथा सांसींस[शाशी श क पाठ ।]मलवरयूं तथा

[शा?सा]किन्यै नम इत्यन्ते संबोध्य सा[शा क पाठः ।]किनीं ततः ।
अस्थिधातुगते चैव चतुर्लक्षेति कोटि च

योगि(नि?नी) स्वामिनि प्रान्ते वरवरदपदं तथा ।
बिन्दुस्थां शुक्लवर्णां च हक्षवर्णस्वरूपिणीम्

डमरुं चाक्षसूत्रं च कपालं खड्गमेव च ।
पुस्तकं ज्ञानमुद्रां च दधतीं बाहुभिः सदा

लोचनत्रयसंयुक्तां षड्वक्त्रां सर्वमोहिनीम् ।
पृ० १०३) हरिद्रान्नप्रसक्ता च मधुमदमुदान्विताम्

देवेन्द्रवन्दितां देवीं भावयेद्धाकिनीं पराम् ।
हंक्षंहांहीं च देवेशि हमलवरयूं तथा

हाकिन्यै नम उच्चार्य संबोध्य चैव हाकिनीम् ।
मज्जाधातुगते पश्चाद् द्विलक्षकोटिशब्दतः

शेषं[ष क पाठः ।] पूर्ववदुद्धृत्य भ्रुवोर्मध्ये प्रविन्यसेत् ।
अकारादिक्षकारान्तां मातृकां सर्वमुच्चरेत्

यांयीं[यां क पाठः ।] तु परमेशानि यमलवरयूं तथा ।
याकिन्यै नम इत्यन्ते संबोध्यैव तु याकिनीम्

शुक्रधातुगते पश्चाद्दशकोटिपदं ततः ।
पूर्ववच्च प्रविन्यस्य (५) राशिन्यासमतः परम्

[अं आं इं ईं मेषाय नमो दक्षगुल्फे इत्यादि ज्ञेयम् ।वेदार्णैश्चतुभिरक्षरैरित्यर्थः ।] वेदार्णैर्दक्षगुल्फेऽथ मेषं विन्यस्य पार्वति ।
दक्षजानौ वृषं त्र्यर्णैर्वृषणे मिथुनं त्रिभिः

द्वाभ्यां कर्कटकं कुक्षौ द्वाभ्यां स्कन्धेऽथ सिंहकम् ।
अनुस्वारविसर्गाभ्यां शवर्गेण च कन्यकाम्

दक्षिणे च शिरोभागे विन्यसेद्वीरवन्दिते ।
तथा वामशिरोभागे कवर्गेण तुलां न्यसेत्

चवर्गेण तथा स्कन्धे वृश्चिकं विन्यसेत् ततः ।
टवर्गेण तथा कुक्षौ धन्विनं विन्यसेत् ततः

मकरं तु तवर्गेण वृषणे (दक्षिणे?वामके) न्यसेत् ।
पृ० १०४) पवर्गेण तथा कुम्भं वामजानुनि विन्यसेत्

यवर्गेण क्षकारेण मीनं गुल्फे तु वामके ।
चतुर्थीनतिसंयुक्तं स्थानेष्वेवं क्रमान्न्यसेत्

अथ [पि?पी]ठानि वि[व क पाठः ।]धिना यथास्थाने प्रविन्यसेत् ।
परापूर्वं च सर्वेषां मातृकां च पृथक् पृथक्

चतुर्थीनतियुक्तानि मातृकावन्न्यसेत् क्रमात् ।
कामरूपं महापीठं वाराणसीं ततः परम्

नेपालं [मेदान क पाठः ।] च महापीठं पौंण्ड्रवर्धनमेव च [पौगण्डवर्द्धन तथा ख पाठः ।] ।
पुरस्थिरं महादेवि चरस्थिरमतः परम्

पूर्णशैलं महापीठमर्बुदं च ततः परम् ।
काश्मीरं च तथा पीठं कान्यकुब्जमथो भवेत्

आम्रातकेश्वरं[दारुकेश महा ख पाठः ।] पीठमेकाम्रं[ग्र ख पाठः ।] च ततः शिवे ।
त्रिस्रोतः पीठमुद्दिष्टं कामकोट्ट[टि ख पाठः ।]मतः परम्

कैलासं भूतनगरं केदारं पीठमुत्तमम् ।
श्रीपीठं च तथौंकारं जालन्धरमतः परम्

मालवं[नव क पाठः ।] च कुलान्तं च देवमातृकमेव च ।
गोकर्णं च ततो देवि मारुतेश्वरमेव च

अट्टहासं च विरजं राजगृहमतः परम् ।
पीठं कोल्लगिरिं चैव एलापुरमतः प्रिये

कालेश्वरमहापीठं प्रणवं च जयन्तिका ।
पृ० १०५) पीठमुज्जयिनीं चैव क्षीरिकापीठमेव च

हस्तिनापुरकं पीठं पीठमुड्डीशमेव च ।
प्रयागं चैव षष्ठीशं मायापुरजलेश्वरौ

।
मलयं च महापीठं श्रीशैलमथवापि च [च तथा प्रिये ख पाठः ।] ।
मेरुं गिरिं महेन्द्रं च वामनं चापि विन्यसेत्

हिरण्यपुरकं पीठं महालक्ष्मीपुरं च वै ।
उड्डीयानं महापीठं छायापुर[पीठ ख पाठः ।]मतः परम्

षोढान्यासस्त्वयं प्रोक्तः सर्वपापहरः सदा ।
षोढान्यासविहीनो यः प्रणमेद्देवि सुन्दरीम्

सोऽचिरान्मृत्युमाप्नोति नरकं च प्रपद्यते ।
एवं न्यस्तशरीरस्तु भवेद् गङ्गाधरः स्वयम्

मन्त्री नचात्र संदेहो निग्रहानुग्रहक्षमः ।
न तस्य पूज्यो लोकेऽस्मिन् पितृमातृमुखो नरः

स्वयं च साधकश्रेष्ठो यं कंचन न (विन्दति?वन्दते) ।
स म(र्थो?र्त्यो)मृत्युमाप्नोति नात्र कार्या विचारणा

नमस्कारं न कुर्वीत ज्येष्ठस्यापि कदाचन ।
गुरोरपि न पद्येत [वन्देत क पाठः ।] म्रियते नात्र संशयः

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन नमस्कारं विवर्जयेत् ।
कामं क्रोधं तथा लोभं मायाहंकारमेव च

संकल्पं भोजनालापं न कुर्यात् केनचित्सह ।
भोक्तव्यं योषिता सार्धं यत्किंचित् तत्त[न्म क पाठः ।]यैव हि

पृ० १०६) विन्यसेद्देवि युक्तात्मा त्रिकालं च दिवा निशि ।
यथा साभ्यासयोगेन सामर्थ्यं तद्वदाम्यहम्

यत्रायं निवसेद्देवि षोढान्यासी च साधकः ।
दिव्यं क्षेत्रं भवेत्तत्र समन्ताच्छतयोजनम्

देवाः सर्वे नमस्यन्ति तं नमामि न संशयः ।
कृत्वा न्यासमिमं देवि यत्र गच्छति साधकः

तत्र यद्विषये चैव यन्मा[षण्मा क पाठः ।]नं पुरुषैः सह ।
द्यावान्तरिक्षभूशैलजलारण्यनिवासिनः

भूतप्रेतपिशाचाश्च यक्षकूष्माण्डराक्षसाः ।
पश्यन्ति पावकारूढं ये चान्ये हिंसका जनाः

शत्रुसंहतिसंकीर्णे[र्णो क पाठः ।] संग्रामेऽथापदेषु च ।
न भयं विद्यते तस्य परत्र शिवतां व्रजेत्

ये केचित् पापसंघाताः सप्तजन्मान्तरोद्भवाः ।
नश्यन्ति न्यासमात्रेण भास्करेण तमो यथा

सतताभ्यासयोगेन षण्मासेन च मानवे[वः क पाठः ।] ।
दह्यते सर्वपापानि ब्रह्महत्यादिकानि च ।
किंचातिबहुनोक्तेन मम तुल्यो भवेद् ध्रुवम्

इति श्रीगन्धर्वतन्त्रे पार्वतीश्वरसंवादे षोढान्यासक्रमनिरूपणं दशमः पटलः

पृ० १०७) एकादशः पटलः ।
ईश्वर उवाच
करशुद्धिरृषिन्यास[भूत ख पाठः ।] आसनं च ततः परम् [पीठन्यास तथैव च ख पाठः ।] ।
कराङ्गयोः षडङ्गानि वशिन्याद्यमतः परम् [मातृकान्यासमेव च ख पाठः ।]

न(र?व)योनिचतुर्व्यूहतत्त्वन्यासादिकं तथा ।
मूलवर्णादिविन्यासः संमोहनाख्य एव च

एतदेव हि नित्यं स्यात् काम्यं चान्यत् प्रकीर्तितम् ।
करशुद्धिकरीपूर्वं [अ आ सौ इति करशुद्धिकरीविद्या ।] त्रिपुरेति पदं ततः

अमृतार्णवशब्दोपर्यासनाय नमो मनुः ।
पादयोर्विन्यसेत् पश्चाद्बालान्ते त्रिपुरेश्वरी

पोताम्बुजासनायान्ते नमो जानुनि विन्यसेत् ।
ह्रींक्लीं[द्री क पाठः ।]सौस्त्रिपुरेत्युक्त्वा सुन्दरीति पदं ततः

ङेन्तमात्मासनायान्ते नम(उच्चार्य?ऊर्वो प्र)विन्यसेत् ।
आद्यं[दि क पाठः ।] मध्यं तथान्तं च(श?कु)मार्याः शिवसंयुतम् [बालाया बीजत्रये शिवेति हकारेण सयुतम् ।]

त्रिपुरवासिनीत्युक्त्वा चक्रासनाय हृत्ततः ।
कटि[देशे क पाठः ।]द्वये प्रविन्यस्य शिवं सोमयुतं कुरु

एतस्या एव विद्याया [समनन्तरोक्तविद्याया एव बीजत्रये शिवो हकार सकारेण युत ।] स्त्रिपुर[र क पाठः ।]श्रीपदं ततः ।
सर्वमन्त्रासनायान्ते नमो गुह्ये प्रविन्यसेत्

पृ० १०८) [परा ह्रीं कामबीजं क्ली ।वारुण व इन्द्रः ल योनि ए सबिन्दु तेन ब्ले ।] परा च कामबीजं च वारुणं त्विन्द्रसंयुतम् ।
योनियुक्तं सबिन्दुं च त्रिपुरमालिनी ततः

साध्यासनाय मूले च नम इति प्रविन्यसेत् ।
[माया ह्री रमा श्री बालायास्तृतीय सौ ।] मायाबीजं रमाबीजं कुमार्याश्च तृतीयकम्

तथा त्रिपुरसिद्धान्ते सा[त्रिपुर क पाठः ।]ध्यसिद्धासनं ततः ।
नाभिदेशे प्रविन्यस्य हृदये च प्रविन्यसेत्

[शिवचन्द्रौ हकारसकारौ वह्नीति रकारारुढौ वाग्भवं ऐं तेन हसरै ।कामराजशक्तिबीजयोरपि उक्तवर्णसयोजनया बीजान्तरे बोध्ये केवलमन्त्यकूटे विसर्गस्थाने बिन्दु स्थाप्य ।तेन हसकलरी ।हसरौ इति] शिवचन्द्रौ वह्निसंस्थौ वाग्भवं तदनन्तरम् ।
कामराजं कुमार्यास्तु शिवचन्द्रान्वितं कुरु

पृथ्वीबीजात्ततो वह्निं शक्तिबीजे ततः परम् ।
शिववह्नी नियोज्यैव हित्वा सर्गं तु बैन्दवम्

संयोज्य परमेशानि त्रिपुराम्बापदं ततः ।
प[र्वण?र्यङ्क]शक्तिपीठाय नमो हृदि प्रविन्यसेत्

[वदन्येति संपत्प्रदाभैरवीविद्या सा यथा हस्रैं हसकलरीं हस्रौः इति ।] वदन्याशेषबीजान्ते महात्रिपुरभैर[व?वी] ।
सदाशिवमहाप्रेतपद्मासनाय चालिखेत्

नम इत्यज[बंद्धे?रन्ध्रे]तु विन्यसेत् साधकोत्तमः ।
[वह्नि र वरुणो व शक्रं ल षष्ठस्वरः नादादियुक्तः ऊ तेन खलू इति वशिनीवाग्देवताविद्या इति।] वह्निर्वरुणसक्रं च षष्ठस्वरविभूषितम्

नादबिन्दुकलायुक्तं वशिनीति पदं ततः ।
पृ० १०९) वाग्देवता चतुर्थ्यन्ता नमः स्वरैः प्रविन्यसेत्

[मादन क शक्रेति लकारारूढ महामाया ह्री इति कामेश्वरी ।] मादनं शक्रमारूढं महामाया ततः परम् ।
इयं कामेश्वरी ज्ञेया कवर्गेण ललाटके

[धान्तं न वरुण व इन्द्र ल चतुर्थस्वर ई तेत नवली ।] धान्तं वरुणमिन्द्रं च चतुर्थस्वरबिन्दुकम् ।
एषैव मोदिनी देवी भ्रुवोर्मध्ये चवर्गके

[वायुः य पुरन्दर ल तेन ब्लूं ।] वायुं पुरन्दरं देवि षष्ठस्वरविभूषितम् ।
नादबिन्दुकलायुक्तं विमलेयं समीरिता

न्यस्तव्या कण्ठदेशे तु टवर्गेणैव पार्वति ।
[छान्तं ज भान्त स ज्वलन र तुरीयेति चतुर्थस्वर ई तेन ज्म्रीं ।] छान्तं भान्तं च ज्वलनं तुरीयस्वरबिन्दुकम्

अरुणेयं तु वाग्देवी तवर्गेण हृदि स्मृता ।
जयिनी च ततो देवि [नकुलि ह सोमशक्रेति सकारलकारौ ।] नकुलिः सोमशक्रकम्

[वारुण व वायु य तथा षष्ठस्वर तेन हसलवयूं इति।] वारुणं वायुबीजं च षष्ठस्वरविभूषितम् ।
नाभिदेशे समाख्याता पवर्गेण वरानने

[जान्त झ भान्त म रेफ र वायु य तथा षष्ठः स्वरः तेत झमरयू इति ।] जान्तं भान्तं ततो रेफं वायुबीजसमन्वितम् ।
षष्ठस्वरसमायुक्तं नादबिन्दुकलायुतम्

सर्वेश्वरी(ष?य)वर्गेण स्वाधिष्ठानाख्यपङ्कजे ।
[संवर्तक क्ष कालो म वह्नि र माया ई तेन क्षम्री इति ।] संवर्तकं महेशानि कालबीजोपरिस्थितम्

वह्निबीजं ततो माया नादबिन्दुकलान्विता ।
पृ० ११०) मूलाधारे शवर्गेण कौलिनी परिकीर्तिता

एता वाग्देवता देवि वशिनीवत् प्रविन्यसेत् ।
मूलविद्याद्विरावृत्त्या सर्वाङ्गुलितलेषु च

ङेन्तेषु परमेशानि न्यसेदङ्गानि षट् क्रमात् ।
नमः स्वाहा वषड् वौषड् हुं फडिति षडङ्गकम्

करयोरथ विन्यस्य षडङ्गेषु तथा न्यसेत् ।
नमोऽन्तं हृदयं[ये क पाठः ।] ङेन्तं स्वाहान्तं च तथा शिरः

शि[खरे?खा व]षट् चतुर्थ्यन्ता हुं ङेन्तं कवचं ततः ।
नेत्रत्रयं च वौषट् च अस्त्रं फडन्तमीश्वरि

[हृदयमित्यादिना षडङ्गन्यासमुद्रा निर्दिशति ।] हृदयं मध्यमानामातर्जनीभिः स्मृतं शिरः [त शिव क पाठः ।] ।
मध्यमातर्जनीभ्यां स्यादङ्गुष्ठेन शिखा प्रिये

दशभिः कवचं प्रोक्तं तिसृभिर्नेत्रमीरितम् ।
तथैवोक्ताङ्गुलीभ्यां च सशब्दमस्त्रमीरितम्

पूजा तपोऽर्चनं होमः सिद्धमन्त्रकृता अपि ।
अङ्गविन्यासविधुरा न दास्यन्ति फलान्यमी

वशिनीप्रमुखान् देवि विन्यसेत्तदनन्तरम् ।
मूलकूटत्रयेणैवं स्थानेष्वेषु क्रमान्न्यसेत्

[नवयोनिन्यासमाह कर्णयोरिति ।मूलबीजत्रयेणैवाय कार्य ।] कर्णयोश्चिबुके चैव शङ्खयोर्वदने पुनः ।
नेत्रयोर्नसि विन्यस्य अंश[अश क पाठः ।]योर्जठरे ततः

पुनः कुर्परयोः कुक्षौ जानुनोर्लिङ्गमूर्धनि ।
पृ० १११) पादयोर्गुह्यदेशे च पार्श्वयोर्हृदयाम्बुजे

स्तनयोः कण्ठदेशे च न्यसेदेवं विधानतः ।
चतुर्व्यूहं ततो देवि न्यसेत् पीठसमन्वितम्

[स्पष्ट यथा ऐ अग्निचक्रे कामगिर्यालये मित्रेशनाथात्मके कामेश्वरीरुद्रात्मशक्तिश्रीपादुकायै नम आधारे ।एवमग्रेऽपि बोध्यम् ।] मूलवाग्भवमुच्चार्य अग्निचक्रेपदं ततः ।
कामगिर्यालये पश्चान्मित्रे[त्री क पाठः ।]शपदमुद्धरेत्

नाथात्मकेपदं पश्चात् कामे[मी क पाठः ।]श्वरी पदं ततः ।
रुद्रात्मशक्तिशब्दाच्छ्रीपादुकायै नमो न्यसेत्

आधारे परमेशानि हृदये च ततः परम् ।
मूलद्वि[त?ती]यमुच्चार्य सूर्यचक्रेपदं ततः

जालन्धरपदात् पीठे शष्ठीशनाथशब्दतः ।
आत्मकेपदमाभाष्य वज्रेश्वरीपदं ततः

विष्ण्वात्मशक्तिशब्दान्ते पूर्ववच्च तदीरितम् ।
शक्तिकूटं समुच्चार्य सोमचक्रेपदं ततः

पूर्णगिरिपदान्ते च पीठेपदमतः परम् ।
उड्डीशपरतो देवि नाथात्मकेपदं ततः

तदन्ते योजयेद्देवि भगपूर्वा च मालिनी ।
ब्रह्मात्मशक्तिशब्दान्ते पूर्ववद् द्विदले न्यसेत्

तुर्यबीजमथोच्चार्य ब्रह्मचक्रेपदात् ततः ।
तथैवोड्यानपीठे तु [व?च]र्यानाथात्मकेपदम्

तदन्ते परमेशानि महात्रिपुरसुन्दरी ।
पृ० ११२) पर[र क पाठः ।]ब्रह्मात्मशक्त्यन्ते पूर्ववद् ब्रह्मरन्ध्रके

विन्यस्यैवं महेशानि तत्त्वन्यासं समाचरेत् ।
मूलादिब्रह्मरन्ध्रान्तं मूलान्तं पुनरेव हि

मूलवाग्भवमुच्चार्य आत्मतत्त्वपदं ततः ।
[स्वा?व्या]पिकायै चतुर्थ्यन्ता महात्रिपुरसुन्दरी

नम इति प्रविन्यस्य कामराजमतः परम् ।
विद्यातत्त्वपदात् पूर्वं पूर्ववद् हृदयावधि

न्यसे(त्त्वात्मी?त्तार्ती)यबीजान्ते शिवतत्त्वस्वरूपिणीम् ।
मूलादिब्रह्मरन्ध्रान्तं तदादिभ्रूलतावधि

ततो न्यसेन्महादेवि विद्याकूटत्रयं पृथक् ।
करयोर्मूलमध्याग्रमूलहृद्धृद्युगान्तरे

मूलविद्यात्रयावृत्त्या स्थानेष्वेषु क्रमान्न्यसेत् ।
ब्रह्मरन्ध्रे तुरीयं च तेनैव व्यापकं न्यसेत्

ब्रह्मरन्ध्रे तथाधारे हृदि नेत्रत्रये तथा ।
कर्णयोर्मुखवृत्ते च भुजयोः पृष्ठदेशके

जानुद्वये तथा नाभौ मूलवर्णान् प्रविन्यसेत् ।
स्वयं मन्त्रतनुर्भूत्वा देवीं मन्त्रमयीं यजेत्

त्रैलोक्यमरुणं ध्यायञ् श्रीविद्यां मनसि स्मरेत् ।
योनिमुद्रां महेशानि ब्रह्मरन्ध्रे प्रविन्यसेत्

ललाटे च प्रविन्यस्य भ्रुवोर्मध्ये च विन्य[प्र क पाठः ।]सेत् ।
मुखे कण्ठप्रदेशे तु हृदये तामनुक्रमात्

पृ० ११३) न्यासः संमोहनाख्योऽयं त्रैलोक्यमोहनक्षमः ।
श्रीदेव्युवाच
अन्तर्यागविधिं ब्रूहि बहिर्यागविधिं तथा

ईश्वर उवाच
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यजनं चान्तरं महत् ।
मनोजीवात्म(नः?नोः)शुद्धिः प्राणायामेन जायते

अन्तर्गतं यच्च मलं तच्च शुद्धं प्रजायते ।
प्राणायामैर्विना देवि कृतं कर्म निरर्थकम्

प्राणायामात्परं तत्त्वं प्राणायामात् परं तपः ।
प्राणायामात् परं ज्ञानं प्राणायामात् परं पदम्

प्राणायामात्परं योगं प्राणायामात्परं धनम् ।
नास्ति नास्ति पुनर्नास्ति कथितं तव सुव्रते

वत्सराभ्यासयोगेन ब्रह्म साक्षाद्भवेद् ध्रुवम् ।
चैतन्यावरणं यद्वत् क्षीयते नात्र संशयः

प्राणायामं विना मुक्तिमार्गे नास्ति मयोदितम् ।
प्राणायामेन मुनयः सिद्धिमा[हु क पाठः ।]पुर्नचान्यथा

प्राणायामपरो योगी न योगी शिव एव सः ।
गमनागमनं वायोः प्राणस्य धारणं तथा

प्राणायाम इति प्रोक्तो योगशास्त्रविशारदैः ।
प्राणो वायुरिति ख्यात आयामस्तन्निरोधनम्

प्राणायाम इति प्रोक्तो योगिनां योगसाधनम् ।
बाह्यादापूरणं वायोरुदरे पूरको भवेत्

पृ० ११४) संपूर्णकुम्भवद्वायोर्धारणं कुम्भको[क क पाठः ।] भवेत् ।
बहिर्यद्रेचनं वायोरुदराद्रेचको भवेत्

पूरकं च यथाशक्त्या कुम्भकं तच्चतुर्गुणम् ।
कुम्भकार्धं भवेद्रेचः प्राणायामोऽयमीरितः

[प्राणायाममुद्रा निर्दिशति कनिष्ठेयादिना ।] कनिष्ठानामिकाङ्गुष्ठैर्यन्नासापुटधारणम् ।
प्राणायामः[म क पाठः ।] स विज्ञेयस्तर्जनीमध्यमे विना

वामया पूरयेद्वायुं शनैः शनैस्तु मध्यया ।
धारयेद्दक्षया[वामया क पाठः ।] मुञ्चेदपरं तत् क्रमोत्क्रमात्

यावच्छक्यं नियम्यासून् मनसैव स्मरन् पराम् ।
मन्त्रस्य मुखबीजं वा समस्तं वा जपन् प्रिये

मूलाधारे त्रिकोणाख्ये कोटिसूर्यसमप्रभे ।
ध्यायेत् कुण्डलिनीं नित्यं कालानल[कामानन्द क पाठः ।]शिखोपमाम्

रक्तां सूक्ष्मां च विश्वस्य सृष्टिस्थितिलयात्मिकाम् ।
विश्वातीतां ज्ञानरूपां चिन्तयेदूर्ध्ववाहिनीम्

हूंकारोच्चारणेनैव समुत्था(य?प्य)परां शिवे ।
षट्चक्रं च विनिर्भिद्य प्रापयित्वा परं शिवम्

परा[रमा क पाठः ।]नन्देन संयोज्य परमानन्दरूपिणीम् ।
तदभेदसमापन्नामनाकुलमनाः स्मरेत्

[श्रा?स्रा]वयित्वा सु[रा?धा]धारां प्रापयेच्छक्तिमण्डलम् ।
तेनैव चक्रभेदेन मूलाधारं समानयेत्

पृ० ११५) मूलादिब्रह्मरन्ध्रान्तं बिसतन्तुस्वरूपिणीम् ।
उद्यत्सूर्यसहस्राभां ध्यायेन्मन्त्रात्मदेवताम्

कुण्डलीं त्रिविधां तत्र तथा बीजत्रयं त्रिधा ।
तुरीयां कुण्डलीं मूर्ध्नि महात्रिपुरसुन्दरीम्

वाग्भवं मूलदेशे च द्रवत्स्वर्णनिभं स्मरेत् ।
मूलादिहृदयं यावद् वह्निकुण्डलिनीं तथा

हृदये कामराजं च सूर्यकोटिसमप्रभम् ।
सूर्यकुण्डलिनीं तत्र सूर्यकोटिसमप्रभाम्

हृदयाद्गलपर्यन्तं ध्यायेदनाकुलः शिवे ।
भ्रूमध्ये शक्तिबीजं तु चन्द्रकोटिसमप्रभम्

भ्रूमध्याद् ब्रह्मरन्ध्रान्तं चन्द्रकुण्डलिनीं शिवे ।
चन्द्रकोटिसमप्रख्यां(श्र?स्र)वदमृतविग्रहाम्

बीजत्रयमयीं बिन्दौ तुर्यां[रीया क पाठः ।] बिन्दुत्रयात्मिकाम् ।
देशकालानवच्छिन्नां सर्वतेजोमयीं स्मरेत्

तुर्यकुण्डलिनीं तद्वत्केवलं ज्ञानविग्रहाम् ।
एवं ध्यात्वा पुनर्विद्यां संपूर्णां मनसा स्मरेत्

चिदानन्दमयीं स्वच्छामेकात्मकतया प्रिये ।
सुधावृष्ट्याभिपतन्त्या तर्पयेत् परदेवताम्

ध्यात्वा ध्यात्वा पुनर्ध्यात्वा सहजानन्दविग्रहाम् ।
बिन्दु(श्रु?स्रु)तसुधाभिस्तु[द्भिस्तु ख पाठः ।] तर्पयेच्च पुनः पुनः

अन्तर्याग इति प्रोक्तो जीवतो मुक्तिदायकः ।
पृ० ११६) मुनीनां च मुमुक्षूणामधिकारोऽत्र केवलम्

प्रातः सायं चरेन्नित्यं षोडश प्राणसंयमान् [मम् क पाठः ।] ।
नाशयेत् सर्वपापानि तृणराणिमिवानलः

सर्वेषामेव पापानां प्रायश्चित्तमिदं स्मृतम् ।
स्वदेहस्थं यथा सर्पश्चर्मोत्सृज्य निरामयः

प्राणायामात्तथा मुञ्जेदविद्याकामकर्मकम् ।
परोपपापजं पापं परद्रव्यापहारजम्

परस्त्रीमैथुनोत्पन्नं प्राणायामशतं दहेत् ।
महापातकजातानि ब्रह्महत्यादिकानि च

सर्वाण्येतानि दह्यन्ते प्राणायामचतुःशतैः ।
(नमः?मनः)शक्तिः समाख्याता पञ्चास्याः[स्या पञ्च गे क पाठः ।] पञ्च देहगाः

एकरूपं शिवं कृत्वा तदङ्के तां निवेशयेत् ।
शून्यरूपे परे स्थाप्य तावुभौ सममास्थितौ

चिन्तयेत् साधको नत्वा नादरूपं तयोः क्रमात् ।
तदन्तर्मनसात्मानं ज्योतीरूपं सनातनम् ॥
समाधिना समागत्य त्यजेत् संसारबन्धनम्

इति श्रीगन्धर्वतन्त्रे पार्वतीश्वरसंवादे नित्यन्यासान्तर्यागविधिनिरूपणमेकादशः पटलः

पृ० ११७) द्वादशः पटलः ।
ईश्वर उवाच
अथवा परमेशानीं लीलाकलितविग्रहाम् ।
हृत्पुण्डरीकमध्यस्थां निगृह्येन्द्रियमान(सः?सम्)

तन्मनाः साधकवरो मनसा पूजयेच्छिवाम् ।
वामकरस्य तर्जन्यां दक्षिणस्य कनिष्ठया

तथा दक्षिणतर्जन्यां[न्या क पाठः ।] वामाङ्गुष्ठेन योजयेत् ।
उन्नतं दक्षिणाङ्गुष्ठं वामस्य मध्यमादिकाः

अङ्गुलीर्योजयेत् पृष्ठे दक्षिणस्य करस्य च ।
वामस्य[स्या क पाठः ।] पितृतीर्थेन मध्यमानामिके तथा

अधोमुखे तु ते कुर्याद्दक्षिणस्य करस्य च ।
रक्तपुष्पं गृहीत्वैवं विधाय पाणिकच्छपम्

कुर्यात्तद् हृदयासन्नं निमील्य[लि क पाठः ।] नयनद्वयम् ।
समकायशिरोग्रीवं कृतासनपरिग्रहः

पश्यन्निव ततो देवीमेकाग्रमनसा ततः ।
प्रत्यक्षीकृ[त?त्य] हृदये मानसैरुपचारकैः

षोडशानां प्रकारैस्तु हृदिस्थां पूजयेच्छिवाम् ।
आसनं प्रथमं दद्याद्रत्नसिंहासनं शुभम्

पाद्यं चरणयोर्दद्याच्छिरस्यर्घ्यं निवेदयेत् ।
परमामृतपानीयं भावपुष्पैः सुवासितम्

पृ० ११८) स्वर्णपात्रे जलं कृत्वा तद्यादाचमनं मुखे ।
मधुपर्कं ततो दद्यात् पुनराचमनं ततः

स्ववामे मण्डलं कृत्वा पर्यङ्कं परिभावयेत् ।
श्रीरत्नपादुके दत्त्वा नीत्वा तां स्नानमन्दिरे

भद्रासनोपविष्टाया उद्वर्तनं समाचरेत् ।
घृतेनोद्वर्तनं कृत्वा मनसा परिभावयेत्

कर्पूरागुरुकस्तूर्या[स्तर्या क पाठः ।] तथा मृगमदेन च ।
रोचनाकुङ्कुमैर्मिश्रैर्नानागन्धसमन्वितैः

सुगन्धिदिव्यतैलैश्च स्नापयेत् परमेश्वरीम् ।
देवकन्यासहस्रैस्तु स्वर्णकुम्भसहस्रकैः

नदीभिर्नदराजैश्च अप्सरोगणपन्नगैः ।
सिञ्चता वारिणा स्नातां चिन्तयेत् परदेवताम्

दुकूलैर्मार्जितं गात्रं दुकुले परि(धेतथा?धाप्य च) ।
कंकतीकेशसंस्कारो विधिवद्बन्धनं तथा

सूत्रावलीं[ली० क पाठः ।] केशपाशे सिन्दूरं केशमध्यमे ।
ललाटे तिलकं दद्यादलक्तं रदनच्छदे

नेत्रेषु ह्यञ्जनं[रञ्जन क पाठः ।] कृत्वा गन्धैर्गात्रानुलेपनम् ।
काञ्चनाञ्चितकञ्चूलीशोभनं हृदयोपरि

विभूषणं ततो दद्यात् सुवर्णरजतादिना ।
शिरःकर्णग्रीवादोषसूज्ज्व[दीति उज्ज्व क पाठः ।]लाभरणानि च

नूपुरौ च ततो दद्यान्मुक्तहारं [नूपुरौ ततो दद्यादानन्दहार क पाठः ।] समुज्ज्वलम् ।
पृ० ११९) अन्यदाभरणं चैव यत्र येन विराजते

श्री[पुन श्रीर क पाठः ।]रत्नपादुके दत्त्वा चक्रमध्ये समानयेत् ।
गन्धं पुष्पं च धूपं च दीपं नैवेद्यमेव च

हेमपात्रगतं दिव्यं परमान्नं सुसंस्कृतम् ।
कपिलाघृतसंयुक्तं नानाव्यञ्जनसंयुतम्

भक्ष्यं[क्ष्य क पाठः ।] भोज्यं तथा लेह्यं पेयं चोष्यं तथैव च ।
क्षीरपानीयसंयुक्तं दधिमधुसमन्वितम्

सकर्पूरं च ताम्बूलं मानसं परिकल्पयेत् ।
मनसापि महादेव्यै नैवेद्यं दीयते यदि

यो नरो भक्तिसंयुक्तः स दीर्घायुः सुखी भवेत् ।
माल्यं पद्मसहस्रस्य मनसा यः प्रयच्छति

कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च ।
स्थित्वा तव पुरे श्रीमान् सार्वभौमो भवेत् क्षितौ

मनसा तु महादेव्यै यः कुर्याच्च प्रदक्षिणम् ।
स दक्षिणं यमगृहं नरकान्नैव[नि न क पाठः ।] पश्यति

नमनं मानसं देव्या यो भक्त्या कुरुते नरः ।
सोऽपि लोकान्विजित्यैव नरलोके महीयते

महामायां महादेवीं समर्चयामि शक्तितः ।
नानाविधैस्तु नैवेद्यैरिति चिन्ताकुलस्तु यः

नैवेद्यं देहि नितरामिति यो भाषते मुहुः ।
सोऽपि लोकान् विभिद्यैव देवीलोके महीयते

पृ० १२०) बहिर्वच्चक्रपूजां च मनसैव समाचरेत् ।
नवावरणशक्तीनां पूजनं मनसैव हि

इत्थमन्तः समाराध्य मनसैव जपेन्मनुम् ।
तदा भवति सिद्धीशो देववद्विहरेत् क्षितौ

एवमेव महेशानि पूजयामि महेश्वरीम् ।
योगिनो मुनयश्चैव पूजयन्ति सदा प्रिये

केवलं मानसेनैव नैव सिद्धो भवेद्गृही ।
सबाह्येन तु तेनैव गृहस्थो मुनिपुङ्गवः

पार्वत्युवाच
ध्यानयोगं महादेव श्रोतुमिच्छामि हे प्रभो ।
संपूर्णं कथयेशान येन सिद्धो भवेत् परः[नर क पाठः ।]

ईश्वर उवाच
विना न्यासैर्विना पूजां विना जप्य[यये क पाठः ।]पुरस्क्रियाम् ।
ध्यानयोगाद्भवेत् सिद्धो नान्यथा खलु पार्वति

ध्यानयोगादहं सिद्धो विष्णुश्चापि पितामहः ।
ध्यानयोगात् परं सिद्धा[द्धो क पाठः ।] मानवा अपि पापिनः

सर्वतन्त्रेषु यद्गुह्यं सर्वसिद्धिप्रदायकम् ।
विना येन न सिध्यन्ति वर्षकोटिशतैरपि

ध्यानयोगं प्रवक्ष्यामि सर्वतत्त्वप्रदायकम् ।
एकान्ते विजने रम्ये कृतासनपरिग्रहः

निवृत्ताखिलचिद्वृत्तिर्मुद्रामुद्रितविग्रहः ।
कारणानन्दसंदोहैर्बहिरन्तःप्रपूरितः

पृ० १२१) गुरून् नत्वा विधानेन सोऽहमित्यु[तिप क पाठः ।]परोधतः ।
ऐक्यं संभावयेद्धीमाञ्जीवस्य ब्रह्मणोऽपि च

कारणे सर्वभूतानां तत्त्वान्यपि च चिन्तयेत् ।
बीजभावेन लीनानि व्युत्क्रमात् परमात्मनि

एवं विचिन्त्य देवेशि पार्थिवांशं जले गतम् ।
जलं तेजसि लीनं च तेजो वायौ विचिन्तयेत् [जल च तेजसो रूप तेजोरूप विचिन्तयेत् ।निर्वाणवायुना वह्नि वायुनात्र विचिन्तयेत् ॥इति क पाठः ।]

आकाशे संहृतं वायु खं च मनसि लीयते ।
मनोऽहंकारवशगं तथाहं [तथा वै मनसि क पाठः ।] महति स्थितम्

महान्तं प्रकृतौ लीनं चिन्तयेत् परमेश्वरि ।
मुमुक्षुश्चिन्तयेल्लीनां प्रकृतिं परमात्मनि

नाहो न रात्रिर्न संध्या न सूर्यो नैव चन्द्रमाः ।
इदं तमोमयं सर्वमासीद्भुवनवर्जितम्

अप्रज्ञातमलक्ष्यं च प्रसुप्तमिव सर्वतः ।
चिन्तयित्वा महेशानि न किंचिदपि भावयेत्

एकमासीत् परं ब्रह्म नित्यं सूक्ष्ममतीन्द्रियम् ।
नित्यानन्दमयं धाम तेजोरूपं सनातनम्

तदेव प्रकृतिः सा तु तेजोरूपा सनातनी ।
नित्यानन्दवपुर्देवी तद्रूपा तत्प्रकाशिनी

तयोर्योगादभूद्वृष्टिः परमामृतरूपिणी ।
परिपूर्णमिदं देवि समस्तं प्लावयेत् तथा

पृ० १२२) तत्राम्भसि स्वमात्मानं चिन्तयेत् साधकोत्तमः ।
बुद्बुदं चिन्तयेत्तत्र प्रकृतिं चिन्तयेत् पराम्

प्रकृतिर्हि महान्तं वै अहं च महतस्तथा ।
अहङ्कारान्मनश्चैव मनसः खं समुत्थितम्

आकाशाद्वायुमु[माकृ ख पाठः ।]त्कृष्य वायोस्तेजः समुत्थितम् ।
तेजसो जलमासाद्य जलाच्च पृथिवीं स्मरेत्

बहिष्कृत्य यथास्थानं निवेश्य विधिना ततः ।
हैमं ब्रह्माण्डमेभिः स्याद् भूबीजेन दृढं स्मरेत्

प्रणवेन द्विधा कृत्वा जलौघैः परिपूरयेत् ।
ब्रह्माण्डाभ्यन्तरे तोयं तदधो भेकमव्ययम्

तस्य पृष्ठे महादेवि कालाग्निरुद्ररूपकम् ।
आधारशक्तिं तत्रैव मूलप्रकृतिरूपिणीम्

ब्रह्मशिलासमारूढां कूर्माकारां शशिप्रभाम् ।
पद्मद्वयधरां देवीं मूर्धनि कूर्मधारिणीम् [कर्म च मूर्ध्नि धारिणीम् क पाठः ।]

नीलाभं चिन्तयेत् कूर्ममनन्तं कुन्दसंनिभम् ।
तस्य मूर्ध्नि स्थितं देवि श्वेतं वाराहरूपकम्

तमालश्यामलां दन्ते धारयन्तं वसुन्धराम् ।
तां च संचिन्तयेत्तत्र नीलेन्दीवरधारिणीम्

चिन्तयेत् सलिलैः पूर्णां चतुःसागरमेखलाम् ।
तन्मध्ये चिन्तयेद्देवि सुधासागरमद्भुतम्

रक्ताभममृतं तत्र शुद्धलाक्षारसोपमम् ।
पृ० १२३) तन्मध्ये चिन्तयेद्देवि द्वीपं विद्रुमसंनिभम्

गिरिराजशताकीर्णं परितेक्षुवनं [ऐश पाठ ।] महत् ।
गिरौ स्वर्णगिरिं चैव कल्पोद्यानं गिरेस्तटे

चम्पकाशोकपुन्नागपाटलैः कुटजैस्तथा ।
लवङ्गमाधवीबिल्व-देवदारुनमेरुभिः

मन्दारपारिजाताद्यैः कल्पवृक्षैः सुपुष्पितैः ।
सर्वतोऽलंकृतं दिव्यैर्नित्यपुष्पफलद्रुमैः

चन्दनैः कर्णिकारैश्च मातुलुङ्गैः करञ्जकैः ।
द्राक्षेक्षुरम्भाजम्बूभिर्मधुकैराम्रकैरपि

दाडिमीचूतपनसैः पूगैः कर्पूरकैरपि ।
कदलीकुन्दखर्जूरनारिकेलैरलंकृतम्

कदम्बैः करवीरैश्च तगरैर्नागकेसरैः ।
या[पा ख पाठः ।]वन्तीस्वर्णयूथी[थि क पाठः ।]भिर्वज्रैर्दमनकैरपि

मालतीमल्लिकाजातीकेतकीशतपत्रकैः ।
अन्यैः सुगन्धिपुष्पाद्यैः शोभितं यूथिकादिभिः

अन्योन्यासक्तवल्लीभिर्वृक्षषण्डैश्च मण्डितम् ।
सर्वर्तुकुसुमोपेतैर्नमद्भिरुपशोभितम्

मन्दमारुतसंभिन्नकुसुमामोददिङ्मुखम् ।
उत्फुल्लकुसुमामोदप्रहृष्यद्भृङ्गसंकुलम्

कूजत्कोकिलसंघेन[हेन क पाठः ।] वाचालितदिगन्तरम् ।
कालमेघसमालोकनृत्यद्बर्हिकदम्बकम्

पृ० १२४) शारिकाशुकबहुलैः कूजत्कलरवैर्युतम् ।
द्वन्द्वभावं प्रकुर्वद्भिर्मृगैर्नानाविधैरपि

सरित्सरोभिर[रा क पाठः ।]च्छोदैः शोभितं कुमुदोत्पलैः ।
तेषु सरःसु विपुलं महारसरसामृतम्

सर्वतोऽलंकृतं दिव्यं लसत्काञ्चनपङ्कजम् ।
मत्तषट्पदनि(र्यय?र्जु)ष्टं शकुन्तैश्च कलस्वनैः

हंसकारण्डवाकीर्णं चक्राह्वैः सारसैरपि ।
तन्महासरःपुलिने रत्नसोपानमण्डिते

महारसरसान्दोलवीचिविक्षेपशीतले ।
सर्वकामदुघं दिव्यं सर्वरत्नसमन्वितम्

मौक्तिकैः कुसुमैः स्रग्भिर्दुकूलैः स्वर्णतोरणैः ।
स्मरेत् कल्पतरुं तत्र तदधो रत्नभूमिकाम्

विस्तीर्णं सुमनोव्याप्तां [महद्व्या क पाठः ।] तन्मध्ये रत्नमण्डपम् ।
परितः पारिजाताढ्यं भास्वरं शशिशीतलम्

उद्यदादित्यसंकाशं रत्नसोपानमण्डितम् ।
शतयोजनविस्तीर्णं चतुर्द्वारसमन्वितम्

द्वार्षु विद्रुमदेहल्याभातं वज्रकवाटकम् ।
रत्नसंकॢप्तसंशोभिकवाटाष्टकसंयुतम्

नानारत्नविशोभाढ्य[ड्य क पाठः ।]रत्नप्राकारमण्डितम् ।
नवरत्नसमाकॢप्ततुङ्गप्राकारतोरणम्

तत्र तत्र विनिःक्षिप्तनानारत्नोपशोभितम् ।
पृ० १२५) महामरकतस्थल्या जुष्टं [युष्ट क पाठः ।] विद्रुमवेदिभिः

शिखरेष्विन्द्रनीलेषु हेमकुम्भैरलंकृतम् ।
चक्षुष्मत्पद्मरागाग्रैर्वज्रभित्तिषु निर्गतैः

जुष्टं [यु क पाठः ।] विचित्रवैतानैर्महा(र्घ्यै?र्घै)र्हेमतोरणैः ।
सर्वर्द्ध्युपचयैरर्कमणिस्तम्भैर्विराजितम्

हेमदण्डशिखालम्बिध्वजावलिपरिष्कृतम् [स्कृतम् क पाठः ।] ।
स्वस्वस्थान(स्थि?कृ)तावस्थैर्लोकपालैरधिष्ठितम्

सिद्धचारणगन्धर्वैर्विद्याधरमहोरगैः ।
किन्नरैरप्सरोभिश्च क्रीडद्भि(र्दु?र्जु)ष्टदिङ्मुखम्

नृत्यसंगीतनिरतैरमरस्त्रीगणैर्युतम् ।
नवरत्नसमाबद्धस्तम्भराजिविराजितम्

तप्तहाटकसंकॢप्तवातायनमनोहरम् ।
नानारत्नांशुकोद्बद्धसुवर्णशतकोटिभिः

किंकि(नी?णी)मणिसंनद्धपताकाभिरलंकृतम् ।
महामाणिक्यवैदूर्यरत्नचामरभूषितम्

जातरूपमयै रत्नैश्चित्रितैरतिविस्तृतैः ।
माणिक्यरत्नवैदूर्यस्वर्णमालावलीयुतैः

अन्तरान्तरसंबद्धरत्नैर्दृष्टिमनोहरैः ।
विचित्रितैश्चित्रवर्णैर्वितानैरुपशोभितम्

स्थूलमुक्ताफलोद्दामलम्बमानैरलंकृतम् ।
उपर्युपरि विन्यस्तनिलयेषु पृथक् पृथक्

पृ० १२६) कॢप्तैः कशि(म्बु?पु)भिः कान्तं पर्यङ्कव्यजनासनैः ।
दिव्योपकरणोपेतं सर्वकालसुखावहम्

दुकूलक्षौमकौ(षे?शे)यैर्नानावर्णैर्विराजितम् ।
स्रग्भिर्विचित्रपुष्पाभिर्मञ्जुशिञ्ज[ज्जष क पाठः ।]त्षडङ्घ्रिभिः

चन्दनागुरुकर्पूरमृगनाभिविलेपितम् ।
चन्दनागुरुकर्पूरधूपितं [प्रधूपितम् क पाठः ।] सुमनोहरम्

नानाकुसुमसौरभ्यवाहिगन्धवहान्वितम् ।
नन्दनोद्यानमध्यस्थमधः कल्पतरोरपि

एवं संचिन्त्य मनसा मण्डपं सुमनोहरम् ।
तन्मध्ये स्फुरितं ध्यायेन्महामाणिक्यमण्डपम्

शरच्चन्द्रनिभच्छत्रं मुक्तामाणिक्यमण्डितम् ।
हेमदण्डशिखालम्बि श्वेतचामरभूषिताम्

तदधःस्थां स्मरेद्रक्तां महामाणिक्यवेदिकाम् ।
उद्यदर्केन्दुकिरणां चतुरस्रोपशोभितम्

वेदिका वेदिकास्थाने सिंहासनं ततोपरि [ऐश पाठः ।] ।
तस्याग्नेयादिकोणेषु धर्मादिकांस्तु संस्मरेत्

दिक्ष्वधर्मादिकांस्तत्र चिन्तयेद्गात्ररूपिणः ।
रक्तश्यामहरिद्रेन्द्रनीलाभान् पादरूपिणः

वृषके(शविभृ?सरिभू)तेभरूपान् धर्मादिकान् स्मरेत् ।
प्रसूनतूलिकां तत्र सिंहासनस्य मध्यमे

तन्मध्ये परमं ध्यायेत् सर्वतत्त्वात्मकाम्बुजम् ।
पृ० १२७) आनन्दकन्दमेवात्र संविन्नालं तथैव च

प्रकृतिविकाररूपद्वात्रिंशत्पत्रकेसरम् ।
पञ्चाशद्वर्णबीजाढ्यकर्णिकापरिमण्डितम्

कर्णिकायां स्मरेत् सूर्यं तन्मध्ये सोममण्डलम् ।
[सोममण्डलमध्ये तु संस्मरेद्वह्निमण्डलम्]

वह्निमण्डलमध्यस्थे तु सत्त्वं च परिचिन्तयेत् ।
रजश्च तत्र संचिन्त्य तमोऽपि च तन्मध्यतः

ज्ञानतत्त्वात्मनश्चैव मायातत्त्वात्मनस्तथा ।
विद्यातत्त्वात्मनो देवि कलातत्त्वात्मनो यजेत्

ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च ईश्वरश्च सदाशिवः ।
एते पञ्च महाप्रेताश्चतुर्दिङ्मध्यसंस्थिताः

सदाशिवोपरिगतं त्रिशृङ्गज्योतिरव्ययम् ।
तस्य मध्ये महापद्मं पीयूषपरिपूरितम्

सुधार्णवासने तत्र त्रिपुरां प्रकटेश्वरीम् ।
पोताम्बुजासने तद्वच्चिन्तयेत् त्रिपुरेश्वरीम्

चिन्तयेत् साधको भक्त्या गुप्तयोगिन्यधीश्वरीम् ।
आत्मासनगतां तत्र स्मरेत् त्रिपुरसुन्दरीम्

गुप्ततरेश्वरीं देवीं चक्रासने विचिन्तयेत् ।
त्रिपुरवासिनीं देवीं संप्रदायगणेश्वरीम्

सर्वमंत्रासने देवि चिन्तयेत् त्रिपुर[राश्रि ख पाठः ।]श्रियम् ।
कुलकौलेश्वरीं देवीं साध्यासनगतां ततः

पृ० १२८) त्रिपुरमालिनीं प्राज्ञे निगर्भयोगिनीश्वरीम् ।
सिद्धासने ततः पश्चात् सिद्धां त्रिपुरपूर्विकाम्

पर्यङ्कशक्तिपीठे तु त्रिपुराम्बां विचिन्तयेत् ।
कामेश्वराङ्कपर्यङ्कसमासीनां परां कलाम्

रक्तपद्मनिभां देवीं बालार्ककिरणारुणाम् ।
जपाकुसुमसंकाशां दाडिमीकुसुमप्रभाम् [मोपमाम् क पाठः ।]

पद्मरागप्रतीकाशां कुङ्कुमोदकसंनिभाम् ।
स्फुरन्मुकुटमाणिक्यकिङ्किणीजालमण्डिताम्

कालालिकुलसंकाशकुटिलालकपल्लवाम् ।
प्रत्यग्रारुणसंकाशवदनाम्भोजमण्डलाम्

किंचिदर्धेन्दुकुटिलललाटमृदुपट्टिकाम् ।
पिनाकधनुराकारसुभ्रुवं [भ्रूलता क पाठः ।] परमेश्वरीम्

आनन्दमुदितोल्लोललीलान्दोलित[ललित ख पाठः ।]लोचनाम् ।
स्फुरन्मयूखसंघातविलसद्धेमकुण्डलाम्

[ललित क पाठः ।]सुगण्डमण्डलाभोगजितेन्द्वमृतमण्डलाम् [न्दुसुतलोचनाम् क पाठः ।] ।
विश्वकर्मविनि[दिनि क पाठः ।]र्माणसूत्रसु[वि ख पाठः ।]स्पष्टनासिकाम्

ताम्र[रक्त ख पाठः ।]विद्रुमबिम्बाभरक्तोष्ठी[न्तर्बिम्बोष्ठी क पाठः ।]ममृतोपमाम् ।
दाडिमीबीजवज्राभदन्तपङ्क्तिविराजिताम् [सुशोभिताम् क पाठः ।]

रत्नद्वीपसमुद्भासिजिह्वां मधुरभाषिणीम् [स्फुरद्भाषजिह्वामूलविराजिताम् ख पाठः ।इद पद्यार्ध क पाठे नास्ति ।] ।
पृ० १२९) स्मितमाधुर्यविजितमाधुर्यरससागराम्

अनौपम्यगुणोपेतचिबुकोद्देशशोभिताम् ।
कम्बुग्रीवां महादेवीं मृणालललितैर्भुजैः

मणिकङ्कणकेयूरभारखिन्नैः प्रशोभिताम् [भूषणै परिशोभिताम् क पाठः ।] ।
रक्तोत्पलदलाकारसुकुमारकराम्बुजाम्

कराम्बुजनखज्योत्स्ना[तिर्वि ख पाठः ।]विराजितनभःस्थलाम् [लीम् क पाठः ।] ।
मुक्ताहारलतोपेतपीनोन्नत[समुन्न क पाठः ।]पयोधराम् [पीनवृत्तोन्नतकुचा तनुमध्येन शोभितामित्यधिकः पाठः ख ।] ।
त्रिवलीवलनायुक्तमध्यदेशसुशोभिताम्

लावण्यसरिदावर्त्ताकारनाभिविभूषिताम् [सुशोभिताम् क पाठः ।] ।
अनर्घ[र्घ्य क पाठः ।]रत्नघटितकाञ्चीयुक्तनितम्बिनीम्

नितम्बबिम्बद्विरदरोमराजीवराङ्कुशाम् ।
कदलीललितस्तम्भसुकुमारोरुमीश्वरीम्

लावण्यकन्दली[कदली ख पाठः ।]तुल्यजङ्घायुगलमण्डिताम् ।
गूढगुल्फपदद्वन्द्वप्रपदाजितकच्छपाम्

नूपुरैर्विलसत्पादपङ्कजातिमनोहराम् ।
ब्रह्मविष्णुशिरोरत्ननिर्घृष्टचरणाम्बुजाम्

तनुदीर्घाङ्गुलीभास्वन्नखचन्द्रविराजिताम् ।
शीतांशुशतसंकाशकान्तिसंतानहासिनीम्

लौहित्यजितसिन्दूरजपादाडिमरागिणीम् ।
रक्तवस्त्रपरीधानां रक्ताभरणभूषिताम्

पृ० १३०) इच्छाशक्तिमयं पाशमङ्कुशं ज्ञानरूपिणम् ।
क्रियाशक्तिमये बाणधनुषी दधतीं पराम्

कर्पूरशकलोन्मिश्रताम्बूलपूरिताननाम् ।
महामृगमदोद्दामकुङ्कुमारुणविग्रहाम्

सर्वशृङ्गारवेशाढ्यां सर्वालंकारभूषिताम् ।
जगदाह्लादजननीं जगद्रञ्जनकारिणीम्

जगदाकर्षणकरीं जगत्कारण[स्थापन ख पाठः ।]रूपिणीम् ।
सर्वदेव[मन्त्र क पाठः ।]मयीं देवीं सर्वमन्त्रमयीं पराम् [सौभाग्यसुन्दरीम् ख पाठः ।]

सर्वलक्ष्मीमयीं साक्षा[नित्या ख पाठः ।]त्परमानन्दरूपिणीम् [सुन्दरीम् ख पाठः ।] ।
निर्लेपं निर्गुणं शुद्धमात्मानं त्रिपुरामयम्

आत्माभेदेन संचिन्त्य याति तन्मयतां नरः ।
[सो ख पाठः ।]साहमित्यस्य सततं चिन्तनात्तन्मयो भवेत्

तामेव चिन्तयेद्देवि नान्यत् किंचित्तया विना ।
तत्तेजोभिरिदं सर्वं परिपूर्णं विभावयेत्

एवं भावनयाविष्टो[दृष्टो ख पाठः ।] देववद्विहरेत् क्षितौ ।
ध्यानयोगपरस्यास्य पूज्यो नास्तीह कश्चन

स एव सुकृती लोके स पूज्यो नतु पूजकः ।
योगात्मा योगविज्ज्ञानी स देवो नतु मानुषः

संन्यासी स च विन्यासी युक्तात्मा स मुनिर्मतः ।
नासाध्यं वर्तते तस्य स सिद्धो योगिपुङ्गवः

इन्द्रियप्रीणनैर्द्रव्यैस्तोषयेद् भूषयेत् सदा ।
पृ० १३१) आत्मानमेव सततं पूजयेद् देवताधिया

देववद्विहरेन्नित्यं काल[ध्यान क पाठः ।]योगपरायणः ।
यत् पश्यति यच्छृणोति गीतनृत्यादिकं च यत्

परिदधाति यत्किंचित् स्वयं यदनुलिम्पति ।
हस्त्यश्वरथखट्वादि यदारोहति साधकः

यत् करोति यदश्नाति तत् सर्वं देवताधिया ।
विषयान् विषयी भुङ्क्ते यानेव स्वमनोरथान्

तत्तत् समग्रमासाद्य तत्सर्वं देवताधिया ।
जाग्रदादि सुषुप्त्यन्तं सर्वं तद्देवताधिया

दिव्य एव भवेत्तत्र न चैवान्यः कदाचन ।
तस्माद् दिव्यपरो यस्तु देवीमानन्दरूपिणीम्

पूजयेत् सततं भक्त्या महात्रिपुरसुन्दरीम् ।
मोक्षार्थी लभते मोक्षं ध्यानयोगपरायणः

तां तु यश्चिन्तयेद्रात्रौ भोगी ध्यानपरायणः ।
कामेश्वराङ्कपर्यङ्कसमासीनां परां कलाम्

सर्वाङ्गसुन्दरीं हृद्यां प्रसादसुमुखेक्षणाम् ।
सकारणा[करुणा ख पाठः ।]मभिध्यायेत् सर्वाङ्गेषु मनो दधत्

चतुर्वर्गं करे तस्य जीवन्मुक्तः स एव हि ।
इति श्रीगन्धर्वतन्त्रे पार्वतीश्वरसंवादे ध्यानयोगनिरूपणं द्वादशः पटलः

पृ० १३२) त्रयोदशः पटलः ।
श्रीपार्वत्युवाच
बहिर्यागविधिं ब्रूहि साङ्गेन परमेश्वर ।
विशेषार्घस्य[र्घ्यस्य क पाठः ।] संस्थानं नित्या(ज?य)जनमेव च

ईश्वर उवाच
तादृशीमम्बिकां ध्यत्वा त्रिधात्मानं च तन्मयम् ।
तेनैव मूलमन्त्रेण शिरोदेशे तदेव हि

स्वकीये कुसुमं दद्यादङ्गन्यासं पुनस्तथा ।
चैतन्यं सर्वभूतानां यद् ब्रह्मं[ह्मा क पाठः ।] सोऽहमीश्वरः

सोऽहमित्यस्य सततं चिन्तनाद् देवरूपता ।
आत्मनो जायते सम्यग्भावनान्नात्र संशयः

पूजोपकरणस्यापि देवत्वमिह जायते ।
सर्वेषां देवतादृष्ट्या जायते शुद्धतापि च

अहं देवोऽथ नैवेद्यं पुष्पगन्धादिकं च यत् ।
देवाधारो ह्यहं देवो न देवो मत्परः क्वचित्

देवमेव यजे चाहं देवदेवोऽहमेव च ।
यदि बाह्यार्चन[ना क पाठः ।]द्रव्यसंपत्तिरपि विद्यते

विशेषार्घ्यादिकं देवि तदा कुर्यादतन्द्रितः ।
पूजार्घ्यपात्रं नैवैद्याद्याधारपानपात्रकम्

सर्वं ताम्रमयं कुर्याद्यत्किंचिदिह पूजने ।
ताम्रे देवाः प्रमोदन्ते ताम्रे देवाः स्थिताः सदा

पृ० १३३) देवीप्रीतिकरं ताम्रं तस्मात् ताम्रं प्रयोजयेत् ।
शङ्खशुक्तिरजत[जत्स्व क पाठः ।]स्वर्णैर्दिव्यानां पात्रमिष्यते

महाशङ्खैस्तु वीराणां फलजं वनवासिनाम् ।
अष्टाङ्गुलस्य न न्यूनं नाधिकं सार्धपाणितः

सर्वेषामेव पात्राणां मानमेवं विधीयते ।
पञ्चरत्नैर्महादेव्याः पञ्च पात्राणि कारयेत्

सामान्यं च विशेषं च पाद्यमाचमनीयकम् ।
कुम्भं चापि प्रयत्नेन रत्नैः कुर्याद्विभूतये

रत्नं गगनसंज्ञं च स्वर्गरत्नं तथैव च ।
मर्त्यपातालरत्ने च नागरत्नं तथैव च

गारुडं चैव माणिक्यं वज्रं वैदूर्यमेव च ।
नीलं च क्रमतो विद्यात् पञ्च रत्नानि योजयेत्

बीजपञ्चकमेतेषां क्रमाद्वक्ष्ये सुदुर्लभम् ।
गसौ च (स?प)मनाः पश्चादिन्द्रस्थाः [इन्द्रस्था इति लकारस्था तेन ग्लूं स्लूं प्लूं म्लूं न्लूं इति ।] क्रमतः प्रिये

नादबिन्दुकलायुक्ता वामकर्णविभूषिताः ।
तर्पणार्थं विशेषेण चक्रपूजानिवेदने

श्रीपात्रं साधयेद्धीमान् विधिना साधकोत्तमः ।
योनिमुद्रां विधायादौ कुर्यादर्घ्यस्य साधनम्

आत्मश्रीचक्रयोर्मध्ये चतुरस्रं तु कारयेत् ।
तन्मध्ये चैव षट्कोणं तन्मध्ये वृत्तमुत्तमम्

त्रिकोणं तत्र संलिख्य चन्दनेन वरानने ।
पृ० १३४) मण्डलं तं समभ्यर्च्य साधयेदासनं ततः

बालाबीजत्रयं देवि ततस्त्रिपुरसुन्दरी ।
अर्घ्यपात्रासनं चैव साधयामीति साधयेत्

तथैवास्त्रेण तु तथा [युतया इति क पाठः ।] सामान्यार्घ्योदकेन तु ।
प्रक्षाल्य परमेशानि मण्डले स्थापयेत्ततः

वह्निमण्डलरूपं तं कलाभिः सह पूजयेत् ।
पूर्ववत् परमेशानि पात्रं प्रक्षाल्य साधकः

विशेषार्घ्यपदात् पात्रं प्रतिशब्दादनन्तरम् ।
स्थापयामीति मनुना संस्थाप्य तदनन्तरम्

सूर्यमण्डलरूपं तं कलाभिः सह पूजयेत् ।
पूजयेत्तं विधानेन बिन्दु[श्रु?स्रु]तसुधामयैः

मातृकां प्र[काप्रति क पाठः ।]तिलोमेन मूलाभिमन्त्रितामृतैः ।
आदिमैः पूरयेद्वापि तथा पुष्पासवैरपि

कपिलायास्तथा क्षीरैर्नारिकेलामृतैरपि ।
इक्षुरसैः सुगन्धैश्च मधुरत्रितयेन वा

पूरयेत् तन्महापात्रं नानाद्रव्यैः कदाचन ।
अधिकारिप्रभेदेन द्रव्यभेदा भवन्ति हि

स्वयंभूकुसुमं तत्र कर्पूरागुरुचन्दनैः ।
रोचनाकुङ्कुमैर्मिश्रं कस्तूरीपरिभावितम्

निक्षिपेत् परमेशानि शर्करां मधुसंयुताम् ।
पूर्वोक्तमण्डलं तत्र संचिन्त्य साधकोत्तमः

पृ० १३५) अङ्कुशमुद्रया पश्चात् तीर्थं वै प्रार्थयेत् ततः ।
ऋजुमध्यामध्यपर्वाक्रान्ता तर्जन्यधोमुखी

विज्ञेयाङ्कुशमुद्रेयं कुञ्चिता मध्यपर्वतः ।
सौरमण्डलतः पश्चात् तीर्थमावाहयेत् तथा

गङ्गावतारमन्त्रेण सर्वैस्तीर्थगणैः सह ।
गङ्गापि यमुनायाति पूजापात्रजलं प्रति

मीनमुद्रां विधायाथ हस्ताभ्यां पात्रमुत्तमम् ।
आच्छाद्य परमेशानि चिन्मयं तीर्थमागतम्

अधोमुखावुभौ हस्तौ स्वस्वोपरि च संस्थितौ ।
पार्श्वद्वयगताङ्गुष्ठौ मीनमुद्रेयमीरिता

माणिक्यं मौक्तिकं देवि विद्रुमं गारुडं तथा ।
पुष्परागं तथा वज्रं नीलं गोमेदकं शुभम्

वैदूर्यं नवरत्नानि तत्राम्भसि नियोजयेत् ।
रत्नेशीं पूजयेत्तत्र सर्वपापप्रणाशिनीम्

श्रीबीजं च पराबीजं तथैव बीजपञ्चकम् ।
पूर्वबीजे विलोमेन [तु ख पाठः ।] तत्पश्चाद्विनियोजयेत्

द्रव्यदोषहरा देवी रत्नेशीयं नवाक्षरी ।
षडङ्गानि च षट्कोणे पूर्वोक्तानि प्रपूजयेत्

तन्मध्ये च परेशानि [परमेशानि ख पाठः ।] वृत्तं पूर्णेन्दुसंनिभम् ।
चन्द्रमण्डलरूपं तममृतं परिचिन्तयेत्

कलाभिस्तं प्रपूज्याथ चिन्तयेन्मध्यमण्डलम् ।
पृ० १३६) अकथादित्रिरेखाढ्यं ह[इज्ञा क पाठः ।]क्षाभ्यन्तरमध्यगम्

तदग्रे कामरूपं च जालन्धरं च वामतः ।
दक्षे पूर्णगिरिं चैव मध्ये चैवोड्डियानकम्

तत्र तत्र यजेद् देवीं चतुर्व्यूहस्वरूपिणीम् ।
सूर्यकोटिप्रतीकाशं चन्द्रकोट्ययुतप्रभम्

तथा दशभुजं देवं पञ्चवक्त्रं त्रिलोचनम् ।
खड्गखट्वाङ्ग[खेटक क पाठः ।]पट्टीशमुद्गरं शूलकुन्तकम् [दन्तकम् क पाठः ।]

बिभ्रतं खेटकं शक्तिं वरदाभयपाणि(न?क)म् ।
तस्योत्सङ्गे (स्वधां?सुरां)देवीं चन्द्रकोट्ययुतप्रभाम्

हिमकुन्देन्दुधवलां पूर्वायुधकरोद्यताम् ।
प्रहसन्तीं विशालाक्षीं देवदेवस्य संमुखीम्[खे क पाठः ।]

एवं ध्यात्वा समावाह्य कुलाकुलमयीं विभुः ।
अमृतीकरणं कुर्यान्मुद्रया धेनुसंज्ञया

अवगुण्ठ्य ततो मन्त्री नीरजायतलोचने ।
सकलीकरणं कुर्यात् षडङ्गेन च पूर्ववत्

परमीकरणं कुर्यान्महामुद्रिकया ततः ।
मु(ष?स)लमुद्रिकां योनिं गालिनीं च प्रदर्शयेत्

वाममुष्ट्यन्तरेऽङ्गुष्ठे दक्षिणे स(वशा?रला)ङ्गुलीः ।
वामाङ्गुष्ठं स्पृशेदग्रे योजिता दक्षिणादधः (?)

मुष्टी कृत्वा तु हस्ताभ्यां वामस्योपरि दक्षिणम् ।
कुर्यान्मु(ष?स)लमुद्रेयं सर्वविघ्नविनाशिनी

पृ० १३७) कनिष्ठाङ्गुष्ठकौ भुग्नौ [शक्तौ क पाठः ।] करयोरितरेतरम् ।
तर्जनीमध्यमानामाः संहता भुग्नवर्जिताः

मुद्रेयं गालिनी प्रोक्ता परमामृतदायिनी ।
[शिवचन्द्रौ हसौ मातृकान्त क्ष कालो म शक्रो ल अम्बु व वह्नि र वायु य वामकर्ण ऊ तेन हसक्षमलवरयू आनन्दभैरवाय वौषट् ।इति] शिवचन्द्रौ मातृकान्तं कालशक्रा(द्यु?म्बु)वह्नयः

वायुश्च वामकर्णेन योजिता बिन्दुनादिनः ।
बीजमेतत् समुच्चार्य तथा चानन्दभैरवम्

ङेन्तं शिखामन्त्रयुतं पुनर्बीजानि संलिखेत् ।
[उक्तमन्त्रस्यादौ सकार हित्वा वामकर्णस्थाने वामाक्षि ईमिति योज्यम् ।तेन सहक्षमलवरयी सुरादेव्यै वौषट् इति ।वस्तुतस्तु हित्वेति स्थाने कृत्वेति स्पष्ट० पाठो गुरुसंप्रदायादनुमन्तव्य० तेन सकारमादित कृत्वेति ज्ञेय तत सहक्षमेत्यादिमन्त्र० ।] चन्द्रं हित्वा[दिन ख पाठः ।]दि (न?तः)कुर्यात्कर्णे वामाक्षि योजयेत्

(स्वधा?सुरा)देव्यै ततो वौषट् इयमानन्दभैरवी ।
अनेन तौ तु संयोज्य परमानन्दनन्दितौ

तदामृते तयोर्योगादमृतं क्षरतेऽचिरम् ।
तयोः पञ्चोपचारेषु ऋचः पञ्च नियोजयेत्

प्रथम[म क पाठः ।]प्रकृतेर्हंसः प्र तद्विष्णुरनन्तरम् ।
त्रैयम्बकस्तृतीयः स्याच्चतुर्थस्तत्पदादिकः

विष्णुर्योनिं-पदादिस्तु पञ्चमः परिकीर्तितः ।
दशधा प्रजपेद्विद्यां संस्पृश्यामृतमद्रिजे

वाग्भवं कामबीजं च सर्गवान् मनुयुग् भृगुः ।
तथामृतेपदं ब्रूयात् पश्चादमृतोद्भवे तथा

पृ० १३८) अमृतेश्वरि तथेत्युक्त्वा पश्चादमृतवर्षिणि ।
अमृतं(श्रा?स्रा)वययुगं वह्निजायावधिर्मनुः [स्पष्ट यथा ऐ क्ली सौ अमृते अमृतोद्भवे अमृतेश्वरि अमृतवर्षिणि अमृत स्रवय २ स्वाहा ।]

वाग्भवं वदयुग्मं च वाग्वादिनि च [तु ख पाठः ।] वाग्भवम् ।
कामबीजं क्लिन्ने [क्लीन्नेत्यु क पाठः ।] चोक्त्वा क्लेदिनि क्लेदयेति च

महाक्षोभं कुरुयुगं कामबीजमतः परम् ।
तार्तीयं मोक्षमित्युक्त्वा कुरुयुग्मं वदेत्ततः

शक्तिबीजं पुनश्चान्ते संदीपनमनुः [ऐ वदवद वाग्वादिनि ऐं क्ली क्लेन्ने क्लेदिनि क्लेदय महाक्षोभ कुरु २ क्ली सौ० मोक्ष कुरु २ सौ इति संदीपिनीविद्या ।] प्रिये ।
संदीपनादिकं कृत्वा बोधिन्या बोधयेत् ततः

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा स्मरेन्मन्त्रं [पूर्वलिखित ब्रह्माण्डखण्डसंभूतमित्यादि मयि चित्स्फुरणा कुरु इत्यन्तम् इति पर्यायरूपेणाधिक पाठो दृश्यते ।] वरानने ।
एवं पात्रचतुष्कं च वटुकादेः पुनर्भवेत्

गुरूणां च त्रयं चैकमेकमेवात्मनो भवेत् ।
एवं भवन्ति पात्राणि नवैव ह्युत्तमानि च

पञ्चपात्रं भवेन्मध्ये मध्यमं त्वेकपात्रकम् ।
गुरवे गुरु(पा?पु)त्राय तत्पत्न्यै तत् समर्पयेत्

(व?वी)रशक्त्यै (वरं?वीर)पात्रं निवेद्यात्मनि योजयेत् ।
एवमेवार्चनाद् देवि भवेदमृतमुत्तमम्

कुशाग्रेण समादाय अमृतं सर्वपावनम् ।
पृ० १३९) गुरुत्रयं च संतर्प्य वटुकादीन् प्रतर्प्य च

प्रलयानलसंकाशे चिदग्नौ जुहुयात् ततः [अयमत्र मन्त्र- आर्द्र ज्वलति ज्योतिरेवाहं ब्रह्माहमस्मि साहमस्मि अहमेवाह मा जुहोमि स्वाहा ॥] ।
आत्मनः कुण्डलिन्याश्च हुत्वा वै ब्रह्मरन्ध्रके

बीजत्रयेण त्रिः प्राश्य मुद्रया तत्त्वसंज्ञया ।
विशुद्धान्तर्मनाः पूतो योग्यः स्याद्यागकर्मणि

अमृतत्वं कवित्वं च प्राश्यामृतं लभेन्नरः ।
भ्रंशनादस्य पात्रस्य भूमौ बिन्दुनिपातनात्

अशुभं स्यात् तदा तस्य होमाच्छान्तिर्नचान्यतः ।
प्रोक्षयेत् तेन चात्मानं मूलेन वारुणेन वा

पूजोपकरणं चापि त्रिरभ्युक्ष्य तथैव हि ।
अमृतैः प्रोक्षितं यत्तु सर्वं ब्रह्ममयं भवेत्

यदन्यद् दीयते द्रव्यमलंकारादिकं च यत् ।
वरुणस्यैव बीजेन तेषां प्रोक्षणमाचरेत्

सर्वेषां देवमुच्चार्य मूलमुच्चार्य पूर्वतः ।
अर्घ्यपात्रस्थतोयेन प्रतिनाम्ना निवेदयेत्

अन्यतोयैस्तु संसृष्टमर्घ्यपात्रस्थितेतरैः ।
तन्न गृह्णातीष्टदेवी दत्तं विधिशतैरपि

इति श्रीगन्धर्वतन्त्रे पार्वतीश्वरसंवादे बहिर्यागविधौ विशेषार्घ्यपात्रादिसाधनक्रमनिरूपणं त्रयोदशः पटलः

पृ० १४०) चतुर्दशः पटलः ।
ईश्वर उवाच
आधारशक्तिमारभ्य कामेश्वरान्तमद्रिजे ।
पूजयेत् साधको भक्त्या पीठं मन्त्रमयं पुरः

ओंकारबिन्दुमध्यस्थं नामधेयाद्यमक्षरम् ।
देवतानां स्वबीजं तत्पूजायामृद्धिसिद्धिदम्

कामपीठं ततो ध्यात्वा पूजयेत् साधकस्तथा ।
देवं कामेश्वरं तत्र ह्येकवक्त्रं चतुर्भुजम्

भस्मा(श्रु?ञ्चि)तं मध्यहृदि रक्तारक्तं च कुङ्कुमैः ।
त्रिशूलं च पिनाकं च वामहस्तद्वये धृतम्

उत्पलं बीजपूरं च दक्षिणद्वितये तथा ।
श्वेतपद्मोपरिस्थं च ध्यात्वा मध्ये प्रपूजयेत्

शक्त्या युक्तो यदा देवि साधकः परिचिन्तयेत् ।
आयुधा(नाम?नां स्व)रूपं च मूलदेव्यां [व्या क पाठः ।] समं निशि

शांभवेन [वाख्येन क पाठः ।] यजेद् देवं पूर्वोक्तेन च साधकः ।
सप्तम्या मूलमुच्चार्य महात्रिपुरसुन्दरी

अमृतपदमुच्चार्य चैतन्यमूर्तिमादितः ।
कल्पयामीति मनुना मूर्ति संचिन्तयेत् तथा

देवीं कामेश्वराङ्कस्थां परमानन्दनन्दिताम् ।
साधकाय प्रयच्छन्तीं पुरुषार्थचतुष्टयम्

आनन्दालसया दृष्ट्या वीक्षन्तीं करुणार्द्रया ।
पृ० १४१) नाराचमुद्रया पश्चाद्रक्षां मन्त्रेण कारयेत्

अवगुण्ठ्य ततो मन्त्री कुर्याद् दिग्बन्धनं ततः ।
प्राणायामं ततः कृत्वा गृह्णीयात् कुसुमाञ्जलिम्

पुष्पाञ्जलिं विना देवीं नावाहयेत् कदाचन ।
ततो ध्यायेन्महादेवीं यथोक्तां परमेश्वरीम्

प्रत्यक्षीकृत्य हृदये जितप्राणोऽथ साधकः ।
ऐक्यं संचिन्तयेद् देव्या बाह्यान्तर्मूर्तियुग्मयोः

ततस्तु वायुबीजेन वहन्नासापुटेन तु ।
तच्चैतन्यं विनिःसार्य पुष्पाञ्जलौ निवेशयेत्

नासिकावायुनिःसारात् पुष्पस्था देवता भवेत् ।
यावत् संस्थापयेद् देवीं स्वहस्तं न वियोजयेत्

कृते वियोगे हस्तस्य पुष्पात् तस्मान्महेश्वरि ।
गन्धर्वैः पूज्यते देवी पूजकैर्नाप्यते फलम्

त्रिखण्डामुद्रया तस्मात् तामावाहनविद्यया ।
निर्गमययातिदीप्ताभां श्रीपीठान्तर्निधारयेत्

पाणिद्वयं समं सम्यक् परिवर्तनयोगतः ।
योजयित्वा तर्जनीभ्यामनामे धारयेत् ततः

मध्यमे योजयेन्मध्ये कनिष्ठे तदधस्ततः ।
अङ्गुष्ठावपि संयोज्यौ त्रिधा युग्मक्रमेण तु

त्रिखण्डेयं महामुद्रा त्रिपुराह्वानकर्मणि ।
हस[हस क पाठः ।]बीजसमारूढा बाला चाग्न्यासनस्थिता

पृ० १४२) अनया[हस्रैं हसकलरी हस्स्रौ इति त्रिखण्डाविद्या ।]मूलमुच्चार्य मुद्रया च त्रिखण्डया ।
महापद्मवनान्तःस्थे कारणानन्दविग्रहे

सर्वभूतहिते मातरेह्येहि परमेश्वरि ।
देवेशि भक्तिसुलभे परिवारसमन्विते

अस्यां(मूर्तौ)समागच्छ स्थितिं मत्कृपया कुरु ।
एहि देवि प्रभावात् ते शुभदे भयनाशिनि

यावत् त्वां पूजयिष्यामि तावत् त्वं सुस्थिरा भव ।
कामेशि त्वमिहागच्छ सर्वैः परिकरैः सह

पूजाकर्मणि सांनिध्यमिह कल्पय कामिनी ।
कामेश्वरि समागच्छ कामेशाङ्कनिषेदुषि

अव्युच्छिन्नां मतिं शुद्धां वाचं कण्ठस्य देहि मे ।
एवं कृते महादेवि स्थितिस्तस्याः प्रजायते

सम्यक् संपूरितः पुष्पैः कराभ्यां कल्पितोऽञ्जलिः ।
आवाहनी समाख्याता मुद्रा सर्वार्थसाधिका

अधोमुखीकृता सैव तदा वै स्थापनी भवेत् ।
मिलितं मुष्टियुगलं संनिधापनरूपिणी

अन्तरङ्गुष्ठमुष्ट्या तु संनिरोधनरूपिणी ।
एतस्या एव मुद्रायास्तर्जन्यौ (सवने?प्रसृते) यदा

अवगुण्ठनमुद्रेयं सर्वरक्षाकरी मता ।
अमृतीकरणं कुर्यात् साधको धेनुमुद्रया

परिवर्त्य करौ पश्चात् तर्जनीमध्यमे युगे ।
पृ० १४३) कनिष्ठानामिकायुग्मं परस्परयुतं कुरु

धेनुमुद्रेयमाख्याता अमृतीकरणे प्रिये ।
अङ्गमन्त्रान् न्यसेत् देवि देव्यङ्गे साधकोत्तमः

सकलीकरणं नाम मुद्रेयं व्याप्तिरूपिणी ।
अन्योन्यग्रथिताङ्गुष्ठा प्रसारितपराङ्गुलिः

महामुद्रेयमाख्याता परमीकरणे शिवे ।
ततोऽवगुण्ठयेद् देवीमवगुण्ठनमुद्रया

आवाहनं भवेद् देवि दूरादाह्वानमेव च ।
संस्थापनं भवेद् देवि निश्चलत्वोपपादकम्

नैकट्यावस्थितित्वं च संनिधानमितीरितम् ।
अनन्यचित्तत्वया(च्छा?च्ञा)संनिरोधनमुच्यते

संपूर्णावस्थितेर्या(च्छ?च्ञा)सकलीकरणं प्रिये ।
अयोग्यदृष्ट्यविषय[यता पा क पाठः ।]पा(दो?द)नमवगुण्ठनम्

आनन्दपूर्णाव(स्थिति?स्थ)त्वममृतीकरणं शिवे ।
सर्वापराधजातानां सहिष्णुत्वप्रकाशकम्

परमीकरणं नाम संप्रार्थनमिहोच्यते ।
संमुखमुद्रया देवीं संमुखं प्रार्थयेत् ततः

मुष्टिद्वयस्थिताङ्गुष्ठौ संमुखौ च परस्परम् ।
संश्लिष्टावुच्छ्रितौ कुर्या[च्छ्रेय?त्सेयं]संमुखमुद्रिका

मूलविद्यां समुच्चार्य महात्रिपुरसुन्दरी ।
श्रीपादुकां ततः पश्चात् पूजयामीति भक्तितः

पृ० १४४) देवीपादाम्बुजद्वन्द्वे पुष्पाञ्जलित्रयं दिशेत् ।
तथैव तर्पयाम्यन्ते मुद्रया तर्पयेत् त्रिधा

प्रार्थनमुद्रया पश्चादभ्यर्थयेदनेन तु ।
प्रसादसंमुखे देवि प्रसन्ना भव सुन्दरि

पूजाभागं गृहाणेमं मामकं भक्तवत्सले ।
अहं यद्यपि देवेशि दुर्बलोऽप्यल्पसाधनः

भक्त्या करोमि पूजां ते कृपयानुगृहाण माम् ।
प्रसृताङ्गुलिकौ हस्तौ मिथःश्लिष्टौ च संमुखौ

कार्यौ च हृदये सेयं मुद्रा प्रार्थनसंज्ञिका ।
संदर्शयेत् स्वस्वबीजपूर्वं मु(द्रां त?द्रास्त)तो नव

संक्षोभद्रावणाकर्षवश्योन्मादमहाङ्कुशाः ।
खेचरीबीजयोन्याख्या नव मुद्रास्ततः क्रमात्

एता मुद्रा महेशानि ब[न्ध?न्धू]ककुङ्कुमप्रभाः ।
स्वस्वमुद्रा[द्रा क पाठः ।]कराः सर्वाः श्रीविद्यासंमुखी(ः)स्मरेत्

अथैवं परमेशान्या उपचारान् निवेदयेत् ।
भक्त्यैवैते कृता देवि साधकं देवसंनिधिम्

चारयन्ति यतस्तस्मादुच्यन्ते चोपचारकाः ।
समीपे चारणाद्वापि[कला?बालि]कान्ते तथोदिताः

नमोन्तमासनं दद्यात् स्वागतं दर्शनं भवेत् ।
नमोन्तं पादयोः पाद्यमर्घ्य [शिवो?नमो]न्तमेव च

स्वधेत्याचमनं [प्राज्ञि?प्रोक्तं] मधुपर्कस्तथैव च ।
पृ० १४५) तेनैव मनुनाचामं नमोन्तं स्नानमेव च

नमोन्ते वाससी प्रोक्ते तथाङ्गाभरणानि च ।
नमोन्तमर्पयेत्(कुन्दं?गन्धं)पुष्पं च [च नास्ति क पाठः ।] वौषडन्तकम्

पुष्पं समर्पयेद् देव्यै मुद्रया ज्ञानसंज्ञया ।
अङ्गुष्ठतर्जनीयोगाज् ज्ञानमुद्रेयमीरिता

नमोन्तं च तथा धूपं दीपं [पमा क पाठः ।] मालां तथैव च ।
नैवेद्यं च ततो दद्याद्यथोक्तं वै चतुर्विधम्

पानार्थं मधुरं वारि दद्यादाचमनं पुनः ।
कर्पूरसहितं देव्यै ताम्बूलं च निवेदयेत्

तर्पणानि पुनर्दद्यात् त्रिपुरातत्त्वमुद्रया ।
अङ्गुष्ठानामिकायोगात् [ग क पाठः ।] तत्त्वमुद्रेयमीरिता

अङ्गुष्ठं शिवमित्याहुरनामा शक्तिरुच्यते ।
तर्पणं तु तयोर्योगादमृतैर्वामपाणिना

योनिमुद्रां प्रदर्श्याथ मुद्राः संदर्शयेत् क्रमात् ।
स्तुत्वा प्रणम्य विधिवज्जपेद्विद्यामनन्यधीः

जपान्ते जुहुयादग्निं होमान्ते बलिमुत्सृजेत् ।
बलिदानावसाने तु निवेद्यानि निवेदयेत्

दशाङ्गाद्यैस्ततो धूपैः पुनर्देवीं प्रधूपयेत् ।
दीपमालाः प्रदर्श्याथ पादाल्ललाटकावधि

वीरेश्वराय वौषट् च [षडिति क पाठः ।] सिन्दूरं दापयेदथ ।
अङ्गरागेषु सिन्दूरं पानेषु मदिरां तथा

पृ० १४६) वस्त्रेषु रक्तकौशेयं[षेय क पाठः ।] त्रिपुराप्रीतिदायकम् ।
नेत्राञ्जनं निवेद्याथ दर्शयेद् दर्पणं तथा

मूर्ध्नि च्छत्रं निधायाथ बीजयेद्रक्तचामरैः ।
सितैर्वा परमेशानीं नतु कृष्णैः कदाचन

वादये[यञ्छ क पाठः ।]च्छङ्खघण्टे च पुनः पुनः प्रधूपयेत् ।
ततः संतोषयेद् देवीं गीतवादित्रनिःस्वनैः

वाद्यैर्नानाविधैर्देवि क्रीडाकौतुकमङ्गलैः ।
नटनर्तकसंघै[है क पाठः ।]श्च वेश्याभिरपि पार्वति ।
आत्मना सर्वभावेन निवेद्य तन्मयो भवेत्

इति श्रीगन्धर्वतन्त्रे पार्वतीश्वरसंवादे बहिर्यागविधिनिरूपणं चतुर्दशः पटलः

पृ० १४७) पञ्चदशः पटलः ।
श्रीदेव्युवाच
उपचारान् कथं देव फलं तेषां च कीदृशम् ।
यच्च प्रियतमं देव्यास्तत् सर्वं वद शंकर

ईश्वर उवाच
उपचारान् प्रवक्ष्यामि शृणु षोडश पार्वति ।
यैः साक्षात् [स्यात् ख पाठः ।] तुष्यते देवी विधानैर्विहिते[रिडिते क पाठः ।]र्वि(दुः भुः)

सौवर्ण राजतं वास्त्रं तथा रत्नविनिर्मितम् ।
आसनं प्रथमं दद्यात् पौष्पं दारवमेव वा

न पत्रमासनं दद्यात् कदाचिदिह पूजने ।
यथोक्तविधिना देव्यै रक्तकम्बलमेव वा

[स्व क पाठः ।]सुमेरुपादपीठान्ते पद्मकल्पित आसने [तमासनम् ख पाठः ।] ।
भोगमोक्षप्रदे मातस्तिष्ठस्व परमेश्वरि

अनेनैवासनं देव्यै यो दद्याद्विहितं शिवे ।
भुक्तिमुक्ती करे तस्य सर्वत्र स्थानवान् भवेत्

पा(द्या?दा)र्थमुदकं पाद्यं चन्दनागुरुसंयुतम् ।
सुशीतलं[निवेदितमितिशेष ।] मया देवि सुखाय तव पादयोः

तत्तैजसेन पात्रेण शङ्खेनाथ प्रदापयेत् ।
धर्मार्थकाममोक्षाणां संस्थानं पाद्य[द क पाठः ।]मिष्यते

पृ० १४८) पाद्यमन्त्रो मया प्रोक्त(म?स्त्व)नेनैव निवेदयेत् ।
अर्घ्येण लभते कामानर्घ्येण लभते धनम्

पुत्रायुः सुखमोक्षा(णि?दि) दानाद(र्घ?र्घ्य)स्य वै लभेत् ।
पूर्वसंस्थापितेनैव शङ्खेन विधिना स्वयम्

श्वेतसर्षपमुद्गाभ्यां तिलक्षीरैस्तथा यवैः ।
रक्तचन्दनपु(ष्पे च? ष्पैश्च) त्रिपुरायै महेश्वरि

निधाय पुरतो दद्यादर्घ्यमन्त्रेण साधकः ।
अर्घ्यमर्घ्यमिदं देवि मया भक्त्या निवेदितम्

सजलं शङ्खपात्रस्थ गृहीत्वा मूर्ध्नि योजय ।
उदकं दीयते य[स्तु?त्तु]सगन्धं फेनवर्जितम्

आचमना(द्य?र्थं)देवाय तदाचमनमुच्यते ।
कर्पूरवासितैर्वापि कालागुरुप्रधूपितैः

यथा तथा सगन्धैर्वा प्रसन्नैः [क?फे]नवर्जितैः ।
दद्यादाचमनीयं तु सगन्धसलिलैः शुभैः

तैजसेन तु पात्रेण शङ्खेनाप्यथवा प्रिये ।
आयुर्बलयशोवृद्धिं प्रदायाचमनीयकम्

लभते साधको नित्यं[स?का]मांश्चैव यथेप्सितान् [तम् क पाठः ।] ।
सगन्धाचमनं देवि मया भक्त्या निवेदितम्

आयुर्बलयशोवृद्ध्यै तदिदं प्रतिगृह्यताम् ।
दधि सर्पिर्जलं क्षौद्रं सिताभिश्चापि[पक्षभिः?सेक्षुभिः]

प्रोच्यते मधुपर्कस्तु [र्क तु क पाठः ।] देवीप्रीतिप्रदायक ।
पृ० १४९) जलं च नारिकेलोत्थं सिता दधि घृतं समम्

सर्वेषामधिकं क्षौद्रं मधुपर्के प्रयोजयेत् ।
तद्दद्यात् कांस्यपात्रेण रोप्यपात्रेण वा पुनः

ज्योतिष्ठोमाश्वमेधादौ यत् पुण्यं लभते नरः ।
सर्वं तत् परमेशानि मधुपर्के प्रतिष्ठितम्

आज्यं दधि मधून्मिश्रं जलं चापि सशर्करम् ।
मधुपर्कं रोप्यपात्रे [रौष्म क पाठः ।] गृहीत्वा भुङ्क्ष्व सुन्दरि

मधुपर्कं विना पूजा साधकक्षयकारिणी ।
मधुपर्कमदृष्ट्वैव साधकं भक्षयेत् परा

कर्पूरागुरुकस्तूरीरोचनाकुङ्कुमं तथा ।
नारिकेलजलं क्षौद्रं तथेक्षुरसमुत्तमम्

सिता [ता का पाठः ।] च पञ्चगव्यं च सर्वौषधिगणं तथा ।
प्रान्ते तोयमिति प्रोक्तं स्नानीयं त्रिपुराप्रियम्

भृङ्गारेणाथवा शङ्खैस्त्रिपुरायै निवेदयेत् ।
साधकः स्नानदानात्तु हयमेधफलं लभेत्

दीर्घायुः कामभोगी च महापातकहा भवेत् ।
प्रत्येकं सर्ववस्तूनां सहस्रपलमानतः

महास्नानं भवेद्देवि मध्यं पलशतेन तु ।
कनिष्ठं वै भवेत् स्नानं प(लानां?लैः) दशभिरीरितम्

मिश्रीकृतैस्तु सर्वेषां स्नामानं न विद्यते ।
स्न[स्ना क पाठः ।]पयेत् प्रथमं देवीं त्रिपादिति ऋचा पुनः

पृ० १५०) मूलेनापि ततः पश्चादमुना च निवेदयेत् ।
त्वमापः पृथिवी [वी क पाठः ।] चैव ज्योति(स्तं?स्त्वं)वायुरेव च

केवलं भक्तिभावेन देवि त्वां स्नपयाम्यहम् ।
स्न[स्ना क पाठः ।]पयित्वा महादेवीं वस्त्र यदि न दापयेत्

स निर्लज्जः परः पापः प्रपते(द?द्वृ)जिनार्णवे ।
वस्त्राभावे ततो दद्याद्रक्तपद्मं तथा ज(वाः?पाः)

स्नपयित्वा महादेवीं वस्त्रयुग्मं प्रदापयेत् ।
वस्त्रेण ह्रियते लज्जा वस्त्रेण ह्रियते त्वघम्

सर्वभूषणवर्गेषु वस्त्रमुत्तममुच्यते ।
देवीप्रीतिकरं वस्त्रं चतुर्वर्गप्रदं शुभम्

निर्दशं मलिनं जीर्णं छिन्नं गात्रावलिङ्गितम् ।
परकीयं ह्या(थु?खु)दष्टं सूचीविद्धं तथोषितम्

सत्पताका(रि?वि)तानादौ सूचिविद्धं प्रयोजयेत् ।
केशान्वितमधौतं च श्लेष्ममूत्रादिदूषितम्

वह्निदग्धं कुचैलं च महादेव्यै न दापयेत् ।
चित्रवस्त्रं दुकूलं च देवीप्रीतिकरं परम्

सर्वसिद्धिप्रदं वस्त्रं वह्निष्टोमफलप्रदम् ।
विद्यातन्तुसमायुक्ते मन्त्रवर्णसमन्विते

विद्याविद्ये ज(वा?पा)शोणवाससी तव सुन्दरि ।
उद्यदादित्यसंकाशं वासोयुग्मं सुनिर्मलम्

नूतनं गात्रसुखदं परिधत्स्व सुरेश्वरि ।
पृ० १५१) किरीटं च शिरोरत्नं कुण्डलं च ललाटिका

तालपत्रं च हारश्च [र क पाठः ।] ग्रैवेयकमथोर्मिका ।
सूत्रावली केशपाशे ता(ड?ट)ङ्कवलया(न्ददौ?ङ्गदाः)

पादाङ्गु(री?ली)यकं सूत्रं नूपुरं क्षुद्रघण्टिकाः ।
अलंकाराः समाख्याता अलंकारेषु षोडश

चतुर्वर्गप्रदं नित्यं भूषणं सर्वसौख्यदम् ।
तुष्टिपुष्टिकरं देव्यै [नित्य क पाठः ।] यथाशक्त्या निवेदयेत्

नवरत्नसमायुक्ता द्रुतहाटककल्पिताः ।
गात्राणि शोभयन्त्वेते अलंकारास्तु सुन्दरि

कामेशि कामरूपे त्वं सर्वकामफलप्रदे ।
भूषणं गृह्ण चार्वङ्गि मया भक्त्या निवेदितम्

चूर्णीकृतो वा घृष्टो वा दाहाकर्षित एव वा ।
रसः संमर्दजो [समर्दज क पाठः ।] वापि प्राण्यङ्गोद्भव एव वा

गन्धः पञ्चविधः प्रोक्तो देवीप्रीतिप्रदायकः ।
प्रशस्तगन्धयु[क्ता?क्त्या]तु गन्धचूर्णानि यानि च

तानि गन्धाह्वयानि स्युः स गन्धः प्रथमः स्मृतः ।
घृष्टो मलयजो गन्धः [स?श]बलश्च नमेरुणा

अगुरुप्र[भू?भृ]तिश्चापि यस्य पङ्कः प्रदीयते ।
अगुरुदे[रुर्दे क पाठः ।]वदार्वादि यो दग्ध्वा गृह्यते रसः

स दाहाकर्षितो गन्धस्तृतीयः परिकीर्तितः ।
सगन्धगन्धिनीबिल्वतिलकं शतपत्रिकाम्

पृ० १५२) निष्पीड्य गृह्यते योऽसौ संमर्दजः स उच्यते ।
मृगनाभिसमुद्भूतस्तत्कोशोद्भव [षोद्भव क पाठः ।] एव वा

गन्धः प्राण्यङ्गजः प्रोक्तः पञ्चमस्तु स उच्यते ।
गन्धस्य विस्तरो भेदो दिङ्मात्रं समुदाहृतम्

सर्वेषु गन्धजातेषु प्रशस्तो मलयोद्भवः ।
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन दद्यान्मलयजं सदा

कुङ्कुमागुरुकस्तूरीकर्पूरमलयोद्भवैः ।
समीकृतैस्तु यो गन्धस्त्रिपुराप्रीतिदायकः

कुचन्दनं [शि?सि]तं चैव कालीयकसमन्वितम् ।
अनुलेपनमुख्यं तु देव्याः प्रीतिकरं परम् ।५५ ॥
अलक्तं नखरागेषु देवीप्रीतिकरं तथा ।
गन्धेन लभते कामान् गन्धो धर्मप्रदः सदा

अ[म्वा?ङ्गा]नां साधको गन्धो मोक्षे चापि प्रतिष्ठितः ।
शरीरं ते न जानामि चेष्टां[चै?श्चै]व महेश्वरि

मया निवेदितान् गन्धान् प्रतिगृह्य विलिप्यताम् ।
गन्धैः सुतोषिता देवी चतुर्वर्गप्रदा भवेत्

अनेनैव महेशानि गन्धान् देव्यै निवेदयेत् ।
घृततैलादियोगेन स्वर्णादौ दीपवह्निना

यदञ्जनं प्रजायेत कृत्वा कर्पूरमिश्रितम् ।
धर्मार्थकाममोक्षाय त्रिपुरायै निवेदयेत्

विधवा ना(च्छ?ञ्ज)नं कुर्यान्महामायार्थमद्रिजे ।
पृ० १५३) न मृत्पात्रे गतं कुर्यात् साधको नेत्ररञ्जनम्

न पूजाफलमाप्नोति मृत्पात्रे विहिताञ्ज(लैः?नैः) ।
परकीयांस्तथा घ्रातान् स्तेयं कृ(त्या?त्वा)भिमर्दितान्

पुष्पं धूपं च गन्धं च नोपच[रान्?रेत्] तथापरान् ।
घ्रातान् निवेद्य देवेशि नरो नमकमाप्नुयात्

नैव पर्युषितैः पुष्पैः पत्रैश्चापि महेश्वरीम् ।
पूजयेत् परमेशानि महात्रिपुरसुन्दरीम्

सर्वं पर्युषितं वर्ज्यं पत्रं पुष्पं फलं तथा ।
पद्मानि सितरक्तानि कुमुदान्युत्पलानि च

एषां पर्युषिताशङ्का कार्या पञ्चदिनोर्ध्वतः [र्द्ध्वतः क पाठः ।] ।
अन्येषां कुसुमानां च यावद्गन्धविपर्ययः

बिल्वपत्रे महेशानि नास्ति पर्युषितात्मता ।
बकुलं केसरं वज्रं माल्यं [ला ख पाठः ।] कुन्दं च शाल्मलम्

करवीरं चार्कपुष्पं बन्धूककमले तथा ।
मालती मल्लिका जाती यूथिका माधवी तथा

तगरः कर्णिकारश्च द्रोणश्चोत्पलचम्पकौ ।
अशोकः कुमुदश्चैव शेफालिकाकदम्भकौ

केतकी वनमाला च कुसुम्भकिंशुकौ तथा ।
कह्लारबकुले चैव लवङ्गनागकेसरौ

सर्वेषु पुष्पजातेषु त्रिपुरायाः सदैव हि ।
एतान्येव प्रियाणि स्युर्न पत्रैरर्चयेच्छिवाम्

पत्रेषु बिल्वपत्रं च तथा मदनपल्लवम् ।
पृ० १५४) दूर्वाङ्कुरं तथा प्रो(क्ता?क्तं) नान्यत् पत्रं प्रयोजयेत्

मल्लिका मालती कुन्दो द्रोणश्चाथ सिताम्बुजम् ।
शुक्लपक्षे महादेवि त्रिपुरायै निवेदयेत्

सर्वेषां पुष्पजातीनां रक्तपद्मं तथा ज(वा?पा) ।
देवीप्रीतिकरं प्राज्ञे सर्वकामफलप्रदम्

रत्नपुष्पं च देवेशि तथा स्वर्णादिनिर्मितम् ।
रक्तपद्मेन वज्रेण तुलां नायाति कर्हिचित्

एतेषां पुष्पजातानां येन केन विनिर्मिताम् ।
मालां कृत्वा महादेव्यै यत् फलं लभते नरः

अपि वक्त्रसहस्रैस्तद्वक्तुं[स्तु ख पाठः ।] नालं ततः प्रभुः ।
पुष्पमूले वसेद् ब्रह्मा पुष्पमध्ये तु केशवः

पुष्पाग्रेऽहं स्थितो नित्यं सर्वे देवाः स्थिता दले ।
चराचराश्च सकलाः सदा पुष्पवसाः स्मृताः

परं ज्योतिः पुष्पगतं पुष्पेणैव प्रसीदति ।
भोगमोक्षप्रदं पुष्पं तुष्टिश्रीपुष्टिमोददम्

पुष्पैर्देवी प्रसन्ना स्याद् धर्मकामार्थदायिनी ।
तस्मात् पुष्पैर्यजेद् देवीं नित्यं भक्तियुतो नरः

ब्रह्मविष्णुशिवादीनां पुष्पमेव सदा प्रियम् ।
तत्ते मातः प्रयच्छामि पवित्रं प्रतिगृह्यताम्

उग्रगन्धमगन्धं च कृमिकेशादिदूषितम् ।
अशुद्धपात्रपाणिस्थं वासोभिः कुत्सितात्मभिः

आनीतं नार्पयेद् देव्यै प्रमादादपि दोषकृत् ।
पृ० १५५) स्ना(त्वा?ता)नीतैः पर्युषितैर्याचितैः कृष्णवर्णकैः

स्वयं विका(शि?सि)तैर्मुक्तैः स्वयं च पातितैर्भुवि ।
नार्चयेत् कलिकाभिश्च विना चम्पकपङ्कजैः

पुष्पं वा यदिवा पत्रं फलं नेष्टमधोमुखम् ।
दुःखदं तत् समाख्यातं यथोत्पन्नतथार्पणम्

चित्रपूजासु सर्वासु न विरुद्धं न दूषणम् ।
अधोमुखापर्णं नेष्टं पुष्पाञ्जलिविधिं विना

किंचातिबहुनोक्तेन सामान्येनेदमुच्यते ।
उक्ता(न्मु?नु)क्तैस्तथा पुष्पैर्जलजैः स्थलजैरपि

पत्रैः सर्वैर्यथालाभं भक्तिमान् सततं यजेत् ।
पुष्पाभावे यजेत् पत्रैः पत्रालाभे च तत्फलैः

अक्षतैर्वा जलैर्वापि न पूजां व्यतिलङ्घयेत् ।
एतेषामप्यलाभे तु मानसीं भक्तिमाश्रयेत्

दह्यमानस्य काष्ठादेर्निस्तापो यस्य जायते ।
नासादिरन्ध्रसुखदः सगन्धोऽतिमनोहरः

स धूप इति विज्ञेयो देवीप्रीतिप्रदायकः ।
पत्रं [पुत्र क पाठः ।] मुस्तं नखं कुष्ठं जटा मांसी च शैलजम्

सरलं देवकाष्ठं च जतु सर्जसचन्दनम् ।
कपिलाघृत-कर्पूर-शर्करागरुमिश्रितम्

षोडशाङ्गो महाधूपः षोडशीप्रीतिदायकः ।
न भूमौ वितरेद् धूपं नासने कलशे नतु

यथा तथाधारगतं कृत्वा तं तु निवेदयेत् ।
पृ० १५६) वनस्पतिरसोत्पन्नो गन्धाढ्यो गन्ध उत्तमः

आघ्रेयः सर्वदेवानां धूपोऽयं प्रतिगृह्यताम् ।
अथ दीपं प्रवक्ष्यामि ज्योतिष्टोमफलप्रदम्

घृतदीपस्तु[षु क पाठः ।] प्रथमस्तिलतैलोद्भवस्ततः ।
सार्षपश्चाधमः प्रोक्तस्तदन्यो निन्दितः स्मृतः

पद्मसूत्रभवा चाद्या कार्पाससंभवा परा ।
दर्भगर्भभवा चापि वर्तिका परिकीर्तिता

को[ष?श]जं रोमजं वास्त्रं तूलं [मलिन क पाठः ।] पर्युषितं तथा ।
वर्तिकार्थं न चादद्यात् साधको भूतिमिच्छुकः

तैजसं पार्थिवं लौहं दीपपात्रं प्रशस्यते ।
दीपवृक्षाश्च कर्तव्यास्तैजसाद्याः पृथक् पृथक्

वृक्षे दीपः प्रदातव्यो नतु भूमौ कदाचन ।
कुर्वन्तं पृथिवीतापं यो दीपमुत्सृजेन्नरः

तामिस्रं नरकं घोरमाप्नोत्येव न संशयः ।
नेत्राह्लादकरः स्वर्चिर्दूरतापविवर्जितः

सशिखः शब्दरहितो निर्धूमो नातिह्रस्वकः ।
दीपवृक्षस्थिते पात्रे शुद्धस्नेहप्रपूरिते

दक्षिणावर्तवर्त्या वै चारुदीप्तः प्रदीपकः ।
उत्तमः प्रोच्यते सोऽत्र त्रिपुराप्रीतिदायकः

वृक्षेण वर्जितो दीपो मध्यमः परिकीर्तितः ।
विहीनः पात्रतैलाभ्याम[ध्य?ध]मः परिकीर्तितः

दीपमाला प्रकर्तव्या नैकदीपः कदाचन ।
पृ० १५७) त्रयो दीपाः प्रदातव्याः पञ्च वा परमेश्वरि

इतो न्यूनं न दातव्यं त्रिपुरायै कदाचन ।
नैव दीपः प्रदातव्यो विधूतः श्रीविवृद्धये

न मिश्रीकृत्य दद्यात् तु दीपस्नेहान् घृतादिकान् ।
कृत्वा मिश्रीकृतस्नेहं रौरवं नरकं व्रजेत्

नैव निर्वापयेद् दीपं देवार्थमपि कल्पितम् ।
दीपहर्ता भवे[द्ग?द]न्धः का[नो?णो]निर्वापको भवेत्

न तेन व्यवहारोऽपि कर्तव्यः साधकोत्तमैः ।
सूर्याचन्द्रमसोर्ज्योतिर्विद्यु[द?तोऽ]ग्नेस्तथैव च

त्वमेव ज्योतिषां ज्योतिर्दीपोऽयं प्रतिगृह्यताम् ।
दीपं दक्षिणतो देव्याः पुरतो नतु वामतः

वामतस्तु तथा धूपमग्रे वा नतु दक्षिणे ।
निवेदयेत् पुरोभागे गन्धं पुष्पं च भूषणम्

नैवेद्यं दक्षिणे वामे पुरतो वा न पृष्ठतः ।
गात्रे दातुं च यद्योग्यं यन्त्रेष्वेव निवेदयेत्

दद्यादयोग्यं पुरतो नैवेद्यं भोजनादिकम् ।
मदिरां पृष्ठतो दद्यादन्यपानं तु वामतः

या विद्या चेह देवेशि श्रीविद्यायामनासवा[यी क पाठः ।] ।
फलहीना समाख्याता साभिचाराय कल्पते

इति श्रीगन्धर्वतन्त्रे पार्वतीश्वरसंवादे पूजोपचारतत्फलवर्णनं पञ्चदशः पटलः संपूर्णः

पृ० १५८) षोडशः पटलः ।
ईश्वर उवाच
इक्षुरसं समादाय पर्युषितं सुसंस्कृतम् ।
सहकाररसं तत्र निक्षिपेन्मधुना सह

बादरं जाम्बवं चैव रसं खार्जूरमेव च ।
नारिकेलोद्भवं तत्र द्राक्षारसमनुत्तमम्

मोहिनीफलजं चूर्णं जातीकोषरजस्तथा ।
कनकबीजचूर्णं च जातीफलसमुद्भवम्

त्रिजातं त्रिसुगन्धिं च त्रिकटुं त्रिफलान्वितम् ।
तथान्येषां च द्रव्याणां सुगन्धीनां रजः शिवे

किंचित् किंचिच्च निक्षिप्य कर्पूरैरधि[श्चा ख पाठः ।]वासयेत् ।
स्वर्णे वा राजते पात्रे का(ट?च)पुटेऽथवा प्रिये

स्थापयित्वा सितां तत्र निक्षिपेत् परमेश्वरि ।
निक्षिप्य लोहितैर्देवि वस्त्रैराच्छाद्य यत्नतः

सप्तरात्रोषितं तत्तु जायते ह्यमृतोपमम् ।
चन्दनागुरुकर्पूरैर्धूपयित्वा निवेदयेत्

एषा सर्वोत्तमा प्रोक्ता देवीप्रियतमा सदा ।
मदिरेति समाख्याता परमानन्ददायिनी

एनां निवेद्य सुन्दर्यै सर्वसिद्धिमुपालभेत् ।
देवीलोके चिरं स्थित्वा ततो राजा क्षितौ भवेत्

पृ० १५९) तत्रापि चानयाराध्य[ध्या क पाठः ।] कैवल्यं मुक्तिमाप्नुयात् ।
सविकल्पस्य देवेशि विहितैषा न चान्यथा

निर्विकल्पस्य देवेशि सुरै(र?व)विहितागमे ।
अमृतं च तदेव स्यान्म(दा?द्यं)चापि तदेव हि

नापद्यपि द्विजो मद्यं दद्याद् देव्यै कदाचन ।
मोहाद्यदि ददेन्मद्यं ब्राह्मण्यादेव हीयते

ब्रह्मघाती स एव स्यात्तस्मान्मद्यं विवर्जयेत् ।
मद्यमेव पुरासेव्यमासीत् कमललोचने

पीत्वा मद्यं पुरा शुक्र आत्मानं चापि(विस्मृतः?व्यस्मरत्) ।
पीत्वा मत्तो निशानाथः पत्नीं तां जगृहे गुरोः

अतस्तेनापि मुनिना शापो दत्तः सुदारुणः ।
ब्रह्मा च मुनिभिः सार्धमिदमेव पुरा जगौ

महादेव्यै द्विजो मद्यं यो दद्याज्ज्ञानविह्वलः ।
पशुभावे स्थितो यश्च स महापातकी भवेत्

शेषयोर्विहितं मद्यं निर्विकल्पकयोः पुनः ।
नाद्यस्य विहितं तेन ब्रह्मघाती भवेच्च सः

तेनेदं पृथिवीक्षेत्रे वर्ज्यमासीत् सुलोचने ।
ज्ञानिनां सिद्धिदा चेयममृतत्वप्रदायिनी

ज्ञानेन संस्कृता चेयं महापातकनाशिनी ।
ब्रह्महत्या-सुरापान-स्वर्णस्तेयादिपातकान्

नाशयेत् पूजना(द्धेरि?द्देवि)निर्विकल्पो भवेद्यदि ।
पृ० १६०) निर्विकल्पो यदा मद्यं महादेव्यै निवेदयेत्

अश्वमेधसहस्रस्य अग्नि[वह्निष्टो क पाठः ।]ष्टोमशतस्य च ।
राजसूयशतस्यापि फलमाप्नोत्यसंशयम्

अणिमाद्यष्टसिद्धीनां नायको जायतेऽचिरात् ।
सविकल्पो यदा देवि पापभाङ् नात्र संशयः

सुरे चानघधामासि स्वा(धा?हा)त्वं च दिवौकसाम् ।
स्वधा त्वं पितृमुख्यानां मनुष्याणां च सिद्धिदा

क्षीरा(ब्धि)मथ[खने क पाठः ।]ने पूर्वमुद्धृता देवसंसदि ।
आनन्दभैरवी सार्धमानन्दभैरवेण तु

त्वयि प्र[सन्न?सादं]यातायं सिद्धिरेव न संशयः ।
विमुखी चेत्तदा तस्य कुलज्ञानविनाशिनी

प्रसन्ना खलु देवानां गन्धर्वाणां तथैव च ।
विमुखी त्वं च दैत्यानामसकृत् सर्वनाशिनी

त्वां(म?द)द्यां व[द?र]दे देव्यै मयि चित्स्फुरणं कुरु ।
एवं स्तुत्वा सुरां[रादव्यै क पाठः ।] देव्यै पूर्वोक्तेन च संस्कृताम्

त्रिपुरायै निवेद्यैव निग्रहानुग्रहक्षमः ।
चर्व्यं चोष्यं तथा लेह्यं पेयं चेति चतुर्विधम्

सर्वयज्ञमयं नित्यं नैवेद्यं सर्वतुष्टिदम् ।
ज्ञानदं कामदं पुण्यं बलारोग्यमयं तथा

नैवेद्येन लभेत् स्वर्गं नैवेद्येनामृतं भवेत् ।
धर्मार्थकाममोक्षाश्च[क्षश्च क पाठः ।] नैवेद्येषु प्रतिष्ठिताः[त क पाठः ।]

पृ० १६१) तस्मात् सर्वप्रयत्नेन नैवेद्यं खलु दापयेत् ।
मनसापि महादेव्यै नैवेद्यं दीयते यदि

यो नरो भक्तिसंयुक्तो दीर्घायुः स सुखी भवेत् ।
हविः सुसंस्कृतं दिव्यमाज्ययुक्तं सशर्करम्

शुद्धस्फटिकसंकाशं चन्द्रबिम्बसमप्रभम् ।
लसत्त(न्तु?ण्डु)लजं देवि चारुगन्धसहं मृदु

सुगन्धिशा(द्वि?लि)जं चा(त्वं?रु) मधुमांससमन्वितम् ।
अपूपपायसं क्षीरमन्नं देव्याः प्रशस्यते

बलिदानेषु विहिता य एव मृगपक्षिणः ।
तेषां मांसानि मत्स्यानि देयानि विविधानि च

सर्वं सुरभिगन्धाढ्यं व्यञ्जनं सुमनोहरम् ।
यथा यथा भवेद्भक्ष्यं यत्नं[यत्नात् क पाठः ।](द्रव्यं?देयं) तथा तथा

संस्कृत्य वेशवाराद्यैर्महादेव्यै निवेदयेत् ।
यत्पूतिगन्धसंयुक्तं दग्धं[दुग्ध क पाठः ।] भोगबहिष्कृतम्

तदुक्तमपि(यो?न)दद्यात् त्रिपुरायै कदाचन ।
कालशाकं कलायं च पालकं चापि पोतिकाम्

सार्षपं मूलकं चापि वास्तूकं च कलम्बिकाम् ।
शाकानेतान् महादेव्यै यो दद्याद्भक्तिसंयुतः

सोऽतुलां श्रियमाप्नोति देवीलोके महीयते ।
माषमु(ग्द?द्ग)मसूराद्यैर्व्यञ्जनं लवणान्वितम्

हिङ्गुजीरमरीचाद्यैरार्द्रकैश्चापि संस्कृतम् ।
पृ० १६२) तिन्तिडीखण्डसंयुक्तं भक्तियुक्तो निवेद्य च

ज्योतिष्टोमफलं लब्ध्वा देवीलोकमवाप्नुयात् ।
नानाविधानि पेयानि व्यञ्जनानि बहून्यपि

क्षीरादीन्यथ गव्यानि माहिषाणि च सर्वशः ।
आमिक्षां परमेशान्यै दधि चापि सशर्करम्

पायसं शर्करापूपं कपिलाघृतसंयुतम् ।
पक्वान्नमतिमिष्टं च सिताकर्पूरसाधितम्

शर्करालोलितान् कृत्वा वटकान् कुङ्कुमारुणान् ।
सशर्करं पक्वदुग्धं कदल्यादिफलान्वितम्

सितोपदंशं मद्यं च स्वर्णपात्रे निवेदयेत् ।
अथवा रौप्यपात्रे च ताम्रपात्रेऽथवा पुनः

अभावात् पद्मपत्रे वा अन्यथा नरकं व्रजेत् ।
आममन्नं महादेव्यै नैव दद्यात् कदाचन

मन्त्रकालाविशुद्धानि नैवेद्यानि कदाचन ।
देवेभ्यो नोपयुञ्जीत[गुरोर्वामे?पुरो वा स्व]हितेरतः

सितासंमिश्रितां दत्त्वा सुरां मधुसमन्विताम् ।
देवीलोके चिरं स्थित्वा कैवल्यं मुक्तिमाप्नुयात्

आमिक्षया समं दत्त्वा सलिलं नारिकेलजम् ।
क्षीरा[द्य?ज्य]मधुकर्पूरसितादधिसमन्वितम्

त्रिजातत्रिकटूनां च लवङ्गेन द्वयोरपि ।
तथान्येषां च वस्तूनां चूर्णैर्गन्धवतीं शिवे

साधयित्वा प्रकारेण वासि(त?तां) गन्धरेणुभिः ।
पृ० १६३) यस्तैजसेन पात्रेण पेयं देव्यै निवेदयेत्

भक्तिप्रवण[णव क पाठः ।]चित्तेन तस्य पुण्यफलं शृणु ।
कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च

स्थित्वा देवीपुरे श्रीमान् सार्वभौमो भवेत् क्षितौ ।
ततः परं तु कैवल्यमाप्नोति च यथेच्छया

केवलं नारिकेलाम्बु दत्त्वा देव्यै महेश्वरि ।
अ[वह्नि क पाठः ।]ग्निष्ठोमफलं लब्ध्वा नरलोके महीयते

ग्राम्यारण्यैः फलैर्देवीं सकलैः परिपूजयेत् ।
बलिप्रियं च नैवेद्यं कशेरुकविषादिकम्

ऋते श्लेष्मातकं बिल्वं शौनकं च विशेषतः ।
फलान्ययत्नपक्वानि निसर्गमधुराणि च

सुपक्वानि सुगन्धीनि मनोहराणि यानि च ।
एवमेतानि शस्तानि नान्यानि शुभदानि च

सौवर्णे राजते वापि ताम्रे वा प्रस्तरेऽपि च ।
पद्मपत्रेऽथवा दद्यान्नैवेद्यं त्रिपुराप्रियम्

निराच्छादं समालोक्य भक्तिश्रद्धासमन्वितः ।
वायुबीजेन संशोष्य संदहेद्वह्निना तथा

वारुणेन [स्व?सु]धावृ[त्या?ष्ट्या]प्लावयेद्धेनुमुद्रया ।
अस्त्रमन्त्रेण संरक्ष्य मूलेनैवाभिषिच्य तु

मूलदेव्याः स्वनामान्ते नैवेद्यमिति चोच्चरेत् ।
गृहाण वह्निजायान्तो नैवेद्यमनुरीरितः

पृ० १६४) अन्नं चतुर्विधं देवि रसैः षड्भिः समन्वितम् ।
मया निवेदितं भक्त्या तदिदं प्रतिगृह्यताम्

लेह्यचोष्यानुपानादिभक्ष्य[तोह्या?भोज्या]नि यानि च ।
मयाहृतानि यत्नेन [रू?कृ]पया देवि भुज्यताम्

जातीलवङ्गकक्कोलवासितं स्वर्धुनीजलम् ।
मुखवासकरं पुण्यं गृहीत्वाचाम सुन्दरि

मूलमन्त्रेण देवेशि हुनेत् पञ्चाहुतीः क्रमात् ।
प्राणापानौ तथा व्यानमुदानं च समानकम्

एतत्स्वरूपं जानीयादाहुतीनां च पञ्चकम् ।
पञ्चाङ्गुलीभिरेव स्यात् क्रमात् पञ्चाहुतीः प्रिये

पुनराचमनं दत्त्वा मुखवासं निवेदयेत् ।
ताम्बूलं गन्धसंयुक्तं कर्पूरादिसुवासितम्

संस्कृत्य विविधैर्द्रव्यैर्गन्धवद्भिर्निवेदयेत् ।
स्तुवन् नानाविधैः स्तोत्रैर्भक्तिभावसमन्वितः

प्रणमेत् परमेशानीं [नि क पाठः ।] विधिना साधकोत्तमः ।
देवमानुषगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः

नमस्कारेण तुष्यन्ति महात्मानः समन्ततः ।
नमस्कारेण लभते चतुर्वर्गं महोदयम्

सर्वत्र सर्वसिद्ध्यर्थं नतिरेव [तिरेका प्रवर्तते ख पाठः ।] प्रशस्यते ।
नत्वा विजयते लोकान् नत्वा धर्मः प्रवर्तते

नमस्कारेण दीर्घायुरच्छिन्ना लभते प्रजाः ।
पृ० १६५) चतुर्वर्गं लभेद्भक्तो न चिरादेव साधकः

नमस्कारो महायज्ञः प्रीतिदः सर्वतः सदा ।
नमस्कुरु महादेवीं प्रदक्षिणं च भक्तितः

मनसापि महादेव्या यो भक्त्या कुरुते नतिम् ।
सोऽपि लोकान् विनिर्जित्य देवीलोके महीयते

कायिको वाग्भवश्चैव मानसस्त्रिविधः स्मृतः ।
नमस्काराश्च विज्ञेया उत्तमाधममध्यमाः

कायिकैस्तु नमस्कारैर्देवास्तुष्यन्ति सर्वतः [सर्वदा ख पाठः ।] ।
नमस्कारेषु सर्वेषु कायिकः प्रथमः स्मृतः

जानुभ्यामवनीं गत्वा संस्पृश्य शिरसा क्षि[त?ति]म् ।
क्रियते यो नमस्कारः स एव कायिकः स्मृतः [प्रोच्यते कायिकस्तु स ख पाठः ।]

पुटीकृत्य करौ शीर्षे नमस्कारः प्रदीयते ।
अस्पृष्ट्वा जानुशीर्षाभ्यां क्षितिं सोऽधम उच्यते

जानुभ्यां क्षितिमस्पृष्ट्वा शिरसास्पृश्य मेदिनीम् ।
क्रियते यो नमस्कारो मध्यमः कायिकस्तु सः

पौराणिकैस्तान्त्रिकैर्वा मूलमन्त्रेण वा पुनः ।
प्रदक्षिणं प्रणामं च कुर्याद्धर्मार्थसाधनम्

प्रसार्य दक्षिणं हस्तं स्वयं नम्रशिराः पुनः ।
दक्षिणं दर्शयन् पार्श्वं भक्तिश्रद्धासमन्वितः

सकृत् प्रदक्षिणं कृत्वा वर्तुलाकृति साधकः ।
स च प्रदक्षिणो ज्ञेयः सर्वदेवौघ[क ख पाठः ।]तुष्टिदः

पृ० १६६) अष्टोत्तरशतं यस्तु देव्याः कुर्यात् प्रदक्षिणम् ।
स सर्वकामा[ममा ख पाठः ।]नासाद्य पश्चान्मोक्षमवाप्नुयात्

त्रिकोणमथ षट्कोणमर्धचन्द्रं प्रदक्षिणम् ।
दण्डमष्टाङ्गमुग्रं च सप्तधा नतिलक्षणम्

दक्षिणाद्वायवीं गत्वा दिशं तस्माच्च शांभवीम् ।
ततोऽपि दक्षिणां [द?ग]त्वा नमस्कारस्त्रिकोणवत्

त्रिकोणाख्यो नमस्कारस्त्रिपुराप्रीतिदायकः ।
दक्षिणाद्वायवीं गत्वा वायव्याः शांभवीं तथा

ततोऽपि दक्षिणां गत्वा तां त्यक्त्वाग्नौ प्रविश्य च ।
अग्नितो राक्षसीं गत्वा कौबेरीं च ततो विशेत्

आग्नेयीं च ततो गत्वा नमस्कारः प्रकीर्तितः ।
षट्कोणाख्यो नमस्कारो दुर्गायाः प्रीतिदायकः

दक्षिणाद्वायवीं गत्वा तस्माद्व्यावृत्य दक्षिणम् ।
गत्वा योऽसौ नमस्कारः सोऽर्धचन्द्रो मम प्रियः

नमस्कारेषु जानीयादासां प्राकृतमद्रिजे ।
त्यक्त्वा स्वमासनस्थानं पश्चाद्गत्वा नमस्कृतः

निपत्य दण्डवद् भूमौ निपत्य हृदयेन च ।
तथैव दण्डवद् भूमौ दण्ड इत्युच्यते बुधैः

चिबुकेन मुखेनाथ नासया हनुकेन च ।
चक्षुषा वाथ कर्णाभ्यां ब्रह्मरन्ध्रेण चैव हि

तदष्टाङ्मिति प्रोक्तं यद्भूमिं स्पृशते क्रमात् ।
पृ० १६७) ब्रह्मरन्ध्रेण संस्पर्शः क्षितेर्यस्या नमस्कृतेः

स उग्र इति विज्ञेयो विष्णोस्तुष्टिप्रदायकः ।
यत् [यास्व ख पाठः ।] स्वयं गद्यपद्याभ्यां [ग?घ]टिताभ्यां नमस्कृतिः

क्रियते भक्तियुक्तेन वाचिकस्तूत्तमः स्मृतः ।
पौराणिकैर्वैदिकैर्वा तान्त्रिकैः क्रियते नतिः

स मध्यमो नमस्कारो भवेद्वाचनिकः [दाचारत ख पाठः ।] सदा ।
परेषां गद्यपद्याभ्यां नमस्कारो यदा भवेत्

स वाचिकोऽधमो ज्ञेयो नमस्कारेषु सर्वतः ।
इष्ट[धामा?मध्या]निष्टगतैर्मनोभिस्त्रिविधं भवेत्

नमनं मानसं प्रोक्तमुत्तमाधममध्यमम् ।
त्रिविधे च नमस्कारे कायिकश्चोत्तमः स्मृतः

इति श्रीगन्धर्वतन्त्रे पार्वतीश्वरसंवादे उपचारफलविधिनिरूपणं षोडशः पटलः

पृ० १६८) सप्तदशः पटलः ।
श्रीदेव्युवाच
प्रकटाद्याः कथं देव पूज्यन्ते परमेश्वर ।
तत् सर्वं कथयेशान मुद्राविरचनं तथा

ईश्वर उवाच
तास्तु प्रपूजयेद्भक्त्या सृष्टिस्थितिलयक्रमैः ।
मोहनं क्षोभणं चक्रं दक्षावर्तक्रमाद्यजेत्

वामावर्तक्रमेणैव शेषचक्राणि पूजयेत् ।
आरभ्य पश्चिमाद् देवि वायव्यन्तं समापयेत्

रश्मिवृन्दानि ते देवि पूजयामि विधानतः ।
आज्ञापय जगन्मातर्यत[स्त?स्त्व]मेव तानि(व?च)

कृताञ्जलिर्महेशानि देव्याज्ञां साधकोत्तमः ।
गृहीत्वा पूजयेत् तुष्टः [ष्टो क पाठः ।] प्रागुक्तक्रमयोगतः

पूजावरणशक्तीनां गन्धपुष्पाद्भिरक्षतैः ।
ज्ञानमुद्रान्वितैर्देवि तर्पणं तत्त्वमुद्रया

(१) महायोगीश्वरं देवं योगिनं करुणामयम् ।
वारुणं पूर्वमुद्धृत्य दक्षकर्णेन्दुभूषितम्

बुद्धाय नम इत्युक्त्वा पूजयेज्जगदीश्वरम् ।
पश्चिमादिचतुर्दिक्षु पूजयेद(नि?णि)मादिका

वायव्यादिषु कोणेषु वशित्वप्रमुखा[न्?खाः]यजेत् ।
प्राप्तिसिद्धिमधोभागे सर्वकामां [मा क पाठः ।] तथोर्द्ध्वके

पृ० १६९) मायालक्ष्मीसमायोगं कृत्वा पूर्वं महेश्वरि ।
तथैव सिद्धिशब्दान्ते श्रीपादुकां ततो वदेत्

पूजयामीति मनुना पूजयेदुक्तमार्गतः ।
तथा द्वितीयरेखायां ब्रह्माण्याद्याः प्रपूजयेत्

असिताङ्गं रुरुं चैव चण्डं क्रोधं तथैव च ।
उन्मत्तं च तथा देवि भैरवं च कपालिनम्

भीषणं चैव संहारं ताभिः सह प्रपूजयेत् ।
सर्वसंक्षोभिणीमुख्यास्तथा तृतीयरेखगाः

करशुद्धिकरीं पूर्वे [रीपूर्वा क पाठः ।] पूजयेच्चक्रनायिकाम् ।
दक्षिणे पूजयेद् देव्या मुद्रा संक्षोभकारिणीम्

अ[नि?णि]मां पूजयेद्वामे बुद्धं तस्याः पुरः पुनः ।
मध्यमे मध्यतः कृत्वा कनिष्ठेऽङ्गुष्ठ[बो?रो]धिते

तर्जन्यौ दण्डवत् कृत्वा मध्यमोपर्यनामिके ।
एषा तु प्रथमा मुद्रा सर्वसंक्षोभकारिणी

(खा?था)न्तं [थान्तमित्यादिना द्रां इति बीजोद्धारः कृत ।] वह्निसमारूढं द्वितीयस्वरभूषितम् ।
नादबिन्दुकलायुक्तं बीजं तस्याः प्रकीर्तितम्

आदाय दक्षहस्तेन विशेषार्घ्योदकं ततः ।
बीजद्वयं समाभाष्य तथैताः प्रकटास्ततः

योगिन्यश्च समुद्राश्च ससिद्धयश्च सायुधाः ।
तथा सपरिवाराश्च सर्वोपचारकैस्तथा

त्रैलोक्यमोहने चक्रे त्रिपुराधिष्ठिते तथा ।
पृ० १७०) पूजितास्तर्पिताः सन्तु देव्या हस्ते निवेदयेत्

एवमखिलचक्रस्थयोगिनीनां महौजसाम् ।
यथाव[दह?दुक्त]वाक्येन चक्रपूजां निवेदयेत्

(१) मायालक्ष्मीकलाभिस्ता नित्याः कलाः प्रपूजयेत् ।
ब्रह्मा कमण्डलुधरश्चतुर्वक्रश्चतुर्भुजः

राजहंससमासीनः प्रांशुस्तुङ्गांस [श क पाठः ।] उन्नतः ।
सावित्री वामपार्श्वस्था दक्षिणे च सरस्वती

सर्वे देवाः स्थितास्त्वग्रे वेदाः सर्वेऽग्रतः स्थिताः ।
वर्णेन रक्तगौराङ्गो जपमा[न?ला]लसत्करः

वराभयप्रदो देवः सर्वलोकपितामहः ।
प्रणवं पूर्वमुद्धृत्य ब्रह्मणे नम आलिखेत्

अनेन मनुना देवि ब्रह्माणं परिपूजयेत् ।
बालया योजितां कृत्वा पूजयेच्चक्रनायिकाम्

दर्शयेद्(भा?द्रा)विणीं मुद्रां तत्तद्बीजपुरस्कृताम् ।
(खा?था)न्तं [थान्तमित्यादिना द्री इति द्राविणीमुद्राया बीजोद्धारः ।] वह्निसमारूढं तुर्यस्वरविभूषितम्

नादबिन्दुकलायुक्तं द्राविणीबीजमुत्तमम् ।
सर्वसंक्षोभमुद्राया मध्यमे स[व?र]ले यदा

क्रियेते परमेशानि सर्वविद्राविणी तदा ।
(३) शुद्धस्फटिकसंकाशं पञ्चवक्त्रं त्रिलोचनम्

व्याघ्रचर्मस्थिते पद्मे पद्मासनगतं सदा ।
संश्लिष्यन्तमुमां देवीं चामरोत्पलधारिणीम्

पृ० १७१) द्विभुजां स्वर्णगौराङ्गीं सौम्यातिसौम्यरूपिणीम् ।
लीलारबिन्दं[रा?वा]मे[ण?न]पाणिना बिभ्रतीं सदा

शुक्लं तु चामरं [द?धृ]त्वा शिवस्याङ्गेऽथ दक्षिणे ।
विन्यस्य दक्षिणं हस्तं तिष्ठन्तीं [न्ती क पाठः ।] परिचिन्तयेत्

त्रैलोक्यजननीं देवीं त्रैलोक्यजनकं शिवम् ।
उमामहेश्वरं ध्यात्वा मोहयेज्जगतीमिमाम्

कामं शक्रं तथाकाशं [शतु क पाठः ।] तुरीयमनुभूषितम् ।
नादबिन्दुकलायुक्तं द्वयं बीजं तयोः क्रमात्

उमा ङेन्ता [न्तोत क पाठः ।] तथा ङेन्तो महेश्वरो हृद[म्वि?न्वि]तः ।
मन्त्रराजः समाख्यातश्चतुर्वर्गफलप्रदः

अनेन तौ समभ्यर्च्य सर्वसंक्षोभके ततः ।
अनङ्गकुसुमां पूर्वे कवर्गेणैव पूजयेत्

चवर्गेण च देवेशि दक्षिणेऽनङ्गमेखलाम् ।
अनङ्गमदनां देवि टवर्गेण च पश्चिमे

तवर्गेणोत्तरे भागे पूजयेन्मदनातुराम् ।
तथैवानङ्गरे[खासु?खां तु] पवर्गेण हुताशने

यवर्गेण च देवेशि नैरृतेऽनङ्गवेगिनी(म्) ।
शवर्गेण च वायव्येऽनङ्गाङ्कुशां च पूजयेत्

ळक्षाभ्यां परमेशानि ईशे चानङ्गमालिनीम् ।
प्रोक्तस्थाने समावाह्य पूजयेच्चक्रनायिकाम्

कामबीजं पुरस्कृत्य मुद्रां संदर्शयेत् ततः ।
पृ० १७२) मध्यमानामिकाभ्यां तु कनिष्ठानामिके समे

अङ्कुशाकाररूपाभ्यां मध्यमे परमेश्वरि ।
इयमाकर्षिणी मुद्रा त्रैलोक्याकर्षकारिणी

सर्वसौभाग्यदे चक्रे भास्करं परिचिन्तयेत् ।
पद्मरागप्रतीकाशं किरीटाङ्गदभूषणम्

पद्मासनसमासीनं स्वशक्त्यालिङ्गितं विभुम् ।
दधानं बाहुभिर्देवं रक्तपद्मे [द्मव क पाठः ।] वराभयौ

प्रागुक्तेन तु मन्त्रेण भास्करं परिपूजयेत् ।
संप्रदायाः प्रपूज्यैव पूजयेच्चक्रनायिकाम्

वारुणं [वार ख पाठः ।] [वश्यमुद्राया बीजमुद्धरति वारुणमिति व्रूं** इति ।] चेन्द्रबीजस्थं (दक्ष?वाम)कर्णविभूषितम् ।
नादबिन्दुकलायुक्तं बीजं वश्यकरं महत्

पुटाकारौ करौ कृत्वा तर्जन्यङ्कुशरूपिणी ।
परिवर्तक्रमेणैव मध्यमे तदधोगते

क्रमेण देवि तेनैव कनिष्ठानामिके अपि ।
संयोज्य निविडाः कार्याः सर्वा अङ्गुष्ठदेशतः

मुद्रैषा परमेशानि सर्ववश्यकरी मता ।
(५) सर्वार्थसाधके चक्रे बाह्ये दशारके ततः

मणिमयम(हद्?हा)रत्नपङ्कजेऽतिमनोहरे ।
पीठे तस्मिन्निविष्टस्य प्रद्योतनशतद्युतेः

तप्तकाञ्चनवर्णा[भावनतो?भवैनते]यस्य पार्वति ।
आसीनमुन्नतांसे च विष्णुं विद्रुमसंनिभम्

पृ० १७३) स्ववामोरुगतां पद्मां श्लिष्यन्तमरुणेक्षणम् ।
पीतवस्त्रपरीधानं (च?स)स्मितं चारुभूषणम्

शङ्खचक्रगदापद्मं दधानं बाहुभिः सदा ।
चिन्तयित्वा महेशानि पूजयेज्जगदीश्वरम् [रीम् क पाठः ।]

मन्त्रम(स्याः?स्य) प्रवक्ष्यामि चतुर्वर्गप्रदायकम् ।
कामबीजं समुद्धृत्य हृषीकेशमतः परम्

ङेन्तं च नतिसंयुक्तमनेन तं प्रपूजयेत् ।
कुलकौलाः प्रपूज्यैव पूजयेच्चक्रनायिकाम्

सर्वोन्मादकरीं मुद्रां दर्शयेद्बीजपूर्विकाम् ।
ससर्गो [भृगु स ससर्गो विसर्गसहित ।इति सर्वोत्मादिनीबीजोद्धारः ।] भृगुरेतस्या बीजमेतदुदाहृतम्

संमुखौ तु करौ कृत्वा मध्यमामध्यगेऽन्त्यजे [मे मध्यमे यजेत् क पाठः ।] ।
अनामिके तु सरले तद्बहिस्तर्जनीद्वयम्

दण्डाकारौ ततोऽङ्गुष्ठौ मध्यमानखदेशगौ ।
मुद्रैषोन्मादिनी नाम्ना क्लेदिनी सर्वयोषिताम्

सर्वरक्षाकरे चक्रे तथान्तर्दशकोणके ।
त्रैलोक्यमोहनं विष्णुं ध्यायेद्बन्धूकसंनिभम्

ज(वा?पा)कुसुमसंकाशं दाडिमीकुसुमप्रभम् ।
उद्यदादित्यसंकाशं रत्नसिंहासनेऽम्बुजे

पद्मासनसमासीनं भुजैश्चतुर्भिरायतैः ।
पाशाङ्कुशौ च दधतं पुष्पबाणेक्षुकार्मुकम्

पृ० १७४) अरुणायतलोलाक्षियुगलं मदघूर्णितम् ।
सर्वशृङ्गारवेशाढ्यं किरीटाङ्गदभूषितम्

रक्तमालाम्बरधरं रक्तगन्धानुलेपिनम् ।
स्ववामोरुगतां शक्तिं श्लिष्यन्तीं दक्षपाणिना

वामेन पाणिना पद्मं धारयन्तीं शुचिस्मिताम् ।
रुचिराङ्गदभूषाढ्यां शुद्धक्षोमविराजिताम्

मदनोत्तप्तहृदयां क्लिद्यद्योनिं परेश्वरीम् ।
कलाकलितम(आ)धु(रां?र्यां)तरुणीं यौवनान्विताम्

सकार्मुकभुजेनैव श्लिष्यन्तं सृदृढं तथा ।
त[र्ज?ज्ज]नितपरानन्दनन्दितं परमेश्वरम्

नागगन्धर्वदेवानामङ्ग[ला?ना]भिः समावृतम् ।
मदनोल्ललिताङ्गाभिर्भूषिताभिर्विभूषणैः

आत्म(आ)भेदेन यो ध्यायेद् देवदेवं जगद्गुरुम् ।
त्रैलोक्यमोहनं विष्णुं त्रैलोक्यमोहनो भवेत्

बीजमस्य प्रवक्ष्यामि लक्ष्मीनारायणात्मकम् ।
[ब्रह्मा क पुरन्दरो ल मायास्वर ई नादाद्युपेत तेन क्लीं इति ।] ब्रह्मा पुरन्दरः पश्चान्मायास्वरमतः परम्

नादबिन्दुकलायुक्तं बीजं त्रैलोक्यपूजितम् ।
श्रुतिषु मथितसारं देवताकण्ट[हारकं?कारिं]
त्रिभुवन[शंकरी?शकारं]श्रीधनाद्यर्थका[रकं?रम्]
शमनभयविनाशं सर्वशङ्काप्रणाशं
भवजलधिविशोषं मानसा[न्ध?न्ध्य]प्रकाशम् [इद पद्य प्रक्षिप्तमिति प्रतिभाति ।]
पृ० १७५) अनेन तं समभ्यर्च्य निग(र्व?र्भ)योगि(नीं?नीः)यजेत्

नायिकां तत्र संपूज्य मुद्रां संदर्शयेत् तथा ।
त[अस्या क पाठः ।][स्माद?स्यास्त्व]नामिकायुग्ममधः कृत्वाङ्कुशाकृति

तर्जन्यावपि तेनैव क्रमेन विनियोजयेत् ।
इयं महाङ्कुशा मुद्रा सर्वकार्यार्थसाधिका

[रेफारूड कामदेव क्र ।योदश स्वर तेन क्रो इति ।] कामदेवोऽग्निमारूढो बिन्दुनादकलान्वितः ।
त्रयोदशस्वरोपेतो मुद्राबीजमितीरितम्

अष्टकोणे महेशानि रहस्ययोगिनीर्यजेत् ।
वशिनीप्रमुखाः सर्वाः पूर्ववद्बीजसंयुताः

पादुकां पूजयामीति न्यासादेव विशेषतः ।
चक्रेश्वरीं [ज्ञानात्मिका क पाठः ।] यजेच्छक्तिं (भ?भु)क्तिसिद्धिं च वामतः

त(दङ्के?द्दक्षे)खेचरीमुद्रां तां च संदर्शयेत् ततः ।
सव्यं दक्षिणदेशे तु दक्षिणं वामदेशतः

बाहुं कृत्वा महेशानि हस्तौ संपरिवर्त्य च ।
कनिष्ठानामिके देवि यु(क्ता?क्त्वा)तेन क्रमेण तु

तर्जनीभ्यां समाक्रान्ते सर्वोर्ध्वमपि मध्यमे ।
अङ्गुष्ठौ च महेशानि कारयेत् सरलाविह

इयं सा खेचरी मुद्रा नाम्ना सर्वोत्तमा प्रिये ।
रचितेयं महामुद्रा सर्वतेजोपहारिणी

[शिव ह चन्द्र स कान्त ख पान्त फ वह्नि रेफ एकादश स्वर ए र्थात् नादकलादियुत तेन हसखफ्रे इति खेचरीविद्या ।] शिवं चन्द्रं तथा कान्तं पान्तं वह्निसमन्वितम् ।
पृ० १७६) एकादशस्वरोपेतं बीजं तस्याः प्रकीर्तितम् [त क पाठः ।]

(८) मध्यत्रिकोणचक्रे च अग्रदक्षोत्तरे शिवे ।
ता एव पूजयेद्देवि विन्यासोक्तविधानतः

पादुकां पूजयामीति विशेषोऽत्र प्रकाशितः ।
त्रिपुरा[पां?म्बां]तु चक्रेशीमिच्छासिद्धिं च वामतः

परिवर्त्य करौ स्पष्टावर्धचन्द्राकृती प्रिये ।
तर्जन्यङ्गुष्ठयुगलं युगपत् कारयेत् ततः

अधः कनिष्ठावष्टब्धे मध्यमे विनियोजयेत् ।
तथैव कुटिले योज्ये सर्वाधस्तादनामिके

बीजमुद्रेयमाख्याता परा त्रैलोक्यमातृका ।
सदाशिवस्य बीजाढ्या [ह्सौं इति सदाशिवबीजम् ।] दर्शयित्वा विधानतः

सर्वानन्दमये चक्रे ब्रह्मविष्ण्वीशरूपिणीम् ।
पूजयित्वा विधानेन चक्रेशीमपि भैरवीम्

ज्ञानेच्छादिक्रियारूपां मोक्षसिद्धिं च वामतः ।
सिंहं च पुरतो देव्या जगदाधारमर्चितम्

पूजयेत् सततं भक्त्या पश्यन्तमम्बिकामुखम् ।
वाग्बीजं पूर्वमुद्धृत्य योनिमुद्रां प्रदर्शयेत्

अनामिकायुगं देवि परिवर्तनयोगतः ।
अङ्कुशाकाररूपाभ्यां तर्जनीभ्यां तु धारयेत्

मध्यमे कुरु तन्मध्ये कनिष्ठिके तथाविधे ।
दण्डाकारौ ततोऽङ्गुष्ठौ कनिष्ठोपरिसंस्थितौ

पृ० १७७) योनिमुद्रेयमाख्याता परा त्रैलोक्यमातृका ।
अत्रपदं समाभाष्य सर्वानन्दमयात् ततः

चक्रराजपदस्यान्ते ब्रह्मस्वरूपमालिखेत् ।
संवि(देत्य?न्मय)पदं ब्रूयाद्बिन्दुचक्रे ततः परम्

एषा परापरशब्दाद्रहस्ययोगिनी ततः ।
ब्रह्मस्वरूपिणी पश्चान्महात्रिपुरसुन्दरी

समुद्रा सायुधा चैव सवाहना तथैव च ।
तथा सपरिवारान्ते सर्वोपचारकैस्तथा

पूजितास्तु तथा देवी तर्पितास्त्विति [तमीति ख पाठः ।] पूर्ववत् ।
पुष्पाञ्जलिभिरभ्यर्च्य तर्पयेद्विधिना ततः

इति श्रीगन्धर्वतन्त्रे पार्वतीश्वरसंवादे प्रकटाप्रकटादिदेवीपूजनक्रमनिरूपणं सप्तदशः पटलः

पृ० १७८) अष्टादशः पटलः ।
ईश्वर उवाच
प्रसादसुमुखीं देवीं भावयन् प्रजपेन्मनुम् ।
सर्वयज्ञेषु सर्वत्र जपयज्ञः प्रशस्यते

जपात्तुष्यन्ति देवाश्च जपात् सिध्यन्ति साधकाः [कः क पाठः ।] ।
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन जपनिष्ठापरो भवेत्

जपः स्यादक्षरावृत्तिरद्रुतं न विलम्बितम् ।
पूजा ध्यानं जपो होम इति धर्मचतुष्टयम्

प्रत्यहं साधकः कुर्यात् स्वयं चेत् सिद्धिमिच्छति ।
जपस्यान्ते शिवं ध्यायेद् ध्यानस्यान्ते पुनर्जपेत्

जपध्यानसमायुक्तः शीघ्रं सिध्यति मन्त्रवित् ।
जपरूपा शिवा शक्तिर्ध्यानरूपः सदाशिवः

तयोर्योगाद्भवेत् सिद्धिर्नान्यथा खलु पार्वति ।
संयुक्तं संयुतं कृत्वा यदयुक्तं न योजयेत्

यथा सिद्धिस्तथा माला मालाङ्गं जपकर्मणि ।
मालया जपतो नित्यं सिद्धिरेव न संशयः

आशुसिद्धिकरी [द्धि क पाठः ।] माला वर्णमयी समीरिता ।
अनुलोमविलोमार्णैर्मातृकायाः सबिन्दुकैः

(सु?स)मेरुकैः सदा कार्या माला सर्वसमृद्धि[जाः?दा] ।
अष्टाधि(के?का)ष्टवर्गैस्तु पुनरेव समापयेत्

पृ० १७९) वर्णेनान्तरितमस्त्रं कृत्वा ज(प्येत?पेत्तु)साधकः ।
मालाभावे ततः स्वासु अङ्गुलीषु जपेद्बुधः

नित्यं जपं करे कुर्यान्नतु काम्यं कदाचन ।
आरभ्यानामिकामध्यात् प्रादक्षि(णे?ण्ये)न वै क्रमात्

तर्जनीमूलपर्यन्तं जपेन्नवसु पर्वसु ।
तर्जन्यग्रे तथा मध्ये यो जपेत् (तन्त्र?मति)मान्नरः

चत्वारि तस्य नश्यन्ति आयुर्विद्या यशो बलम् ।
अनामामध्यपर्वं तु मेरुं [रु ख पाठः ।] कृत्वा न लङ्घयेत्

मेरुं प्रदक्षिणं कुर्वन्ननामामूलपर्वतः ।
अङ्गुलीपर्वभिर्मन्त्रं जपन् रेखां न संस्पृशेत्

अङ्गुलीर्नापयुञ्जीत किंचिदाकुञ्चिता(ः) तले ।
अङ्गुलीनां वियोगे तु च्छिद्रेण (श्र?स्र)वते जपः

स्फटिकादिभिरप्यत्र माला जपसमृद्धिदा ।
निधाय पुरतो मालां सव्यहस्तगतां च वा

जपादौ पूजयेन्मालां तोयैरभ्युक्ष्य यत्नतः ।
इष्टमन्त्रेण मालायाः प्रोक्षणं परिकीर्तितम्

ऐं मां माले महामाले सर्वशक्तिस्वरूपिणि ।
चतुर्वर्गस्त्वयि न्यस्तस्तस्मान्मे सिद्धिदा भव

चन्द्रचन्दनकस्तूरी-रोचनागुरुकुङ्कुमैः ।
पूजयित्वा ततो मालां गृह्णीयाद् दक्षपाणिना

बीजं गणपतेः पूर्वमुच्चार्य तदनन्तरम् ।
पृ० १८०) अविघ्नं कुरु माले त्वं गृह्णीयादित्यनेन तु

यथा हस्तान्न च्यवते जपतः (श्र?स्र)क् तथाचरेत् ।
हस्ताच्च्यु[स्तच्यु ख पाठः ।]तायां विघ्नं स्याच्छिन्नायां मरणं भवेत्

यत्नात् संगोपयेदेनां भ्रमयेन्न वि(धा?धू)नयेत् ।
गुरुं प्रकाशयेन्नैव यन्त्रं मन्त्रं कदाचन

अक्षमालां च मुद्रां च गुरवेऽपि न दर्शयेत् ।
भूतराक्षसवेतालाः सिद्धगन्धर्वचारणाः

हरन्ति प्रकटं यस्मात् तस्माद्गुप्तं जपेत् सदा ।
मालां स्वहृदयासन्नां दक्षिणस्य करस्य च

मध्यमाया मध्यभागे वर्जयित्वा तु तर्जनीम् ।
अनामिकाकनिष्ठाभ्यां युताया नम्रभागतः

स्थापयित्वा तत्र मालामङ्गुष्ठाग्रेण तद्गतम् ।
प्रत्येकं बीजमादाय कुर्याद्वामेन न स्पृशेत्

प्रतिवारं पठेन्मन्त्रं शनैरोष्ठं न चालयेत् ।
तर्जन्या न स्पृशेन्मालां मुक्तितो गणनाक्रमः

अङ्गुष्ठपर्वमध्यस्थापरिवर्त्तं समाचरेत् ।
अङ्गुष्ठेन विना कर्म कृतं भवति निष्फलम्

अङ्गुष्ठं मोक्षदं देवि तर्जनी शत्रुनाशिनी ।
मध्यमा धनसिद्धौ स्याच्छान्तिकर्मण्यनामिका

कनिष्ठाकर्षणे ज्ञेया जपकर्मणि सिद्धिदा ।
मालाबीजं तु जप्तव्यं स्पृशेन्नहि परस्परम्

पृ० १८१) पूर्वबीजं जपन् यस्तु परबीजं तु संस्पृशेत् ।
अङ्गुष्ठेन भवेत्त(स्य?त्र)निष्फलस्तस्य तज्जपः

किटिशब्दान्विता माला च्छिन्नभिन्नापिवा भवेत् ।
वामोरौ दक्षपादं च विन्यस्य परमेश्वरि

बद्धवीरासनो मन्त्री दिशश्चानवलोकयन् ।
गुरुदैवतमन्त्राणा[मेकं?मैक्यं] संभावयन् धिया

अथवा चिन्तयेन्मूर्ध्नि गुरुं वर्णादिभेदतः ।
मन्त्रं च कण्ठतो ध्यात्वा चिन्तयन् हृदि देवताम्

निगदेनोपांशुना वा [वापि क पाठः ।] मानसेनाथवा प्रिये ।
जपारम्भं सुधीः कुर्याद् देवताभावतत्परः

निःशङ्कः परमेशानि स्पष्टवाचा निगद्यते ।
अव्यक्तः प्रस्फुरद्वक्र उपांशुः परिकीर्तितः

धिया यदक्षरश्रेणीं वर्णस्वरपदात्मिकाम् ।
उच्चरेदनुसंस्मृत्य स(भ?प्रो)क्तो मानसो जपः

सौषुम्नाध्वन्युच्चरितं ध्वनिमात्रं विभावयेत् ।
मन्त्राक्षराणि चिच्छक्तौ प्रोतानि च विभावयन्

तामेव परमे व्योम्नि परमामृतबृंहितः ।
दर्शयत्यात्मसद्भावं पूजाहोमादिभिर्विना

मनः संहृत्य विषयान्म[द्र?न्त्रा]र्थगतमानसः ।
न द्रुतं न विलम्बं च जपेन्मौक्तिकपङ्क्तिवत्

निगदेन तु यज्जप्तं लक्षमात्रं वरानने ।
पृ० १८२) उपांशूच्चारणैकेन तुल्यं भवति शैलजे

उपांशुलक्षमात्रं तु यज्जप्तं कमलेक्षणे ।
मानसोच्चारणात्तुल्यमेकेन वरवर्णिनि

विशेषात् त्रिपुरातन्त्रे प्रशस्तो मानसो जपः ।
मनसा च स्मरेत् स्तोत्रं वचसा वा जपेन्मनुम्

उभयं निष्फलं तस्य भिन्नभाण्डोदकं यथा ।
उत्तमो दशसाहस्रः सहस्रो मध्यमः स्मृतः

अधमस्तु विजानीयादष्टोत्तरशतं शिवे ।
इतो न्यूनं महेशानि न शस्तं जपकर्मणि

यथाशक्ति जपं कुर्यात् संख्ययैव प्रयत्नतः ।
असंख्यातं च(स?य)ज्जप्तं तत्सर्वं निष्फलं भवेत्

गृह्णन्ति राक्षसा (ये?ते)न गणयेत् सर्वथा बुधः ।
नैकवासा जपेन्मन्त्रं बहुवस्त्राकुलोऽपि वा

अप्रावृतकरो वापि शिरसा प्रावृतोऽपिवा ।
चिन्ताव्याकुलचित्तो वा क्रुद्धो वापि त्वरान्वितः

निर्बोधोऽप्रीतचित्तो न न रुग्नो न क्षुधान्वितः ।
तथा चान्यमना भूत्वा प्रलपन्न जपेन्मनुम्

अनासीनः शयानो वा गच्छन् भुञ्जान एव च ।
यथाविधि जपं कृत्वा मन्त्रेणार्घ्योदकेन च

जपं तं च महादेव्या वामहस्ते समर्पयेत् ।
तेजोरूपं जपफलं शिवया स्वीकृतं स्मरेत्

श्रीबीजेनैव पाणिभ्यामवता(रार्ण?र्य स्व)शीर्षतः ।
पृ० १८३) सारस्वतेन बीजेन हस्ताभ्यां स्थापयेत् ततः

जपकर्मणि मालायाः प्रतिपत्तिरियं प्रिये ।
एवं यः कुरुते मालां जाप्यं च साधकः प्रिये

स प्राप्नोतीप्सितं देवि हीनस्यायुर्विपर्ययः ।
निःसेतुं च यथा तोयं क्षणान्निम्नं प्रसर्पति

मन्त्रस्तथैव निःसेतुः क्षणात् क्षरति (नं?म)न्त्रिणाम् ।
तस्मात् सर्वेषु मन्त्रेषु सर्वे वर्णा द्विजादयः

पार्श्वयोः सेतुमाद(ध्यात्?ध्युः)जपकर्मणि साधकाः [क क पाठः ।] ।
अकारं चाप्युकारं च मकारं च प्रजापतिः

वेदत्रयात् समुद्धृत्य प्रणवं निर्ममे पुरा ।
जपादौ जपकर्मान्ते प्रणवं सेतुरूपकम्

नियोजयेन्महेशानि सर्वकार्यार्थसिद्धये ।
जपान्ते जुहुयादग्निं दशांशं जपमानतः

तत्तु देव्याः पुरोभागे साधकः परमेश्वरीम् ।
होमयेत् संस्कृते वह्नौ तत्र देवीं धिया स्मरन्

इदं तस्यै समाभाष्य मूलमन्त्रेण सुन्दरि ।
स्वाहान्तेन च होतव्यं पायसैर्मधुराप्लुतैः

व्यस्ताव्यस्तं ततो हुत्वा संभवे चान्यदेवताः ।
षडाहुतीः षडङ्गेन नित्यहोमोऽयमीरितः

एकतः सर्वकर्माणि चैकतो जपहो(नधे?मकम्) ।
सर्वाधिकं होमकर्म होमात् किंवा न साध्यते

पृ० १८४) अनया दीक्षितो मन्त्रो यदि होमविवर्जितः ।
त्रिविधं दुःखमाप्नोति नित्यहोमपरो भवेत्

अकुर्वतामग्निहोत्रमग्निर्भूत्वा महेश्वरी [रीम् क पाठः ।] ।
धनानि शीघ्रं ग्रसति गृहक्षेत्रपशूनपि

बहुदुःखेनार्जितानि संचितान्यचिरेण तु ।
आत्मप्राणाधिकान्याशु भू(ताग्निं?त्वाग्निः)ग्रसतीश्वरी

अग्निहोत्रं सदा कुर्यात् [त?य]स्मादग्निमयीश्वरी ।
अग्निहोत्रविधानेन संपदां भाजनं भवेत्

अग्निहोत्रपरस्येह वह्निर्भवति शीतलः ।
गृहक्षेत्रादिवित्तेषु वर्धते जाठरः परः

अग्निरेव मुखं देव्यास्तस्मादग्नौ हुनेत् सदा ।
पक्षतो मासतो वापि वर्षतो वा यथाविधि

होमाशक्तौ जपेद्विद्यां होमद्विगुणसंख्यया ।
स्तुवन्नानाविधैः स्तोत्रैः प्रणमेत् सप्रदक्षिणम्

एवं नानाविधैर्देवीं संतोष्य साधकोत्तमः ।
भक्तिप्रवण[प्रणव क पाठः ।]चित्तेन निवेद्यानि निवेदयेत्

अनुलेपं च सिन्दूरं नेत्राञ्जनमनुत्तमम् ।
धूपामोदं प्रदीपांश्च दर्पणं व्यजनं तथा

छत्रं च चामरं चैव घण्टानादमनुत्तमम् ।
वाद्यं गीतं तथा नृत्यं क्रीडाकौतुकमङ्गले

निर्मञ्छनं च सिद्ध्यर्थै[द्धार्थै क पाठः ।]र्दीपावलिभिरेव च ।
पृ० १८५) दूर्वार्पणं शिरोदेशे साक्षतं च शनैः शनैः

भक्तिप्रवणचित्तं[त्तेन ख पाठः ।] च दास्य[स्याम्या क पाठः ।]मात्मनिवेदनम् ।
एवं निवेदयेद् देव्यै निवेद्यानि तथा बुधः

स धन्यः सर्वलोकानां नान्यः पूज्यश्च भूतले ।
देवतानामृषीणां च दैत्यानामथ रक्षसाम्

गन्धर्वाणामशेषाणां नागादीनां महात्मनाम् ।
अस्माकं चापि सर्वेषां माननीयः सुरासुरैः