યોગશતક · શ્લોક 101-111

એતાનિ લિઙ્ગાનિ ચ તત્કૃતાનાં સર્વામયાનામ્ અપિ નૈકનામ્નામ્ ।
કશ્ચિદ્ ભવેત્ પ્રાપ્તિવિશેષ એષાં સંજ્ઞાન્તરં યેન તુ સંપ્રયાન્તિ

આલસ્યતન્દ્રાહૃદયાવિશુદ્ધિદોષાપ્રવૃત્તિક્ષુદભાવમૂત્રૈઃ ।
ગુરૂદરત્વારુચિસુપ્તતાભિર્ આમાન્વિતં વ્યાધિમ્ ઉદાહરન્તિ

સ્નિગ્ધોષ્ણસ્થિરવૃષ્યબલ્યલવણસ્વાદ્વમ્લતૈલાતપ-
સ્નાનાભ્યઞ્જનવસ્તિમાંસમદિરાસંવાહનોન્મર્દનૈઃ ।
સ્નેહસ્વેદનિરૂહનસ્યશમનસ્નેહોપનાહાદિકં
પાનાહારવિહારભેષજમ્ ઇદં વાતપ્રશાન્તિમ્ નયેત્

તિક્તસ્વાદુકષાયશીતપવનચ્છાયાનિશાવીજનં
જ્યોત્સ્નાભૂગૃહયન્ત્રવારિજલદસ્ત્રીગાત્રસંસ્પર્શનમ્ ।
સર્પિઃક્ષીરવિરેકસેકરુધિરસ્રાવપ્રદેહાદિકં
પાનાહારવિહારભેષજમ્ ઇદં પિત્તં પ્રશાન્તિં નયેત્

રૂક્ષક્ષારકષાયતિક્તકટુકવ્યાયામનિષ્ટીવનં
સ્ત્રીસેવાધ્વનિયુદ્ધજાગરજલક્રીડાપદાઘાતનમ્ ।
ધૂમાત્યુષ્ણશિરોવિરેકવમનસ્વેદોપવાસાદિકં
પાનાહારવિહારભૈષજમ્ ઇદં શ્લેષ્માનમ્ ઉગ્રં જયેત્

આમં જયેલ્ લઙ્ઘનકોલપેયાલઘ્વન્નસૂપોદકતિક્તયૂષૈઃ ।
વિરૂક્ષણસ્વેદનપાચનૈશ્ ચ સંશોધનૈર્ ઊર્ધ્વમ્ અધસ્ તથા ચ

હેમન્તવર્ષાશિશિરેષુ વાયોઃ પિત્તસ્ય તોયાન્તનિદાઘયોશ્ ચ ।
કફસ્ય કોપઃ કુસુમાગમે ચ કુર્વન્તિ તદ્ વૈ વિહિતં યથૈષામ્

કફસ્ય કોપે વમનં સનસ્યં વિરેચનં પિત્તભવે વિકારે ।
વાતાત્મકે વસ્તિમ્ ઉદાહરન્તિ સંસર્ગજે ઽપિ વ્યતિમિશ્રમ્ એતત્

વાતો ઽમ્લતૈલલવણૈર્ મધુરાન્નપાનૈઃ પિત્તં તથા મધુરતિક્તકષાયશીતૈઃ ।
શ્લેષ્માપિ તિક્તકટુરૂક્ષકષાયતીક્ષ્ણૈર્ આમં પ્રશાન્તિમ્ ઉપયાન્ત્ય્ અપતર્પણેન

બુદ્ધ્વૈતદ્ અન્યદ્ અપિ યત્ તદ્ અનુક્તમ્ અત્ર યુક્ત્યા સ્વયં સમધિગમ્ય યથાનુરૂપમ્ ।
રોગેષુ ભેષજમ્ અનલ્પમતિર્ વિદધ્યાચ્ છાસ્ત્રં હિ કિંચિદ્ ઉપદેશલવં કરોતિ

ગુણાધિકં યોગશતં નિબધ્ય પ્રાપ્તં મયા પુણ્યમ્ અનુત્તરં યત્ ।
નાનાપ્રકારામયનીડભૂતં કૃત્સ્નં જગત્ તેન ભવત્વ્ અરોગમ્