યોગશતક · શ્લોક 1-20

ઓં નમઃ સર્વજ્ઞાય ॥
ઓં નમો ધન્વન્તરાયે ॥
કૃત્સ્નસ્ય તન્ત્રસ્ય ગૃહીતધામ્નશ્ ચિકિત્સિતાદ્ વિપ્રસૃતસ્ય દૂરમ્ ।
વિદગ્ધવૈદ્યપ્રતિપૂજિતસ્ય કરિષ્યતે યોગશતસ્ય બન્ધઃ

પરીક્ષ્ય હેત્વામયલક્ષણાનિ ચિકિત્સિતજ્ઞેન ચિકિત્સિકેન ।
નિરામદેહસ્ય હિ ભૈષજાનિ ભવન્તિ યુક્તાન્ય્ અમૃતોપમાનિ

છિન્નોદ્ભવામ્બુધરધન્વયવાસવિશ્વૈર્ દુઃસ્પર્શપર્પટકમેઘકિરાતતિક્તૈઃ ।
મુસ્તાટરૂષકમહૌષધધન્વયાસૈઃ ક્વાથં પિબેદ્ અનિલપિત્તકફજ્વરેષુ

ક્ષુદ્રામૃતાનાગરપુષ્કરાહ્વયૈઃ કૃતઃ કષાયઃ કફમારુતોત્તરે ।
સશ્વાસકાસારુચિપાર્શ્વરુક્કરે જ્વરે ત્રિદોષપ્રભવે ઽપિ શસ્યતે

આરગ્વધગ્રન્થિકમુસ્તતિક્તાહરીતકીભિઃ ક્વથિતઃ કષાયઃ ।
સામે સશૂલે કફવાતયુક્તે જ્વરે હિતો દીપનપાચનશ્ ચ

દ્રાક્ષાભયાપર્પટકાબ્દતિક્તાક્વાથં સશમ્યાકફલં વિદધ્યાત્ ।
પ્રલાપમૂર્છાભ્રમદાહમોહતૃષ્ણાન્વિતે પિત્તભવે જ્વરે તુ

નિદિગ્ધિકાનાગરકામૃતાનાં ક્વાથં પિબેન્ મિશ્રિતપિપ્પલીકમ્ ।
જીર્ણજ્વરારોચકકાસશૂલશ્વાસાગ્નિમાન્દ્યાર્દિતપીનસેષુ

દુરાલભાપર્પટકપ્રિયઙ્ગુભૂનિમ્બવાસાકટુરોહિણીનામ્ ।
ક્વાથં પિબેચ્ છર્કરયાવગાઢં તૃષ્ણાશ્રપિત્તજ્વરદાહયુક્તઃ

ફલત્રિકં દારુનિશાવિશાલામુસ્તં ચ નિષ્ક્વાથ્ય નિશાંશકલ્કમ્ ।
પિબેત્ કષાયં મધુસંપ્રયુક્તં સર્વપ્રમેહેષુ સમુત્થિતેષુ

સવત્સકઃ સાતિવિષઃ સબિલ્વઃ સોદીચ્યમુસ્તશ્ ચ કૃતઃ કષાયઃ ।
સામે સશૂલે ચ સશોણિતે ચ ચિરપ્રવૃત્તે ઽપિ હિતો ઽતિસારે

શુણ્ઠીં સમુસ્તાતિવિષાગુડૂચીં પિબેજ્ જલેન ક્વથિતાં સમાંશામ્ ।
મન્દાનલત્વે સતતામયાનામ્ આમાનુબન્ધે ગ્રહણીગદે ચ

પુનર્નવાદાર્વ્યભયાગુડૂચીઃ પિબેત્ સમૂત્રા મહિષાક્ષયુક્તાઃ ।
ત્વગ્દોષશોફોદરપાણ્ડુરોગસ્થૌલ્યપ્રસેકોર્ધ્વકફામયેષુ

મુસ્તાખુપર્ણીફલદારુશિગ્રુક્વાથઃ સકૃષ્ણાકૃમિશત્રુકલ્કઃ ।
માર્ગદ્વયેનાપિ ચિરપ્રવૃત્તાન્ કૃમીન્ નિહન્યાત્ કૃમિજાંશ્ ચ રોગાન્

એલોપકુલ્યામધુકાશ્મભેદકૌન્તીશ્વદંષ્ટ્રાવૃષકોરુબૂકૈઃ ।
શૃતં પિબેદ્ અશ્મજતુપ્રધાનં સશર્કરે સાશ્મરિમૂત્રકૃચ્છ્રે

એલાશ્મભેદકશિલાજતુપિપ્પલીનાં ચૂર્ણાનિ તણ્ડુલજલૈર્ લુલિતાનિ પીત્વા ।
યદ્ વા ગુડેન સહિતાન્ય્ અવલેહ્યમાનાન્ય્ આસન્નમૃત્યુર્ અપિ જીવતિ મૂત્રકૃચ્છ્રી

હરીતકીગોક્ષુરરાજવૃક્ષપાષાણભિદ્ધન્વયવાસકાનામ્ ।
ક્વાથં પિબેન્ માક્ષિકસંપ્રયુક્તં કૃચ્છ્રે સદાહે સરુજે વિબન્ધે

વાસાગુડૂચીચતુરઙ્ગુલાનામ્ એરણ્ડતૈલેન પિબેત્ કષાયમ્ ।
ક્રમેણ સર્વાઙ્ગજમ્ અપ્ય્ અશેષં જયેદ્ અસૃગ્વાતભવં વિકારમ્

રસાઞ્જનં તણ્ડુલકસ્ય મૂલં ક્ષૌદ્રાન્વિતં તણ્ડુલતોયપીતમ્ ।
અસૃગ્દરં સર્વભવં નિહન્તિ શ્વાસં ચ ભાર્ગી સહ નાગરેણ

એરણ્ડબિલ્વબૃહતીદ્વયમાતુલુઙ્ગપાષાણભિત્ત્રિકટમૂલકૃતં કષાયઃ ।
સક્ષારહિઙ્ગુલવણોરુહુતૈલમિશ્રઃ શ્રોણ્યંસમેઢ્રહૃદયસ્તનરુક્ષુ પેયઃ

હિઙ્ગૂગ્રગન્ધાવિડશુણ્ઠ્યજાજીહરીતકીપુષ્કરમૂલકુષ્ઠમ્ ।
ભાગોત્તરં ચૂર્ણિતમ્ એતદ્ ઇષ્ટં ગુલ્મોદરાજીર્ણવિસૂચિકાસુ