યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 6.9

નવમઃ સર્ગઃ

ભુશુણ્ડ ઉવાચ ।
અબુદ્ધ્યમાનશ્ચેત્યાદિચિદ્રૂપમપિ ચાનઘ ।
શાન્તચિદ્ધન એવાસ્વ નિર્મલાપ્સ્વન્તરંશુવત્

અચેતનં ચેતનાન્તશ્ચેતનાદેવ વિદ્યતે ।
સ્વેઽસાદૃશ્યેઽપિ સદૃશં પયોરાશૌ યથાનલઃ

સચેતનાચેતનયોર્હેતુશ્ચિત્ત્વાત્તથૈવ ચિત્ ।
વિનાશોત્પાદયોર્વહ્નિજ્વાલાયાઃ પવનો યથા

નાહમસ્તીતિ ચિદ્રૂપં ચિતિ વિશ્રાન્તિરસ્તુ તે ।
તતો યથા યાદૃશેન ભૂયતે તાદૃશો ભવ

ચિદ્રૂપઃ સર્વભાવાનામન્તર્બહિરસિ સ્થિતઃ ।
પ્રસન્નામ્બુભરસ્યાન્તર્બહિશ્ચૈવ યથા પયઃ

નાહમસ્તીતિ ચિદ્રૂપં ચિતૌ ચેલ્લગ્નમઙ્ગ તે ।
ન ચાન્યચ્ચેતિતં બ્રહ્મ રૂપં કેનોપમીયતે

સસુરાસુરપાતાલભૂવિષ્ટપમિવોષિતમ્ ।
નાનાભાવાજવીભાવક્રિયાકાલમિવાકુલમ્

યથા રઙ્ગમયં કુડ્યે જગન્મૌનમિવ સ્થિતમ્ ।
તથા ચિચ્ચિત્રકચિતં ખે કુડ્યે ચાત્મસંસ્થિતમ્

તેનૈવ ભૂયતે ભૂરિ યચ્ચિત્તં કચિતં સ્વતઃ ।
અચેતનં ચેતનં વા યથેચ્છસિ તથા કુરુ

ચિચ્ચમત્કૃતયો વ્યોમ્નિ સ્ફુરન્ત્યેતા જગત્તયા ।
અર્કાંશુવદરોધિન્યઃ સ્વચ્છા વિદિતવેદિનામ્

તિમિરાક્રાન્તદૃષ્ટીનાં યથા કેશોણ્ડ્રકાદિ ખે ।
સ્ફુરત્યેવં જગદ્રૂપમનાત્મન્યેવ તિષ્ઠતામ્

એવં જગત્ત્વમહમિત્યવબોધરૂપમાભાસમાત્રમુદિતં ન ચ નોદિતં ચ ।
અર્કાંશુજાલરચનાનગરાભમત્ર કુડ્યાદિ સત્યમિદમસ્તિ ન ખે લતેવ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વાલ્મીકીયે દે૦ મોક્ષોપાયેષુ નિર્વાણપ્રકરણે ઉ૦ વિ૦ ચિત્કચનયોગોપદેશો નામ નવમઃ સર્ગઃ