યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 6.193

ત્રિનવત્યધિકશતતમઃ સર્ગઃ

શ્રીરામ ઉવાચ ।
અનાદિમધ્યપર્યન્તં ન દેવા નર્ષયો વિદુઃ ।
યત્પદં તદિદં ભાતિ ક્વ જગત્ક્વ ચ દૃશ્યતા

દ્વૈતાદ્વૈતસમુદ્ભેદવાક્યસંદેહવિભ્રમૈઃ ।
અલમસ્માકમાશાન્તમાદ્યં રૂપમનામયમ્

વ્યોમનિ વ્યોમભાવાનાં પ્રશાન્તં યાદૃગાસિતમ્ ।
તાદૃક્ચિદ્વ્યોમનિ સ્ફારત્રિજગદ્વ્યોમભાસનમ્

યથા વ્યોમનિ વ્યોમત્વં દૃષત્ત્વં દૃષદિ સ્થિતમ્ ।
જલત્વં ચ જલસ્યાન્તર્જગત્ત્વં ચિદ્ધને તથા

સાહંતાદિજગદ્દૃશ્યમાશાકાશવિસાર્યપિ ।
મહાચિદુદરં વિદ્ધિ ખં શાન્તં શૂન્યતોદિતમ્

જીવસ્યાસ્મિન્વિમૂઢસ્ય પરેઽપરિમિતોદયે ।
પ્રસ્ફુરંશ્ચાપિ સંસારપિશાચ ઉપશામ્યતિ

ભેદોપલબ્ધિર્ગલતિ વ્યવહારવતોઽપ્યલમ્ ।
જડસ્યેવાજડસ્યૈવ વીચેરિવ જલોદરે

ક્વાપ્યજ્ઞાનરવૌ યાતે પ્રતાપાદ્યાકરે ભૃશમ્ ।
સંસારસત્તાદિવસો યાત્યસ્તં સ નિશાગમઃ

ભાવાભાવેષુ કાર્યેષુ જરામરણજન્મસુ ।
જ્ઞ આજવં જવીભાવે તિષ્ઠન્નપિ ન તિષ્ઠતિ

નાવિદ્યાસ્તિ હ ન ભ્રાન્તિર્ન દુઃખં ન સુખોદયઃ ।
વિદ્યાઽવિદ્યા સુખં દુઃખમિતિ બ્રહ્મૈવ નિર્મલમ્

પરિજ્ઞાતં સદેતત્તુ યાવદ્બ્રહ્મૈવ નિર્મલમ્ ।
અપરિજ્ઞાતમસ્માકમબ્રહ્માત્મ ન વિદ્યતે

પ્રબુદ્ધોઽસ્મિ પ્રશાન્તા મે સર્વા એવ કુદૃષ્ટયઃ ।
શાન્તં સમં સોહમિદં ખં પશ્યામિ જગત્ત્રયમ્

સમ્યગ્જ્ઞાતં યાવદિદં જગદ્બ્રહ્મૈવ કેવલમ્ ।
અજ્ઞાતાત્માભવદ્બ્રહ્મ જ્ઞાતાત્મન્યધુના સ્થિતમ્

જ્ઞાતાજ્ઞાતમનિર્ભાસં બ્રહ્મૈકમજરં તથા ।
શૂન્યત્વૈકત્વનીલત્વરૂપમેકં નભો યથા

નિર્વાણમાસે ગતશઙ્કમાસે
નિરીહમાસે સુસુખેઽહમાસે ।
યથાસ્થિતં નિત્યમનન્તમાસે
તદેવમાસે ન કથં સમાસે

સર્વં સદૈવાહમનન્તમેકં
ન કિંચિદેવાપ્યથવાતિશાન્તઃ ।
સર્વં ન કિંચિચ્ચ સદેકમસ્મિ
ન ચાસ્મિ ચેતીયમહો નુ શાન્તિઃ

અધિગતમધિગમ્યં પ્રાપ્તમપ્રાપ્તમન્યૈ-
ગતમિદમલમસ્તં વસ્તુજાતં સમસ્તમ્ ।
ઉદિતમુદિતબોધં તાદૃશં યત્ર ભૂયો-
ઽસ્તમયસમુદયાનાં નામ નામાપિ નાસ્તિ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વા૦ દે૦ મો૦ નિ૦ ઉ૦ વશ્રાન્તિકથનં નામ ત્રિનવત્યધિકશતતમઃ સર્ગઃ