યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 6.164

ચતુઃષષ્ટ્યધિકશતતમઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
જીવાણવો જગત્યન્તશ્ચિદાદિત્યાંશુમણ્ડલે ।
યત્ર તેઽવયવાસ્તુલ્યાસ્તેનાનવયવાત્મતા

સર્વં પ્રાપ્ય પરં બોધં વસ્તુ સ્વં રૂપમુજ્ઝતિ ।
પુનસ્તદેકવાક્યત્વાન્ન કિંચિદ્વાપરં ભવેત્

સર્વાસ્વેવાસ્વવસ્થાસુ તત્ત્વજ્ઞવિષયં તુ તત્ ।
પરમેવામલં બ્રહ્મ નાન્યત્કિંચિત્કદાચન

યચ્ચાતત્ત્વજ્ઞવિષયં તજ્જાનાતિ સ એવ તત્ ।
વયં તુ વિદ્મો નાહં ત્વં નાતત્ત્વજ્ઞં ન વસ્તુ તત્

અયં સોહમયં ચાજ્ઞઃ સત્યોઽયમિતિ બુદ્ધયઃ ।
સંભવન્તિ ન તત્ત્વજ્ઞે ક્વ મેરૌ મૃગતૃષ્ણિકા

યથૈકદ્રવ્યનિષ્ઠે હિ ચિત્તેઽન્યદ્રવ્યસંવિદઃ ।
ન ભવન્તિ પરે તદ્વન્નાન્યાસ્તિષ્ઠન્તિ સંવિદઃ

ઇદં નાસીન્ન ચોત્પન્નં ન ચાસ્તિ ન ભવિષ્યતિ ।
જગદ્બ્રહ્મૈવ સદ્રૂપમિદમિત્થમવસ્થિતમ્

ચિન્નભઃ કાચકચ્યં ચ સ્વાત્મન્યેવાવતિષ્ઠતે ।
જગદિત્યેવ તત્તત્ર તજ્જ્ઞાનેનૈવ ચેત્યતે

સ્વપ્નેષુ કલ્પનપુરેષુ યથાન્યદસ્તિ
ચિન્માત્રમચ્છગગનં નનુ વર્જયિત્વા ।
નો કિંચનાપિ ન ચ રૂપમરૂપકેષુ
રૂપં તથા જગતિ સંપ્રતિ જાગ્રદાખ્યે

પૂર્વં કિલોદ્ભવતિ કિંચન નામ નેદં
તચ્ચાવભાતિ તદનાદિ ખમેવ ચિત્ત્વાત્ ।
નો કારણં ન સહકારિ કિલાસ્તિ યત્ર
તસ્માત્સ્વયં ભવતિ વસ્ત્વિતિ કેયમુક્તિઃ

તસ્માત્સ્વયં ભવતિ નેહ હિ કશ્ચિદાદૌ
બ્રહ્માદયોઽજ્ઞવિદિતા ન ચ નામ સન્તિ ।
વ્યોમેદમાતતમયં સ ઇતઃ સ્વયંભૂ
રિત્યાદિ ચિદ્ગગનમેવ ચિતા વિભાતિ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વા૦ દે૦મો૦નિ૦ ઉ૦ જગત્પરમાત્મનોરૈક્યભોગોપદેશો નામ ચતુઃષષ્ટ્યધિકશતતમઃ સર્ગઃ