યોગવાસિષ્ઠ · શ્લોક 6.116-2

ષોડશાધિકશતતમઃ સર્ગઃ

શ્રીરામ ઉવાચ ।
ભગવન્સર્વધર્મજ્ઞ ચિત્તેઽહંકારનામનિ ।
ગલિતે વા ગલદ્રૂપે લિઙ્ગં સત્ત્વસ્ય કિં ભવેત્

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
બલાદપિ હિ સંજાતા ન લિમ્પન્ત્યાશયં સિતમ્ ।
લોભમોહાદયો દોષાઃ પયાંસીવ સરોરુહમ્

મુદિતાદ્યાઃ શ્રિયો વક્રં ન મુઞ્ચન્તિ કદાચન ।
ગલત્યહંકારમયે ચિત્તે ગલતિ દુષ્કૃતે

વાસનાગ્રન્થયશ્છિન્ના ઇવ ત્રુટ્યન્ત્યલં શનૈઃ ।
કોપસ્તાનવમાયાતિ મોહો માન્દ્યં હિ ગચ્છતિ

કામઃ ક્લમં ગચ્છતિ ચ લોભઃ ક્વાપિ પલાયતે ।
નોલ્લસન્તીન્દ્રિયાણ્યુચ્ચૈઃ ખેદઃ સ્ફુરતિ નોચ્ચકૈઃ

ન દુઃખાન્યપબ્રંહન્તિ ન વલ્ગન્તિ સુખાનિ ચ ।
સર્વત્ર સમતોદેતિ હૃદિ શૈત્યપ્રદાયિની

સુખદુઃખાદયસ્ત્વેતે દૃશ્યન્તે યદિ વા મુખે ।
દૃશ્યન્ત એવ તુચ્છત્વાન્નાનુલિમ્પન્તિ તે મનઃ

ચિત્તે ગલતિ ગીર્વાણગણસ્ય સ્પૃહણીયતામ્ ।
સાધુર્ગચ્છત્યુદેત્યસ્ય સમતા શીતચન્દ્રિકા

ઉપશાન્તં ચ કાન્તં ચ સેવ્યમપ્રતિરોધિ ચ ।
નિભૃતં ચોર્જિતં સ્વચ્છં વહતીત્થં મહદ્વપુઃ

ભાવાભાવવિરુદ્ધોઽપિ વિચિત્રોઽપિ મહાનપિ ।
નાનન્દાય ન ખેદાય સતાં સંસૃતિવિભ્રમઃ

બુદ્ધ્યાલોકેન સાધ્યેઽસ્મિન્વસ્તુન્યસ્તમિતાપદિ ।
પ્રવર્તતે ન યો મોહાત્તં ધિગસ્તુ નરાધમમ્

વિશ્રાન્તિમાપ્તુમુચિતાં ચિરમંગ દુઃખ-
રત્નાકરં જનનસાગરમુત્તિતીર્ષોઃ ।
કોઽહં કથં જગદિદં ચ પરં ચ કિં સ્યા-
ત્કિં ભોગકૈરિતિ મતિઃ પરમોઽભ્યુપાયઃ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વાલ્મીકીયે દે૦ મો૦ નિર્વાણપ્રકરણે પૂ૦ ગલિતચિત્તલક્ષણકથનં નામ ષોડશાધિકશતતમઃ સર્ગઃ