યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 6.110

દશાધિકશતતમઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
પુરોપકણ્ઠસંપ્રાપ્તૈશ્ચતુર્દિક્કં સહારિભિઃ ।
એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર પ્રવૃત્તં દારુણં રણમ્

લુણ્ઠિતગ્રામનગરં પ્રજાકુલમહાકુલમ્ ।
અગ્નિદાહજ્વલદ્દેહં ધૂમાભ્રપટલાવૃતમ્

શરજાલમહાધૂમચ્છન્નાર્કવિલસત્તમઃ ।
ક્ષિપ્રદૃષ્ટરવિ ક્ષિપ્રમદૃષ્ટરવિમણ્ડલમ્

અગ્નિદાહમહાતાપપ્રતપત્પર્ણકાનનમ્ ।
લોલાલાતલતાશલમુસલોપલપૂર્ણખમ્

અનલપ્રતિબિમ્બૌઘૈર્દ્વિગુણજ્વલનાયુધમ્ ।
રણભગ્નમહાશૂરપ્રાપ્તેન્દ્રવનિતાસુધમ્

ઉદ્દામવારણારાવૈ રણલમ્પટહર્ષદમ્ ।
ભુશુણ્ડીમણ્ડલપ્રાસશૂલતોમરવર્ષદમ્

ભટકોલાહલોલ્લાસહૃદ્ભઙ્ગમૃતપામરમ્ ।
રજઃપટલશુભ્રાભ્રકૃતદ્યુપથવારણમ્

મરણવ્યગ્રસામન્તમુક્તનાદવ્રજદ્રજમ્ ।
ઇતશ્ચેતશ્ચ નિપતદ્વૈદ્યુતોપહતપ્રજમ્

અગ્નિદગ્ધપતદ્ગેહપ્રોજ્ઝિતાગ્નિમયામ્બુદમ્ ।
મરણાહ્લાદદાસંખ્યશરધારામયામ્બુદમ્

જિતસાગરકલ્લોલં તુરઙ્ગમતરઙ્ગકૈઃ ।
દન્તિદન્તવિનિષ્પેષતારક્રેંકારકર્કશમ્

કોટકોટિકુટીકુડ્યકણ્ટકોદ્ભટસદ્ભટમ્ ।
ચઠત્કુણ્ઠિતકોટાટ્ટકૃટાટનનટચ્છટમ્

લુઠત્પટનકુટ્ટાકસાટોપસ્ફુટપટ્ટિશમ્ ।
ખે વટત્કેતુપટ્ટાટ્ટપટત્પટપટારવમ્

દન્તિદન્તગુણોદ્ગીર્ણૈર્હેતિપાષાણઘર્ષણૈઃ ।
તારક્રેંકારહુંકારૈરાહૂતસુરવારણમ્

વહચ્છરનદીપૂરપૂર્ણામ્બરમહાર્ણવમ્ ।
વિચલચ્ચક્રકુન્તાસિધારામકરકર્કશમ્

ઉન્નાદયોધસંઘટ્ટકંકટોત્કટટાંકૃતૈઃ ।
લસજ્ઝણઝણારાવૈર્ઘટિતદ્વીપમણ્ડલમ્

પાદપાતપરાપિષ્ટશરસંજાતકર્દમમ્ ।
વહદ્રક્તનદીરંહઃપ્રોહ્યમાણરથદ્વિપમ્

સુપર્ણહેલાનિપતત્પ્રોત્પતત્પટ્ટપટ્ટિશમ્ ।
શરવારિતરઙ્ગાર્તભગ્નાયુધજલેચરમ્

હેતિસંઘટ્ટનિષ્ક્રાન્તજ્વાલાપ્રજ્વલિતામ્બરમ્ ।
વલીપલિતનિર્મુક્તશૂરાક્રાન્તત્રિવિષ્ટપમ્

પાણ્ડુપાંસુપયોવાહકચચ્ચક્રાચિરદ્યુતિ ।
હેતિનિર્વિવરાકાશયુધાનાધારભૂતલમ્

કટદ્ભટભટાટોપરટત્પ્રતિભટોત્કટમ્ ।
ચટચ્છકટસંઘટ્ટપિષ્ટકાષ્ઠલુઠદ્રથમ્

કબન્ધભટવેતાલમિશ્રકણ્ટકસંકટમ્ ।
વેતાલભુજ્યમાનાગ્ર્યશવમાંસહૃદમ્બુજમ્

શૂરશાતિતશીરાર્ધશિરઃકરખુરોરુકમ્ ।
કબન્ધદોર્દ્રુમસ્પન્દવનીકૃતનભસ્તલમ્

તરલ્લોલાસ્યવેતાલહાસઘટ્ટિતપેટકમ્ ।
કંકટોત્કટસાટોપભટભ્રુકુટિભીષણમ્

એકાન્તમારણૈકાન્તમરણૈકાન્તભૂષણમ્ ।
પ્રહારદાનગ્રહણકાર્પણ્યાપારદૂષણમ્

શૂરવારણસામન્તમદવારિવિશોષણમ્ ।
મારણૈકાન્તરસિકકૃતાન્તાનન્દપોષણમ્

અવિકત્થનગુપ્તાનાં શૂરાણાં જયઘોષણમ્ ।
અશૂરાણાં ચ ગુપ્તાનાં પ્રભાવુદ્ધોષણં પરમ્

શૌર્યાદીનાં પ્રસુપ્તાનાં સ્વગુણાનાં પ્રબોધનમ્ ।
ધનમાધારભૂતાનાં રાષ્ટ્રેષુ ભુજશાલિનામ્

દન્ત્યારૂઢરથાસ્ફોટપ્રભગ્નકટવારણમ્ ।
સમસ્તમત્તગન્ધેભદાનવારિનિવારણમ્

સારસારવસામન્તમુક્તમત્તમતઙ્ગજમ્ ।
જરજ્જિતકરાનીકકલ્પિતાસીકવેદનમ્

દિનં દિનકરસ્યેવ નૃપસ્ય શરણં ગતમ્ ।
અનાગતભટવ્રાતપિષ્ટાર્ધમૃતમાનવમ્

માનવાયુબલોન્મત્તનતપ્રારબ્ધકુટ્ટનમ્ ।
ધનાનાં પ્રાણપણ્યાનાં નવમાપણપત્તનમ્

પટનદ્ધપતાકૌઘજાતસંચારિદોર્દ્રુમમ્ ।
રક્તોજ્જ્વલત્વાત્ત્રૈલોક્યલક્ષ્મ્યા ભૂષણવિદ્રુમમ્

મન્દરાહનનોદ્ભૂતક્ષીરોદજલસુન્દરૈઃ ।
છત્રૈશ્છાદિતહેત્યોઘપુષ્પાઢ્યગગનાઙ્ગનમ્

ગણગીર્વાણગન્ધર્વગીતશૂરાશયં કૃતમ્ ।
તદ્ભાતરલતાલાગ્રહેતિહાલાહલાયુધમ્

સંઘપ્રહરણાસંખ્યયાતુધાનાઝણજ્ઝણમ્ ।
ભુક્ત્વા ચાદ્રિગુહાગેહપૂરિતાપૂર્વદુર્દ્રુમમ્

કચત્કુન્તવનવ્યસ્તશિરઃકરવૃતામ્બરમ્ ।
ક્ષેપણોન્મુક્તપાષાણપૂરપ્લુતકકુબ્લતમ્

મહાચટચટાશબ્દસ્ફુટદ્રવવૃહદ્દ્રુમમ્ ।
નારીહલહલારાવરણન્નગરમન્દિરમ્

મન્દરાવાનલાકારનભોભાતાયુધવ્રજમ્ ।
પરિત્યજ્ય ધનં ગેહં દૂરોર્વીવિદ્રુતપ્રજમ્

સર્વતોહેતિવહનાત્સમક્ષપ્રેક્ષકોજ્ઝિતમ્ ।
વર્જિતં ભીરુભિઃ પક્ષિરાજવૃન્દમિવાહિભિઃ

દન્તિદન્તવિનિષ્પિષ્ટશિષ્ટસદ્ભટસંકટમ્ ।
કટે મૃત્યોરિવ નરદ્રાક્ષાપીડનયન્ત્રકે

યન્ત્રપાષાણસંઘટ્ટપિષ્ટામ્બરગતાયુધમ્ ।
યોધનાદનદદ્દન્તિવૃન્દબન્ધુરકન્દરમ્

ધરાધરદરીરન્તઃપ્રતિશ્રુત્પ્રોતગર્જિતમ્ ।
અર્જિતં પ્રાણસર્વસ્વમર્જયદ્ભિરુપાર્જિતમ્

ભર્જિતં હેતિદહનૈરગ્નિદાહૈશ્ચ સંતતૈઃ ।
તૈરેવાન્યૈરથાન્યૈશ્ચ દ્વન્દ્વયુદ્ધૈરનિષ્ઠિતમ્

વેષ્ટિતં મૃતશિષ્ટૈશ્ચ સારૈઃ સુભટપેટકૈઃ ।
કૈલાસૈરિવ સંશુદ્ધૈરીશ્વરાધારતાં ગતૈઃ

તૈરુદારૈઃ સમાક્રાન્તં યે મૃત્યોરપિ મૃત્યવઃ ।
મરણં જીવિતં યેષાં જીવિતં મરણં રણે

રણે નભસિ નિર્લૂનવરવારણવારિજે ।
સારસાઃ સરસીવાત્ર રેજુરત્યુદ્ભટા ભટાઃ

યન્ત્રાશ્મક્ષેપણાનાં પ્રસરણસરિતાં
ઘૂકૃતૈઃ ફૂત્કૃતૈર્દ્રાક્
ક્રાન્તાનાં વ્યોમ્નિ મૂર્ધ્નાં શરસલિલમુચાં
સૈનિકાનાં ચ નાદૈઃ ।
ટાંકારૈરાયુધાનાં નભસિ વિસરતા-
મશ્વચક્રેભશબ્દૈ-
રાસીન્નિઃસંધિબન્ધોપલજઠરજડં
જીર્ણકર્ણં ગતં તત્

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વા૦ દે૦ મો૦ નિર્વા૦ ઉ૦ અવિદ્યો૦ વિપ૦ સંગ્રામવર્ણનં નામ દશાધિકશતતમઃ સર્ગઃ