યોગવાસિષ્ઠ · શ્લોક 6.107-2

સપ્તાધિકશતતમઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
અથ સૂર્યાખ્યરઙ્ગેણ રઞ્જિતે ભુવનોદરે ।
શિખિધ્વજાઙ્ગના પ્રાતર્મદની કુમ્ભતાં યયૌ

એવં મહેન્દ્રદર્યાં તાવુભૌ કુમ્ભશિખિધ્વજૌ ।
સ્વયં વિવાહિતાવિષ્ટૌ સંપન્નૌ દેવદંપતી

વિલેસતુર્વિચિત્રાસુ પ્રત્યહં વનરાજિષુ ।
પ્રપક્વફલભારાસુ પુષ્પપલ્લવિનીષુ ચ

દિવા પ્રીતતરૌ મિત્રે યામિન્યામિષ્ટદંપતી ।
પ્રભાદીપાવિવ શ્લિષ્ટૌ ન વિયુક્તૌ બભૂવતુઃ

રેમાતે વનકુઞ્જેષુ ગુહાસુ ચ મહીભૃતામ્ ।
તમાલજાલખણ્ડેષુ મન્દારગહનેષુ ચ

સહ્યદર્દુરકૈલાસમહેન્દ્રમલયેષુ ચ ।
ગન્ધમાદનવિન્ધ્યાદ્રિલોકાલોકતટેષુ ચ

દિનૈસ્ત્રિભિસ્ત્રિભિર્ગત્વા નિદ્રાં ગતવતિ પ્રિયે ।
ચૂડાલા રાજકાર્યાણિ કૃત્વા સ્વભ્યાયયૌ પુનઃ

તૌ દિવા સુહૃદૌ મિત્રે દંપતી કુમ્ભભૂમિપૌ ।
નાનાકુસુમસંવીતૌ તસ્થતુર્મુદિતૌ મિથઃ

માસમેકં મહેન્દ્રાદ્રૌ રમ્યે સરલસંકુલે ।
રત્નકુડ્યે ગુહાગેહે પૂજિતૌ સુરકિંનરૈઃ

હસ્તલભ્યોદિતામોઘમન્દારવનમાલિતે ।
એવં શુક્તિમતઃ પૃષ્ઠે પક્ષં કલ્પલતાગૃહે

માસદ્વયં પક્ષવતો ગિરેર્દક્ષિણદિક્તટે ।
પારિજાતવને દેવપુષ્પસ્તબકમણ્ડપે

જમ્બૂખણ્ડતલે મેરોઃ પાદે જમ્બૂનદીતટે ।
જામ્બૂનદમયે માસં જમ્બૂફલરસાસવૈઃ

દશોત્તરકુરૂણાં ચ મણ્ડલે દિવસાનિ તૌ ।
કોસલેષૂત્તરસ્થેષુ સપ્તવિંશતિવાસરાન્

એવમન્યેષુ દેશેષુ વિચિત્રેષુ મહીભૃતામ્ ।
સ્થિતવન્તૌ મહાભાગૌ સુહૃદૌ નિશિ દમ્પતી

તતો યાતેષુ માસેષુ શનૈઃ કતિપયેષુ સા ।
ચૂડાલા ચિન્તયામાસ દેવપુત્રકરૂપિણી

સુરૂપભોગભારેણ પરીક્ષેઽહં શિખિધ્વજમ્ ।
મા કદાચન ચેતોઽસ્ય ભોગેષુ રતિમેષ્યતિ

ઇતિ સંચિન્ત્ય ચૂડાલા માયયા વિપિનાવનૌ ।
આગતં દર્શયામાસ સસુરાપ્સરસં હરિમ્

ઇન્દ્રમભ્યાગતં દૃષ્ટ્વા પરિવારસમન્વિતમ્ ।
યથાવત્પૂજયામાસ વનસંસ્થઃ શિખિધ્વજઃ

શિખિધ્વજ ઉવાચ ।
આત્મના કિં કૃતા દૂરાદભ્યાગમકદર્થના ।
દેવરાજ યથા તન્મે પ્રસાદાદ્વક્તુમર્હસિ

ઇન્દ્ર ઉવાચ ।
ઇમે વયમિહાયાતાસ્ત્વદ્ગુણાતિશયેન ખાત્ ।
હૃદિ લગ્નેન સૂત્રેણ ખગા વનગતા ઇવ

ઉત્તિષ્ઠ સ્વર્ગમાગચ્છ તત્ર સર્વે ત્વદુન્મુખાઃ ।
ત્વદ્ગુણશ્રવણાશ્ચર્યાઃ સ્થિતા દેવાઙ્ગનાગણાઃ

પાદુકાગુટિકાખઙ્ગરસાદીદમથાપિ ચ ।
ગૃહીત્વા સિદ્ધમાર્ગેણ સ્વીકુરુ સ્વર્ગમણ્ડલમ્

આગત્ય વિવિધા ભોગાસ્ત્વયા વિબુધસદ્મનિ ।
જીવન્મુક્તેન ભોક્તવ્યાસ્તેન ત્વામહમાગતઃ

વિમાનયન્તિ સંપ્રાપ્તાં ન તિરસ્કરણૈઃ શ્રિયમ્ ।
નાભિવાઞ્છન્તિ ન પ્રાપ્તાં ત્વાદૃશાઃ સાધુ સાધવઃ

અવિઘ્નમાગતેનાદ્ય સુખં વિહરતા ત્વયા ।
સ્વર્ગઃ પવિત્રતાં યાતુ હરિણેવ જગત્ત્રયમ્

શિખિધ્વજ ઉવાચ ।
સર્વ સ્વર્ગસમાચારં વેદ્મિ દેવાધિનાયક ।
કિંતુ સર્વત્ર મે સ્વર્ગો નિયતો ન તુ કુત્રચિત્

સર્વત્રૈવ હિ તુષ્યામિ સર્વત્રૈવ રમે પ્રભો ।
અવાઞ્છનત્વાન્મનસઃ સર્વત્રાનન્દવાનહમ્

નિયતં કિંચિદેકત્ર સ્થિતં સ્વર્ગકમીદૃશમ્ ।
શક્ર ગન્તું ન જાનામિ ત્વદાજ્ઞાં ન કરોમ્યહમ્

શક્ર ઉવાચ ।
સાધો વિદિતવેદ્યાનાં પરિપૂર્ણધિયાં સમમ્ ।
સજ્જનાચરિતં યુક્તં મન્યે ભોગોપસેવનમ્

દેવેશે પ્રોક્તવત્યેવં તૂષ્ણીમેવ સ્થિતે નૃપે ।
કિમિતો નાપયામ્યેષ ત્વમિતિ પ્રોક્તવાન્ હરિઃ

નાહમદ્યૈવ કાલેન વદતીતિ શિખિધ્વજે ।
કલ્યાણં તેઽસ્તુ કુમ્ભેતિ વદન્નન્તર્ધિમાયયૌ

તદ્દેવવૃન્દમખિલં ત્રિદશેશયુક્તં
તત્ર ક્ષણાદલમદૃશ્યમભૂદ્દ્વિતીયમ્ ।
કલ્લોલરાશિરિવ વારિનિધૌ પ્રશાન્તે
વાતે સ્ફુરન્મકરફેનફણીન્દ્રવૃન્દમ્

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વાલ્મીકીયે દે૦ મો૦ નિર્વાણપ્રકરણે પૂ૦ ચૂ૦ શક્રગમનં નામ સપ્તોત્તરશતતમઃ સર્ગઃ