યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 4.8

અષ્ટમઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
ઇતિ ચિત્તવિલાસેન ચિરમુત્પ્રેક્ષિતૈઃ પ્રિયૈઃ ।
પ્રણયૈર્ભાર્ગવસ્યાસીત્તુષ્ટયે સુસમાગમઃ

મન્દારમાલાકલયા વિબુધાસવમત્તયા ।
તદા તેન તયા સાર્ધં દ્વિતીયેનામલેન્દુના

વિહૃતં મત્તહંસાસુ હેમપઙ્કજિનીષુ ચ ।
તટીષ્વમરવાહિન્યાઃ સહ ચારણકિંનરૈઃ

પીતમિન્દુદલસ્યન્દૈર્દેવૈઃ સહ રસાયનમ્ ।
પારિજાતલતાજાલનિલયેષુ વિલાસિના

ચારુચૈત્રરથોદ્યાનલતાલોલાસુદોલયા ।
ચિરં વિલસિતં વ્યગ્રૈઃ સહ વિદ્યાધરીગણૈઃ

નન્દનોપવનાભોગો મન્દરેણેવ વારિધિઃ ।
ભૃશમાલોડ્યતાં નીતઃ પ્રથમૈઃ સહ શામ્ભવૈઃ

બાલહેમલતાજાલજટાલાસુ નદીષુ ચ ।
ભ્રાન્તમુન્મત્તનાગેન મૈરવીષ્વજ્જિનીષ્વિવ

કૈલાસવનકુઞ્જેષુ તયા સહ વિલાસિના ।
હરેન્દુધવલા રાત્ર્યઃ ક્ષિપિતા ગણગીતિભિઃ

ગન્ધમાદનશૈલસ્ય વિશ્રમ્યોપરિ સાનુષુ ।
સા તેન કનકામ્ભોજૈરાપાદમભિમણ્ડિતા

લોકાલોકતટાન્તેષુ વિચિત્રાશ્ચર્યહારિષુ ।
ક્રીડિતં કૃતહાસેન રામ તેન તયા સહ

મન્દરાન્તરકચ્છેષુ સાર્ધં હરિણશાવકૈઃ ।
અવસત્સ સમાઃ ષષ્ટિં કલ્પિતામરમન્દિરે

ક્ષીરાર્ણવતટીષ્વસ્ય વનિતાસહચારિણઃ ।
ક્ષીણં કૃતયુગાદર્ધં શ્વેતદ્વીપજનૈઃ સહ

ગન્ધર્વનગરોદ્યાનલીલાવિરચનૈરસૌ ।
સ્રષ્ટાનન્તજગત્સૃષ્ટેઃ કાલસ્યાનુકૃતિં ગતઃ

અથાવસદસૌ શુક્રઃ પુરન્દરપુરે પુનઃ ।
સુખં ચતુર્યુગાન્યષ્ટૌ હરિણેક્ષણયા સહ

પુણ્યક્ષયાનુસંધાનાત્તતશ્ચાવનિમણ્ડલે ।
તયૈવ સહ માનિન્યા પપાતોપહતાકૃતિઃ

પરાલૂનસમસ્તાઙ્ગો હૃતસ્યન્દનનન્દનઃ ।
ચિન્તાપરવશો ધ્વસ્તઃ સમિતીવ હતો ભટઃ

પતિતસ્યાવનૌ તસ્ય ચિન્તયા સહ દીર્ઘયા ।
શરીરં શતધા જાતં શિલાપાતીવ નિર્ઝરઃ

સંશીર્ણયોર્દેહકયોશ્ચિત્તકે વ્યસનાવિલે ।
વિચેરતુસ્તયોર્વ્યોમ્નિ નિર્નીડૌ વિહગૌ યથા

તત્રાવિવિશતુશ્ચાન્દ્રં તે ચિત્તે રશ્મિજાલકમ્ ।
પ્રાલેયતામુપેત્યાશુ શાલિતામથ જગ્મતુઃ

શાલીંસ્તાન્ભુક્તવાન્પક્વાન્દશાર્ણેષુ દ્વિજોત્તમઃ ।
સ શુક્રઃ શુક્રતામેત્ય તદ્ભાર્યાતનયોઽભવત્

તતો મુનીનાં સંસર્ગાત્તપસ્યુગ્રે વ્યવસ્થિતઃ ।
અવસન્મેરુગહને મન્વન્તરમનિન્દિતઃ

તત્ર તસ્ય સમુત્પન્નો મૃગ્યાઃ પુત્રો નરાકૃતિઃ ।
તત્સ્નેહેન પરં મોહં પુનરપ્યાયયૌ ક્ષણાત્

પુત્રસ્યાસ્ય ધનં મેઽસ્તુ ગુણાશ્ચાયુશ્ચ શાશ્વતમ્ ।
ઇત્યનારતચિન્તાભિર્જહૌ સત્યામવસ્થિતિમ્

ધર્મચિન્તાપરિભ્રંશાત્પુત્રાર્થં ભોગચિન્તયા ।
ક્ષીણાયુષં તમહરન્મૃત્યુઃ સર્પ ઇવાનિલમ્

ભોગૈકચિન્તયા સાર્ધં સમમુત્ક્રાન્તચેતનઃ ।
પ્રાપ્ય મદ્રેશપુત્રત્વમાસીન્મદ્રમહીપતિઃ

મદ્રદેશે ચિરં કૃત્વા રાજ્યમુત્સન્નશાત્રવમ્ ।
જરામભ્યાજગામાત્ર હિમાશનિરિવામ્બુજમ્

મદ્રરાજતનું ચારું તપોવાસનયા સહ ।
તત્યાજ તેન જાતોઽસૌ તપસ્વી તાપસાત્મજઃ

સમઙ્ગાયા મહાનદ્યાસ્તટમાસાદ્ય તાપસઃ ।
તપસ્તેપે મહાબુદ્ધિઃ સ રામ વિગતજ્વરઃ

વિવિધજન્મદશાં વિવિધાશયઃ
સમનુભૂય શરીરપરમ્પરાઃ ।
સુખમતિષ્ઠદસૌ ભૃગુનન્દનો
વરનદીસુતટે દૃઢવૃક્ષવત્

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વા૦ મો૦ સ્થિતિપ્રકરણે ભાર્ગવોપાખ્યાને શુક્રવિવિધજન્માનુભવો નામાષ્ટમઃ સર્ગઃ