યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 3.51

એકપઞ્ચાશઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
હતો રાજા હતો રાજા પ્રતિરાજેન સંયુગે ।
ઇતિશબ્દે સમુદ્ભૂતે રાષ્ટ્રમાસીદ્ભયાકુલમ્

ભાણ્ડોપસ્કરભારાઢ્યં વિદ્રવચ્છકટવ્રજમ્ ।
સાક્રન્દાર્તકલત્રાઢ્યં દ્રવન્નાગરદુર્ગમમ્

પલાયમાનસાક્રન્દં માર્ગાહૃતવધૂગણમ્ ।
અન્યોન્યલુણ્ઠનવ્યગ્રલોકલગ્નમહાભયમ્

પરરાષ્ટ્રજનાનીકતાણ્ડવોલ્લાસસારવમ્ ।
નિરધિષ્ઠિતમાતઙ્ગહયવીરપતજ્જનમ્

કપાટપાટનોડ્ડીનકોશાન્તરવઘર્ઘરમ્ ।
લુણ્ઠિતાસંખ્યકૌશેયપ્રાવૃતાભિભટોદ્ભટમ્

ક્ષુરિકોત્પાટિતાર્દ્રાન્ત્રમૃતરાજગૃહાઙ્ગનમ્ ।
રાજાન્તઃપુરવિશ્રાન્તચણ્ડાલશ્વપચોત્કરમ્

ગૃહાપહૃતભોજ્યાન્નભોજનોન્મુખપામરમ્ ।
સહેમહારવીરૌઘપાદાહતરુદચ્છિશુ

અપૂર્વતરુણાક્રાન્તકેશાન્તઃપુરિકાઙ્ગનમ્ ।
ચોરહસ્તચ્યુતાનર્ઘ્યરત્નદન્તુરમાર્ગગમ્

હયેભરથસંઘટ્ટવ્યગ્રસામન્તમણ્ડલમ્ ।
અભિષેકોદ્યમાદેશપરમન્ત્રિપુરઃસરમ્

રાજધાનીવિનિર્માણસારમ્ભસ્થપતીશ્વરમ્ ।
કૃતવાતાયનશ્વભ્રનિપતદ્રાજવલ્લભમ્

જયશબ્દશતોદ્ધોષસિન્ધુરાજન્યનિર્ભરમ્ ।
અસંખ્યનિજરાજૌઘધૃતસિન્ધુકૃતાસ્થિતિ

ગ્રામાન્તરસમાક્રાન્તવિદ્રવદ્રાજવલ્લભમ્ ।
મણ્ડલાન્તરસંજાતનગરગ્રામલુણ્ઠનમ્

અનન્તચોરમોષાર્થરુદ્ધમાર્ગગમાગમમ્ ।
મહાનુભાવવૈધુર્યસનીહારદિનાતપમ્

મૃતબન્ધુજનાક્રન્દૈર્મૃતતૂર્યરવૈરપિ ।
હયેભરથશબ્દૈશ્ચ પિણ્ડગ્રાહ્યઘનધ્વનિ

સિન્ધુદેવો જયત્યેકચ્છત્રભૂમણ્ડલાધિપઃ ।
ઇત્યનન્તરમારેભે ભેર્યઃ પ્રતિપુરં તદા

રાજધાનીં વિવેશાથ સિન્ધુરુદ્ધુરકન્ધરઃ ।
પ્રજાઃ સ્રષ્ટું યુગસ્યાન્તે મનુર્જગદિવાપરઃ

પ્રવૃત્તા દશદિગ્ભ્યોઽથ પ્રવેષ્ટું સૈન્ધવં પુરમ્ ।
કરાઃ કરિહયાકારૈ રત્નપૂરા ઇવામ્બુધિમ્

નિબન્ધનાનિ ચિહ્નાનિ શાસનાનિ દિશં પ્રતિ ।
ક્ષણાન્નિવેશયામાસુર્મણ્ડલં પ્રતિ મન્ત્રિણઃ

ઉદભૂદચિરેણૈવ દેશે દેશે પુરે પુરે ।
જીવિતે મરણે માને નિયમોઽયમતો યથા

અથ શેમુર્નિમેષેણ દેશોપપ્લવવિભ્રમાઃ ।
પ્રશાન્તોત્પાતપવનાઃ પદાર્થાવૃત્તયો યથા

સૌમ્યતામાજગામાશુ દેશો દશદિગન્વિતઃ ।
ક્ષીરોદઃ ક્ષુભિતાવર્તો દ્રાગિવોદ્ધૃતમન્દરઃ

વવુરલકચયાન્વિલોલયન્તો
મુખકમલાલિકુલાનિ સૈન્ધવીનામ્ ।
જલલવવલનાકુલાઃ સમીરા
અશિવગુણાનિવ સર્વતઃ ક્ષણેન

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વાલ્મીકીયે ઉત્પત્તિપ્રકરણે લીલો૦ સિંધુરાષ્ટ્રવર્ણનં નામૈકપઞ્ચાશઃ સર્ગઃ