યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 2.20

વિશઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
આર્યસંગમયુક્ત્યાદૌ પ્રજ્ઞાં વૃદ્ધિં નયેદ્બલાત્ ।
તતો મહાપુરુષતાં મહાપુરુષલક્ષણૈઃ

યો યો યેન ગુણેનેહ પુરુષઃ પ્રવિરાજતે ।
શિષ્યતે તં તમેવાશુ તસ્માદ્બુદ્ધિં વિવર્ધયેત્

મહાપુરુષતા હ્યેષા શમાદિગુણશાલિની ।
સમ્યગ્જ્ઞાનં વિના રામ સિદ્ધિમેતિ ન કાંચન

જ્ઞાનાચ્છમાદયો યાન્તિ વૃદ્ધિં સત્પુરુષક્રમાઃ ।
શ્લાઘનીયાઃ ફલેનાન્તર્વૃષ્ટેરિવ નવાઙ્કુરાઃ

શમાદિભ્યો ગુણેભ્યશ્ચ વર્ધતે જ્ઞાનમુત્તમમ્ ।
અન્નાત્મકેભ્યો યજ્ઞેભ્યઃ શાલિવૃષ્ટિરિવોત્તમા

ગુણાઃ શમાદયો જ્ઞાનાચ્છમાદિભ્યસ્તથા જ્ઞતા ।
પરસ્પરં વિવર્ધન્તે તે અબ્જસરસી ઇવ

જ્ઞાનં સત્પુરુષાચારાજ્જ્ઞાનાત્સત્પુરુષક્રમઃ ।
પરસ્પરં ગતૌ વૃદ્ધિં જ્ઞાનસત્પુરુષક્રમૌ

શમપ્રજ્ઞાદિનિપુણપુરુષાર્થક્રમેણ ચ ।
અભ્યસેત્પુરુષો ધીમાઞ્જ્ઞાનસત્પુરુષક્રમૌ

ન યાવત્સમમભ્યસ્તૌ જ્ઞાનસત્પુરુષક્રમૌ ।
એકોઽપિ નૈતયોસ્તાત પુરુષસ્યેહ સિધ્યતિ

યથા કલમરક્ષિણ્યા ગીત્યા વિતતતાલયા ।
ખગોત્સાદેન સહિતં ગીતાનન્દઃ પ્રસાધ્યતે

જ્ઞાનસત્પુરુષેહાભ્યામકર્ત્રા કર્તૃરૂપિણા ।
તથા પુંસા નિરિચ્છેન સમમાસાદ્યતે પદમ્

સદાચારક્રમઃ પ્રોક્તો મયૈવં રઘુનન્દન ।
તથોપદિશ્યતે સમ્યગેવં જ્ઞાનક્રમોઽધુના

ઇદં યશસ્યમાયુષ્યં પુરુષાર્થફલપ્રદમ્ ।
તજ્જ્ઞાદાપ્તાચ્ચ સચ્છાસ્ત્રં શ્રોતવ્યં કિલ ધીમતા

શ્રુત્વા ત્વં બુદ્ધિનૈર્મલ્યાદ્બલાદ્યાસ્યસિ તત્પદમ્ ।
યથા કતકસંશ્લેષાત્પ્રસાદં કલુષં પયઃ

વિદિતવેદ્યમિદં હિ મનો મુને-
ર્વિવશમેવ હિ યાતિ પરં પદમ્ ।
યદવબુદ્ધમખણ્ડિતમુત્તમં
તદવબોધવશાન્ન જહાતિ હિ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે દ્વાત્રિંશત્સાહસ્રયાં સંહિતાયાં વાલ્મીકીયે મોક્ષોપાયે મુમુક્ષુવ્યવહારપ્રકરણે
સદાચારનિરૂપણં નામ વિંશતિતમઃ સર્ગઃ