યમસ્મૃતિ · શ્લોક 61-78

સ્પૃષ્ટા રજસ્વલા ચૈવ શ્વાજજમ્બૂકરાસભૈઃ ।
તાવત્ તિષ્ઠેત્ નિરાહારા સ્નાત્વા કાલેન શુધ્યતિ ॥

સ્પૃષ્ટ્વા રજસ્વલા કૈશ્ચિત્ ચાણ્ડાલૈર્ અરજસ્વલા ।
પ્રાજાપત્યેન કૃચ્છ્રેણ પ્રાણાયામશતેન ચ ॥

વિપ્રઃ સ્પૃષ્ટો નિશાયાઞ્ ચ ઉદક્યા પતિતેન ચ ।
દિવાનીતેન તોયેન સ્નાપયેચ્ ચાગ્નિસન્નિધૌ ॥

દિવાર્ક રશ્મિસંસ્પૃષ્ટં રાત્રૌ નક્ષત્રરશ્મિભિઃ ।
સન્ધ્યોભયોશ્ ચ સન્ધ્યાયાઃ પવિત્રં સર્વદા જલમ્ ॥

અપઃ કરનખસ્પૃષ્ટાઃ પિબેદ્ આચમને દ્વિજઃ ।
સુરાં પિબતિ સુવ્યક્તં યમસ્ય વચનં યથા ॥

સ્વાત વાપ્યોસ્ તથા કૂપે પાષાણૈઃ શસ્ત્રઘાતનૈઃ ।
યષ્ટ્યા તુ ઘાતને ચૈવ મૃત્પિણ્ડે ગોકુલેન ચ ॥

રોધને બન્ધને ચૈવ સ્થાપિતે પુષ્કલે તથા ।
કાષ્ઠે વનસ્પતૌ રોધ સઙ્કટે રજ્જુવસ્ત્રયોઃ ॥

એતત્ તે કથિતં સર્વં પ્રમાદસ્થાનમ્ ઉત્તમમ્ ।
યત્ર યત્ર મૃતા ગાવઃ પ્રાયશ્ચિત્તં સમાચરેત્ ॥

દારુણા ઘાતને કૃચ્છ્રં પાષાણૈર્ દ્વિગુણં ભવેત્ ।
અર્દ્ધકૃચ્છ્રન્ તુ ખાતે સ્યાત્ પાદકૃચ્છ્રન્ તુ પાદપે ॥

શસ્ત્રઘાતે ત્રિકૃચ્છ્રાણિ યષ્ટિઘાતે દ્વયં ચરેત્ ॥

કૃચ્છ્રેણ વસ્ત્રઘાતે ઽપિ ગોઘ્નશ્ ચેતિ વિશુદ્ધ્યતિ ।
યો વર્ત્તયતિ ગોમધ્યે નદીકાન્તારમન્તિકે ॥

રોમાણિ પ્રથમે પાદે દ્વિતીયે શ્મશ્રુ વાપયેત્ ।
તૃતીયે તુ શિખા ધાર્યા ચતુર્થે સશિખં વપેત્ ॥

ન સ્ત્રીણાં વપનં કુર્યાત્ ન ચ સા ગામ્ અનુવ્રજેત્ ।
ન ચ રાત્રૌ વસેદ્ ગોષ્ઠે ન કુર્યાદ્ વૈદિકીં શ્રુતિમ્ ॥

સર્વાન્ કેશાન્ સમુદ્ધૃત્ય છેદયેદ્ અઙ્ગુલિદ્વયમ્ ।
એવમ્ એવ તુ નારીણાં શિરસો વપનં સ્મૃતમ્ ॥

મૃતકેન તુ જાતેન ઉભયોઃ સૂતકં ભવેત્ ।
પાતકેન તુ લિપ્તેન નાસ્ય સૂતકિતા ભવેત્ ॥

ચત્વારિ ખલુ કર્માણિ સન્ધ્યાકાલે વિવર્જયેત્ ।
આહારં મૈથુનં નિદ્રાં સ્વાધ્યાયઞ્ ચ ચતુર્થકમ્ ॥

આહારાજ્ જાયતે વ્યાધિઃ ક્રૂરગર્ભશ્ ચ મૈથુને ।
નિદ્રા શ્રિયો નિવર્ત્તન્તે સ્વાધ્યાયે મરણં ધ્રુવમ્ ॥

અજ્ઞાનાત્ તુ દ્વિજશ્રેષ્ઠ વર્ણાનાં હિતકામ્યયા ।
મયા પ્રોક્તમ્ ઇદં શાસ્ત્રં સાવધાનો ઽવધારય ॥