યમસ્મૃતિ · શ્લોક 1-20

અથાતો હ્ય્ અસ્ય ધર્મસ્ય પ્રાયશ્ચિત્તાભિધાયકમ્ ।
ચતુર્ણામ્ અપિ વર્ણાનાં ધર્મશાસ્ત્રં પ્રવર્તતે ॥

જલાગ્ન્યુદ્વન્ધનભ્રષ્ટાઃ પ્રબ્રજ્યાનશનચ્યુતાઃ ।
વિષપ્રપતનપ્રાય શસ્ત્રઘાતચ્યુતાશ્ચ યે ॥

સર્વે તે પ્રત્યવસિતાઃ સર્વલોકવહિષ્કૃતાઃ ।
ચાન્દ્રાયણેન શુદ્ધ્યન્તિ તપ્તકૃચ્છ્રદ્વયેન વા ॥

ઉભયાવસિતાઃ પાપા યે ઽગ્રામ્ય શરણચ્યુતાઃ ।
ઇન્દુદ્વયેન શુદ્ધ્યન્તિ દત્ત્વા ધેનું તથા વૃષમ્ ॥

ગોબ્રાહ્મણહનં દગ્ધા મૃતમ્ ઉદ્વન્ધનેન ચ ।
પાશં તસ્યૈવ છિત્ત્વા તુ તપ્તકૃચ્છ્રં સમાચરેત્ ॥

કૃમિભિર્ વ્રણસંભૂતૈર્ મક્ષિકાશ્વોપઘાતિતઃ ।
કૃચ્છ્રાર્દ્ધં સંપ્રકુર્વીત શક્ત્યા દદ્યાત્ તુ દક્ષિણામ્ ॥

બ્રાહ્મણસ્ય મલદ્વારે પૂયશોણિત સમ્ભવે ।
કૃમિભુક્તબ્રણે મૌઞ્જી હોમેન સ વિશુદ્ધ્યતિ ॥

યઃ ક્ષત્રિયસ્ તથા વૈશ્યઃ શૂદ્રશ્ચાપ્યનુલોમજઃ ।
જ્ઞાત્વા ભુઙ્ક્તે વિશેષેણ ચરેચ્ ચાન્દ્રાયણં વ્રતમ્ ॥

કુક્કુટાણ્ડપ્રમાણન્ તુ ગ્રાસઞ્ચ પરિકલ્પયેત્ ।
અન્યથાહારદોષેણ ન સ તત્ર વિશુદ્ધ્યતિ ॥

એકૈકં વર્દ્ધયેચ્ છુક્લે કૃષ્ણપક્ષે ચ હ્રાસયેત્ ।
અમાવાસ્યાં ન ભુઞ્જીત એષ ચાન્દ્રાયણો વિધિઃ ॥

સુરાન્યમદ્યપાનેન ગોમાંસભક્ષણે કૃતે ।
તપ્તકૃચ્છ્રઞ્ ચરેદ્ વિપ્રસ્ તત્ પાપસ્ તુ પ્રણશ્યતિ ॥

પ્રાયશ્ચિત્તે હ્ય્ ઉપક્રાન્તે કર્તા યદિ વિપદ્યતે ।
પૂતસ્ તદ્ અહર્ એવાપિ ઇહ લોકે પરત્ર ચ ॥

યાવદ્ એકઃ પૃથક્ દ્રવ્યઃ પ્રાયશ્ચિત્તેન શુદ્ધ્યતિ ।
અપરાસ્ તે ન ચ સ્પૃશ્યાસ્ તે ઽપિ સર્વે વિગર્હિતાઃ ॥

અભોજ્યાશ્ ચાપ્રતિગ્રાહ્યા અસંપાઠ્યા વિવાહિનઃ ।
પૂયન્તે ઽનુવ્રતે ચીર્ણે સર્વે તે ઋક્થભાગિનઃ ॥

ઊનૈકાદશવર્ષસ્ય પઞ્ચવર્ષાત્ પરસ્ય ચ ।
પ્રાયશ્ચિત્તં ચરેદ્ ભ્રાતા પિતા વાન્યો ઽપિ બાન્ધવઃ ॥

અતો બાલતરસ્યાપિ નાપરાધો ન પાતકમ્ ।
રાજદણ્ડો ન તસ્યાસ્તિ પ્રાયશ્ચિત્તં ન વિદ્યતે ॥

અશીતીર્યસ્ય વર્ષાણિ બાલો વાપ્ય્ ઊનષોડશઃ ।
પ્રાયશ્ચિત્તાર્દ્ધમ્ અર્હન્તિ સ્ત્રિયો રોગિણ એવ ચ ॥

અસ્તં ગતો યદા સૂર્યશ્ ચાણ્ડાલરજકસ્ત્રિયઃ ।
સંસ્પૃષ્ટાસ્ તુ તદા કૈશ્ચિત્ પ્રાયશ્ચિત્તં કથં ભવેત્ ॥

જાતરૂપં સુવર્ણઞ્ ચ દિવાનીતં ચ યજ્ જલમ્ ।
તેન સ્નાત્વા ચ પીત્વા ચ સર્વે તે શુચયઃ સ્મૃતાઃ ॥

દાસનાપિતગોપાલ કુલમિત્રાર્ધસીરિણઃ ।
એતે શૂદ્રેષુ ભોજ્યાન્ના યશ્ ચાત્મનં નિવેદયેત્ ॥